Boeken Media Etc ROYALBLOG.NL

Lodewijk Napoleon schittert in 'zijn' Paleis

Het is écht een paleis. Tot die conclusie kwam de verslaggever dezer dagen in feite voor het eerst. Met dank aan de tentoonstelling in het Koninklijk Paleis in Amsterdam die vrijdag opent voor het publiek. En met hulp aan de bijzonder exclusief uitgepakte en unieke voorbeschouwing die woensdag was georganiseerd voor de pers, waarbij ruimte was om bijna moederziel alleen de expositie én de ‘belle etage’ van het zo fraai gerestaureerde paleis te bekijken en bewonderen.

Natuurlijk de discussie over ‘stadhuis’ of ‘paleis’ zal altijd blijven bestaan. Op 20 april 1808 nam de eerste koning van Holland het gevorderde stadhuis, het zogenoemde achtste wereldwonder en symbool van het republikeinse Amsterdam, in gebruik als Koninklijk Paleis. In de maanden daarvoor was in een moordend tempo gewerkt om het ‘stadskantoor’ om te toveren tot een tijdelijke koninklijke residentie. Het was de bedoeling van koning Lodewijk Napoleon om elders in de kersverse hoofdstad een nieuw paleis te bouwen.

Maar zoals vaker – burgemeester Eberhard van der Laan herinnerde eraan in een toespraak bij de officiële opening van de tentoonstelling door prins Willem-Alexander en prinses Máxima donderdag – bleek niets zo permanent als een ‘tijdelijke oplossing’. Het stadhuis werd zelfs twee jaar later even Keizerlijk Paleis, alvorens het ook onder de Oranjes zijn nieuwe functie behield, tegenwoordig zelfs nog eens vastgelegd in de wet.

Lodewijk Napoleon keek niet op een gulden meer of minder (31 miljoen euro naar huidige normen voor alle verfraaingen aan zijn paleizen) voor de inrichting van wat in feite een voor het nieuwe doel ongeschikt gebouw was. Tochtig, koud, lawaaiig, doordrongen van de stank van de aanpalende Nieuwezijds Voorburgwal, met te weinig ruimten (er werden schotten geplaatst om kamers te maken) – en nog zo een waslijst. Maar dat deerde Lodewijk allemaal niet. Handwerklieden in Den Haag en Amsterdan werden aan het werk gezet om naar Frans ontwerp meubels te vervaardigen, en nog veel meer.

Het resultaat van dat vakmerk is nog steeds te bewonderen en te zien in het paleis – de hoogtepunten zijn speciaal voor de tentoonstelling uitgelicht. Buiten Frankrijk bevindt zich nergens nog zo’n grote verzameling zogenoemd ‘Empire’ meubilair als in het paleis – meubilair dat nog altijd op de oorspronkelijke locatie is, speciaal gemaakt zelfs voor die locatie. Het mooie was, zo leerden de genodigden bij de opening, dat de Empire stijl wonderwel aansloot bij de eveneens door de Oudheid geïnspireerde bouw van het stadhuis – een wonderlijke symbiose van zeventiende en negentiende eeuwse stijl, teruggrijpend op de antieke tijd.

Bij de expositie staan de klokken – statussymbolen in Napoleons tijd – te pronken, evenals de talrijke rijkelijk versierde stoelen. Maar de pareltjes van de tentoonstelling zijn de paleisvertrekken – nog altijd in gebruik, zoals voor het recente staatsbezoek van de Turkse president (de Italiaanse president die deze week had moeten komen, zou niet in het paleis hebben overnacht, zou Amsterdam zelfs niet hebben bezocht). De rondgang komt bij het beroemde balkon – een toevoeging van Lodewijk Napoleon, en de voormalige staatsievertrekken daarnaast.

Natuurlijk, wie eerdere zomertentoonstellingen heeft bezocht, heeft de ruimten eerder gezien. Wat déze expositie zo bijzonder maakt is de verbinding met de eerste koning, die er in feite voor verantwoordelijk is dat het Koninklijk Paleis nu is wat het is. Die gewaarding is een bezoekje aan Amsterdam zeker waard. © HJ; Foto’s: © DPP Patrick van Katwijk, © RPE Albert Nieboer

Amsterdams Paleis als 'Koninklijk Paleis' centraal

In het Koninklijk Paleis Amsterdam is van 29 juni tot en met 16 september 2012 de tentoonstelling Koning Lodewijk Napoleon & zijn Paleis op de Dam te zien. In de tentoonstelling staat het gebouw als Frans Koninklijk Paleis centraal en wordt ingegaan op de bijzondere erfenis van het regeringsbeleid van Lodewijk Napoleon als eerste koning van Holland.

In de tentoonstelling tonen het gebouw, het meubilair, unieke (kunst)voorwerpen en speciaal voor de tentoonstelling gemaakte mini-documentaires vanuit verschillende perspectieven het bijzondere verhaal van Lodewijk Napoleon als eerste koning van Nederland en eerste bewoner van het Paleis op de Dam. Koning Lodewijk laten leven is de opzet in de tentoonstelling en bijbehorende publicatie.

Op 20 april 1808 veranderde het stadhuis van Amsterdam in een koninklijk paleis toen de 29-jarige koning Lodewijk Napoleon (1778-1846) als eerste koning van ons land er zijn intrek nam. Vijf jaar diende het als Frans – Koninklijk en Keizerlijk – Paleis. Het zouden bepalende jaren blijken voor het gebouw en voor het Koninkrijk der Nederlanden.

