Royalblog.nl Australie NZ

Beatrix peddelt mee in de waka

19 maart 1982. Koningin Beatrix heeft vanmorgen tijdens het officiële ontvangst van de Maori's in Takaka de traditionele neuszoen, een 'hongi' gemist, meldt Carine Neefjes op 19 maart 1992 op de derde dag van het staatsbezoek aan Nieuw-Zeeland. De belangrijke ceremoniële begroeting ging fout, toen Beatrix haar neus uitstak naar de eerste gastheer en de man onverwachts zijn hoofd terugtrok.

De vorstin begreep er niets van en besloot ter plekke om alle opwachtende Maori's dan maar met een hand te begroeten. ,,Ik heb toch niets fout gedaan?'' vroeg de koningin aan minister Van den Broek, toen ze zag dat haar hele gevolg de lange rij Maori's wel met een neuszoen begroette. De man die vooraan in de rij stond was zo onder de indruk van de vorstin dat hij haar van de zenuwen geen neuszoen kon geven, zo bleek.

Koningin Beatrix heeft er speciaal voor gekozen om veel aandacht te besteden aan de Maori's, de oorspronkelijke bevolkingsgroep van Nieuw-Zeeland die lange tijd werd onderdrukt. Sinds enkele jaren voert de regering een actief beleid die er voor zorgt dat de verschillende Maori-stammen hun culturele identiteit zoveel mogelijk bewaren.

Beatrix werd om die reden door de Maori's verwelkomd met de 'taki', een uitdagende traditionele dans, waarmee wordt nagegaan of de bezoeker vredelievende bedoelingen heeft. Mannen met zwart beschilderde gezichten en slechts gekleed in een slipje, slaakten oerkreten uit en liepen op agressieve wijze naar de koningin. Ze rolden hun ogen, staken hun tong uit en legden uiteindelijk een veer op de grond aan de voeten van de koningin. Toen de krijger met zijn speer naar de veer wees, pakte Beatrix deze op en van af dat moment was zij welkom.

Het spektakel vond plaats op het Zuidereiland, in de buurt van Nelson, waar de Nederlander Abel Tasman 350 jaar geleden als eerste Europeaan Nieuw-Zeeland onder ogen kreeg. Bij de eerste ontmoeting kwam het letterlijk tot een aanvaring, waarbij vier man van Tasman om het leven kwamen. ,,We willen op deze dag de dood van de vier Nederlandse matrozen goedmaken'', sprak de 92-jarige stamoudste die veel aanzien geniet onder de Maori's.

's Middags maakte koningin Beatrix een boottocht met de waka, de oorspronkelijke oorlogskano van de Maori's. Opnieuw werd zij begroet door schreeuwende, halfnaakte mannen en deze keer slaagde zij er wel in om de kapitein met een neuszoen te begroeten. Alle leden van de hofhouding, inclusief het echtpaar Van den Broek, stapten aan boord. Het hele gezelschap riep bij iedere slag luidkeels 'Tokihi', wat wil zeggen ,,roeien maar''.

De boottocht leek veel op een toeristisch uitje. Maar voor de Maori's, die jarenlang hun culturele identiteit moesten onderdrukken, is het een geweldige eer om een staatshoofd op deze manier te ontvangen. Om haar waardering hiervoor te uiten, wist de koningin, die als enige passagier geen roeispaan in handen had, er toch een te bemachtigen en peddelde spontaan mee. ©GPD

Kundige maar informele koningin Beatrix

20 maart 1992. Vooruitstrevend, kundig, maar vooral een informele koningin. Die indruk heeft koningin Beatrix achtergelaten op de Nieuw-Zeelanders, schrijft Carine Neefjes vanuit Wellington op 20 maart 1992. In vergelijking met hun eigen stijve koningin Elizabeth, is Beatrix een moderne monarch.

