Boeken etc Royalblog.nl

Tweede EO-serie over Juliana 'niet gezapig'

De dramaserie Juliana werd dermate goed bekeken, dat de EO grif de portemonnee heeft getrokken voor nog eens vier afleveringen over het leven van de grillige Oranjes. Een kijkje op de set van een productie die door ingrediënten als oorlog, overspel en onruststokers nooit gezapig genoemd mag worden, door GPD-mediaredacteur Bernice Breure.

Er zijn tal van redenen waarom Gerrie van der Klei verguld is met haar rol van prinses Armgard (de moeder van Bernhard) in de tweede dramaserie over Juliana. De 63-jarige actrice, die keurig in haar rol blijft door het bezoek te woord te staan met een Duits accent, arrogant opgetrokken wenkbrauwen en een vosje om de nek, geeft hoog op over de kwaliteit van de serie en haar tegenspelers.

,,Bovendien brengt het me op de mooiste buitenplaatsen, kastelen en tuinen van het land'', voegt de nieuwkomer in dit drama er fijntjes aan toe. Na opnamen in het Tropeninstituut, kasteel Haarzuilens, landgoed Beeckestijn in Velsen en zelfs op paleis Soestdijk zijn de makers van Juliana II neergestreken op kasteel Keukenhof.

In de voormalige stallen op het terrein in Lisse wordt onder meer verbeeld hoe Juliana tijdens de feestdagen haar personeel chocolademelk serveert. Nadat twee jaar geleden bijna anderhalf miljoen mensen afstemden op de miniserie waarin Juliana zich ontwikkelt van tiener tot pasgehuwde prinses, was een tweede vierluik een logisch gevolg, aldus producent Paul Voorthuysen.

De EO-serie werd destijds door sommigen bekritiseerd als 'gezapig', maar daar kan de nieuwe reeks nooit van beticht worden. ,,Deze serie beslaan de jaren 1940-1958, waarin de troonsbestijging, de Greet Hofmansaffaire en de problemen in haar huwelijk aan bod komen. Dat is privé en politiek gezien een veel turbulentere periode.''

Juliana II, vanaf januari te zien, begint met de Tweede Wereldoorlog, een periode waarover de producent eerst verhaaltechnisch nog zijn bedenkingen had. ,,Juliana hangt in Canada vooral de huismoeder uit en dat was het dan, dacht ik. Maar ze was er juist heel actief. Ze knoopte een hechte vriendschap aan met Eleonora Roosevelt die grote invloed had op haar kijk op de wereldpolitiek.''

Hoewel de hoofdpersonages uiteindelijk richting de vijftig lopen, werden voor het koningskoppel dezelfde acteurs als de vorige keer aangetrokken. De 27-jarige Marieke de Kleine en de tien jaar oudere Hylke van Sprundel worden met grauwgekleurde latex op hun gezichten verouderd. Geen onverdeeld genoegen, grimast Van Sprundel met Mutti ('Vroeger noemden ze me Tolle Lola') aan de arm. ,,Het afschminken duurt al drie kwartier.''

Een memorabel moment beleefde Van Sprundel, die zijn rol nu beduidend meer uitdagend vindt dan de vorige reeks, aan de opnamen op Soestdijk. ,,Om in een cabrio uit 1940 de oprijlaan op te scheuren, dat was me wel wat.'' 'Den Haag' gaf toestemming om een wandeling van de acteurs door de zuilengalerij van de zogeheten Bernhardvleugel te filmen, van buitenaf. Van der Klei, quasikritisch,: ,,Ik vond de badkamers wel érg vervallen.''

Marieke de Kleine speelt vandaag een Juliana van begin veertig, en draagt onder haar keurige stippeltjesjurk in hooguit maat 40 een 'dikmaakpak'. De latex trekt, maar dat went. ,,Fijn is wel dat ik nu mijn spraak minder dik hoef aan te zetten, omdat ik al genoeg ben 'toegetakeld' '', lacht ze.

De actrice, die voor haar rol van Juliana slechts op filmsets gastrollen vervulde, noemt niet de Greet Hofmansaffaire ('Die is gemaakt door de pers') maar de echtelijke twisten de spannendste opnamen.

Er wordt geruzied over van alles, behalve de echte pijnpunten: Juliana heeft vermoedens van Bernhards overspel, hij is gefrustreerd over zijn rol als prins-gemaal.

,,Ik begrijp Juliana, maar ik begrijp Bernhard ook. Het zijn twee totaal verschillende mensen, met hele andere levensstijlen, die compleet verschillend zijn opgevoed. Het zou wel heel knap zijn geweest als het altijd goed was gegaan. En dan ging het ook nog eens om een koningin en prins.''

Ook boeiend zijn de politieke discussies tussen Juliana en Drees (een rol van Lex van Delden). De vorstin was vaak zo tegenstrijdig, verzucht De Kleine. ,,Ze was tegen een absolute monarchie, maar zette zichzelf als ze haar zin niet kreeg toch boven de regering. Dat moet voor Drees heel moeilijk zijn geweest. In haar streven naar rechtvaardigheid houdt Juliana geen rekening met bestaande regels en consequenties van haar handelen. 'Anders treed ik af', roep ik in de serie. Maar wie moest haar plaats dan innemen, een dertienjarig meisje?''

Voor de rol van Wilhelmina is Ria Eimers weer aangetrokken. ,,En daar zijn wij heel blij mee'', roept Eimers. Een nauwelijks herkenbare Johanna ter Steege neemt de rol van gebedsgenezeres Greet Hofmans op zich. De schrijvers proberen behoedzaam te laveren in de bewerking van deze heikele kwestie. Ter Steege denkt dat Juliana vooral een luisterend oor vond in 'Greetje' die op haar beurt ervan overtuigd was dat God haar op de wereld had gezet om vrede te brengen. ,,Daarin is ze heel ver gegaan.''

