India & Bhutan Royalblog.nl

Op naar 'staatsbezoek' Hoeksche Waard

Terug in New Delhi, de laatste dag van een reis van - Slovenië meegerekend - vijf weken. India, Nepal, Bhutan: deels werk, deels vakantie, maar in alle opzichten opmerkelijk en onvergetelijk.

Kleuren en geuren, lawaai, vuil, herrie, bijzondere plekken en mensen, indrukwekkende gebeurtenissen, chaos en stilte, prachtig natuurschoon, armoede en rijkdom.

Met woorden kom je er niet. Maar gelukkig was er de afgelopen weken op de website ook ruimte voor (veel) beeld.

Donderdag in Bhutan - alle collega's waren inmiddels vertrokken en het kostte Buitenlandse Zaken in Thimphu enige moeite om mij toestemming te geven nog even te blijven - op excursie naar de oude hoofdstad Punakha.

Niet zover van Thimphu, maar de toestand van de wegen en de bergen, maken van iedere rit een hele onderneming.

De beloning is er ook naar: prachtige vergezichten, herfttinten op de hellingen, en in Punakha een meesterlijke dzong - fort en klooster.

Een tweede indrukwekkende dzong is in Wandue.

Daar wilden de jonge Bhutaanse monniken maar al te graag op de foto.

Om vruchtbaarheid af te smeken, hebben huizen in Bhutan her en der opmerkelijke beschilderingen.

Een maatje groter of kleiner misschien?

Vrijdag een tocht van precies 170 kilometer van Thimphu naar Phuentsholing, aan de grens met India.

Letterlijk, want wie onder Bhutan Gate doorloopt, komt in een andere wereld terecht. Geen asfalt, overal vuil op straat, drukte en chaos, het eeuwig getoeter, koeien, en 'another way of life'.

Bhutan met maar 634.000 inwoners, is natuurlijk nietig in vergelijking met de machtige buren. En het boeddhisme zorgt voor een andere samenleving dan die van India.

Zaterdag om kwart voor zeven Bhutaanse tijd stond de Indiase taxichauffeur klaar voor de 180 kilometer lange rit naar het vliegveld van Bagdogra, een militaire basis in de oksel van India, bijna op de grens met Nepal en Bangladesh, niet ver van Sikkim.

Toen Bhutan mij had uitgestempeld, was het opeens half zeven (India loopt een half uur achter op Bhutan) en was de immigrapost aan de Indiase kant, in Jaigaon, nog dicht.

Daarna begon de lange, avontuurlijke rit door het subtropische West-Bengalen, langs rijstvelden en theeplantages, over hobbelende wegen, met af en toe een stuk glimmend asfalt. Maar de chauffeur zette stevig door en ruim op tijd, deponeerde hij mij op het vliegveld van Bagdogra.

Van daaruit ging het via een omweg naar Delhi. Eerst nog een uur oostwaarts vliegen, naar de hoofdstad van de deelstaat Assam (Gauhati), en dan pas weer naar het westen, naar het opvallend koele Delhi. Voor de vierde keer tijdnens deze reis in de Indiase hoofdstad: het wordt vertrouwd, en het zal zondagavond/nacht met enige spijt zijn dat er afscheid moet worden genomen.

Maar het werk wacht - woensdag de hele dag op pad met koningin Beatrix. De RVD is onverbiddellijk: melden om acht uur 's ochtends en het programma is pas tegen vijf uur afgelopen. Op staatsbezoek in de Hoeksche Waard!

© GPD, Foto's: © GPD HJ Impressies uit Bhutan en onderweg van Bhutan naar India.

Even je enkel verzwikken in Thimphu

Pas op voor het ongelijke wegdek. Even je enkel verzwikken en je verliest je evenwicht en vliegt op onnavolgbare wijze voorover, keihard met armen en linkerknie op de harde grond. Kleren gescheurd, ego gekwetst, ledematen behoorlijk beurs - en nu enkele uren later, enkel en knie erg pijnlijk. Maar ja, dit kan overal gebeuren.