De Nederlandse vorstin heeft niet alleen bij de Nederlandse gemeenschap goed gescoord, maar ook de Nieuwzeelanders waren onder de indruk van haar verschijning. Haar kennis over milieu en cultuur, maar vooral haar informele gedrag, baarde opzien. De koningin maakte in volle zalen grapjes, zoals: ,,U moet de tulpenbollen niet met de verkeerde kant in de grond planten hoor''.

Koningin Beatrix is voor de Nieuw-Zeelanders een vooruitstrevend staatshoofd. Dat bleek duidelijk tijdens de 'contra-prestatie': Beatrix bood in plaats van het traditionele diner het Nederlands Dans Theater 2 aan. De moderne, soms erotische dansen van dit gezelschap waren voor de over het algemeen wat behoudende Nieuw-Zeelanders revolutionair. Zoiets hadden ze nog nooit gezien. En de gedachte dat dit spektakel plaats vond op verzoek van een koningin, maakte de uitvoering al helemaal uitzonderlijk.

Voor het eerst in haar zittingsperiode heeft ze tijdens een staatsbezoek gesproken met buitenlandse journalisten. De Nieuw-Zeelandse media werden zeer getroffen door dit gebaar. ,,Zelfs onze eigen koningin Elizabeth praat nooit met ons'', aldus een journalist. Het bezoek leverde dan ook veel publiciteit op in Nieuw-Zeeland.

Het bezoek van Beatrix aan Nieuw-Zeeland stond, ondanks alle culturele uitstapjes, toch eigenlijk in het teken van de emigratie van Nederlanders naar dat land. Zo ook vandaag. Op de laatste dag van het staatsbezoek (zaterdag) brengt koningin Beatrix een bezoek aan 'Ons Dorp' in Auckland, een Nederlandse nederzetting waar uitsluitend oudere emigranten wonen.

Voor deze landgenoten, die in de jaren vijftig naar Nieuw-Zeeland emigreerden, wordt het Nederlander-zijn op hun oude dag weer veel belangrijker. Jarenlang hebben zij hun best gedaan om goed te integreren. Maar nu ze zijn gestopt met werken en de kinderen het huis uit zijn, hoeven ze niet zo nodig meer. Ze hebben behoefte aan een goede buur met wie ze kunnen klaverjassen of gezellig samen een borrel drinken.

Voor hen was het staatsbezoek van Beatrix zeer belangrijk. Deze mensen leven met één been in Nieuw Zeeland, maar het andere staat nog steeds in Nederland. Ze bouwden hun bestaan op aan de andere kant van de wereld, en op hun oude dag hebben ze tijd om terug te denken aan hun vaderland. Voor de oudere emigranten, waarvan de meeste nu met pensioen gaan of al zijn, was het bezoek van de koningin op een uitstekend moment gepland.©GPD

Prins: Heeft iemand nog voetboeien?

Prins Willem-Alexander en prinses Máxima hebben donderdagmiddag hun bezoek aan de Australische deelstaat Tasmanië afgesloten. De prinses verscheen bij het vertrek van Hobart, de hoofdplaats van het ten zuiden van Australië gelegen eiland, voor het eerst die dag in het openbaar. Van vermoeidheid was niets meer te merken.

Het dagprogramma had ze aan zich voorbij laten gaan vanwege de verplaatsingen per helikopter. Daar had ze gezien haar zwangerschap en de te verwachten turbulentie geen trek in.

Willem-Alexander plantte daarom aan het begin van de dag mede namens zijn vrouw twee bomen ter herinnering aan hun bezoek aan de deelstaat die vernoemd is naar de Groningse ontdekkingsreiziger Abel Tasman. De ceremonie was op het laatste moment ingelast omdat de deelstaatregering bedacht dat koningin Beatrix bij haar bezoek in 1988 ook een boom had geplant.

