Boeken Media Etc ROYALBLOG.NL

'Ik heb vandaag de koningin gezien'

Mag ik ook een keer vrolijk zijn gestemd? Ik heb vanmiddag een leuk gesprek gehad met de koningin. Met wie? Ja, met Willeke van Ammelrooy, een schitterende koningin Beatrix in de in januari door de VPRO uit te zenden televisieserie over ‘Beatrix, Oranje onder vuur’. Deze televisie-Beatrix is geloofwaardig, respectvol, innemend, warm en onderhoudend. Geen karikatuur. ‘Ik heb vandaag de koningin gezien’, kon ik dan ook zonder schroom zeggen tegen Willeke, na afloop van de voorvertoning van de eerste twee afleveringen van de serie.

Nu ken ik koningin Beatrix natuurlijk niet. Zeker, ik zie haar regelmatig en soms wel tien dagen achter elkaar – tijdens de reis naar het Caribisch gebied -, ik kan wel eens een of meer vragen aan haar stellen, en ik heb ook wel een paar keer een leuk gesprek gehad. Sterker nog, bij de eerste ontmoeting in 2003 heeft ze meegeholpen mijn door de beveiligers zoekgemaakte tas met laptop te zoeken. Maar kennen? Nee! Ik zie de buitenkant, de werkzijde zal ik maar zeggen, het staatshoofd in functie. Niks mis mee, maar in de tv-serie zien we Beatrix thuis, als moeder en echtgenote, als dochter en verliefde prinses. Dat is een andere Beatrix.

Dus wanneer ik zeg dat Willeke van Ammelrooy een ‘echte’ Beatrix neerzet, kan ik alleen putten uit de ervaringen in het publieke domein. Prinses Margriet, of de prinsen Willem-Alexander, Friso en Constantijn zullen met hele andere ogen kijken; ze zullen dingen missen, overdreven vinden of uitvergroot. Zij kennen namelijk in de eerste plaats die andere Beatrix, de privépersoon, de zus en moeder.

Willeke van Ammelrooy (5 april 1944) vertelde dat ze zich voor de rol eerst suf heeft gelezen. Haar zus heeft iets gedaan bij Blauw Bloed, dus was er een kelder met boeken voor handen. Daarna is ze gaan kijken: Polygoon journaals, YouTube, televisieopnamen, foto’s. Ze heeft er geen half werk van gemaakt, na afloop van de opnamen moest Willeke naar eigen zeggen eerst twee maanden afkicken van haar Beatrix personage.

Ze heeft zich de gebaartjes en mimiek van de koningin goed eigen gemaakt. ‘Alles heeft een plaats, alles heeft een functie’ merkt Willeke op over de koningin: hoed, haar, tas, bijoux, manier van lezen, wijze van vasthouden van papieren van de Troonrede, lengte van de rok, alles. Er is ook logica – de rechterhand bijvoorbeeld moet altijd vrij blijven, want daarmee moeten bloemen worden aangenomen en handen worden geschud.

Hoe Beatrix echter met haar vingers echter al twee pagina’s vooruit bladzijden ‘voorsorteert’ tijdens het lezen van de Troonrede, en hoe zij kennelijk ook alle kriebeltjes en jeukjes kan onderdrukken, heeft ook op Willeke van Ammelrooy diepe indruk gemaakt. ‘Ik kan het niet, ik wil dan toch even wrijven.’

Willeke is voor mij de ‘beste’ Beatrix die we de afgelopen jaren aan het werk hebben gezien in de verschillende dramaproducties over de Oranjes. Mara van Vlijmen is overigens even glorieus en geloofwaardig als de ‘jonge’ Beatrix, die frivool maar standvastig haar weg zoekt in het voor haar in feite al uitgestippelde leven. En dat Ellen Vogel en Eric Schneider ook in deze productie – na Bernhard, Schavuit van Oranje – terugkeren als de bejaarde Juliana en Bernhard is een genot, terwijl Bastiaan Ragas zeer aanvaardbaar is als de dwarse Willem-Alexander.