Producent Voorthuysen is niet bang dat trouwe koningsklanten geschoffeerd worden door de in de serie gepresenteerde versie van deze affaire. Integendeel, hij heeft goede hoop op even klinkende kijkcijfers als de vorige keer. Niet in de laatste plaats omdat Juliana II zich al heeft verzekerd van een felbegeerde plek in het uitzendschema: op Nederland 1, de maandagavond (dé tv-avond van de week) en dan ook nog eens direct na kijkcijferhit Memories. © GPD Bernice Breure; Foto's: © GPD Phil Nijhuis

Amalia leent poppenhuis aan Het Loo

De prinsesjes Amalia, Alexia en Ariane lenen hun poppenhuis uit aan Museum Paleis Het Loo in Apeldoorn. Dat mag het in het najaar exposeren van de drie jongedames.

Het gaat om een poppenhuiskopie van Het Kleine Loo in Apeldoorn, die ze echt thuis op de Eikenhorst in Wassenaar hebben staan. Het huis maakt vanaf 2 november deel uit van de tentoonstelling Speelgoed op Het Loo; koninklijk speelgoed van Wilhelmina tot Amalia.

Te zien is vooral speelgoed dat speciaal voor Oranje-kinderen  werd gemaakt of minstens ingevoerd. Dat was vroeger veel meer dan nu. Tegenwoordig komt het vaak gewoon uit de betere speelgoedzaak.
Het poppenhuis in kwestie werd nog wel speciaal gemaakt, in opdracht van Doll's House Nederland, een organisatie van en voor poppenhuisliefhebbers.

Van prinses Juliana zijn straks onder meer twee knuffeltjes te bewonderen, die ze bij zich mocht houden toen ze ter gelegenheid van haar eerste verjaardag in de Gouden Koets haar intrede moest
doen in Amsterdam. © GPD; Bron: ANP

Prinses Irene aan het woord in blad Royalty

Het maandblad Royalty had een ontmoeting met Irene van Lippe-Biesterfeld. Het blad (nr 5 van dit jaar), dat dinsdag in de winkels ligt, brengt een reportage over Bergplaas, het natuurreservaat dat Irene in de Zuid-Afrikaanse Karoo heeft.

De prinses vertelt onder andere hoe zij het bijzondere gebied vond. Daarnaast benadrukt de prinses het belang om jonge kinderen met de natuur in contact te brengen. Zo zegt zij: ,,Voor hun innerlijk evenwicht is het belangrijk dat kinderen weer in contact komen met de natuur. Ook in Nederland ben ik een programma gestart: Natuur-Wijs – om kinderen weer naar buiten te brengen in schoolverband."

Verder in het blad een interview met prins Armin zur Lippe. Hij toont Slot Detmold, het stamkasteel van de Lippes. En hij vertelt over zijn relatie met zijn volle neef prins Bernhard. ,,Ik kon het goed vinden met Bernhard. Maar we waren wel heel verschillende types. Hij was een vrijbuiter, wist precies wat hij wilde en hij trok zich daarbij van niemand iets aan."

,,Hij was ook erg charmant. En onvoorspelbaar. Soms hadden we een afspraak gepland en dan belde hij die op het laatste moment af, om gezondheidsredenen. Maar dan zag je hem de volgende dag gewoon van een vliegtuigtrap afdalen, in één of ander exotisch oord." En: ,,Ik sprak Bernhard ook nog op de dag na het overlijden van Juliana. Hij was erg aangedaan. Hij vertelde dat hij er in de nacht na haar dood zo slecht aan toe was, dat men vreesde dat hij ook zou sterven."

Royalty reisde met prins Filip van België mee naar Egypte. Hij vertelt daar over een emotioneel bezoek aan een kinderziekenhuis. En hij legt het doel van zijn handelsmissies uit. ,,Het is echt nodig om het imago van ons land op te bouwen, want de wereld is in beweging. We moeten ons duidelijker profileren. Straks, als we hier weg zijn, moet er iets achterblijven. Wie zijn die Belgen? Waar zijn ze het best in." © GPD; Bron: Royalty

Lord Snowdon laat geen detail onbesproken

Koningin Elizabeth kan voor donderdag 12 juni maar beter een stevige borrel bestellen. Op die dag namelijk komt de biografie uit over haar voormalige zwager Lord Snowdon, nog altijd een vriend van de Britse koninklijke familie en tussen 1960 en 1978 echtgenoot van haar enige zus Margaret.

Lees hier de recensie in The Sunday Times: An alarmingly candid biography of the lusty lord

Het boek 'Snowdon, The Biography' zal Elizabeth niet bevallen. Het beeld dat van de in 2002 op overleden Margaret (71) en van Lord Snowdon naar buiten komt is allesbehalve koninklijk. De nu 78-jarige, aan een rolstoel gekluisterde Anthony Armstrong-Jones - zoals Snowdon voor zijn huwelijk en verheffing in de adelstand heette - hielp zijn biografe een handje en brak met alle conventies van zwijgzaamheid.

Nog tijdens zijn huwelijksreis werd hij vader van een buitenechtelijk kind, Polly Fry. Een DNA-test in 2004 bevestigde dat Lord Snowdon haar vader was, verwekt na een avondje doorzakken met een vriendin. Snowdon had Jeremy Fry, die de echte vader dacht te zijn, nog gevraagd om als 'best man' op treden bij zijn huwelijk, maar dat ging niet door omdat Fry een veroordeeld was voor homoseksueel slippertje.

Dat haar man seksueel genot vond bij mannen zowel als vrouwen, al wilde Lord Snowdon over dat eerste maar weinig kwijt, was ook Margaret niet ontgaan. ,,Hoe is het met de Queen?" vroeg iemand haar eens. ,,Welke?" was het antwoord van de prinses. ,,Mijn moeder, mijn zus of mijn man?" - verwijzend naar de Engelse en Amerikaanse benaming voor homo's, queen.