De prins maakte een uitgebreide verkenningstocht boven de mooiste stukjes van Tasmanië (1,3 keer zo groot als Nederland), met een stop in het Hartz National Forest waar hij zich waagde aan een wandeling over een schommelende loopbrug 37 meter boven de boomtoppen van het regenwoud. ,,Ik heb een parachute bij me," stelde de prins zijn gezelschap gerust toen de brug wat te veel wiebelde.

Van geheel andere aard was het bliksembezoek aan de voormalige Britse strafgevangenis Port Arthur, waar in de jaren 1857-1877 tienduizenden gevangenen in helse omstandigheden leefden en werkten. Velen waren veroordeeld voor kruimeldiefstallen, van een paar centen of een brood. De straf: een verblijf tot de dood erop volgde in de strafkolonie die eigenlijk was bedoeld als modelgevangenis.

De prins bekeek het voormalige, gedeeltelijk nagebouwde cellencomplex en de kapel. De principes van het gevangenisstelsel konden hem niet bekoren. Maar bij vertrek stelde hij de directeur van het museum dat Port Arthur tegenwoordig is, wel voor de aanwezige fotografen en journalisten maar vast te houden. ,,Heeft iemand nog voetboeien?" ©GPD; Bovenste foto: © Royal Press Europe/Albert Nieboer

'Australische prinses' Mary weer zwanger

Australië verkeert in jubelstemming. Kroonprinses Mary van Denemarken is zwanger! Dat heeft het Deense hof donderdagmiddag na weken van toenemende speculatie bekend gemaakt. De prinses verwacht haar verplichtingen en activiteiten zolang mogelijk vol te houden, zo meldt het secretariaat van kroonprins Frederik en kroonprinses Mary. Hun eerste kind, prins Christian, is op 15 oktober één jaar geworden.

Dat Australië zo is begaan met het wel en wee van de Deense royals komt omdat Mary is opgegroeid op Tasmanië, de deelstaat waar Willem-Alexander en Máxima de afgelopen dagen een bezoek brachten. Het Deense paar wordt er eind volgende maand voor een kort privébezoek verwacht. De afgelopen dagen zijn in de Australische media steeds vergelijkingen gemaakt tussen Mary en Máxima. Mary wordt 'our Aussie princess' genoemd en Christian 'the prince from Oz' of 'Kingaroo'. ©GPD

Live tv uit Sydney

Mart Smeets praat vrijdagavond in het televisieprogramma 'Oranje Boven, Down Under' met bekende en onbekende Nederlanders die in Australië zijn neergestreken. Het programma wordt opgenomen aan de haven van Sydney, waar tegelijkertijd het prinselijk paar in het Sydney Opera House een concert bijwoont.

In het programma onder andere een Nederlands echtpaar dat middenin de woestijn, in de buurt van Alice Springs, draaimolens restaureert. Een voormalig inwoner van Baarn bezorgt nabij Adelaide de post in een gebied dat 450 vierkante kilometer bestrijkt. Oud-topschaatsster Carla Zijlstra leidt een anoniem bestaan met man en kinderen in een gehucht waar eens per 17 minuten een auto voorbijkomt. En acteur Kees Brusse nam op 77-jarige leeftijd nog de stap zich permanent aan de andere kant van de wereld te vestigen. Tussendoor opnamen van het prinselijk bezoek van de afgelopen dagen. © GPD/pr

Máxima vliegt niet mee boven Tasmanië

Prins Willem-Alexander zet het bezoek aan Tasmanië donderdag alleen voort. Prinses Máxima blijft achter in Government House in de hoofdstad Hobart. Ze heeft geen trek in de helikoptervlucht die hoofdbestandsdeel is van het dagprogramma van het bezoek aan de Australische eilanddeelstaat. De te verwachten turbulentie bij de rondvlucht boven de werelderfgoedwildernis van zuidwest Tasmanië is onder gewone omstandigheden al geen pretje, maar vanwege de zwangerschap van de prinses ook aan afrader.