Niet alleen in het gebouw heeft koning Lodewijk Napoleon zijn sporen nagelaten. Met zijn beleid bouwde Lodewijk in de vier jaren van zijn koningschap voort op hervormingen die tussen 1795 en 1806 tijdens de Bataafse Republiek waren ingezet. Hij bespoedigde en implementeerde belangrijke maatregelen die tot op de dag van vandaag voelbaar zijn. In 1810 werd Lodewijk Napoleon gedwongen afstand te doen van de troon en werd Holland ingelijfd bij Frankrijk.

Na het vertrek van de Fransen heeft het gebouw zijn paleisfunctie behouden en is het thans ontvangstpaleis van het Koninklijk Huis. Willem I die in 1814 de troon besteeg heeft veel van hetgeen door Lodewijk Napoleon werd bewerkstelligd voortgezet, evenals de latere Oranjevorsten.

Publicatie: Bij de tentoonstelling verschijnt de publicatie: Koning Lodewijk Napoleon & zijn Paleis op de Dam. Verkrijgbaar in de Paleiswinkel.

Op expeditie in Ethiopië (1930-1931)

Baron Binnert Van Harinxma thoe Slooten en bioloog Gerrit Brouwer kregen op 2 november 1930 de unieke kans om de kroning van keizer Haile Selassie in Ethiopië bij te wonen. In het Tropenmuseum kunnen bezoekers van 12 september 2012 t/m 13 januari 2013 hun expeditie naar Abessinië alsnog meemaken in de tentoonstelling ‘In het land van de keizer. Op expeditie in Ethiopië (1930-1931)’.

In de Galerie van het museum geven foto´s, persoonlijke aantekeningen en filmbeelden een levendige indruk van de reis.  De twee Nederlanders vertrokken in oktober 1930 naar Ethiopië om de dierenwereld te bestuderen, maar eerst wachtte hen een week vol feestelijkheden in de hoofdstad Addis Abeba. Ze maakten daar de kroning mee van Haile Selassie, die in 1892 werd geboren als Tafari Makonnen en later naamgever werd van de Rastafaribeweging.

Baron Binnert van Harinxma thoe Slooten was diplomaat en had een avontuurlijke inslag. Na een eerdere expeditie naar Centraal-Azië werd Ethiopië zijn tweede reisbestemming. Hij vroeg bioloog Gerrit Brouwer mee omdat vooral de dierenwereld van het Afrikaanse land zijn belangstelling had. De expeditie werd voor hen beiden de reis van hun leven. Van Harinxma schreef na terugkomst het boek ‘Dwars door Abessinië’, Brouwer maakte honderden foto’s en hield een dagboek bij. Met deze schat aan bronmateriaal stelde het Tropenmuseum de tentoonstelling samen.

De Nederlandse bezoekers kwamen terecht in een keizerrijk met een unieke geschiedenis. Ethiopië had als enige land van het Afrikaanse continent zijn onafhankelijkheid behouden, terwijl het werd omringd door Europese koloniale mogendheden. Naast vele gasten van eigen bodem had Haile Selassie voor zijn kroningsfeest vertegenwoordigers van tal van westerse landen uitgenodigd. De keizer kon zo zijn positie in eigen land bekrachtigen en internationale erkenning proberen te krijgen voor Ethiopië als moderne, onafhankelijke staat.

Naast de vele buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders waren ook talloze journalisten, fotografen en zelfs filmploegen aanwezig; onderdeel van de tentoonstelling is een compilatie van filmfragmenten van de Amerikaan Burton Holmes.  Ethiopische en westerse tradities De eerste foto’s en filmbeelden in de tentoonstelling tonen de bezoekers de soms verwarrende ontmoetingen tussen Ethiopische tradities en die van de internationale, diplomatieke wereld in 1930 en 1931.

Haile Selassie koos tijdens zijn heerschappij voor een westers model van modernisering en hij wilde erkend worden door de VN, anderzijds probeerde hij zijn bevolking niet van zich te laten vervreemden. Na betrekkelijke rust viel Mussolini vanuit Eritrea, een Italiaanse kolonie, Ethiopië binnen. Het duurde tot 1941 voor Haile Selassie de troon weer kon bestijgen, dankzij een interventie van Britse militairen en Ethiopische vrijheidsstrijders.

Haile Selassie (1892–1975) was keizer van Ethiopië van 1930 tot 1974. Hij werd geboren als Tafari Makonnen, maar zijn keizerlijke naam werd Haile Selassie, die staat voor Macht van de Drie-eenheid. Foto's van de kroning kwamen terecht in Jamaica en maakten daar grote indruk; blanken in Ethiopië toonden hun respect voor een zwarte keizer. Haile Selassie werd al snel zeer populair onder de Jamaicaanse bevolking en werd uiteindelijk door de Rastafaribeweging als goddelijk beschouwd.

Met een onderbreking tijdens de Italiaanse bezetting (1935-1941) regeerde Haile Selassie van 1930 tot 1974. Hij moderniseerde het land, speelde een belangrijke rol in de onafhankelijkheidsstrijd van andere Afrikaanse landen, maar ontving uiteindelijk grote tegenstand in eigen land. Als gevolg van een militaire coup werd hij in 1974 afgezet. Niet lang daarna kwam hij in de gevangenis om het leven. © GPD