Echtelijke trouw kwam in het woordenboek van zowel Snowdon als Margaret niet voor, avontuur, flirten, seks, drugs en feesten werden echter met hoofdletters geschreven. Koningin Elziabeth zal de verhalen en geruchten ongetwijfeld hebben gehoord en gelezen, maar om ze nu bevestigd te zien in deze biografie, zal haar pijn doen.

Margaret had ook zo haar vriendjes en buitenechtelijke affaires, en al snel na hun huwelijk leidden de prinses en haar man, een wereldberoemd fotograaf, een gescheiden leven, dat in 1978 dus uitmondde in een echte scheiding. Dat was meteen de eerste door Elizabeth gesanctioneerde scheiding in haar naaste familie. Er zouden er daarna nog vele volgen. © GPD

Beatrix en Irene zijn 'niet gierig'

Veilinghuis Christie's in Amsterdam verkoopt op 24 en 25 juni onder meer schilderijen van prins Bernhard en een 'aquarel' van de jonge prinsessen Beatrix en Irene. Ook is er een door Juliana gesigneerde foto te verwerven.

Christie's veilt twee schilderijen van de prins: besneeuwde bergtoppen in Nepal uit 1990 en een mediterraan landschap met bos, meer en bergen uit 1978. Christie's verwacht minstens drieduizend euro per prinselijk kunstwerk.

Zijn dochters Beatrix en Irene schilderden eind jaren '40 een eland, een bok, een haas en een grazend paard in een wei met paddestoelen. De aquarel siert de uitnodiging voor een 'Gala Circus' dat de prinsesjes organiseerden voor Het Rode Kruis.

De tekst, zelfgetypt, stelt de toegangsprijs op 'niet onder een dubbeltje'. Het werk van de zussen moet minstens duizend euro opbrengen. © GPD; Bron; Christie's, ANP

'Het Grootste Staatsbezoek aller Tijden'

Uit een mand van een van de dienstmeisjes komt een rolletje Mentos tevoorschijn. Koningin Elizabeth I, gekleed in een 25 kilo wegende jurk die bezaaid is met meer dan 11.000 parels, opent haar mond en geniet zichtbaar van het snoepje.

Voor het Spoorwegmuseum in Utrecht schreden zaterdag tientallen vorsten in hun historisch kostuum over de rode loper. Het ‘grootste Staatsbezoek aller tijden’ liet meer dan zestig kostuums uit vorstenhuizen uit Europa zien. De kostuums werden gedragen door keizers en koninginnen, maar ook door stadhouders en beroemde maîtresses.

De kostuumshow ontstond door een samenwerking van Kostuumcentrale STAP met het Drents Museum. STAP vervaardigde de kostuums, terwijl de afdeling Educatie van het museum toezag op de historische juistheid van de kledij.

Volgens Else Gerritsen van het Drents Museum was kleding voor kooplieden, adel, bestuurders, koningen en vorsten de manier om autoriteit en macht uit te stralen. ,,De vorsten lieten zich gelukkig ook pontificaal afbeelden op schilderijen of staatsiefoto's, zodat de huidige kostuummakers de mogelijkheid hadden deze tot in detail na te maken.''

Vanuit Utrecht reist het vorstelijk gezelschap in de antieke trein de Blokkendoos naar Baarn. Via de koninklijke wachtkamer van station Baarn gaat een stoet met dertig koetsen richting Paleis Soestdijk en vervolgens naar het centrum van Baarn. Daar volgt een grootse presentatie met uitleg voor het publiek.

Om iedere schijn van persiflage te vermijden is ervoor gekozen de meest recente generaties van het Nederlandse koningshuis niet in de kostuumshow op te nemen. De jonge prinses Wilhelmina is echter wel te zien. © GPD; Bron; ANP

Perzisch keizersgeslacht bijeen in Nederland

Begin juni wordt in Leiden, Amsterdam en Rotterdam met een conferentie en tentoonstellingen teruggekeken op het leven in Perzië ten tijde van de Kadjar (of in het Engels, Qajar)-dynastie, die van 1795 tot  1925 regeerde en toen werd verdreven door Reza Shah, vader van de laatste sjah van Iran,  de op zijn beurt verdreven Reza Pahlevi. 

Op het Amsterdamse Instituut voor Sociale Geschiedenis en bij de Leidse Rechtenfaculteit zijn de bijeenkomsten van het congres onder het motto 'Social Positioning and Every Day Life in Qajar Persia'. 

Donderdag 5 juni opent Ferial Lucas-Nikpour, hoofd van het familievereniging van de Kadjaren in de Universiteitsbibliotheek van Leiden een fototentoonstelling met 19de eeuwse foto's uit Perzië, afkomstig uit de Hotz collectie.

Prins Soltan Ali Mirza Qajar, hoofd van de in 1925 afgezette, Perzische keizerlijke familie, is op 7 juni in Rotterdam om bij Galerie Van Waning aan de Westersingel de tentoonstelling 'Koffiehuisschilderijen, Traditionele Perzische Kunst' te openen.

Tegelijkertijd houdt de vereniging van nakomelingen van de Kadjaren, die in 2001 zijn eerste bijeenkomst hield in Leiden, ook zijn jaarlijkse reünie. Politieke bedoelingen heeft de familievereniging niet. Het gaat niet om de restoratie van de dynastie op de pauwentroon, maar om een cultureel samenzijn. © GPD

Apeldoorn staat in teken van de bloem

Honderd dagen telt de Triënnale Apeldoorn 2008, de eerste aflevering van een driejaarlijks evenement over tuinen en landschap. Op het programma staan diverse tentoonstellingen en evenementen, terwijl er in en om de stad toch al veel aan tuinen, natuur en landschap is te zien. Het evenement wordt 11 juni geopend door koningin Beatrix.

Grootste publiekstrekker is ongetwijfeld de Royal Mile, een bloemenborder van 1609 meter die in Park Berg en Bos is ingericht onder supervisie van de bekende tuinarchitecte Jacqueline van der Kloet. Zelf maakte ze vorig jaar al een begin met meerjarige bloemen en planten.

