India Bhutan News Royalblog.nl

Koning van Frankrijk woont in India

Balthazar Napoléon Bourbon heeft de beste papieren voor de Franse troon, mocht die ooit nog eens beschikbaar komen. Balthazar Napoléon Bourbon is nog nooit in Frankrijk geweest, spreekt geen woord Frans. Hij woont zelfs in de Indiase stad Bhopal. Prins Michel van Griekenland heeft de afstamming van de Indiase advocaat in de historische roman Le Rajah Bourbon uitgewerkt.

Balthazar Napoléon Bourbon - een katholiek - zou van alle Franse troonpretendenten degene zijn met de beste claim. Dat de Bourbons in India terecht zouden zijn gekomen is terug te voeren tot ene Jean-Philipe, zoon van een grootofficier van Bourbon, neef van de Franse koning Henri IV. Deze Jean-Philipe had bij een duel een edelman gedood en moest vluchten.

Op weg naar Spanje werd het schip waarop hij voer, overvallen door zeerovers. En zo kwam hij via allerlei avonturen en omzwervingen in India terecht. Jean-Philipe belandde aan het hof van de moghul keizer Akbar in Delhi. Hij kreeg het bevel over het leger en trouwde met een schoonzus van de keizer.

Rond 1775 verhuisden de Bourbons naar Bhopal, waar ze de vrouwelijke heersers (begums) en de prinsen (nawabs) als raadgevers terzijde stonden. Opmerkelijk: al die tijd bleef de familienaam in stand en bleef de familie ook katholiek. Balthazar Napoléon Bourbon (48) heeft plannen om binnenkort naar Frankrijk af te reizen.

In de kluwen echte en vermeende troonopvolgers en pretendenten voor de vacante Franse troon - Bourbons, Orléans, Napoleon - zal hij zich echter niet gelukkig voelen. Maar hij begint nu al post te krijgen van 'aanhangers'. En de eerste concurrenten hebben zich ook al gemeld. Los van het feit dat de authenticiteit en het bestaan van Jean-Philipe wordt betwist - in de familieannalen en stamboeken van de Bourbons komt hij niet voor. (c) GPD

Voorlopig geen staatsbezoek uit Bhutan

Koning Jigme Khesar van Bhutan is ,,altijd welkom" in Nederland. Maar het ziet er niet naar uit dat de 27-jarige vrijgezel snel zijn opwachting zal maken in Den Haag. Dat vertelden prins Willem-Alexander en prinses Máxima eerder deze week aan het slot van hun vierdaagse bezoek aan het Himalaya-koninkrijk.

Jigme Khesar, die in december een jaar op de troon zit, heeft wel wat beters te doen dan staatsbezoeken afleggen. Volgend jaar zijn er voor het eerst verkiezingen in zijn land, moet hijzelf worden gekroond en viert Bhutan met een jaar vertraging het eeuwfeest van de monarchie. ,,Hij heeft het erg druk, 2008 is een belangrijk jaar voor Bhutan", aldus een begripvolle prinses Máxima.

© GPD; Foto's: © Royal Press Europe (pool, ANP Robin Utrecht); GPD HJ

Prins wil voor hele wereld goede wc's

Mahatma Gandhi hield de Indiërs tachtig jaar geleden voor dat de goede sanitaire voorzieningen de sleutel zijn tot een gezonde samenleving. ,,Dat er zoveel ziekten heersen, komt omdat we altijd en overal maar onze behoefte doen", aldus de Indiase wijsgeer.

Prins Willem-Alexander citeerde die woorden woensdagavond in New Delhi, waar hij als eregast op de ‘Wereld Toilet Top’ een toespraak hield. De prins was kort daarvoor uit Bhutan aangekomen.

Er zijn naar schatting nog 700 miljoen Indiërs die thuis of in hun dorp geen toilet hebben. Iedere bezoeker van India kan vertellen over de overal waterende mannen, en over mensen die langs het spoor, de weg of in het open veld hurken om hun behoefte te doen. New Delhi is daarom een gepaste locatie voor de vierdaagse ‘wc-bijeenkomst’, over het belang van goede en betaalbare sanitaire voorzieningen.

,,Veertig procent van de wereldbevolking heeft geen toilet of riolering, twee miljard menen. Hoe is dat mogelijk", vroeg Willem-Alexander zich af. ,,Hoe kan het dat we aanvaarden dat dag-in dag-uit vijfduizend kinderen sterven door diarree en andere door water veroorzaakte ziekten?"

De prins, die sprak als voorzitter van de VN-adviescommissie voor (schoon) water en sanitaire voorzieningen, vond dat regeringen en beleidsmakers, die meestal zelf niet te maken met mensonterende wc’s, achter de vodden moeten worden gezeten om te zorgen dat iedereen toegang krijgt tot toilet en schoon water.

,,India wil dat in 2012 op het hele platteland voor elkaar hebben. Zo’n instelling is een voorwaarde voor succes", aldus Alexander. Maar in meer landen is actie nodig, vandaar dat de VN het jaar 2008 hebben uitgeroepen tot ‘jaar van de sanitaire voorzieningen’, aldus de prins die nog tot donderdagavond de conferentie bijwoont.

© GPD

India weet wat telt: niet koningin Beatrix

Angela Merkel is deze week vier dagen in India. In tegenstelling tot het staatsbezoek van koningin Beatrix, gaat haar komst naar de economische reus niet ongemerkt voorbij. Grote verhalen in de kranten, foto's op de voorpagina's -in tegenstelling tot de postzegels van Beatrix op pagina zoveelentwintig, en ook internationaal veel aandacht.

Persbureau AP bijvoorbeeld verspreidde een hele serie foto's van Merkels bezoek tegenover geen enkele van het staatsbezoek. De Duitse bondskanselier had dinsdag in Delhi ontmoetingen met president Pratibha Patil, premier Manmohan Singh, en andere vooraanstaande Indiase leiders, onder wie natuurlijk ook Sonia Gandhi.

Singh noemde Merkel 'een grote vriend van India', al was dat tot nu toe niet gebleken. Merkel ging al twee keer naar rivaal China en was nu voor het eerst in Delhi en Mumbai. © GPD; Foto's: © GPD AP 

Máxima reist alleen terug naar Nederland

Prinses Máxima, die aanvankelijk in Delhi een bijeenkomst over microkredieten zou bijwonen, is woensdagnacht alleen teruggereisd naar Nederland. Prins Willem-Alexander blijft voor de World Toilet Summit en een kort werkbezoek nog tot donderdagavond in India.

Máxima had woensdagmorgen de laatste uurtjes van haar verblijf in Bhutan gebruikt om in Thimphu te cadeautjes te kopen voor haar dochtertjes. Volgens het personeel van een winkel met snuisterijen en sieraden had ze niet afgedongen op de prijs.

De Bhutaanse kranten pakten op hun voorpagina's uit met de opmerking van Willem-Alexander dat ,,Nederland op het gebied van duurzame ontwikkeling nog wel wat kan leren van Bhutan." Hij had, zo werd gemeld, namens de regering kunnen toezeggen dat Bhutan nog vijf jaar ontwikkelingshulp krijgt uit Den Haag. Het Bhutaanse avondjournaal opende met beelden van het vertrek van het prinselijk paar.

© GPD; Foto's Thimphu woensdag: © GPD HJ

Alexander: pedosite hard aanpakken

,,Meteen hard aanpakken." Willem-Alexander en Máxima hoefden vorige week niet lang na te denken toen ze hoorden dat foto's van hun dochtertje Amalia op de website van pedofielenvereniging Martijn stonden. ,,Dat kinderen op deze manier worden misbruikt, daar zijn geen woorden voor", aldus het prinselijk paar dinsdag in Bhutan.

Op de website stonden ook foto's van de kinderen van prins Maurits en prinses Marilène. Gezamenlijk besloten de prinsenparen tot een kort geding, dat afgelopen maandag diende. De uitspraak is donderdag.

Willem-Alexander hoopt dat ook anderen kunnen profiteren van het vonnis. ,,Als onze kinderen daar staan, dan kan het ook gebeuren met de kinderen van anderen", zei Máxima. Maar: ,,Ons hoofddoel is dat we zelf als ouders voor onze kinderen opkomen en hard optreden om hier paal en perk aan te stellen.''