Máxima gebruikt de dag om uit te rusten. Willem-Alexander maakt in de ochtenduren over een loopbrug een wandeling tussen de boomtoppen van het gematigd regenwoud, en bezoekt na de tocht helikoper de voormalige Britse strafgevangenis Port Arthur.

Aan het einde van de middag vliegt het prinselijk paar dan naar Sydney voor de tweede laatste dagen van het bezoek aan Australië. In Sydney wacht vrijdag onder andere een vaartochtje met de replica van het VOC-schip Duyfken en een concert in het Opera House, onder directie van Jaap van Zweeden.

Prinses Máxima, die in april haar derde kind verwacht, heeft woensdag wel aan alle programmaonderdelen deelgenomen. Dat betekende vroeg opstaan voor de vijf uur durende vlucht van Ayers Rock in het hartje van Australië naar het ten zuidoosten van het 'vaste land' gelegen Tasmanië. Daar werd na aankomst meteen het Tasmaans Museum bezocht, dat een waaier aan disciplines onder één dak verenigt. Naast aandacht voor moderne kunst is er ook een tentoonstelling over ecologie, flora en fauna van Tasmanië en Antarctica - inclusief de uitgestorven Tasmaanse tijger en de met uitsterven bedreigde Tasmaanse duivel.

De belangstelling van het prinselijk paar ging echter vooral uit naar het ijsonderzoek in het Zuidpoolgebied. Het museum heeft een driehonderd jaar oud ijsmonster in zijn bezit. Er zijn plannen om ijs van een miljoen jaar oud naar boven te halen, omdat dit mogelijk belangrijke wetenschappelijke gegevens kan geven over bijvoorveeld klimaatsveranderingen.

Evenals in Canberra eerder deze week hadden Willem-Alexander en Máxima ook in Hobart een ontmoeting met de Nederlandse immigrantengemeenschap. De prins spoorde het gezelschap andermaal aan om in de korte gesprekjes met hen vooral het hart te luchten over de leefomstandigheden op Tasmanië. ,,U kunt ons vertellen wat Australië echt betekent. En u wordt geroemd als een van de meest kenmerkende groepen immigranten die het goed hebben gedaan in Australië," aldus Willem-Alexander. ,,Deze gesprekken geven ons een uniek inzicht in het leven hier," zei hij eerder al.

©GPD, Foto's: Pool/Royal Press Europe

Prins en prinses pakken camera

Uitgerekend regen was dinsdag spelbreker bij het bezoek van prins Willem-Alexander en prinses Máxima aan het spirituele centrum van Australië. Een gepland avondeten in de open lucht en een fotosessie voor Ayers Rock, of Uluru, de heilige berg van de Aborigines, moesten op het laatste moment worden geschrapt.

Slecht weer hinderde ook al de vlucht van Canberra naar het ruim 2200 kilometer westelijker gelegen hart van Australië. De prins vloog zelf het hele stuk over het lege en wegens jarenlang gebrek aan regen, uitgedroogde land. Bij Ayers Rock aangekomen maakte hij een paar rondjes boven de imposante rotsformaties, Uluru (348 meter) en de Olgas (hoogste punt 546 meter) die schijnbaar uit het niets oprijzen.

Op het programma stond behalve kennismaking met de inheemse cultuur, een gesprek over het leven in de zogenoemde 'outback' (zeg maar het 'wilde westen van Australië) ook een romantisch diner bij zonsondergang met de 3,6 kilometer lange rode rots Uluru op de achtergrond. De steenmassa kleurt dan alle varianten rood, maar dinsdag overheerste slechts het grijs van wolken en regen. ,,Australië heeft regen nodig, maar dat het net nu regent, is jammer," aldus persbegeleider Daniel Bolger.