* Honderd dagen telt de Triënnale Apeldoorn 2008, de eerste aflevering van een driejaarlijks evenement over tuinen en landschap. De Boventuinen van paleis het Loo zijn klaar.

Dit voorjaar vulden gerenommeerde Europese tuinarchitecten naar eigen ontwerp de rest van de borders met eenjarige planten en zomerbollen, waarvan vele nog niet eerder in Nederland te zien waren. De variatie in beplantingsschema's, soorten en bloeiperiodes maakt dat de bloemenborders op meerdere momenten een bezoek waard zijn.

Bijzonder is ook de tentoonstelling De Ontdekking van Nederland, die in het Apeldoornse museum CODA is samengesteld door Henk van Os, voormalig directeur van het Rijksmuseum in Amsterdam. De tentoonstelling laat vier eeuwen Nederlands landschap op zijn mooist zien, want volgens Van Os hebben schilders in hoge mate bepaald hoe mensen het landschap ervaren.

,,Wij vinden de natuur mooi, omdat kunstenaars die eerst voor ons hebben ingelijst. Daarom spreken we ook van schilderachtig.'' De veertig geschilderde landschappen zijn afkomstig uit gerenommeerde
collecties, met schilders als Jacob van Ruisdael, Jan van Goyen, Hendrik Avercamp, Meindert Hobbema en Jan Toorop.

Ook Museum Paleis Het Loo is een van de hoofdlocaties van de Triënnale Apeldoorn. Bezoekers kunnen er niet alleen de zojuist gerestaureerde boventuinen bekijken, met een bijbehorende tentoonstelling, maar ook Landschappen van Verbeelding. © GPD De Stentor; Foto: © GPD Emiel Muijderman

'Boventuin' Paleis Het Loo bijna klaar

De reconstructie van de Boventuin van Paleis Het Loo in Apeldoorn is vrijwel voltooid. Op 29 mei worden de werkzaamheden afgerond en een dag later gaat de zeventiende-eeuwse tuin open voor publiek. Dat meldde Paleis Het Loo vrijdag.

Aan de reconstructie is een jaar gewerkt. Het ging om de meeste ingrijpende herstelwerkzaamheden sinds de opening van het paleis als museum in 1984. Een deel van de tuinen rond Het Loo was tussen 1977 en 1984 al in oorspronkelijke staat teruggebracht. Reconstructie van de Boventuin - het achterste deel van de tuinen - was toen niet mogelijk omdat er bomen stonden.

Omdat deze bomen nu aan het einde van hun leven waren en door de ontdekking van een gedetailleerde achttiende-eeuwse plattegrond van de tuin in een Duits archief, was reconstructie nu wel mogelijk. Onder verantwoordelijkheid van de Rijksgebouwendienst zijn de paden ingeperkt tot hun oorspronkelijke breedte en is gekozen voor originele beplanting.

Tot en met 28 september is op Paleis Het Loo de tentoonstelling 'Zwierig binnen de perken' te zien, met getekende, gedrukte en geschilderde voorstellingen van de Boventuin. De beelden dateren uit de periode 1692-2008. Ook is er een fotopresentatie ingericht met toelichting op de restauratiewerkzaamheden. © GPD; Bron: Het Loo, ANP

Prinses Máxima houdt nog veel verborgen

Prinses Máxima vierde op 17 mei haar 37ste verjaardag. ,,We houden het rustig", verklapte koningin Beatrix tegen de pers in Estland.

Over de prinses als ‘fenomeen en icoon’ is een boek verschenen. Hoe minder we van haar weten, hoe beter het is, meent schrijver Piet Lekkerkerk.

Een paar welgekozen woorden en veel zwaaien en glimlachen waren zeven jaar geleden voldoende om de Nederlandse harten te doen smelten voor de Argentijnse verloofde van prins Willem-Alexander. Sinds haar huwelijk en de geboorte van drie gezonde dochters voert prinses Máxima steevast de - overigens weinig zeggende - populariteitspolls aan.

Maar ongenaakbaar is ze niet, zoals politicus Geert Wilders vorig jaar demonstreerde toen hij Máxima’s opmerkingen over integratie en het Nederlanderschap afdeed als ‘politiek correcte prietpraat’.

Dat was misschien nog niet zo pijnlijk, maar toen de Bond van Oranjeverenigingen zich schaarde in het koor van critici, werd er in de prinselijke woning in Wassenaar even zorgelijk gekeken. Máxima heeft krediet, maar het is niet ongelimiteerd, zo bleek.

In zijn boek ‘Het fenomeen Máxima’ vraagt royaltyjournalist Piet Lekkerkerk zich af of er wel een goed beeld bestaat van de prinses. Zijn antwoord is ontkennend.

,,Kennen, nee, dat zou ik niet durven zeggen. Het vreemde is dat dat betekent dat ze haar rol dan goed vervult. Ze is geen idool of eendagssterretje dat haar hele ziel en zaligheid blootgeeft in ruil voor wat aandacht van de media en de verkoop van wat cd's", schrijft Lekkerkerk, die de Oranjes de afgelopen tien jaar intensief heeft gevolgd voor het maandblad Vorsten.

Dat hij de prinses in de loop der jaren maar een beetje heeft leren kennen is terug te vinden in het zakelijke epistel dat hij neerpende over Máxima. Hij deed geen eigen navorsingen, zoals twee Argentijnse journalisten op dit moment met meer vallen en opstaan en onder geklaag over tegenwerking van Máxima’s vrienden en familie proberen te doen.

Meer dan de helft van het boek is dan ook een kritiekloze herhaling van reeds bekende feiten en feitjes. Waarom ze een fenomeen of icoon is, wordt niet echt duidelijk. Dat ze veel aandacht trekt, was al bekend.