De prins had de site niet zelf bekeken. ,,Uit zelfbescherming, anders zou ik wel eens door het lint kunnen gaan", aldus een verontwaardigde Alexander. Eerder liet de Rijksvoorlichtingsdienst weten dat de prinsen 'ernstig verontrust' waren. ,,Dat is een understatement. Wie van jullie is zelf ouder van een kind? Dan weten jullie precies wat we bedoelen. We willen er voor zorgen dat het nooit meer gebeurt.'

Het prinselijk paar sprak in de tuin van het gastenverblijf van de Bhutaanse koning - het State Guest House - uitvoerig met de meegereisde pers.

,,Het is bijna een belediging dat we hier maar zo kort zijn", aldus Alexander, die over Bhutan sprak als 'een land om nooit te vergeten'. Amalia, die haar ouders anderhalve week heeft moeten missen, kijkt uit naar de thuiskomst van haar ouders, vertelde Máxima. ,,Elke dag zegt ze over de telefoon, 'mammie ben je al onderweg'?"

Het bezoek was een uitvloeisel van de bijzondere liefde en belangstelling die prins Claus had voor Bhutan, vertelde Alexander. Die liefde was wederkerig. ,,Mijn vader is hier nooit geweest, maar toen hij overleed, besloot de koning een herdenking voor hem te houden en boterlampen aan te steken (lampen die worden gebruikt in boeddhistische ceremonieën, red). Als ze dat in een land voor ons doen, dan moeten we ernaartoe."

De reis, die al een keer werd uitgesteld vanwege een zwangerschap van Máxima, was nu goed te combineren met het staatsbezoek aan India. De gesprekken met de jonge koning Jigme Khesar (27), die in december zijn vader opvolgde, waren 'heel interessant' geweest, zei Alexander. Bhutan staat aan de vooravond van grote veranderingen, met de overgang van een absolute monarchie naar een democratie.

,,Tegen de wil van de bevolking in. Als er een referendum over was gehouden, dan was dat niet gebeurd. Maar de koning en zijn vader vinden dat democratie het beste is voor Bhutan", legde de prins uit. Als historicus kon hij echter geen ander voorbeeld uit de geschiedenis bedenken waar een vorst tegen de wil van het volk zijn macht vrijwillig opgeeft.

Máxima verklapte dat ze de aankomst in het bergkoninkrijk, dat maar één klein vliegveld heeft in Paro, 'heel spannend' had gevonden. ,,Door de wolken zie je niets, maar je weet dat er overal om je heen bergen zijn. Dat is geen prettig gevoel", verklaarde ze.

Alexander die bij de landing in de cockpit had mogen zitten, vertrouwde op de instrumenten van de Airbus van Druk Air. ,,Ik kon de instrumenten goed volgen, er was geen gevaar."

© GPD; Foto's bezoek kunstnijverheidscentrum en opleiding Thimphu, © GPD HJ

• Lees ook: Prinsenparen 'verontrust' over pedofoto's
• Lees ook: Schok en woede over link Amalia en pedo's

Geen tango maar gebeden in Tangoklooster

Prins Willem-Alexander en Máxima zijn dinsdag begonnen met een bezoek aan het zeventiende-eeuwse Tangoklooster, een van de heiligste plaatsen van het bergkoninkrijk Bhutan. Tango of tangu betekent 'paardenhoofd' in het Dzongka, de taal van Bhutan.

Doordat het klooster hoog en veilig tegen een bergwand is gebouwd (op 3200 meter hoogte), om de monniken te beschermen tegen indringers, moest er stevig worden geklommen.

De media gingen alvast vooruit.

Voor het prinselijk paar stonden paarden klaar, maar die werden niet gebruikt.

In het klooster wachtten honderden monniken, die in de gebedsruimte op de vloer zaten en gebeden zongen.

De gezongen gebeden waren tot heil van de Nederlandse koninklijke bezoekers, opdat obstakels op hun weg zouden verdwijnen en er goede betrekkingen tussen Nederland en Bhutan zouden blijven bestaan.

Het prinselijk paar kreeg buttertea aangeboden, en ontstak tientallen boterlampen.

Dat zijn lampen (kaarsen) die worden gebruikt in de boeddhistische liturgie en waarin yakboter wordt verbrand.

Uit eerbied moest daarbij de hand voor de mond worden gehouden.

De ceremonie leek enigszins op het ontsteken van boterlampen na het overlijden van prins Claus. De vorige koning van Bhutan had daar toen opdracht toe gegeven uit respect voor de prins, die een grote affiniteit had voor Bhutan.

Het was ook één van de redenen dat het prinselijk paar nu naar Bhutan kwam, zo legde Willem-Alexander later dinsdag uit.

Daarna moest verder worden geklommen voor een ontmoeting met Zijne Heiligheid Gyelse Jigme Tenzin Rabgye, een elfjarige jongen die volgens de boeddhisten de zevende reïncarnatie is van de stichter van het klooster. Hij gaf hen een zegen.

Op weg omhoog kon Máxima het tempo van Willem-Alexander aardig bijbenen. ,,Gaat het nog schat", vroeg de prins weliswaar bezorgd, maar Máxima gaf geen krimp.

,,De wandeling is me meegevallen, maar ik hoefde dan ook geen camera mee te sjouwen", zei de prins 's middags voor de televisiecamera's.

De weg omlaag werd door het paar, eenmaal in het zicht van de camera's, hand in hand afgelegd. Bij het poseren lieten ze weten erg van de 'frisse wandeling' te genieten. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Boogschutter Alexander kan naar Peking

Willem-Alexander is klaar om volgend jaar als boogschieter deel te nemen aan de Olympische Spelen in Peking.

De Bhutaanse premier Kinzang Dorji was maandagmiddag in Thimphu vol lof over de schietkunsten van de prins, die zich onder het oog van honderden Bhutanen uitleefde in de nationale sport van het land.

,,Hij is een all-round sportman", meende Dorji, die dubbelt als voorzitter van de Bhutaanse Boogschietfederatie.

Die organisatie ontving in 2004 de Prins Claus Prijs. De premier liet die onderscheiding op de eretribune trots zien aan Alexander en Máxima. Rond de plaquette, ondertekend door Johan Friso en Constantijn, was een witte zijden khadar gewikkeld.

Het publiek had aanvankelijk moeite zijn lachen in te houden bij de eerste pogingen van Willem-Alexander met de wedstrijd handboog. Daarmee moet een pijl over een afstand van 145 meter worden geschoten.

Maar de prins toonde zich onder de aanwijzingen van de premier een snelle leerling en toen hij de 145 meter bijna overbrugde, maakte het gelach plaats voor applaus.

,,Hij doet het goed", zei ook een kritische omstander. De Bhutaanse televisie ondertussen maakte driftig opnamen, niet bang om in het schootsveld van de prins te komen. De cameraman beantwoordde ongemerkt ook een prangende vraag, vergelijkbaar met die voor dragers van een Schotse kilt.

Prinses Máxima - gekleed in een prachtige patchwork jurk uit Australië - keek ondertussen samen met de dertien leden tellende Nederlandse gemeenschap in de bergstaat vanaf de eretribune toe.

Alexander zette naam en eer verder op het spel door ook een poging te wagen met de traditionele bamboeboog, waarmee na het spannen van de boog meteen moet worden geschoten.

,,Dat is heel moeilijk. Het lukt zeker niet iedereen en de prins heeft aanleg", aldus de beleefde Lyonpo - minister in de Bhutaanse nationale taal Dzongkha. Máxima probeerde het gevaarte ook te spannen, maar zag af van een demonstratie.

Kinzang Dorji beloonde de inspanningen van het prinselijk paar met twee sets met handbogen. ,,Geweldig", aldus de prins, die aankondigde er wellicht mee naar Peking te zullen gaan.

© GPD; Foto's: © GPD HJ

Vooruitgang bezorgt Bhutan kopzorgen

Klimaatverandering bedreigt de toekomst van Bhutan. De gletsjers in de Himalaya smelten met een alarmerende snelheid. Het bergkoninkrijk, dat meer dan vijftig procent van zijn inkomsten verkrijgt uit de verkoop van ‘witte steenkool’, komt daardoor in de problemen.

Zonder geld kan de vooruitgang van het zich snel ontwikkelende land niet worden voortgezet. En dat bezorgt iedereen kopzorgen, vertelden Bhutaanse ondernemers en jongeren maandag aan de bezoekende prins Willem-Alexander en prinses Máxima.