En als ik bedenk wát er allemaal écht mis had kunnen zijn - zoals fotograaf Reni van Maren met een fractuur - dan ben ik min of meer met de schrik vrijgekomen. Maar de laatste avond in Thimphu was dus minder plezierige dan gepland.

Na het ongeval, op de oprit van het hotel, heb ik jas en trui afgestoft en ben ik rustig doorgelopen, de helling af naar de stad om nog wat laatste inkopen te doen. Lopen ging zonder veel problemen, zolang ik maar zorgde dat de knie in beweging bleef. Pas terug in het hotel - fout! Schoenen uit, dat vond de enkel niet fijn - en toen kreeg ik last. Nou ja, ik moet toch nog wat verhalen maken voor de zaterdagkranten.

De schade viel achteraf mee. Natte, koude compressen, en voorzichtig lopen op vrijdag: het buigen van de knie was niet altijd gemakkelijk, maar 's avonds was het ergste leed geleden en inmiddels (het is nu zondag) zie je het nog wel, maar is de pijn over. In Helsinki moet ik straks wel een jas kopen..

Bezoek Bhutan: wat u nog moet weten..

Het best bewaarde geheim bij de Nederlandse media was de afgelopen dagen het telefoonnummer van de suite (nummer 1) van prins Willem-Alexander en prinses Máxima in het Kuengachholing State Guest House in Thimphu. De nummers (3x38xx en (32x6x1) stonden keurig vermeld in het (pers)programmaboekje.

• Koning Jigme Khesar is welkom in Nederland. Maar Willem-Alexander en Máxima denken niet dat hij snel komt. Het komende jaar heeft de jonge vorst wel andere dingen aan zijn hoofd: eeuwfeest van de monarchie, de eerste democratische verkiezingen in zijn land, e zijn eigen kroning - waarschijnlijk in mei.
• Een golfteam bestaande uit de verslaggevers van De Telegraaf en het Algemeen Dagblad heeft woensdagmorgen op de negen holes golfbaan van Thimphu een smadelijke nederlaag geleden tegen Bhutan: 2 1/2 - 6 1/2. Het aanbod om de Nederlandse eer ook te verdedigen bij het boogschieten werd beleefd afgeslagen.
• Weekend-fotograaf Reni van Maren reist met een bijzondere foto naar huis. Hij verstapte zich dinsdagavond bij het instappen van de persbus, en knakte zijn voet in de diepe goot naast het trottoir. In zijn bagage zit nu een Bhutaanse röntgenfoto, die een lichte fractuur laat zien. Op de slotdag kon Van Maaren niet mee de berg op om foto’s te maken.
• De schrijvende pers was dinsdagmiddag boos op RVD-baas Gerard van der Wulp. Hij verbood hen om mee te luisteren bij de televisie-interviews van Willem-Alexander en Máxima. Op hun beurt hadden de televisiejournalisten wél mee mogen luisteren bij het gesprek van het paar met de schrijvers. Het bij elkaar meeluisteren is een goed gebruik, maar volgens de RVD-baas zou het de gesprekken te onrustig maken als de rest van de pers achter de camera’s zou staan.
• EO-cameraman Mike Rutten werd dinsdagmorgen vroeg wakker. In de badkomer van zijn hotel hoorde hij een vreemd geluid. Bij nadere inspectie bleek dat een rat vergeefs bezig was om uit het toilet te krabbelen.© GPD

Met de complimenten van Bhutans koning

,,With the Compliments of His Majesty The King of Bhutan". Geschept papier, gouden opdruk. Een bedankje van koning Jigme Khesar aan de meegereisde Nederlandse media. Vergezeld door twee cadeaus, keurig ingepakt en voorzien van een lint met de koninklijke kleuren geel en rood. Als teken van waardering, overhandigd namens de koning op de laatste avond van het bezoek.

Bhutan is uniek, zo bleek maar weer. Voor wie het niet gelooft: kijk vooral donderdagavond om half zeven naar de NOS-uitzending over Bhutan. En wie dan nog niet overtuigd is, of meer wil: kijk zaterdagavond naar Blauw Bloed. En als dat ook niet helpt: op 17 november (half elf) komt Peter van der Vorst met een special over de reizen van Máxima en Willem-Alexander naar Slovenië, India en Bhutan.