Lekkerkerk probeert aan te tonen dat de prinses niet stil zit: ,,De vraag naar Máxima in het land is groot, zij moet haar tijd verdelen tussen haar kinderen, haar werkzaamheden voor microfinanciering en haar overige verplichtingen." Vervolgens geeft hij een overzicht van haar werkzaamheden in de eerste helft van 2006.

Daaruit blijkt eerder het tegendeel: tegenover zestig werkdagen in de maanden januari, februari en maart staan zeventien openbare verplichtingen, inclusief het foto-uurtje tijdens de ski-vakantie in Lech en de winterspelen in Turijn. Er zijn mensen die voor veel minder veel meer doen, maar wat Máxima op kantoor en achter de schermen doet, blijft ook voor Lekkerkerk verborgen.

Pas wanneer de chronologie en stille bewondering voor Máxima worden losgelaten, wordt het boek interessant. ,,Máxima wordt vaak ook een belangrijke rol toegedicht als het gaat om het veiligstellen van de toekomst van de monarchie. Haar flair, haar charme en haar uiterlijk zouden de populariteit van de monarchie enorm hebben doen stijgen. Dat klinkt allemaal leuk, maar zonder afbreuk te willen doen aan Máxima's kwaliteiten, is het van weinig belang", geeft de auteur een lesje staatsrecht en damt hij de Máximania in.

Het gaat straks in het staatsbestel om Willem-Alexander, niet om zijn echtgenote. Máxima heeft nog het meest te vrezen van onwetendheid en onzorgvuldigheid, over haar taken, rechten en plichten, stelt Lekkerkerk met een blik op de nabije toekomst.

,,Daar is op zich nog iets aan te doen. Maar ongegronde beschuldigingen kunnen ook voortkomen uit desinteresse en dat is voor Beatrix c.s. alleen te bestrijden door stug door te gaan op de manier zoals ze nu doen. En dan maar hopen dat het overkomt", verloochent hij uiteindelijk niet zijn achtergrond bij een royaltyblad.

© GPD; Foto's: © Frank van Beek, Capital Photos; GPD, AP, Royalblog

* Piet Lekkerkerk: ‘Het fenomeen Máxima, de vrouw, de icoon, de koningin in spe’, Uitgeverij Conserve, 17,95 euro.

Piet Lekkerkerk schreef eerder Paleis Noordeinde (1991), Koninginnedag met Beatrix (1997) en werkte mee aan de Winkler Prins Encyclopedie van het Koninklijk Huis (2005). Samen met Han van Bree schreef hij De Oranjes, een Rijksmuseum-Dossier (2006).

Máxima inspireert expo 'Oer-Hollands'

Prinses Máxima deed veel stof opwaaien met toespraak over de Nederlandse identiteit in september 2007. Wat is nou typisch Nederlands? Hoe zien wij dat en hoe ziet het buitenland ons? De vraag wat typisch Nederlands is, is hierdoor actueler dan ooit.

De Atlas Van Stolk zocht antwoord op deze vraag in de enorme beeldbank en het resultaat is een tentoonstelling vol dubbelzinnigheid over tulpen, klompen en het drugsbeleid, maar ook zeker over minder bekende symboliek, zoals die van de Nederlandse Maagd en diverse spotprenten over Holland.

Op 24 september 2007 hield M

á

xima een toespraak bij de presentatie van het WRR-rapport ‘Identificatie met Nederland’. Hierin vertelde ze over haar ontmoeting met Nederland en over typisch Nederlandse zaken.

Volgens haar is ‘Nederland grote ramen zonder gordijnen, zodat iedereen goed naar binnen kan kijken. Maar ook: hechten aan privacy en gezelligheid. Maar ook: enorme gastvrijheid en warmte. Nederland is nuchterheid en beheersing. Maar ook: samen intense emoties beleven.’ Kortom volgens de prinses is Nederland veelzijdig, maar zonder identiteit. ‘Dé Nederlander bestaat niet’.

Deze toespraak is de aanleiding van de tentoonstelling ‘Typisch Nederlands’ van de Atlas Van Stolk. Bekende spotprenten met het kaasmeisje en tulpen en minder voor de hand liggende affiches en prenten laten datgene zien dat misschien typisch Nederlands genoemd mag worden.

* De Atlas Van Stolk is gehuisvest in een van de panden van het Historisch Museum Rotterdam; het Schielandshuis. De tentoonstelling 'Oer-Hollands' is van 7 juni tot 28 september.

Het Oranjegevoel en de Nederlandse Leeuw waarmee menig sportevenement nationaal gekleurd wordt bijvoorbeeld. Of onze koopmansgeest en de succesvolle strijd tegen het water. De tentoonstelling biedt beelden en associaties en geeft zeker niet een vast omlijnd beeld van wat typisch Nederlands is.

Daarvoor is de vraag te groot en te omvattend. Het is dan ook de bedoeling dat de tentoonstelling ‘open’ zal eindigen, in de betekenis dat de bezoeker zal worden gevraagd zelf zijn invulling te geven aan wat hij of zij als oer-Hollands beschouwt. En dat kan van alles zijn. © GPD; Bron; De Atlas Van Stolk

Nieuwe Royalty over Emma en prinses Lea

Aanveolen: de nieuwe uitgave van Nederland’s jongste en inmiddels ook al grootste en belangrijkste royaltyblad, Royalty. Met een prachtige stamboom met uitleg van de Oranjes, met daarbij ook de foto's die via de KH-website niet zijn te downloaden.

Hoofdredacteur Marc van der Linden is er in een jaar tijd in geslaagd om het voorheen gezaghebbende maandblad Vorsten voorbij te streven. Royalty kan echter nog wel wat goede eindredactie gebruiken; ‘kenners’ zullen het blad op slordigheden en onnauwkeurigheden betrappen.