,,Ze wisten veel van ons land en onze problemen, maar toen we hierover begonnen, fronsten ze de wenkbrauwen. Dat was nieuw", aldus de dertigjarige Thinly, die zich bezighoudt met het leefklimaat in Bhutan. Hij schetste in een discussie met het prinselijk paar een somber beeld.

Bhutan is nog ongerept, in de nieuwe grondwet wordt zelfs bepaald dat zestig procent van het bijna geheel uit bergen bestaande land met bebost moet blijven. Geld en energie voor de ontwikkeling van Bhutan komt uit waterkracht; het surplus wordt geëxporteerd naar buurland India.

Maar ontwikkeling betekent ook dat veel mensen naar de stad trekken, waar een oplossing moet worden gevonden voor de toename aan afval en vervuiling. ,,We staan voor nieuwe uitdagingen", probeerde Thinly er de moed in te houden.

Bhutan, dat pas in de jaren zeventig de deur naar de buitenwereld enigszins open zette, kiest daarbij niet louter voor economische vooruitgang, maar op instigatie van de vorig jaar afgetreden koning Jigme Singye Wangchuk is het streven naar ‘bruto nationaal geluk’.

De regering wil voor de 634.000 inwoners de voorwaarden scheppen voor een leefklimaat waarin traditie en cultuur, goed bestuur, sociaal-economische ontwikkeling en het milieu gelijkwaardig zijn.

Jigme Singye, die samen met zijn vier koninginnen (allen zussen van elkaar) Willem-Alexander en Máxima voor de lunch uitnodigde, heeft om die reden de Bhutanen ook een parlementaire democratie opgedrongen.

,,Een paradox", weet Kinley Dorji, de hoofdredacteur van de krant Kuensel. ,,Op ondemocratische wijze is ons democratie opgelegd. Als de bevolking had mogen kiezen, dan was de absolute monarchie gebleven.

Maar de koning vond dat goed bestuur niet mogelijk was indien de macht in handen van één persoon lag. Dat maakte Bhutan, ingeklemd als het is tussen de grootmachten India en China te kwetsbaar," aldus Dorji in een gesprek met de Nederlandse media.

Jigme Singye (51) wilde met het hervormen van zijn koninkrijk niet wachten tot een revolutie of opstand, zoals in het naburige Nepal. Volksvertegenwoordigers en experts bestuurden dertig grondwetten, waaronder de Nederlandse, intensief en kwamen uiteindelijk met een voor Bhutan geschikt model.

Volgend jaar zijn er voor het eerst parlementsverkiezingen.

De twee kersverse politieke partijen beschuldigen elkaar nu al van omkoperij en corruptie, precies datgene waarvoor de traditioneel ingestelde Bhutanen bang waren.

,,Het is een leerproces, met vallen en opstaan", meent de nieuwe koning Jigme Khesar (27), die met het oog op het democratiseringsproces in december zijn vader opvolgde.  ,,Het moreel gezag van de koning moet evenwicht bieden aan de politiek", zegt Dorji.

© GPD; Foto's: impressies uit Thimpu, © GPD HJ, AD/HB

Alexander oefent in het handboogschieten

Het is al weer avond in Bhutan. Het prinselijk paar eet bij de honorair consul en de pers zit verspreid over de stad te werken en te eten. Wie een borreltje wil, heeft nu zijn laatste kans. Op dinsdag staat Bhutan droog.

Prins Willem-Alexander testte maandagmiddag zijn boogschietkunsten. Volgens de Bhutaanse premier, tevens voorzitter van de nationale boogschietfederatie, heeft hij talent.

Het leverde in elk geval unieke beelden op. Hier alvast een voorproefje. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Royale ontvangst in koninklijk paleis

Trommelaars, dansers en hoogwaardigheidsbekleders in traditionele, kleurrijke gewaden gingen Willem-Alexander en Máxima maandagmorgen voor in de Bhutaanse hoofdstad Thimphu.

Het prinselijk paar werd in een optocht begeleid naar het koninklijk paleis Taschichhod dzong, voor een ontvangst door koning Jigme Khesar Namgyel Wangchuk.

Taschichod dzong is een voormalig religieus bolwerk, dat sinds de jaren vijftig dienst doet als regeringscentrum van Bhutan.

Van veilige afstand keken honderden nieuwsgierige ambtenaren toe, gekleed in de nationale klederdracht (gho voor mannen, kira voor vrouwen).

Op de rode loper waarover prins en prinses het paleiscomplex betraden werd rijst gestrooid, en tientallen mannen en vrouwen verwelkomden de gasten op het grote binnenplein met Bhutaans gezang.

De jonge koning van Bhutan, die in december plotseling door zijn vader op de troon werd gezet en die volgend jaar nog moet worden gekroond, onderhield zich in afwachting van de komst van het paar met de Nederlandse media.

De drakenkoning Jigme Khesar Wangchuk (27) wilde weten wat de eerste indrukken waren van zijn land. Daarna trok hij zich terug met zijn gasten, die aan het begin van de middag - het is in Bhutan vijf uur later dan in Nederland - ook lunchten met zijn vader, Jigme Singye Wangchuck, de afgetreden koning en diens vier vrouwen.

Jigme Khesar, die het land naar de invoering van een parlementaire democratie moet leiden, is de oudste zoon van de derde koningin, Ashi Tshering Yangdon. Hoe de nog jeugdige oud-koning (51) zijn tijd tussen zijn vier vrouwen - alle vier zussen van elkaar - verdeelt, weet niemand in Bhutan. © GPD;Foto's: © GPD HJ, AD/HB

Welkom in Bhutan met traditionele khadar

De invasie van de Nederlandse media voor het prinselijk bezoek aan Bhutan was zondag hét nieuws in het geïsoleerde koninkrijk in de Himalaya.

Bhutan was vantevoren dan ook nerveus over het historische bezoek uit Nederland. Journalisten willen graag vrijheid van handelen en dat is nou net waar Bhutan niet van houdt.

Ook de eigen burgers hebben voor reizen naar de uithoeken van het land toestemming nodig, een zogenoemde 'road permit'. Op die manier kunnen rust en orde in de 634.000 inwoners tellende, tussen India en Tibet ingeklemde bergstaat, worden bewaard.

Willem-Alexander en Máxima zijn vorig jaar door koning Jigme Khesar Wangchuk - toen nog kroonprins - in Thailand uitgenodigd voor dit bezoek.

Een halfzus van de koning, wiens vader die met vier vrouwen, allen zussen van elkaar, is getrouwd, stond op het vliegveld klaar met een witte zijden sjaal (een khadar), die ze ter begroeting over de uitgestoken armen van het prinselijk paar legde.

In de vallei rond Paro, de enige plek in het land die vlak genoeg is om een vliegveld te herbergen, bezochten Willem-Alexander en Máxima vervolgens een oud koninklijk paleis, het nationaal museum en de Kyichu Lhakzang tempel.

In dit kleurrijke gebouw uit de zevende eeuw wachtte hen een verrassing. Trulku Jigme Chhoeda, de hoogste geestelijke leider van Bhutan, was daar net op bezoek. De Je Khenpo, zoals zijn titel luidt (te vergelijken met de Dalai Lama in Tibet) leidde de gebeden in het klooster en sprak kort met het paar.

Maandag worden Willem-Alexander en Máxima in het tempel-paleis Taschicho-dzong ontvangen door koning Jigme Khesar. Verder is er aandacht voor de traditionele, nationale gezondheidszorg, en de nationale sport boogschieten. Ook praat het paar met Bhutaanse jongeren. © GPD; Foto's: © GPD HJ 

Máxima en Willem-Alexander in Bhutan

Volgend jaar moet de hoofdweg van Paro naar Thimpu klaar zijn: nu is het een gevaarlijke 54 kilometer lange éénbaansweg, waar langs wordt gewerkt door gastarbeiders uit India.

Ook het prinselijk paar hobbelde over die weg naar de hoofdstad van Bhutan, Máxima voorin, wellicht om op de slingerweg niet wagenziek te worden. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Meer over het begin van het bezoek aan Bhutan hier.

Oranjes voor het eerst in koninkrijk Bhutan

Willem-Alexander en Máxima beginnen zondag aan een historisch bezoek aan het Himalaya-koninkrijk Bhutan. Koningin Beatrix zei eerder deze week in India dat ze ook wel mee zou willen. 'Misschien later nog een keer', aldus de vorstin, die zaterdag haar staatsbezoek aan India afsloot in Bangalore.