De opnamen waarover de drie programma's beschikken zijn ongeëvenaard. Het prinselijk paar was toegankelijk, hun dagprogramma's zaten vol en waren afwisselend, en Bhutan met zijn kleurrijke boeddhistische tradities is de slagroom op de taart. ,,Een land om nooit meer te vergeten", zei prins Willem-Alexander dan ook. ,,Het is bijna een belediging om hier maar drie dagen te zijn."

Die woorden indachtig, en om Bhutan niet te beledigen, heb ik al in een vroeg stadium besloten een paar dagen langer te blijven. Dat was even schrikken voor de autoriteiten, die journalisten graag goed in de gaten houden. Nadat er aanvankelijk geen bezwaren waren, moest vorige week achter de schermen enige massage worden uitgeoefend om de finale toestemming te krijgen.

Een journalist als toerist was een nieuw concept, waartegen argwanend werd aangekeken. Maar nu is de hulp voor het verlengde verblijf ongekend - volgens het visum mag ik zelfs langer blijven dan ik van plan was. Wel is afgesproken dat ik geen journalistiek werk verricht tijdens de extra dagen in Bhutan; geen gek voorstel na het non-stop werken van de afgelopen weken. Maar daarover later meer. © GPD; Foto's Thimphu: © GPD HJ

Prinselijk paar op audiëntie bij de koning

Maandag in Thimphu. Het prinselijk paar is met adembenemend ceremonieel, in een lange processie van traditionele dansers en anderen, naar het paleis van koning Jigme Khesar geleid, waar ze om tien uur door hun jonge gastheer werden ontvangen.

Bij die audiëntie mocht alleen één televisieploeg even opnamen maken. Verslaggevers en fotografen moesten op het enorme binnenplein blijven wachten.

Vanaf het paleis ging het gezelschap vervolgens naar het instituut voor traditionele medicijnen. Daar worden met inheemse kruiden en dergelijke geneesmiddelen gemaakt.

Om één uur hadden Willem-Alexander en Máxima een afspraak bij de vierde koning, de vader van Jigme Khesar, die vorig jaar december na een regeringstijd van 34 jaar plotseling is afgetreden. Met de koning en zijn vier vrouwen (Jigme Khesar is de oudste zoon, en kind van de derde koningin) gebruikte het paar de lunch. Ook hier waren de media niet welkom.

Volgende programmapunt is aan het einde van de middag een bezoek aan de Bhutaanse handboogfederatie. Handboogschieten is de nationale sport van Bhutan. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Honderden honden blaffen in Thimphu

De honden blaffen en huilen. Verder is het stil in Thimphu, de hoofdstad van Bhutan. Het is hier avond, vijf uur later dan in Nederland na het ingaan van de wintertijd, een half uur later dan in India. Het reisadvies was om oordopjes mee te nemen tegen het geluid dat de honderden zwerfhonden produceren.

Het boeddhistisch geloof verbiedt om de beesten - in alle stadia van gezondheid - af te maken. En daarom is Thimphu vergeven van viervoeters, die overal schooieren en die proberen te overleven.

Het hotel, het Jambayang resort, ligt op een heuvel boven de stad. Het complex is simpel, zeker vergeleken met het protserige Hyatt in Delhi. Maar daar maalt niemand om. Het uitzicht is schitterend (nog geen foto’s beschikbaar), en de berglucht is fris en verkwikkend.

Schitterend uitzicht op de Himalaya en Mt Everest tijdens de vlucht naar Bhutan

Het lawaai en de stank van Delhi lijken heel ver weg. De hoge temperaturen van de Indiase hoofdstad ook overigens. Zaterdagavond was de airco nodig, nu de elektrische kachel. Het is hier zeven graden. En in de hotelkamer is het niet veel warmer.