En de afleveringen die je hebt gezien, hoe zijn die? Dat is weer een ander verhaal, beter geschikt dichter bij de uitzenddatum begin januari. © HJ

'Smeergeld prins Bernhard topje van de ijsberg' - zegt Aalders

Historicus Gerard Aalders, schrijver van het boek Het Lockheed-schandaal, betreurt het dat hij de onthulling van de financiële geheimen van prins Bernhard in 2050 niet meer zal meemaken.

Door Gerard den Elt (GPD)

De 'schavuit van Oranje', zoals prins Bernhard onlangs in een televisieserie nog als een charmante schelm werd geportretteerd, is volgens historicus dr. Gerard Aalders, auteur van onder meer de boeken Bernhard - Zakenprins en Het Lockheed-schandaal, pure fictie. ,,Hij wordt daarin veel te aardig neergezet. Hij is namelijk ondanks aantoonbare bewijzen van het aannemen van smeergeld nooit vervolgd. Ik snap het wel, de serie moet verkocht en bekeken worden. Schrijver Tomas Ross was zich daar ook van bewust. Maar het beeld klopt gewoon niet.''

In Het Lockheed-schandaal schetst Aalders, gepensioneerd historicus van het Nederlands Instituut voor Oorlogs Documentatie (NIOD), het beeld van een notoire leugenaar, die bij tal van gelegenheden geld zou hebben aangenomen om wapendeals te bepleiten. Zijn vrienden hielpen hem het geld kunstig te verdonkeremanen, en prins Bernhard kwam er volgens Aalders mee weg omdat koningin Juliana geen vorstin wilde zijn met de prins in de gevangenis.

Aalders: ,,En ik vrees dat over een aantal jaren zal blijken dat het allemaal nog erger was dan we nu weten. Ik sprak ooit een voormalige secretaris van Bernhard en vroeg hem of het Lockheed-schandaal niet het topje van de ijsberg was. Het knikje en zijn zwijgen zeiden mij voldoende. Er moet meer zijn, want een betaling van 100.000 dollar door McDonnell-Douglas aan de prins is bijvoorbeeld nooit verder onderzocht.''

Aalders zegt te betreuren dat hij de openbaring van de staatsgeheimen over prins Bernhard, die in de kluis (ook wel: 'de zuurkast') van de minister-president liggen, niet meer zal meemaken. Die onthulling is voorzien voor 2050. Dan zullen de geheime bijlagen bij het onderzoek van de Commissie van Drie, destijds ingesteld namens het kabinet-Den Uyl om de rol van Bernhard in de Lockheed-affaire te onderzoeken, worden vrijgegeven. ,,Dat is een kwelling voor iedere historicus'', zegt Aalders, die in maart van dit jaar 'gedoemd was tot pensionering' zoals hij het zelf uitdrukt. ,,Ik zou Nederlands recordhouder qua leeftijd moeten worden om de openbaarmaking mee te maken. Maar met wat we nu weten, staat al vast dat er grote bedragen via via naar hem zijn overgemaakt.''

In het boek stelt Aalders: 'Zoals de naam van prins Bernhard voor altijd met Lockheed zal worden geassocieerd, zo zal de naam Lockheed onverbrekelijk verbonden blijven met corruptie en dubieuze manieren van zakendoen.'

Waarom dit boek? Aalders: ,,Ik heb willen aantonen dat Lockheed grote sommen smeergeld heeft uitgegeven om vliegtuigen over de gehele wereld te verkopen. Toen dat uit de nasleep van de Watergate-affaire bleek, heeft dat in enkele landen tot vervolging geleid van corrupte gezagsdragers. In Japan en Italië zijn er hoge functionarissen voor de gevangenis in gegaan, tot aan de Japanse oud-premier Kakuei Tanaka aan toe. Alleen in Nederland ontsprong prins Bernhard de dans. En daardoor ook anderen, zoals zijn vriend Hans Teengs Gerritsen en KLM-directeur Frits Besançon. Want als je de prins niet vervolgt, kun je ook anderen niet straffen.''