Een jaar geleden troffen Willem-Alexander en Máxima de kroonprins van Bhutan in Bangkok bij de feestelijkheden voor het diamanten regeringsjubileum van de Thaise koning Bhumibol. Gezamenlijk wachtten ze op vervoer naar hun hotels na het banket dat de jubilerende koning zijn koninklijke gasten uit de wereld aanbood.

Of ze toen hebben gepraat over de uitnodiging die Bhutan eerder had gestuurd om eens op visite te komen, vertelt de geschiedenis niet. Maar zondag komt het Oranje-koppel aan in Paro, een van de weinige plekken die vlak genoeg was om een landingsbaan aan te leggen.

De kroonprins is vorig jaar december zijn vader opgevolgd, en verwelkomt als koning Jigme Khesar Namgyal Wangchuk zijn Nederlandse gasten. De jonge, nog ongekroonde koning (27) moet Bhutan het komende jaar leiden van een autocratie naar een constitutionele monarchie.

Dat heeft zijn teruggetreden vader Jigme Singye Wangchuk zo bepaald. De 634.000 Bhutanen vinden het eigenlijk maar niks. De koning zorgde goed voor hen en voor hun land, waarom moet dat worden veranderd?

Jigme Khesar ging als troonopvolger op pad om de bevolking uit te leggen waarom het beter is als de koning ook aan spelregels is gebonden. ,,Goede democratie vervult de wensen van het volk. Het is een opdracht die ik moet vervullen", zei hij eerder daarover. De nieuwe koning studeerde in de Verenigde Staten en in Oxford, waar hij onder meer colleges politieke wetenschappen volgde.

Omdat de wil van de koning altijd min of meer wet is geweest, werden de raadgevingen en aansporingen van koning en kroonprins opgevolgd. 'De koning wil het' heet het nu in de hoofdstad Thimpu, maar de aarzelingen blijven.

Inmiddels is de nieuwe grondwet klaar - met een verplichte pensionering van de koning op 65-jarige leeftijd - en zijn er in mei van dit jaar schaduwverkiezingen gehouden.

De bergbewoners moesten leren hoe te stemmen en hoe een keuze te maken uit het aanbod aan nieuwe politieke partijen. Volgend jaar is het menens en zijn er echte parlementsverkiezingen.

Op een nog nader door astrologen te bepalen datum moet volgend jaar ook de kroning van Jigme Khesar plaatsvinden. Dit jaar (2007), waarin het Bhutaanse koningshuis herdenkt (Jigme is de vijfde koning uit de Wangchuk-dynastie) stond daarvoor niet onder een goed gesternte.

Jigme Khesar's vader, die 34 jaar regeerde, heeft het tussen India en Tibet ingeklemde Bhutan stap voor stap voorbereid op de 21ste eeuw. Bij zijn kroning in 1974 bestonden er nog geen geasfalteerde wegen tussen Thimpu en India.

Televisie deed in 1999 zijn intrede en nu is er ook internet. Tegelijkertijd wil het Tibetaans-boeddhistische Bhutan zijn unieke karakter behouden.

De nationale dracht is voor mannen en vrouwen verplicht en buitenlandse toeristen worden slechts mondjesmaat en tegen een fikse vergoeding toegelaten. En de koning verordonneerde dat 'het bruto nationaal geluk' belangrijker was dan het 'bruto nationaal product'.

Het zeer arme Bhutan - toerisme en de verkoop van met waterkracht opgewekte elektriciteit zijn de bronnen van inkomsten - heeft daardoor een mysterieus imago gekregen. Jigme Khesar heeft de taak de balans tussen traditie en vernieuwing te behouden. Hij kijkt daarbij ook nadrukkelijk naar 'bevriende' collega's.

© GPD; Foto's (archief) © Thai Photo Centre. Foto's tonen kroonprins (nu koning) Jigme Khesar tijdens feestelijkheden voor koning Bhumibol, met o.a. Máxima en Alexander, prinses Sirindhorn (Thailand), prins Alois (Liechtenstein) en prins Henrik (Denemarken).

WNF eert koning Bhutan met prijs

Koning Jigme Singye Wangchuk van het Himalaya-koninkrijk Bhutan kreeg in oktober 2006 de hoogste onderscheiding van het Wereld Natuur Fonds. Hij ontving de J. Paul Getty Award voor zijn inzet en leiderschap bij het behoud en beschermen van de natuur in het geïsoleerd liggende land.

Bijzonder is daarbij een recent voorstel om grondwettelijk vast te leggen dat zestig procent van Bhutan bebost moet blijven om op die manier ontbossing tegen te gaan. De prijs is tweehonderdduizend dollar en zal worden gebruikt om jonge Bhutanen een beurzen te geven om zich te bekwamen in ecologie en natuurbehoud.

Koning Wangchuk heeft de prijs aanvaard, maar stelde daarbij dat krediet moest gaan naar volk en regering van het bergkoninkrijk. © GPD

BHUTAN: de nieuwe en de oude koning op visite bij toenmalig president Abdul Kalam van India. Links (toen nog) kroonprins Jigme Khesar Wangchuk, en rechts zijn vader Jigme Singye Wangchuck.
(archief) © GPD Rtrs Presidential Palace/Handout

Slot staatsbezoek India zonder fanfare

Zonder fanfare en enig ceremonieel is zaterdagmiddag in 'high tech' metropool Bangalore een einde gekomen aan het staatsbezoek van koningin Beatrix in India. Met het planten van een rosewoodboom op het terrein van technologiegigant Infosys zorgde de koningin ervoor dat er nog in lengte van jaren aan haar visite wordt gedacht.

Dat mag ook wel, want in de Indiase media is niet of nauwelijks aandacht besteed aan de reis van koningin en prinselijk paar. Voor de autoriteiten in New Delhi was het bezoek na één dag al voorbij; bij de contraprestatie lieten president, premier en ministers zich niet zien.

Alleen de Nederlandse kritiek op kinderarbeid en de arbeidsomstandigheden in onder meer de kledingindustrie kregen enige publiciteit. Dat uitgerekend door de Nederlandse overheid gesteunde organisaties India in een kwaad daglicht stellen - zo ziet New Delhi het althans - werd niet begrepen.

Koningin Beatrix, die India al vele keren heeft bezocht, had bij Infosys een langdurig gesprek met de voormannen van de onstuimige Indiase vooruitgang, de zogenoemde 'goeroes' van de revoluties in landbouw, melkproductie, ruimtevaart en informatietechnologie. Vlak voor de bijeenkomst werd besloten de Nederlandse én Indiase pers buiten de deur te houden.

Bij dit soort gesprekken is het gebruikelijk dat journalisten wel meeluisteren, maar niet noteren wat de koningin, of prins Willem-Alexander en prinses Máxima te berde brengen. Er werd niet verwacht dat de Indiase media zich aan die regel zouden houden. Daarom moest iedereen buiten blijven staan.

Eerder op dag ontmoette Beatrix een oude bekende, één van de twee vrouwen die haar bij een rondreis door India in 1962 had begeleid. Alsof er geen 45 jaar voorbij waren gegaan wisselden beiden familiegegevens uit - de koningin vertelde bijvoorbeeld dat ze drie zoons had gekregen en dat haar schoondochter Máxima drie meisjes had. © GPD

Regengoden zijn Beatrix goed gezind

Regen is een gunstig teken van de goden. Die goden waren het bezoek uit Nederland klaarblijkelijk zeer goed gezind, want het regende vrijdag pijpenstelen op het Zuid-Indiase platteland. Koningin Beatrix had eigenlijk stevige laarzen nodig om met Willem-Alexander en Máxima in een trainingcentrum en een dorpje rond te kijken en de verbetering van de leefomstandigheden te aanschouwen.

Gelukkig had het ambassadepersoneel een voorzienende geest gehad door extra doorzichtige paraplu's te laten maken en aanrukken. In oktober hoort het eigenlijk heet en droog te zijn, maar de regengoden (,,we hebben er heel veel," aldus een de projectleidsters) wisten nauwelijks van wijken.

Het koninklijk gezelschap kreeg te zien en te horen hoe door een betere waterhuishouding betere resultaten worden geboekt in de landbouw. Dankzij kleine leningen is er geld om waterscheidingen aan te leggen, waardoor het anders dorre land bewaterd kan worden. Een fraaie symbiose van de twee werkterreinen van prins Willem-Alexander en prinses Máxima: waterbeheer en microkredieten.

