Persoonlijke zoektocht naar burgerprinsessen

Royalty scoort. Dat weten ze ook bij de NCRV, die Jetske van den Elsen op pad stuurde om in de levens van zeven prinsessen te duiken. Hard nieuws is geen vereiste; zo ontdekt ze door een gesprek over een schilderij dat de kinderen van Marilène geregeld met hoofdluis thuiskomen. ,,Dat vind ik nou héél grappig.''

Door Bernice Breure

Prinses Alexia had op haar eerste schooldag een rode Dora-rugzak bij zich. Koningin Beatrix heeft 'met een voldaan gevoel' de dag voor de vrijwilliger afgesloten nadat ze blinden en slechtzienden hielp bij het 'ervaren van kunst'. Máxima viert met haar drie dochtertjes vaderdag zonder prins Willem-Alexander, die voor zijn werk in Singapore verblijft. Het royalty-nieuws bevat vaak geen snippertje hard nieuws. Toch worden alle royalty- en showprogramma's, die uren zendtijd spenderen aan de Oranjes, verslonden.

Zelfs berichten over koningshuizen in de categorie 'nieuwe heup voor de zus van de koningin-moeder' , worden - al dan niet wat besmuikt - behandeld in bijvoorbeeld RTL Boulevard. Een programma als Blauw Bloed van de EO wordt al seizoenenlang goed bekeken, terwijl het, om het vriendelijk te zeggen, toch veel verslagjes van nou niet bepaald de meest opwindende werkbezoeken van de koninklijke familie bevat.

De boel wordt opgeleukt met -immer lovende - items als: hoe krijgt prinses Laurentien het toch voor elkaar om bij elke outfit een perfect passende tas te vinden? Vervolgens mag een ontwerpster de kijkers bijpraten 'over de do's and dont's van de koninklijke tassen'. Want zo'n vraag deponeer je niet zo makkelijk bij een Hoogheid zelf. Dat ondervond ook Jetske van den Elsen, die zich voor het nieuwe NCRV-programma Dames van Oranje afvraagt hoe leuk het is om prinses te zijn.

De komende acht weken verdiept ze zich in de levens van de voormalige 'burgermeisjes' die door hun huwelijk met een prins binnentraden tot wat voor velen een fascinerende sprookjeswereld is. Ze volgde Máxima, Mabel, Laurentien, Marilène, Annette, Anita en Aimée gedurende officiële verplichtingen en verdiepte zich in hun gezinsleven, hun werk, de maatschappelijke verplichtingen en hun imago. Groot nieuws, à la het gesprek van Peter R. de Vries met Charlie da Silva ('Mabel, ken je me nog') gaat het programma niet opleveren.

Dat is ook niet de opzet van de 36-jarige Van den Elsen, die eind dit jaar haar tweede kind verwacht en als werkende moeder en leeftijdsgenoot overeenkomsten ziet tussen zichzelf en de prinsessen. Minder registrerend, maar meer thematisch schetst de presentatrice een beeld van de drie schoondochters van koningin Beatrix en de vier schoondochters van prinses Margriet.

,,Hoe combineren zij werk en kinderen, hoe leren zij hun kinderen om te gaan met de belangstelling voor hun persoontje, hoe zit het met imagoschade en valt daar nog wat aan te doen." Het blijkt ook een persoonlijke zoektocht. Hoewel bij Van den Elsen thuis het blad Vorsten niet bovenin haar lectuurbak ligt, keek de programma maakster wel al lange tijd met bewondering naar met name Máxima.

,,Ze zorgt altijd voor een positief gevoel, en ik vond het fascinerend hoe snel heel Nederland haar omarmde. Ik vroeg me af hoe het zou zijn om haar te spreken. Zou het voelen als een gesprek met een leeftijdsgenoot, of toch meer als met een artiest?'' Nog geen twee weken na de start van het programma, direct op de eerste draaidag, blijkt dat laatste het geval te zijn.

Van den Elsen is mee met een werkbezoek van Máxima aan Roemenië waar ze komt praten over haar favoriete onderwerp, microfinanciering, en plots mag ze een 'één op één'-gesprek met de prinses voeren. Hoewel ze als programmamaakster van het jeugdprogramma Willem Wever vaak sterren als Marco Borsato sprak, bleek dit toch andere koek. ,,Ik stond er zelf van te kijken hoezeer ik onder de indruk was. Dat kwam ook door al die spelregels. In een gesprek van een paar minuten moet je je weg vinden tussen je daar braaf aan houden en jezelf blijven.''