Daar waren destijds goede redenen voor: Er moest een crisis in de monarchie worden voorkomen. Is dat volgens u geen goede reden? Aalders: ,,Als iemand de wet overtreedt, mag je dan geen gerechtelijk vooronderzoek instellen? Alles moest wijken voor het redden van de monarchie. Maar als Juliana was afgetreden en Beatrix haar moeder niet had willen opvolgen, dan nog hebben we een grondwet die daarin voorziet. Dan wordt een regent benoemd. Maar toenmalig premier Joop den Uyl wilde zo'n crisis in de monarchie voorkomen. Logisch, anders was zijn PvdA bij de daaropvolgende verkiezingen weggevaagd wegens het aftreden van een populaire koningin.''

U noemt wijlen prins Bernhard in uw boek meermalen een leugenaar. Op grond waarvan? ,,Och, een leugenaar... in die kringen noemen ze het 'jokken' en dat klinkt dan minder erg. Maar de lijst met hele en halve onwaarheden is lang. Eerst bezwoer hij tegenover de Commissie van Drie nog dat hij geen miljoen dollar had ontvangen van Lockheed. Later zei hij tegen de Volkskrant dat het geld bestemd was geweest voor het Wereld Natuur Fonds en daar was in zijn ogen niets mis mee. Helaas vergat de Volkskrant tegen te werpen dat de donatie niet in de boeken van het Wereld Natuur Fonds was te traceren, zoals ook door de Commissie van Drie is vastgesteld. Zijn verhaal klopte dus opnieuw niet.''

* Het Lockheed-schandaal - Wapenindustrie, smeergeld en corruptie. Auteur: Gerard Aalders. Uitgeverij Boom, 240 blz., 19,90 euro

Willem-Alexander heeft nooit gezegd 'Ik mag ook nooit iets'

'Ik mag ook nooit iets'. Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra hebben hun net verschenen boekje met uitspraken van prins Willem-Alexander opgehangen aan een niet bestaand citaat. De prins zou in een besloten bijeenkomst met royaltyverslaggevers waarin het opgeven van het prinselijke vakantiehuis in Mozambique ter sprake kwam, hebben verzucht dat hem niets is gegund: 'Ik mag ook nooit iets.'

Hij is 'rancuneus' over de vrijheid die hem is ontnomen, concluderen de schrijfsters in de inleiding van hun geschrift. Het is inderdaad een prikkelende uitspraak, maar hij klopt niet. ,,In bijeenkomsten met het prinselijk paar en de VVKH is dit citaat nooit gebezigd door de prins", bevestigde VVKH-voorman Jan Hoedeman donderdag aan de RVD.

Die had zich beklaagd over de frase die volgens Hermans en Hooghiemstra door een lid van het clubje Koninklijk Huis-verslaggevers aan hen is doorgespeeld. ,,De prins heeft dat nooit gezegd, ook niet in besloten kring. Sterker nog, de prins heeft veel ruimte om invulling te geven aan zijn functie en is daar ook zeer dankbaar voor", aldus de RVD.

Het is niet voor het eerst dat Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra met hun publicaties over het Koninklijk Huis voor irritatie zorgen in de paleizen. De vrije omgang met feiten en de vaak unieke interpretatie daarvan, hebben ook al eens geleid tot een boze reactie van koningin Beatrix op een boek over haar voorgangers, de koningen Willem I, II en III.

Historica Hermans kreeg in september eveneens een vernietigende respons op haar boek over de koninklijke inhuldigingen. Het paleis veroordeelde haar opmerkingen over het huwelijk van Beatrix en Claus en andere historici kwamen met lange lijstjes van feitelijke onjuistheden in het boekje. Data die niet klopten, persoonsverwisselingen en andere omissies, zo stelde historicus Arnout van Cruyningen vast.

Hermans en Hooghiemstra putten voor hun jongste gezamenlijke werk niet uit eigen waarnemingen, maar uit andere bronnen, zoals de biografie over Willem-Alexander van Volkskrant-journalisten Jan Hoedeman en Remco Meijer. Ook de interviews van de prins met de NOS hebben zij gebruikt. 'Wie kan de aanstaande koning nu beter typeren dan hij zelf' was de gedachte achter de verzameling uitspraken van Willem-Alexander, over liefde, vliegen, zijn ouders en koning worden. © GPD