Uit de inhoud van Royalty:

* Marc van der Linden ging op bezoek bij vorst Wittekind von Waldeck Pyrmont. Die vertelt over koningin Emma en de speciale tentoonstelling die er dit jaar in zijn slot wordt georganiseerd tgv de 150-ste geboortedag van Emma. Het Koninklijk Huis Archief heeft diverse stukken ter beschikking gesteld, onder andere de diamant met ingegraveerd portret die Willem III bij de verloving aan de Emma gaf.

Wittekind, die Adolf Hitler en Heimrich Himmler als peters had bij zijn doop, praat ook over de periode dat hij geinterneerd zat in zijn eigen kasteel en over hoe de relaties met de Oranjes zijn hersteld.

* Een interview met prinses Lea van België. Zij maakte een boek over haar man, prins Alexander, de halfbroer van Albert II. Hij kreeg het boek bij zijn 65-ste verjaardag maar was allerminst blij. Lea: ,,Hij was geschokt. Hij haat verrassingen, weet u. Maar gelukkig gaf hij een paar uur later toe dat hij het toch wel een heel mooi boek vond!"

* In het hart van het blad een boekje om te bewaren met biografische gegevens over de leden van het Huis Oranje-Nassau. Mét de foto's die in het Amstel hotel zijn gemaakt (ook van de kinderen van Irene, en met archieffoto's van de kinderen van Christina. Plus vele nieuwe biografische gegevens.

© GPD; Bron: Royalty. Afbeelding: Royalty

Boek "Oranje Boven": mooie plaatjes met een clichétekst

Het kon, of het kan nog steeds: pepermunten met het hoofd van koningin Wilhelmina opsnoepen, een vingerhoedje met het portret van prins Willem-Alexander in de letterbak zetten, een sigaar met een bandje van Jorge Guillermo presenteren.

Oranjeprullaria waren en zijn er in alle soorten en maten. Bij elk jubileum verschijnt wel wat. Jack Botermans en Wim van Grinsven brachten in ‘Oranje boven’ een reusachtige voorraad bijeen, zo schrijft Nelleke Vermeer van het Nederlands Dagblad.

Samen trokken zij het land door. Jack Botermans met de fotocamera, Wim van Grinsven met een speurende blik. Bij verzamelaars in Amsterdam, ’s-Gravendeel, Apeldoorn en Ermelo fotografeerden zij honderden blikken, lepeltjes, tijdschriften, chocoladewikkels, luciferdoosjes, linialen, asbakken en, vooral, wandborden, kopjes en bekers.

De oudste voorwerpen die zij vonden, zijn beeltenissen uit de negentiende eeuw, van koning Willem III en zijn eerste vrouw Sophie. De nieuwste voorwerpen zijn spaarvarkentjes met de namen van de prinsesjes Amalia en Alexia erop en een geboortebeker van hun zusje Ariane.

In het boek 'Oranje boven' zijn de foto’s speels gerangschikt. Ze zijn afgedrukt op stevig papier, de kleuren zijn mooi helder en elke afbeelding heeft royaal de ruimte gekregen. Na koning Willem III en Sophie komen koning Willem III en Emma von Waldeck-Pyrmont, de jonge prinses met wie Willem III in 1879 trouwde, anderhalf jaar na het overlijden van zijn eerste vrouw.

Willem was 61, Emma was 20. Op 31 augustus 1880 kregen zij een dochtertje, Wilhelmina. Van koningin Wilhelmina zijn de meeste en de malste voorwerpen gemaakt. Daarbij verbleken alle andere. Haar fotogalerij begint met afbeeldingen van een ukkepuk op een sponsdoosje en op een theekopje, tussen haar vader en moeder in.

Ze eindigt met een bronzen beeldje van een oude, gezette dame en een krantenfoto uit 1948, toen zij afstand van de troon deed. Daartussen staan tientallen foto’s van Wilhelmina als knappe jonge vrouw, die prijkt op pastelkleurige bonbonnières, blikken met roomboterkoekjes, naaldenboekjes, zakhorloges, theepotten en reukwaterflacons.

Wilhelmina ‘verkocht’, zoals prinses Máxima nu verkoopt. Niets was te dol. Welke zonderling bedacht het, pijpenkoppen in de vorm van het hoofd van Wilhelmina te maken? Het schedeldak is open, dat is het rookgat.

Na koningin Wilhelmina kwam haar dochter Juliana, voor wie in de jaren dertig druk naar een man gezocht werd. Een geziene kandidaat was prins Karel van Zweden – voortvarende geesten hadden al borden en bekers met de J en de K gemaakt, zoals in dit boek te zien is. Maar de K werd een B, van Bernhard, die zoetwarenfabrikanten inspireerde tot het maken van ‘Benno’-repen in oranje wikkels.

Naarmate het heden dichterbij komt, wordt de spoeling dunner. Alle voorwerpen over de huwelijken van de vier dochters van prins Bernhard en koningin Juliana, het gezin van Beatrix, haar schoondochters en haar kleinkinderen vullen gezamenlijk maar 22 van de 144 pagina’s.

Per afgebeeld persoon of gezin is er een begeleidende tekst, geschreven door Wim van Grinsven. Alle teksten zijn kort en oppervlakkig. De allerbekendste feiten en de grootste clichés worden op een rijtje gezet. De mededeling van de samenstellers dat hun boek een kijkboek is en dat er al planken vol met koningshuisboeken bestaan, is geen geldig excuus.

Wat zou het boek ervan opknappen als de summiere fotobijschriften tot hoofdtekst verheven werden en er zo over alle voorwerpen vermeld stond wie ze bedacht had, wie ze gemaakt had, in welke hoeveelheid ze op de markt kwamen, wie erin geïnteresseerd waren, of ze ook op scholen uitgedeeld werden, hoe duur ze waren en, wie weet, wat de afgebeelde persoon er zelf van vond.

Vooral dat laatste is interessant, want het is beschamend en benauwend om te zien hoe portretten gebruikt en misbruikt kunnen worden om afnemers te verblijden met kwellende kitsch. Gelukkig staan er vele waardige afbeeldingen en smaakvolle producten tegenover. En of de voorwerpen nu mooi of lelijk zijn, de foto’s zijn goed. Zij maken Oranje boven tot een boek om van te genieten. © GPD Nederlands Dagblad; Afbeeldingen uit het boek.