De dorpsbewoners hadden aanvankelijk overigens moeite om de speciaal voor hen uit Delhi en Bangalore overgevlogen koninklijke gasten ook te spreken te krijgen, want districtsofficials en andere hoogwaardigheidsbekleders drongen voor en omringden de koningin.

In het dorpje Srinivasnagar dreigde een hoge piet van de Indiase veiligheidsdienst zelfs een van de gastvrouwen met aanhouding omdat de koningin volgens hem van het uitgestippelde plan afweek en een niet vantevoren gecontroleerd huis binnenging.

Welk huisje dan wel op programma stond, wist hij niet, maar dat was ook niet belangrijk zolang zijn belangrijke positie maar werd gerespecteerd.

Een paar goed gekozen masserende woorden van de Nederlandse ambassadeur Eric Niehe brachten de vrede terug, terwijl tijdens de rondgang door het dorpje zelf ook de zon even doorbrak.

Voor de dorpelingen en andere belangstellenden moest het hoogtepunt van de dag toen nog komen: het vertrek per legerhelikopter van de bezoekers.

Het uitstapje naar het platteland vormde het belangrijkste onderdeel van de derde dag van het koninklijk bezoek aan India, dat zaterdag in de 'high tech' stad Bangalore (officieel tegenwoordig Bengaluru geheten) wordt afgesloten.

Koningin Beatrix, die nog een paar dagen extra in India blijft, komt dan ook een oude bekende tegen: Verghese Kurien (75), die haar en prins Claus ook in 1986 ontmoette. De prins verdedigde Kurien's revolutionaire en inmiddels succesvol gebleken ideeën over verhoging van de melkproductie tegenover onder andere Nederlandse critici. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Claus praat in 1986 over melkproject

,,Ik zou wensen dat de mensen die kritiek hebben op dit programma van dokter Kurien eens een keer hier kwamen om met hem te praten en met hem rond te lopen in de dorpen. Het is een geweldig resultaat, als u de statistieken ziet en de verspreiding over heel India. Dat zei prins Claus in januari 1986 in een gesprek met Nederlandse journalisten over 'Operatie Vloed'. Kurien had zaterdag een ontmoeting met koningin Beatrix in Bangalore.

  ,,Als je in kleine dorpen", zo vervolgde hij, ,,kijkt en ziet hoe de kleinste boertjes hun drie, vier liter melk naar de collectieplaats brengen en daar hun geld ontvangen, als je ziet hoe de vrouwen een grote rol spelen. Als je ziet dat het verschil in rangen, standen en kasten verdwijnt als ze in de rij staan. Het heeft veel meer effect dan een hogere productie van de melk".

De prins zei verder dat Operatie Vloed op alle terreinen effect had: als je hygiënisch met de verwerking van je melk moet omgaan, heeft dat ook invloed op het hygiëne in het gezin. De prins zei dat Kurien terecht wat bitter reageert op de kritiek.

De prins noemde de bijdrage van de Europese Gemeenschap (in de vorm van zuivelhulp) enorm belangrijk omdat daardoor geld werd bespaard waarmee de melkfabrieken konden worden gebouwd, ,,De melkfabrieken zijn absoluut noodzakelijk voor de boeren".

De prins noemde Anand ,,een van de indrukwekkendste projecten die ik ooit heb gezien". Hij zei niet bang te zijn dat het hele Anand-model ooit in elkaar zou zakken. ,,Het project is van de mensen zelf, zij dragen het. Onlangs werd er gestaakt in de melkfabriek, men wilde hogere lonen. Toen zijn er 15.000 boeren de straat op gegaan om de arbeiders duidelijk te maken dat de fabriek van hen is, Zij hebben ook functies overgenomen".

De prins vertelde dat het bezoek van koningin Beatrix aan het dorp Dewan voor de mensen zelf enorm belangrijk is. ,,Ik kan het niet helpen maar als er dan een echte koningin komt heeft dat voor de mensen, voor het project een enorme invloed".

© GPD Rian van Kuppenveld; Foto: © GPD (archief)

Kledingindustrie woedend op Nederlanders

De vanuit Nederland actieve organisatie Schone Kleren Kampagne (SKK) was vrijdag voorpaginanieuws in India, waar koningin Beatrix op staatsbezoek is. De krant The Economic Times meldde dat de rechtbank van Bangalore de sleutelfiguren van de organisatie wil laten aanhouden, naar het zich laat aanzien voor getuigenverhoor.

Het Indiase kledingbedrijf FFI heeft de club voor het gerecht gedaagd omdat het zich door SKK ten onrechte beschuldigd voelt van het hebben van slechte arbeidsomstandigheden. De zaak kwam deze week in het Nederlandse nieuws doordat ze aan de orde werd gesteld tijdens het bezoek van een Nederlandse handelsmissie naar India in het kielzog van het staatsbezoek.

SKK zegt zich in de kwestie steeds te hebben laten vertegenwoordigen door advocaten. Dat zou volgens haar ook voldoende moeten zijn. SKK vindt dat de rechtzaak zich maar slecht verhoudt met de vrijheid van meningsuiting, juist omdat zij een arbeidsrechtenorganisatie is, en stelt bovendien dat haar bevindingen over FFI gedeeld worden door andere organisaties. Zij weet Amnesty International aan haar kant.

De kwestie zit India heel hoog. Deze is immers zeer slecht voor het imago van de groeiende wereldspeler. Handelsminister Kamal Nath zou volgens de Indiase krant al hebben gezegd dat een en ander misschien tot importbeperkingen uit de EU zouden kunnen leiden. Nath stelde de zaak ook aan de kaak tijdens een contact met de leden van de handelsmissie. © GPD/ANP Barenda Grutterink

Ook Oranjes hebben jeugd niet in de hand

Kinderen zijn kinderen, die heb je niet altijd in de hand. Dat was tijdens het persgesprek donderdag het korte commentaar van koningin Beatrix over het (wan)gedrag van haar kleinkinderen bij de doop van prinses Ariane. De kleinkinderen van de koningin gingen toen wild te keer, gooiden met kussentjes, keken onder de toga van de dominee en misdroegen zich ook op andere wijze.

Tijdens het korte gesprek liet Beatrix verder weten dat ze, anders dan mensen die voor de eerste keer in India komen, niet meer schrikt van de overal zichtbare armoede in het land. De koningin is al vaker in India is geweest. We weten het, zei ze, ze heeft daarom geen cultuurshock meer.

Wel ziet de koningin veel positieve veranderingen sinds haar eerste staatsbezoek in 1986. Ze prees met name de dynamiek van de Indiase samenleving, die op een aantal punten Nederland ver vooruit is. Nederland kan wat dat betreft nog wat leren van India.

De belangrijke rol van Willem-Alexander en Máxima tijdens het bezoek kwam mede voort uit verzoeken van India, dat ook wilde praten over watermanagement en microfinanciering. Als je de experts in huis hebt, zei de koningin, moet je ze ook inzetten.

Ook de koppeling van het staatsbezoek aan een economische missie was haar goed bevallen. Die koppeling is er jaren niet meer geweest, maar als het bedrijfsleven het belangrijk vindt en het ook zoden aan de dijk zet, dan werkt ze er aan mee. © GPD

Alexander over nut en noodzaak sanitair

Geen betere plek om over nut en noodzaak van goede sanitaire voorzieningen dan India. Prins Willem-Alexander hield op de tweede dag van het staatsbezoek aan dat land dan ook een gepassioneerd betoog om daar aan te werken.

Zie ook verhaal over India's nationale sport: wildplassen

Schoon en voldoende water en goed sanitair - een plaats om te wassen en plassen - betekent een enorme verbetering van de leefomstandigheden, aldus de prins in een toespraak in New Delhi.

Hij had samen met koningin Beatrix en prinses Máxima net een bezoek gebracht aan de Deepalayaschool, waar kinderen uit een achterstandswijk onder meer leren dat ogenschijnlijk gewone zaken als tandenpoetsen, handen wassen na toiletgebruik en niet wildpoepen en plassen het leven verbeteren. 'Reinheid is de weg tot geluk' zongen de schoolkinderen op aandoenlijke wijze voor de koninklijke bezoekers.