Ayers Rock was voor de prins niet nieuw, zo vertelde Willem-Alexander zelf bij een korte visite aan het Aboriginal cultuurcentrum. ,,Ik ben hier in 1997 geweest," aldus de prins bij de begroeting door Aboriginal personeel van het centrum. Het gezelschap was toen al duidelijk geïnstrueerd over wat wel en wat niet mocht worden gefotografeerd. Uluru is als geheel heilig voor de Aborigines, die met leedwezen zien dat 'westerlingen' de berg beklimmen.

Delen van Uluru - dat de naam Ayers Rock in 1873 kreeg van de eerste Engelsman die de rots beklom- mogen ook niet worden gefotografeerd. Even later haalden zowel Willem-Alexander als Máxima hun fototoestel wel uit de zak. ,,Hier mag het," wist de prins, die samen met Máxima in een zandstorm en bij het vallen van de eerste regendruppels een kijkje nam bij de Mutitjula waterbron aan de voet van de rots.

Het verblijf in het centrum van Australië is maar van korte duur. Dinsdagmorgen bezocht het prinselijk paar eerst in Canberra nog het Australian Institute of Sport, waar Australië zijn olympische (zwem)kampioenen 'kweekt. Het bezoek aan de hoofdstad werd afgesloten met een discussie met studenten en professoren van de Australian National University over de relatie tussen Australië en Zuid-Oost Azië, inclusief Indonesië'. Woensdagmorgen reist het paar naar Tasmanië.

Praten over immigratie en water

Immigratie en water waren de gespreksonderwerpen van prins Willem-Alexander en prinses Máxima tijdens een lunch in het parlement van Australië. Dat vertelde het prinselijk paar later op de middag tijdens een korte ontmoeting met de pers. Máxima dacht dat Australië gezien zijn omvang nog wel ruimte zou hebben voor nieuwe inwoners, maar het antwoord van vice-premier Mark Vale en een aantal parlementsleden was dat watergebrek verdere groei in de weg stond.

In Australië betekent waterbeheer het goed verdelen van de weinige millimeters die er aan regenwater valt. En dat daarin nog wel wat valt te verbeteren wist 'watermanager' Willem-Alexander inmiddels ook. Sommige watertransportsystemen in het binnenland verliezen meer dan 85 procent door verdamping en lekkage. Het aanleggen van pijpleidingen over honderden kilometers, is een kostbare oplossing. Volgens de Nederlandse ambassadeur in Australië, N. van Zutphen, zijn de Australiërs echter nog niet bereid veel te betalen voor zoiets 'gewoons' als water.

Integratie, ecologie en cultuur vormen de speerpunten van het zesdaagse bezoek van Willem-Alexander en Máxima, dat maandag officieel begon op het vliegveld van de Australische hoofdstad Canberra. Het paar was al sinds zaterdag in het land, waar op de Whitsundays, een eilandengroep voor de kust van Queensland twee dagen werd genoten van zon, zee en rust, zo vertelde de prins aan de vice-premier. De Australische premier John Howard verblijft voor een conferentie in Fiji.

Na de lunch werd een krans gelegd bij het graf van de onbekende soldaat, onderdeel van het Australische oorlogsmonument. Daar had het paar ook een kort gesprek met Nederlandse oorlogsveteranen - uit zowel de Tweede Wereldoorlog als de Korea-oorlog. De meesten zijn in de jaren veertig en vijftig naar Australië geëmigreerd. De Australische gouverneur-generaal Michael Jeffery bood zijn koninklijke gasten aan het einde van de dag (het is in Australië acht uur later) een diner aan.

Dinsdag vliegen Willem-Alexander en Máxima na een visite aan het Australisch sportinstituut naar Ayers Rock, oftewel de voor Aborigines heilige rots Uluru.