* Oranje boven. Een schatkamer vol herinneringen door Jack Botermans en Wim van Grinsven. Uitg. Terra Lannoo, Arnhem 2008. 144 blz. € 24,95

Hoed van Beatrix en Verstand in Zutphen

Oud-burgemeester Annelies Verstand van Zutphen heeft woensdag samen met de jeugdkoningin de tentoonstelling ‘De hoed & de Rand’ geopend in het Stedelijk Museum van Zutphen.

Burgemeester Verstand kreeg veel commentaar op de hoed die zij droeg bij het bezoek van de koninklijke familie aan Zutphen in 1998. In haar openingstoespraak ging zij nader in op wat een hoed allemaal kan doen: ,,Je hoeft maar Verstand te googlen of die hoed duikt op.".

Annelies Verstand nam dan ook stijlvol revanche met een smaakvolle creatie van Mirjan Nuver, dezelfde ontwerpster van de hoed uit 1998. Het is aan Verstand te danken dat Zutphen en hoeden zo’n vanzelfsprekende combinatie zijn geworden.

Het zijn niet alleen vrouwen die hoeden ontwerpen en dragen, zoals Tiana Wilhelm, directeur Stedelijke Musea Zutphen, onderstreepte. De bekendste hoedenmakers zijn zelfs man, maar zoals een bekende Amerikaan eens zei: ,,Vrouwen kunnen drie dingen uit niets maken: een ruzie, een salade en een hoed."

Zowel de hoed van de koningin als de hoed van Verstand uit 1998 zijn in het museum te bewonderen. Behalve deze hoeden zijn een zomerhoed van de toenmalige prinses Beatrix en een hoed van koningin Juliana in de tentoonstelling opgenomen.

De expositie bevat tevens bijzondere hoeden uit privécollecties, historische hoeden, moderne hoeden en collectors items in Zutphen.

* dinsdag t/m zondag: 11.00 – 17.00 uur. Toegang gratis. De tentoonstelling duurt tot en met zondag 11 mei.

Reconstructie moord op Willem van Oranje in 3D

Op 10 juli 1584, kort na het middagmaal, werd Willem van Oranje doodgeschoten in het Delftse Prinsenhof. Deze week verscheen hij weer even, op de plek van de moord. In 3D. Het was donderdag precies 475 jaar geleden dat de Vader des Vaderlands werd geboren. Om dat te vieren heropent DelftTech, specialist in driedimensionale reconstructies voor forensisch onderzoek, de zaak tegen Balthasar Gerards.

Want rond de moord staan nog altijd vragen open. Waarom zitten die kogelgaten in de muur zo laag? En waarom zijn ze zo groot? Waar stond de trap precies, en waar de moordenaar? De 3D-versie van Willem van Oranje - een digitale bewerking van twee schilderijen en het standbeeld bij de Tweede Kamer -kondigde het onderzoek naar zijn dood persoonlijk aan.

Conservator Loet Schiedorn van Erfgoed Delft: ,,We hebben de puzzelstukjes, maar we weten niet precies hoe die in elkaar passen. Misschien lukt dat door deze 3D-reconstructie wel."

DelftTech staat met 3D-reconstructies van een plaats delict regelmatig de Nederlandse politie bij, maar ook de FBI en de Secret Service. En de komende weken dus ook Erfgoed Delft. Directeur Willem van Spanje (geen pseudoniem) van DelftTech: ,,We pakken dit als een echt onderzoek aan. Het is tenslotte één van de beroemdste Nederlandse moorden."

Volgens de overlevering zou de 27-jarige Balthasar Gerards, geen vriend van het protestantisme, zijn pistool op de borst van de prins hebben gericht. Maar daarvoor zijn de kogelgaten te laag in de muur. Andere verhalen reppen dat de moordenaar over enkele bewakers heen naar beneden schoot. Dat zou de lage kogelgaten verklaren.

Ook uit het autopsierapport blijkt dat de kogel boven in de borst het lichaam van Willem van Oranje binnenkwam en dat onder in de rug weer verliet. Maar de vraag is of de kogelgaten wel authentiek zijn. Het Agathaklooster was in de negentiende eeuw een kazerne, en soldaten hadden destijds een leuke schnabbel aan toeristen die de gaten met eigen ogen wilden zien. D

ie pulkten dan met hun vingers in het gat en met name Amerikanen namen graag wat gruis mee als souvenir. Dat zou de grootte van de gaten verklaren. Maar het is ook denkbaar dat de soldaten, om een leuke bijverdienste te krijgen, zelf op een willekeurige plek gaten in de muur hebben gemaakt.

Bovendien is de beruchte trap op de tekeningen die Van Spanje in het archief vond, telkens op een andere plek getekend. Kortom, genoeg vragen voor een fijne 3D-reconstructie. Van Spanje: ,,Misschien ontdekken we wel dat Balthasar Gerards helemaal de moordenaar niet was." Uitspraak: 10 juli aanstaande. © GPD

Aquarel Beatrix in museum in Franeker

In Museum Martena in Franeker is van 25 april tot en met 25 mei 2008 een aquarel van de hand van Koningin Beatrix te zien. De aquarel (50 X 60 cm) werd door Beatrix gemaakt toen zij 12 jaar oud was en toont een prins met dertien prinsessen. Het werk is nooit eerder in een museum te zien geweest.

De aquarel toont een prins met aan zijn arm een prinses. Het paar wordt omringd door 12 andere prinsessen. De prinsessen dragen galajurken in bonte kleuren en de prins is gestoken in een veelkleurige kuitbroek met jas.

