Na haar bezoek aan Argentinië en net thuis uit Letland maakt koningin Beatrix zich alweer gereed voor een staatsbezoek aan België in juni. Tussendoor ontving ze de groothertog van Luxemburg en komt begin juni de president van Oekraïne nog op visite. Aan minister Ben Bot van buitenlandse zaken de vraag of die met veel ceremonieel omlijste bezoeken zin hebben. ,,Als het geen nut had, waren staatsbezoeken allang afgeschaft." Bovendien: de hele wereld wil de koningin graag op bezoek hebben. 
,,Heel Letland weet weer van het bestaan van Nederland. We hebben de afgelopen dagen op een bijzondere manier de aandacht op ons gevestigd. De president sprak van een 'warme omhelzing'. Dát is het nut van een staatsbezoek En die aandacht heeft een langdurig na-effect," zegt minister Ben Bot in de lobby van zijn hotel in Riga. ,,Het is maximale PR," aldus Bot. ,,Die kans moet je met beide handen aangrijpen."
Het bezoek aan Thailand (foto) in 2004 is een ander voorbeeld. ,,In drie dagen tijd krijg je alle autoriteiten van een land te zien en te spreken. Dat lukt je nooit wanneer je zelf even langs gaat," zegt Bot, die er opereerde in de slagschaduw van de koningin. Van de premier tot de ministers van buitenlandse zaken en justitie, van de parlementsvoorzitter tot rechters van de Hooggerechtshof: hij praatte zich de blaren op de tong om de toestand van de Nederlandse gevangenen in Thailand onder de aandacht te brengen. ,,Omdat je mensen hebt ontmoet, kun je ze daarna makkelijker bellen om aan de afspraken te herinneren", legt Bot uit. 
Hij hecht ook groot belang aan het staatsbezoek aan België. ,,We hebben zo nu en dan onze fricties. Met dit bezoek bevestigen we nog eens dat we elkaar nodig hebben," stelt de minister. ,,Onze vriendschap wordt met het bezoek van de koningin op een bovenpolitieke manier gestalte gegeven. Op die manier zeggen we: 'het zit eigenlijk wel goed tussen onze landen'. Het geeft een warm gevoel."
En dat is na de soms lelijke dingen die de afgelopen twee jaar over en weer zijn gezegd wel eens nodig. Vandaar dat Bot staatsbezoeken ,,nog steeds nuttig'' vindt, al geeft hij toe dat dit niet voor álle bezoeken in dezelfde mate geldt. ,,Maar je kunt nu eenmaal niet discrimineren tussen landen."
Staatsbezoeken kennen zo hun vaste rituelen zoals galadiner en kranslegging. Maar dat is slechts de buitenkant. Achter de schermen gebeurt er veel meer. ,,Je praat bijvoorbeeld met mensenrechtenorganisaties en hoort over de echte problemen van een land.
Dat zijn zaken die je niet in een rapport kunt lezen. Het levert ook aanknopingspunten op voor verdere actie, of kennis die je bij de beoordeling van een land of politieke situatie weer kunt gebruiken," aldus Bot. Dat geldt overigens niet alleen voor hem als verantwoordelijk minister, maar nadrukkelijk ook voor de koningin.
Die is in het buitenland zeer in trek, zo merkt Bot tijdens zijn eigen reizen. ,,Ik was in maart in Zuid-Amerika. In bijna alle landen die ik daar bezocht vroegen ze om een staatsbezoek van koningin Beatrix." Andere landen, Turkije (staatsbezoek in januari 2007) en Mexico bijvoorbeeld, wachten al langer. Dat zorgt op Buitenlandse Zaken en paleis Noordeinde voor een luxe-probleem. De lijst is lang en per jaar zijn er - om in luchtvaarttermen te spreken - maar vier 'slots' te verdelen: twee inkomende en twee uitgaande bezoeken. Dat het er dit jaar meer zijn, is omdat Beatrix vorig jaar vanwege haar regeringsjubileum niet op reis ging. 
,,Twee, drie keer per jaar bespreek ik met de koningin de uitnodigingen," vertelt Bot. De keuze wordt goed overwogen. Hoe zijn de betrekkingen, hoe lang geleden is er al iemand van het koninklijk huis geweest, hoe is de politieke situatie, is er een bijzondere aanleiding?
Daarnaast is er de spelregel dat het kortst regerende staatshoofd eerst in de lage landen op bezoek komt. De president van Letland was vorig jaar in Nederland; daarom kon koningin Beatrix naar Riga en in juni naar BelgIë. Koning Albert kwam immers in 2000 naar Nederland (foto).
Maar er speelt meer. ,,Een staatsbezoek moet harmonieus verlopen," zegt Bot. ,,De koningin mag niet in verlegenheid worden gebracht." Een bezoek aan bijvoorbeeld Suriname zit er daarom nog niet in, ondanks herhaalde uitnodigingen uit Paramaribo. Zo lang Desi Bouterse daar rondloopt, kan Beatrix er niet heen. © GPD
Reacties