Hoe gebruik je het Australische 'bastard'

Geen woord is zo met het Australische taalgebruik verbonden als 'bastard'. Overal op de wereld een niet al te vriendelijk scheldwoord, maar in Australië vooral een 'term of endearment'. Een benaming voor vrienden. Toch is het geen gewoon woord. Oppassen dus bij het dagelijks gebruik zo leert Colin Bowles in zijn hilarische én nuttige boekje 'G'Day! Teach yourself Australian'.

'Bastard' wordt het meest gebruikt als synoniem voor 'persoon'. Alles en iedereen is een 'bastard', behalve als het gaat om een vrouw. Stelregel is echter dat je iemand geen 'bastard' noemt als je hem niet echt kent, want de valkuilen van het gebruik zijn talrijk en voor je het weet heb je een bloedneus en een paar gebroken tanden. Dán kun je natuurlijk wel met recht zeggen 'You rotten bastard!'.

Wanneer je iemand aardig vindt is hij 'not a bad bastard', en als je hem zielig vindt is het een 'poor bastard'. Iemand aan wie je een hekel hebt is 'that bastard' en als je ook een afkeer van de persoon hebt, is het een 'mongrel bastard'. Wanneer je van diezelfde persoon een beetje bang bent, noem je hem een 'bad bastard'. Is-ie slim, dan praat je over een 'clever bastard', is het tegenovergestelde het geval dan is het een 'dozey bastard'.

De mogelijkheden zijn oneindig. Je hebt de luie 'lazy bastard', de gemene 'nasty bastard' en de ongemanierde 'rude bastard'. Andere vormen zijn 'queer bastards' (homo's), 'weak bastards' (zwakkelingen) and 'unlucky bastards'. Pechvogels dus. De hele taal is opgebouwd rond het woord, en er is tijd nodig om het correct te gebruiken volgens Bowles. ©GPD

Concurrentie voor prins Charles

Prins Charles moet zich zorgen maken. De Britse troonopvolger kan er niet zeker van zijn dat hij na het overlijden van zijn moeder koningin Elizabeth ook in landen als Canada en Australië de scepter kan overnemen. De Australische premier John Howard was daar eerder dit jaar tijdens het vijftiende bezoek van Elizabeth aan haar Australische ‘onderdanen’ heel duidelijk in. ,,Ik geloof niet dat Australië een republiek wordt terwijl de koningin op de troon zit. Maar daarna, dat weet ik niet."

Koningin Elizabeth keek ook al vooruit. Ze prees Australië voor de enorme vooruitgang die het in de jaren sinds haar eerste bezoek in 1954 had geboekt. Ze had vertrouwen in de toekomst van ‘dit grote land’. Het was, zo stelden de commentatoren in de Australische media, alsof een ouder haar volwassen geworden kind een laatste raad meegaf. Elizabeth had immers in 2000 al gezegd dat het aan de Australiërs zelf is of ze hun Britse monarch willen handhaven. In 1999 sprak een fikse meerderheid zich daar in elk geval in een referendum voor uit. De republikeinen hebben sindsdien weinig van zich laten horen.

De Britse koninklijke familie heeft inmiddels wel concurrentie gekregen. Dat werd begin deze week goed duidelijk. De Deense kroonprins Frederik ontmoette tijdens de Olympische Spelen in een pub de Australische Mary Donaldson. Twee jaar geleden zijn ze getrouwd en sindsdien is Mary in de media de ‘Our Aussie Princess’ - beiden kregen in 2005 bij hun eerste officiele bezoek dan een bijzonder warm welkom.

Maar de claim gaat verder. De baby van het kroonprinselijk paar, de net één jaar geworden prins Christian, is ‘onze prins’.

Ondertussen is van het aanstaande bezoek van nóg een prinselijk paar in Australië nog niks te merken. Zelfs in de uitgebreide en wijdvertakte Nederlandse gemeenschap rond Sydney weten velen niet dat prins Willem-Alexander en prinses Máxima maandag aan een korte rondreis door zuidoost-Australië beginnen.  ©GPD; Foto's: ©GPD Rtrs