De figuren zijn door Beatrix geschilderd en daarna uitgeknipt en op een ander papier bevestigd. Het is te zien dat Beatrix kunstonderwijs genoten had, de aquarel toont kwaliteit en oog voor detail. Het werk is gesigneerd met ‘Trix’.

Beatrix gaf de tekening cadeau aan haar gouvernante barones Van Heeckeren. De nalatenschap van de baron en barones Van Heeckeren werd in 2006 geveild. De aquarel is daarna in het bezit gekomen van een particulier verzamelaar, die het werk tijdelijk uitleent aan Museum Martena, Voorstraat 35 in Franeker. © GPD; Bron: Museum Martena

Boek en docu over Lodewijk Napoleon

Amsterdam mag dan zijn 'vergeten' dat koning Lodewijk Napoleon de stad tweehonderd jaar geleden tot hoofdstad maakte, Nederlands eerste koning wordt aan de vergetelheid ontrukt door het boek 'Lodewijk Napoleon, de Hollandse jaren' en de documentaire 'Lodewijk Napoleon, een Fransman op de troon van Holland'.

In 1806 besteeg Lodewijk Napoleon –de jongere broer van de grote keizer Napoleon Bonaparte- als eerste koning van Holland de troon. Documentairemaakster en schrijfster Karina Meeuwse ging op zoek naar zijn Hollandse jaren.

Lodewijk’s verdiensten voor het land Nederland zijn van groot belang geweest. Hij maakte van een verzameling gewesten een natie en voerde de eenheid van munt in. Hij liet een voor die tijd zeer humane versie van het Wetboek van Strafrecht samenstellen.

Tevens zette hij zich in voor verbetering van de gezondheidszorg en het onderwijs. Hij dankte zijn populariteit verder in grote mate aan zijn daadkrachtige optreden bij de Leidse buskruitramp en de overstroming in de Betuwe.

En de koning hield van kunst en literatuur. Hij is oprichter van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, het Rijksmuseum en de Koninklijke Bibliotheek. En de eerste Koninginnedag? Ook van hem, maar toen nog Koningsdag geheten.

Het enthousiasme van Karina Meeuwse mondde uit in een boek en een documentaire over deze spraakmakende monarch.

* In juni is tijdens de weekenden de vijftig minuten durende documentaire 'Lodewijk Napoleon, een Fransman op de troon van Holland' voor alle bezoekers van de tentoonstelling 'Amsterdam & de Oranjes' doorlopend te bezichtigen.

Getekende bedankkaartjes van jonge Trix

Geesje Steen uit Ommen werd geboren op dezelfde dag als prinses Beatrix, op 31 januari 1938. Toen Geesje negen jaar werd schreef zij, op aandringen van haar oom, een felicitatiebrief aan Beatrix. Deze werd beantwoord met een gedrukt bedankje ‘portvrij’ verstuurd door de Dienst van het Koninklijk Huis: ‘Prinses Beatrix laat je hartelijk danken voor de gelukwenschen met haar verjaardag.’

In de jaren daarna werd de correspondentie voortgezet. De gedrukte bedankbriefjes maakte plaats voor handgeschreven exemplaren met illustraties. Eerst van taarten en versierde stoelen, later van vooral dieren. Te zien is dat door de jaren heen ook haar handtekening steeds meer vaste vorm krijgt.

In 1952 tekent Beatrix een prachtig (nagetekend?) galopperend paard, met een lint in zijn mond en daarop geschreven haar dank voor de goede wensen. Mevrouw Steen heeft deze bedankkaartjes van prinses Beatrix in bruikleen gegeven aan de Atlas Van Stolk.

Deze zijn toegevoegd aan de tentoonstelling Beatrix. Zeventig jaar in beeld. Deze is nog te zien tot en met 25 mei in het Schielandshuis te Rotterdam.

© GPD; Bron: Schielandhuis; Afbeeldingen: © Atlas Van Stolk, Rotterdam

Publiek kan op het dak van paleis Het Loo

Paleis Het Loo stelt op 30 april (Koninginnedag), 11 en 12 mei (Pinksteren) het paleisdak weer open voor het publiek. Vanaf dit hoge punt kunnen bezoekers genieten van een weids uitzicht over de paleistuin en de voorterreinen van Het Loo. 

De trap over de zolders in de voormalige woning van koningin Wilhelmina, die Paleis Het Loo nog tot haar overlijden in 1962 bewoonde, leidt naar het dakterras.

Daarnaast is in de maanden april en mei het omliggende paleispark met zijn bloeiende rododendrons toegankelijk voor publiek, waarbij de bezoeker een wandeling kan maken rondom Jachtslot Het Oude Loo, het buitenverblijf van koningin Beatrix. © GPD

Poppen Juliana nog tot 15 juli te zien

De belangstelling voor 57 poppen van koningin Juliana in Museum Oud Soest is zo groot, dat ze langer mogen blijven logeren. De expositie, in februari geopend, is verlengd tot 15 juli.

,,Bezoekers komen uit het hele land'', zegt woordvoerder Cees Vos, die net een groep uitzwaait. ,,Ook mannen, al dan niet meegesleept door hun vrouw. En beslist niet alleen 55-plussers. Je merkt dat de interesse voor het koningshuis groot is, ook bij jongeren."

,,Het leuke is dat bezoekers gelijk het hele museum bekijken. Veel groepen knopen er een bezoek aan paleis Soestdijk aan vast.'' Het museum showt ook een maquette van het paleis.

De poppen komen uit de collectie van het Koninklijk Huisarchief in Den Haag. Daar liggen wel 900 stuks, maar een aantal is te broos om uitgeleend te worden. De Oranjes kregen de poppen cadeau tijdens bezoeken in binnen- en buitenland.

In Soest staan onder meer een pop uit Guadeloupe, een Soester boerinnetje uit 1938, een 'Emma'tje', eentje in Huizer klederdracht en een Amsterdams weesmeisje uit 1915.

* Het museum is op woensdag-, zaterdag- en zondagmiddag open. Groepen op afspraak de hele week welkom.