Via de kinderen worden ook de ouders bereikt, om van een vieze sloppenwijk een 'schone gemeenschap' te krijgen. ,,Uw school is een voorbeeld voor de hele wereld", zei Willem-Alexander tegen de schooldirecteur. ,,Volgend jaar wordt wereldwijd aandacht besteed aan het verkrijgen van goede sanitaire voorzieningen. Onderwijs maakt daar deel van uit."

Hygiëne laat India op veel plaatsen te wensen over. Het ontging het koninklijk gezelschap op weg naar het schooltje niet dat overal langs de weg met name mannen wildplassen. Het kan zelfs een nationale sport worden genoemd - het gebeurt door gebrek aan sanitair of goede behuizing overal en altijd.

,,Plas en poep niet in de bosjes", wisten de schoolkinderen, die een toneelstukje opvoerden, maar een halve kilometer verderop deden andere kinderen nou net dat. Ook zonder bosjes. ,,We hebben een deugdelijk toilet nodig", was de boodschap die de meer bevoorrechte schooljeugd aan hun ouders overbrachten.

Op grotere schaal betekent dat verlaging van de kindersterfte, en vermindering van het aantal slachtoffers van ziekten als malaria en diarree vertaalde Alexander de schoollessen naar een hoger niveau.

De beschikbaarheid van water is in een land als India echter niet zo vanzelfsprekend. India is een land van uitersten: of er is een droogte of er is een overstroming. Te veel of te weinig water. De klimaatsverandering vergroot de problemen. India heeft daardoor per hoofd van de bevolking in de toekomst steeds minder water beschikbaar.

Ook degenen die geloven dat de klimaatsverandering een natuurlijke zaak is, moeten zich bewust worden van de noodzaak de gevolgen ervan aan te pakken, meende de prins in dat verband. Is het teveel gevraagd om het zekere voor het onzekere te nemen en de verwoestende effecten voor latere generaties tegen te gaan?, vroeg hij zijn gehoor. © GPD; Foto's: © GPD HJ

India wil geen opgeheven vingertje

Nederland heeft India veel te bieden, vindt president Pratibha Patil. De kansen op samenwerking tussen het Indiase en het Nederlandse bedrijfsleven zijn de laatste jaren alleen maar toegenomen, meent koningin Beatrix. Economie en goede betrekkingen vormden dan ook de hoofdpunten van de eerste dag van het staatsbezoek aan India.

India ziet de Hollandse koopmannen graag komen, maar de dominees kunnen beter thuis blijven. Dat was de boodschap die minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken luid en duidelijk meekreeg in haar gesprekken met Indiase bewindslieden. Woedend was haar Indiase collega Kalmar Nath over het opgeheven vingertje over de kinderarbeid in zijn land.

Philips-topman Gerard van Kleisterlee, die samen met nog zeven toppers uit het vaderlandse bedrijfsleven van het staatsbezoek gebruik maakt om op het allerhoogste niveau in India problemen aan te snijden, probeerde te sussen. ,,Als we het vingertje heffen, dan is het uit bezorgdheid en betrokkenheid."

Nath geloofde hem, maar wees op de rechtszaak die door een bedrijf in Bengaluru (Bangalore) is aangespannen tegen de Schone Kleren Kampagne wegens smaad. ,,Er is een vals beeld geschetst over kinderarbeid," meende de minister.

,,De feiten moeten kloppen. Geen aantijgingen zonder feiten", oordeelde collega Van der Hoeven, die het delicate onderwerp dat de afgelopen dagen de Nederlandse media beheerste niet zelf hoefde aan te kaarten. Dat had Nath zelf al gedaan.

Minister Maxime Verhagen schreef deze week aan de Tweede Kamer dat in India 'kwesties rond mensenrechten als interne aangelegenheden worden beschouwd, die vanuit Indiase optiek geen buitenlandse betrokkenheid behoeven'. Maar hij zou er wel met zijn ambtgenoot over praten.

,,De Nederlandse bedrijven in India houden zich in elk geval aan de regels", verklaarde VNO-NCW voorman Bernard Wientjes, die liever sprak over de deuren die het staatsbezoek voor Nederlandse bedrijven opent.

Koningin Beatrix heeft de koppeling van een staatsbezoek en handelsactiviteiten lang ontmoedigd.
,,Maar in landen als Turkije en India heeft een koppeling van een economische missie met een bezoek van de koningin meerwaarde. Op een andere manier leg je niet zo snel contacten met zoveel mensen op zo'n hoog niveau", verklaarde minister Van der Hoeven de koerswijziging.

Een select gezelschap topmensen _ van TNT, KLM, Philips en Rabobank tot Campina _ mocht aanschuiven bij het koninklijk gezelschap, de Indiase premier Manmohan Singh en Indiase 'captains of industry'. Later konden ze ook aanzitten aan het staatsbanket, om de contacten te verdiepen. ,,Een succesformule", aldus een enthousiaste Wientjes.

De goede sfeer klonk ook door in de tafelredes. ,,India hecht belang aan de betrekkingen met Nederland", aldus president Patil. ,,India en Nederland zijn niet goed te vergelijken", vond Beatrix, ,,De verschillen zijn zoveel groter dan de overeenkomsten." Maar ondanks dat wordt er 'vruchtbaar samengewerkt en kennis genomen van elkaars culturen en ideeën', aldus de koningin. © GPD

NB Van de eerste dag van het staatsbezoek zijn maar weinig foto's beschikbaar. Na de aankomstceremonie was de schrijvende pers nergens meer welkom, ook niet bij het staatsbanket. Meer opnamen zijn er daarom niet.

Máxima draagt 'Delvigne' met genoegen

Máxima draagt deze dagen een paar trendy tulbans in de kleuren oranje en geel. Dat maakt althans de zeer zelf ingenomen Belgische hoedenontwerpster Fabienne Delvigne in een bloemrijk persbericht bekend. Ook is er sprake van panamahoed in een verbrand-broodtint met bijpassende tas.

Een citaat: ,,Ter gelegenheid van de officiële reis van de koninklijke familie van Nederland naar India heeft prinses Maxima van Oranje Nassau het genoegen verschillende uitzonderlijke creaties te dragen van de beroemde Belgische ontwerpster Fabienne Delvigne."

,,De plek leent zich uitstekend voor een hoed in Black Silver-stijl, maar dan wel in andere tinten, een capeline in Hepburnstijl in sisal en parelgrijs fluweel met bijbehorend tasje maar ook voor een kleine baret in beigetinten met een jong ogende gestileerde bloem. "

En over zichzelf zegt de ontwerpster: ,,Eens te meer verrast Fabienne Delvigne ons met haar durf en creativiteit in dienst van de elegantie." Je moet maar durven. © GPD; Bron: Fabienne Delvigne; Foto: © GPD HJ

India verwelkomt koningin Beatrix

Met saluutschoten, een ere-escorte te paard, en strak militair ceremonieel is koningin Beatrix om precies negen uur woensdagmorgen verwelkomd door president Pratibha Patil en premier Manmohan Singh van India.

De begroeting vond plaats bij de presidentiële residentie, Rashtrapati Bhawan, in New Delhi.

De koningin moest daarna alleen de volksliederen aanhoren en de erewacht inspecteren, terwijl de meegereisde prins Willem-Alexander en prinses Máxima zich op de eretribune onderhielden met de president en premier.

Vervolgens werden beider delegaties voorgesteld, en was het tijd voor de kranslegging.

Die gebeurde door het koninklijk gezelschap bij Raj Ghat, de plaats langs de rivier waar onder meer Mahatma Gandhi is gecremeerd.

De koningin streek de linten rond de krans recht en strooide bloemen uit over de gedekplaats. Daarna begonnen de gesprekken met hoge Indiase officials in het Taj Mahal hotel, de verblijfplaats van het Nederlandse bezoek in Delhi.

Achtereenvolgens kwamen de minister van Buitenlandse Zaken, de leider van de BJP (de grootste oppositiepartij) en de vice-president voor zo'n 25 minuten langs in het luxe-oord.

'I saw the Queen of Holland' merkte een opgetogen Amerikaan in de lobby op, nadat bij aankomst van het gezelschap alle liften even werden gesloten. 'What did she look like?' vroeg een medereisgezel. 'Big hairdo' was het treffende antwoord.

