Na de hysterie rond Friso komt de schaamte

De karige communiqués van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) over de toestand van prins Friso kunnen de honger van het volk niet stillen. De botsing tussen zijn recht op privacy versus ons recht op informatie. 

Door Marjolijn de Cocq (GPD)

Ongelooflijk vond neurochirurg Kees Tullekens het, dat de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) het goede nieuws verzweeg. Prins Friso had géén schedelbasisfractuur opgelopen bij zijn ski-ongeluk - dat had Tullekens in Innsbruck persoonlijk gehoord van de dienstdoende arts. Dus besloot hij het medisch beroepsgeheim opzij te schuiven en de door hem verafschuwde barrière rondom de koninklijke familie te slechten. Zijn echtgenote, journaliste bij NRC Handelsblad, kreeg de primeur. En de krant kreeg vervolgens ongenadige kritiek. Henri Beunders, hoogleraar Geschiedenis, Cultuur en Media, over het schemergebied tussen privéleven en monarchie.

- Volgens de critici is de privacy van prins Friso door neurochirurg en NRC geschonden. Maar hoe zit het met ons recht op informatie als het gaat om een telg van de koninklijke familie?

,,Aangezien prins Friso door zijn huwelijk met Mabel geen lid van het Koninklijk Huis meer is, heeft hij in onze rechtsstaat geen verankerde functie. Dus gaat het hier om een privépersoon. Maar het is een eeuwenoude discussie hoeveel daglicht de monarchie kan velen. Te weinig betekent dat het volk zou vergeten dat er een monarchie is. En met teveel wordt het alledaags, dan gaat de glans van mystiek eraf. De koninklijke familie is dus permanent bezig met de vraag: wanneer treden we in de publiciteit en wanneer niet? Wat houden we privé en wat hoort bij de erfelijke lijn van het staatshoofd?''

- De RVD komt maar mondjesmaat met mededelingen. Als het zo stil blijft is het toch niet vreemd dat media andere wegen zoeken om de honger van het volk te stillen?

,,Ik heb het sterke idee dat dit ongeval door koningin Beatrix en zeker door prins Willem Alexander, die al helemaal niet zoveel met de pers opheeft, wordt gezien als privéongeval. Je kunt het vergelijken met hoe Beatrix met de publiciteit omging toen in de jaren tachtig prins Claus werd opgenomen. Dat was wegens klachten van depressieve aard', meer dan dat werd niet gezegd. Toen was er ook geen wekelijks communiqué over zijn toestand. Dit zijn voor hen privézaken die slechts tegen grote heugen en meugen bekend worden gemaakt. En het is ook in de geest van Friso zelf dat ze, naar ik vermoed, hebben gezegd: dit raakt niet het functioneren van de monarchie, hier ligt de grens.''

- Maar dan moeten er extra journaals worden gevuld en hebben de actualiteitenrubrieken nog maar één onderwerp.

,,Met die honger van het volk is iets vreemds. Vanaf vrijdagmiddag was er in Nederland sprake van een aan hysterie grenzende opgewondenheid. De week daarvoor was het de Elfstedentocht. Er ontstaan in de media heel snel spiraalsgewijs opwindingsverschijnselen. De informatiehonger van het volk wás vrijdag natuurlijk groot. Het volk leeft ook erg mee. Maar als wordt gezegd: We weten pas over een week meer, dan neemt het volk daar na de eerste schok ook wel weer genoegen mee. Dan zijn de mensen gewend geraakt aan de gedachte dat het slecht kan aflopen en leggen ze zich er makkelijk bij neer dat er niet meer openheid wordt gegeven. De mensen zijn zo gezagsgetrouw dat ze zich snel schikken in de strategie van het Koninklijk Huis en de RVD.''

- Hoe verklaart u het dat de krant die als enige toch meer nieuws had, het bij de lezers moest ontgelden?

,,Negentig procent van de reacties is razend dat de privacy van Friso is geschonden en dat is opmerkelijk. De ene dag kan er niet genoeg nieuws zijn en de volgende dag vallen ze over je heen als je iets hebt. Ze zullen zich bij NRC wel achter de oren krabben. Doen ze eindelijk eens leuk mee, krijgen ze op hun donder. Het duidt op de zeer grote gevoeligheid als het gaat om het Koninklijk Huis, je opereert in een schemergebied en de grens tussen privé en monarchie is bijna onmogelijk trekken. En ik geloof dat de mensen achter al die hysterie ook wel kunnen nadenken. Dat ze na een dag bedolven onder een lawine van nieuws bedenken: Hoe zou ik het vinden als ik daar zelf lag? Misschien is er een beetje schaamte dat ze zich zo hebben laten meeslepen, en projecteren ze dat nu op de krant. Ze reageren zich af op de boodschapper.'' © GPD; Foto's: © GPD Marius Cirtiu

Comments

[Geplaatst door: Ingeborg]

Naar mijn mening was de hysterie van het volk helemaal niet zo groot. De hysterie en hijgerigheid was bij de diverse media. Velen om mij heen en ook op twitter verbaasden zich er over dat er bulletins werden uitgezonden met lucht. Dat programma's live werden onderbroken om te melden dat er niks te melden was.
Ik denk dat het Nederlandse volk voldoende bij zinnen was om geduld te hebben en in de tussentijd volop mee te leven.

Dat journalisten en hoofdredacties vanwege kijkcijfers en dalende verkoopcijfers elkaar de loef af proberen te steken in de strijd om de steeds wispelturigere lezer en kijker is een heel ander fenomeen, waar ik graag snel verandering in zie komen. Dat maakt dat er bij voortduring non-nieuws wordt gemaakt, inclusief het hypen van een nog niet bestaande hype of massa-hysterie. Daar zit het volk helemaal niet op te wachten, om daar vervolgens de schuld van te krijgen.

[Geplaatst door: Desirew]

Ik ben het helemaal met Ingeborg eens. Het ging om de hysterie en honger van de pers! Wel het beestje bij de goede naam noemen. Ook de hysterie rond de Elfstedentocht werd door de pers gecreeerd.

[Geplaatst door: Susanne]

Dat dit een ramp is voor de families die het betreffen.. ja... maar ik denk de RVD het heel goed doet! Friso verschijnt bijna nooit in het openbaar en nu "wil" heeeeeeel (pers-)Nederland weten, hoe het met zijn gezondheid gaat? Nee, de meeste mensen vinden dit verschikkelijk - punt.

Kan mij iemand vertellen, wat nu "nieuws" is, wanneer 's ochtends Mabel met de Koningin aan komt - dag in dag uit, en 's avonds Mabel met iemand anders weer - dag in -dag uit het ziekenhuis loopt ??