Na afloop van het interview, waarin Máxima het gesprek domineert en niet meer 'onthult' dan dat ze drie spaarvarkentjes voor haar dochters heeft gekregen, constateert Van den Elsen eerlijk: ,,Ik ben tegen wil en dank toch ingepalmd door de magie van het moment.'' Dat royalty scoort, hebben de EO-programma's en de dramaseries over de koninklijke familie de afgelopen tijd duidelijk gemaakt.

Toch is Dames van Oranje niet even snel in elkaar geflanst om mee te liften op de trend. Voor de achtdelige reeks is ruim zes maanden de tijd genomen. Van den Elsen reisde er voor naar Vancouver, Lech en Boekarest. Voor een aflevering over de pers mengde ze zich onder de vaste schare royaltyverslaggevers op Koninginnedag.

,,Toen het drama in Apeldoorn zich voltrok, hebben we direct de camera uitgedaan en zijn we weggegaan. Het was heel heftig om mee te maken, en er waren genoeg collega's van journalistieke programma's om de gevolgen vast te leggen. Wel hebben we later prins Maurits en prinses Marilène er nog vragen over kunnen stellen." Van den Elsen meent dat Dames van Oranje een breder publiek kan trekken dan alleen trouwe Oranjeklanten.

,,Wij bieden meer dan het plaatje op de rode loper. We trekken ook wel eens de camera een stukje naar achteren, om te kijken wat daar allemaal omheen gebeurt. Dat maakt deze aparte arena soms nog interessanter.'' De aflevering over imagoschade draait voor een groot deel om Laurentien, die niet vanaf dag één in de harten van de Nederlanders werd gesloten. En natuurlijk om Mabel.

Deze ongrijpbare prinses intrigeert Jetske van den Elsen het meest. ,,Ze is een vrouw die hele goede dingen doet, een enorm vooruitstrevende baan heeft, waarin ze de wereldproblematiek bespreekt met mensen als Nelson Mandela, maar tegelijkertijd door veel mensen op straat wordt gezien als het voormalige liefje van crimineel Klaas Bruinsma. Dat moet zó frustrerend voor haar zijn.''

Maar zo'n persoonlijke en 'off-topic' vraag kan je er niet zomaar ingooien, als je de prinses in een bioscoop spreekt over het Amnesty-festival Movies That Matters. ,,Ik wil weten wie deze vrouwen zijn", stelde Van den Elsen zich vooraf ten doel. Daar geven korte gesprekjes met de hoofdrolspeelsters geen volledig antwoord op, erkent ze. ,,Maar daarom laten we ook veel andere mensen aan het woord met kennis van zaken over al die uiteenlopende onderwerpen."

Dat zijn 'usual suspects' als schrijfster Dorine Hermans (biografe van Pieter van Vollenhoven) en royalty watcher Marc van der Linden. Maar ook cultuurhistoricus Herman Pleij ('de huidige prinsessen zijn het type hockeymeisje') en Max Westerman. Waar de voormalige RTL-correspondent de eer aan te danken heeft dat hij zijn mening over de monarchie mag spuien, is trouwens een raadsel.

Hij miste de scoop van de verkering tussen Willem-Alexander en Máxima omdat hij hen niet herkende terwijl hij in hetzelfde eettentje in New York een vorkje prikte. Van den Elsen is, met nog enkele draaidagen te gaan, al heel tevreden over het resultaat van haar zoektocht.

,,In Vancouver volgde ik prinses Marilène die als beschermvrouwe van het Rijksmuseum een tentoonstelling van Hollandse Meesters opende. We spraken over haar favoriete schilderij, waarop een moeder haar kind op hoofdluis onderzoekt. Ze noemde dat een 'alledaags tafereel', en toen bleek dat ook haar kinderen daar geregeld mee thuis komen. Kijk, dat vind ik nou grappig.''

Daaruit blijkt dat ze de quasiwaarschuwing van Marc van der Linden in de eerste aflevering, waarin Van den Elsen zich verdiept in het vak van Koninklijk Huis verslaggevers, ter harte heeft genomen. Hij stelde al: ,,Royalty is, vooral als je het niet gewend bent, vaak teleurstellend.''

© GPD; Foto's: © GPD, DPP, RPE