© GPD; Foto's: © GPD HJ

Beatrix luncht met machtigste vrouw India

Op de eerste dag van haar staatsbezoek aan India krijgt koningin Beatrix woensdag een eindeloze reeks beleefdheidsbezoeken. De president, de vice-president, de premier, de leider van de oppositie en de minister van Buitenlandse Zaken komen allemaal aan bod. Maar de privélunch met Sonia Gandhi - waarvan geen beelden zijn-, toont de ware machtsverhoudingen in New Delhi.

Sonia Gandhi is de machtigste vrouw van India. Ze is geen president en ook geen premier, maar de Indiase regering zet geen stap zonder eerst met haar te overleggen. Als voorzitter van de grootste partij van het land én voorzitter van de regeringscoalitie heeft ze achter de schermen de touwtjes stevig in handen.

Haar invloed op de dagelijkse politiek wordt ook in het buitenland erkend. Donderdag vertrekt Sonia Gandhi naar buurland China voor een vijfdaags bezoek. Daarna pas is ook premier Manmohan Singh welkom in Peking.

Koningin Beatrix en de meegereisde prins Willem-Alexander en prinses Máxima hebben op de eerste dag van het staatsbezoek aan India veel vaste verplichtingen, waaronder de gesprekken met Indiase politici.

De privélunch met Sonia Gandhi valt buiten het kader van het staatsbezoek, maar juist daar kan het koninklijk gezelschap het meeste opsteken over het reilen en zeilen van 's werelds grootste democratie.

Sonia Gandhi (60) is ook geen onbekende voor Beatrix. In juni nog gooide de koningin de trossen los van de Groene Draeck om met Gandhi een stukje te varen. De Indiase was in Nederland voor de Nexus-lezing, waarbij ook Beatrix aanwezig was. Maar de twee ontmoetten elkaar ook al in 1986, bij het eerste staatsbezoek van de koningin aan India.

Sonia Gandhi speelde toen nog geen rol van betekenis. Ze was 'slechts' de in Italië geboren en katholiek opgevoede echtgenote van toenmalig Rajiv Gandhi, die zijn in 1984 vermoorde moeder Indira Gandhi was opgevolgd als premier. Politiek was voor Rajiv - kleinzoon van India's eerste premier Jawaharlal Nehru - altijd bijzaak geweest, maar nu stond hij er middenin.

Toen Rajiv in 1991 ook werd vermoord, trok Sonia zich terug uit het openbare leven. De Congrespartij kon echter niet verder zonder een vertegenwoordiger van de Nehru/Gandhi dynastie en in 1998 betrad ze de politieke arena. In 2004 won ze de verkiezingen, maar zag af van het premierschap. Op die manier houdt ze haar handen schoon en vrij. Het Amerikaanse zakenblad Forbes noemde haar dat jaar de op twee na machtigste vrouw van de wereld.

,,Ze speelt een rol in de Indiase politiek die zijn weerga niet kent. Zij is scheidsrechter in alle politieke zaken, zonder dat ze verantwoording hoeft af te leggen. Niet democratisch, maar wel typisch Indiaas", aldus politiek commentator Minhaz Merchant in de krant DNA uit Mumbai. En met Sonia is het nog niet afgelopen. Haar zoon Rahul is inmiddels partijsecretaris.

,,Feodalisme zit ons in het bloed, niet alleen in de politiek komen familiedynastieën voor". Dat laatste kan Beatrix natuurlijk volmondig beamen. © GPD; Foto's: © GPD, AP

Duidelijke rol Alexander & Máxima in India

Willem-Alexander en Máxima drukken in toenemende mate een stempel op de staatsbezoeken die koningin Beatrix buiten Europa aflegt. Het bezoek aan India, dat woensdagmorgen begint, is daar een sprekend voorbeeld van.

Naast bestendiging van de goede betrekkingen tussen Den Haag en New Delhi en het bekijken van de mogelijkheden voor het Nederlandse bedrijfsleven, is er veel aandacht voor ecologie, water en microfinanciering. Precies de zaken waarvoor het prinselijk paar zich namens de Verenigde Naties inzet.

Willem-Alexander en Máxima omschrijven hun deelname aan staatsbezoeken, die sinds 2003 een structureel karakter heeft gekregen, als ondersteuning van Beatrix. Die hoeft dan niet alleen op pad, kan tijdens de visite meer bewerkstelligen en tegelijkertijd is het een goede voorbereiding voor het prinselijk paar op hun toekomstige taken.

Maar alleen maar achter (schoon)moeder aanhobbelen, zit niet in de aard van prins en prinses. Vandaar dat ze een eigen inbreng hebben bij de staatsbezoeken, zoals dit voorjaar in Turkije toen op initiatief van het paar een gemengde groep jongeren meereisde.

Dat water en microfinanciering aan bod komen, is niet vreemd gezien de problemen die dat land heeft om de plattelandsbevolking aan werk en goede sanitaire voorzieningen te helpen. Vanuit Delhi kwamen op paleis Noordeinde ook verzoeken binnen of Willem-Alexander en Máxima daarover wilden komen praten.

Aan die wens is gehoor gegeven. Na het verplichte ceremonieel en de aandacht voor het bedrijfsleven op de eerste dag, staan gesprekken over de ecologische ontwikkelingen, voorlichting over gezondheid en hygiëne en een seminar over water en microfinanciering op de agenda.

In het Zuid-Indiase Bengaluru (voorheen Bangalore) worden die thema's vrijdag en zaterdag verder uitgewerkt. Het koninklijk gezelschap krijgt uitleg over de bijdrage die microfinanciering ten behoeve van voornamelijk uit vrouwen bestaande zelfhulpgroepen kan leveren aan betere levensomstandigheden, met name een goede lokale waterhuishouding.

Ook spreekt de koningin met de leiders ('goeroes') van vier Indiase 'revoluties', die op hun werkterreinen bepalend zijn geweest voor de ontwikkeling van India: de groene revolutie (landbouw), de witte revolutie (melkproductie), de blauwe revolutie (ruimtevaart) en de grijze revolutie (informatietechnologie). © GPD; Foto's (archief) © GPD HJ, Frank Rollitz

Beatrix ziet deze week contrastrijk India

De koninklijke bezoekers bekijken India deze week van twee kanten. Op het hoogste niveau wordt in New Delhi gesproken over de gunstige economische ontwikkelingen en de kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Zie hier het programma van het staatsbezoek aan India.

In het Zuid-Indiase Bengaluru (voorheen Bangalore) is echter ook aandacht voor microfinanciering en goede sanitaire voorzieningen voor het achtergebleven platteland - waar de meerderheid van de Indiase bevolking woont. Maar liefst 836 miljoen Indiërs - 77 procent van de bevolking - moet leven van 44 cent per dag.

Bengaluru (niet op foto, dat is Varanasi) staat symbool voor het 'nieuwe India', dat na de door de huidige premier Manmohan Singh begin jaren negentig in gang gezette liberalisering van de economie opeens wereldwijd in de aandacht staat. India heeft sindsdien een toppositie verworven op het gebied van informatietechnologie.

Bedrijven uit de hele wereld hebben in India onderafdelingen geopend om te profiteren van de kennis en inzet van Indiase IT-arbeiders. Microsoft en miljoenen computergebruikers over de hele wereld profiteerden dankbaar van het pionierswerk van de Indiër Sabeer Bhatia, de schepper van het e-mailprogramma hotmail.

Volgens Pavan K. Varma, voormalig topdiplomaat en tegenwoordig directeur van het Nehru Centre in Londen, schrijft in zijn boek 'Being Indian' dat het geen toeval is dat Indiërs zo'n voortrekkersrol heeft in de wereld van computers en software. In het onafhankelijke India lag de nadruk op technisch onderwijs.

Hoewel een groot deel van de bevolking niet kon lezen en schrijven en het basisonderwijs eigenlijk prioriteit moest hebben, ging een steeds groter deel van het budget naar technisch onderwijs. Varma stelt vast dat het op die manier mogelijk is dat geen land ter wereld zoveel analfabeten telt (25 procent van de mannen, 45 procent van de vrouwen), maar tegelijkertijd zoveel goed opgeleide en getrainde werkers heeft.

Wat de Indiërs trekt is overigens niet zozeer het spelen met cijfers en computers, maar het uitzicht op werk, geld en prestige - de belangrijkste drijfveren in de samenleving. Maar er blijken ook grenzen aan de groei. De Verenigde Indiase kamers van koophandel luidden de afgelopen week de noodklok: binnen een paar jaar onstaat er een tekort aan mankracht van dertig tot veertig procent.

Door de toenemende welvaart hebben jongeren steeds minder zin om in de IT-sector te werken. Alternatieven als toerisme, luchtvaart en detailhandel, met betere en socialere werktijden dan in de IT-sector, zijn in trek.

Varma ziet nog een zwakte. Indiërs zijn nog te veel uitvoerders in plaats van uitvinders. ,,Indiërs zijn geconditioneerd om geen vragen te stellen. Onafhankelijk denken wordt niet op prijs gesteld. Dat stelt de sociale verhoudingen op de proef. Namaken kunnen Indiërs als de beste, maar zelf iets bedenken is ongepast", meent Varma. Pas als dat sociale obstakel verdwijnt, kan het land écht doorgroeien.

© GPD; Foto's: © GPD Marius Cirtiu (Varanasi), Phil Nijhuis (Beatrix)

India populair bij Oranje-familie

India is bekend terrein voor de Oranjes. Hoewel dat eigenlijk niet kan worden gezegd van een land dat zo groot is als een (sub)continent. Maar koningin Beatrix, die voor en na het staatsbezoek, een paar extra dagen in India verblijft, zal wel verschillen kunnen vaststellen sinds haar eerste kennismaking.

• Prinses Beatrix bezocht India van 2 tot 16 november 1962 (New Delhi, Bombay, Madras, Calcutta, Benares, New Delhi)
• Prins Bernhard maakte een reis naar India, Indonesië, Nepal en Iran van 31 maart tot en met 17 april 1975
• Van 14 - 16 januari 1986 brachten koningin Beatrix en prins Claus aan een staatsbezoek aan India (President Zail Singh) en aansluitend van 16 - 22 januari 1986 een officieel bezoek
  aan enkele deelstaten: 14 januari in New Delhi, 16 januari in Jaipur, 17 januari Udaipur en 19 tot en met 22 januari Bombay.
• Van 12 - 14 september 1988 brachten de president van India en mevrouw Venkataraman
  een staatsbezoek aan Nederland.
• Prins Claus verbleef van 23 tot 26 maart 1988 in India om in New Delhi een gedeelte bij te wonen van de 19e wereldconferentie van de 'Society for International Development'.
• Prins Bernhard is op 20 oktober 1988 vertrokken naar India voor een reis in het kader van zijn werk voor het Wereld Natuur Fonds. Per 29 juni 1988 is benoemd: tot commandeur in de orde van de Gouden Ark: Rajiv Gandhi - premier van de republiek India. Bernhard reikte hem de versierselen uit.
• Studiereis Prins Claus met Prins van Oranje in januari 1991 naar India. Toespraak Prins Claus in New Delhi op 12 januari bij gelegenheid van 25ste verjaardag van the Netherlands Alumni Association of India.
• Koningin Beatrix en prins Claus maakten met hun zonen en leden van de Koninklijke Familie van 26 december 1999 tot 3 januari 2000 een privéreis naar India. Alleen prinses Juliana was niet mee. Máxima Zorreguieta wél.
• Prins Friso en prinses Mabel verbleven tijdens hun huwelijksreis enige tijd in India.

© GPD; Bron: RVD

'Deur naar India moet wagenwijd open'

In het kielzog van koningin Beatrix toert de top van het Nederlandse bedrijfsleven met minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven deze week door India. De zware delegatie moet Nederland definitief op de kaart zetten als handelspartner van India. GPD-collega Peet Vogels sprak met de minister.

De deur naar India moet wagenwijd open. En dat kan het beste door op het hoogste niveau met elkaar te praten, weet minister Maria van der Hoeven. ,,Als je met de premier praat sta je in alle kranten en word je serieus genomen door het Indiase bedrijfsleven."

India is een van de meest begeerlijke markten geworden voor westerse bedrijven. Het land telt meer dan een miljard inwoners en de koopkracht groeit sterk. Hoogste tijd dus om de economische banden aante halen. De bestuurders van acht grote bedrijven, waaronder Philips, Akzo Nobel en de Rabobank, veegden direct hun agenda schoon om mee te kunnen op deze trip.

In India zijn ontmoetingen gepland met premier Manmohan Singh en topbestuurders van grote Indiase bedrijven. Naast Van der Hoeven is ook minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen van de partij. ,,Wij laten door de mix van politieke hoogwaardigheidsbekleders en topmannen zien dat wij groot belang aan de missie hechten'', aldus Van der Hoeven.

De aanwezigheid van koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en rinses Máxima geeft de reis nog extra cachet. Want het gaat om zien en gezien worden.

,,Het is belangrijk dat de Nederlandse bedrijven contacten hebben op het hoogste politieke niveau in India. Dat is een belangrijk signaal dat je een serieuze handelspartner bent", aldus Van der Hoeven.

De handelsrelaties kunnen nog wel een impuls gebruiken, blijkt uit de cijfers. De Nederlandse export naar India bedraagt een schamele 1,1 miljard euro en de import blijft steken op 1,6 miljard euro. Daarnaast investeerden Nederlandse bedrijven nog voor ruim een miljard euro in India, wat Nederland toch tot de vijfde grootste buitenlandse investeerder in het land maakt.

Maar het gaat om meer dan alleen handel verduidelijkt Van der Hoeven. ,,Indiase bedrijven komen steeds vaker naar Europa. Nederland heeft een sterke positie als vestigingsplaats voor Europese hoofdkantoren voor buitenlandse ondernemingen. Dat moeten we ook uitdragen." Een aantal grote automatiserings bedrijven zit inmiddels al in Nederland.

De reis past in een offensiefje dat Nederland inzet om te profiteren van de enorme groeimarkt die India is. ,,Contacten bouw je op door te gaan, gaan, gaan", meent Van der Hoeven. ,,In november gaat staatssecretaris Frank Heemskerk ook met een missie van 75 middelgrote en kleinere bedrijven naar India. We moeten op de trein stappen voor die vol is."

© GPD; Foto's: © GPD David van Dam

Kabinet steggelt over Indiase kinderarbeid

Binnen het kabinet is verdeeldheid ontstaan over de manier waarop kinderarbeid aan de orde moet worden gebracht tijdens het staatsbezoek in India. Minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken, die deze week met een handelsmissie meereist, wil het thema niet ter sprake brengen. GPD-collega Peet Vogels bericht.

Haar collega Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken zal het onderwerp wél bespreken met zijn Indiase collega, maar hij vindt dat Van der Hoeven het ook aan de orde moet stellen. Begin deze maand vroeg de voltallige Tweede Kamer aan de beide bewindslieden om kinderarbeid in de katoenteelt in India op de agenda te zetten tijdens het bezoek van koningin Beatrix aan het land.

Kinderarbeid is een gevoelig thema in India. De Indiërs hebben er geen behoefte aan als buitenlandse bezoekers hen komen vertellen wat wel en niet is toegestaan. Van der Hoeven begrijpt die gevoeligheid, maar heeft ook met de Tweede Kamer te maken. Voor haar geldt het belang van de handelsmissie en die is volgens haar niet gebaat bij irritaties van de Indiërs over een opgeheven Nederlands vingertje.

,,Het onderwerp zal door minister Verhagen aan de orde worden gesteld", aldus Van der Hoeven. ,,Ik houd me met andere economische onderwerpen bezig." ,,Da's mooi van Maria", reageert Verhagen als hij hoort dat hij degene is die de kinderarbeid voor zijn rekening moet nemen tijdens zijn ontmoeting met zijn ambtgenoot.

,,Maar ik zal het aan de orde stellen. India heeft internationale verdragen getekend, en ik zal ze er op aanspreken dat ze die moeten naleven." Verhagen verbaast zich er wel over dat Van der Hoeven helemaal niets over de kinderarbeid gaat zeggen. ,,Zoiets moet juist ook in de handelsdelegatie aan de orde komen. Het gaat immers om producten die door kinderen worden gemaakt."

Bernard Wientjes, voorzitter van de werkgeversvereniging VNO-NCW, die ook mee op reis gaat, vindt het helemaal geen onderwerp. ,,Nederlandse bedrijven die in India produceren maken helemaal geen gebruik van kinderarbeid. Dat mogen ze ook niet op basis van richtlijnen die Nederland ook heeft getekend." © GPD