Eerder is geschreven dat Bhutan nerveus was over het bezoek. In 1993 was prins Charles hier en in 1997 de Zweedse koning, en verder zijn er, met uitzondering van een visite van prinses Sirindhorn van Thailand, geen koninklijke bezoekers geweest.

En zeker geen ‘royals’ met zo’n groot gevolg (24 man/vrouw) aan media. ,,We zijn onder de indruk, dat zovelen het koningshuis volgen en dat zovelen zijn meegekomen", zei een Bhutaanse official.

De aanvankelijke reserve leek aan het einde van de eerste dag al bijna verdwenen. Een prachtige maaltijd in de open lucht, bij een kampvuur, met Bhutaanse muziek en dans, en met Bhutaanse collega’s zorgde voor een unieke en ontspannen sfeer.

De ‘natives’ zijn blij met en trots op de belangstelling voor hun land, en nu de communicatiemiddelen redelijk tot goed werken, staan wij ook helemaal open voor de vriendelijkheid en gastvrijheid van de Bhutanen.

Maandag belooft andermaal een bijzondere dag te worden. Aan de ontvangst door koning Jigme Khesar gaat een traditionele processie vooraf binnen het paleizencomplex. Alles wat dit kleine land aan kleur heeft, is dan te zien.

De koning zelf daarentegen zal zich volgens verwachting niet laten zien, althans niet aan ons.

Kijk goed uit naar de programma’s van RTL, NOS, Blauw Bloed de komende dagen - want Bhutan laat zich alleen in beelden goed vertellen.

Na een nacht lang blaffen en dollen, moet de dag worden gebruikt om te slapen. Overdag hoor je in Thimphu geen hond - en overal op straat liggen en hangen de uitgebluste beesten.

© GPD; Foto's: beelden eerste dag bezoek, o.a. in klooster.

Opluchting: het is goed werken in Bhutan

Hoera! De internetverbindingen in Bhutan zijn prima in orde. Zowel op de hotelkamer als bij de Kamer van Koophandel is het goed werken.

Of teksten en foto's wel zouden kunnen verstuurd was voor iedereen de grootste zorg voor vertrek. Voor de televisie, die veel grotere bestanden moet versturen, is de situatie niet ideaal, maar het lijkt wel te lukken - tot grote opluchting ook van de 'deputy chief protocol' Pasang Wangdi.

Veel tijd om te werken was er na aankomst in Thimphu, na een ruim anderhalf uur durende rit (over 54 kilometer) uit Paro niet. De Bhutaanse pers en een goed buffet wachtten; maar daar heb ik slechts het slot van meegekregen. De foto's van het prinselijk bezoek moesten eerst op de site.

Het bezoek begon zondag begon in Paro, waar een oud koninklijk paleis, het nationaal museum en een dzong (klooster - niet dat op de foto) werden bezocht.

De Bhutanen deden hun best het iedereen naar de zin te maken. Bij het klooster bleek onverwacht ook de hoogste geestelijk leider van Bhutan aanwezig. Ook hier kreeg het paar een prachtige zijden sjaal (khadar, op foto)

De vlucht van Delhi naar Paro was bijzonder: langs en over de Himalaya, met Mount Everest duidelijk in het zicht (met wolkje) - zie ook boven.

© GPD; Foto's: © GPD HJ

 

Bhutan nerveus over Nederlandse invasie

Bhutan roept. Het is zondag weer vroeg op, en om kwart over zeven verzamelen voor de rit naar Indira Gandhi International Airport, voor de chartervlucht met Druk Air -Royal Bhutan Airlines - de nationale luchtvaartmaatschappij van Bhutan. De pers reist met de hofhouding en het prinselijk paar in hetzelfde toestel naar Paro, de enige luchthaven van het land.

Meer over het staatsbezoek India en de reis naar Bhutan op de nieuwspagina.

Bhutan heeft nooit eerder in de geschiedenis zo’n koninklijk bezoek ontvangen en de autoriteiten in Thimphu zijn dan ook nerveus over de invasie uit Nederland. De cameraploegen van RTL, EO en NOS (journaal en actueel) komen over en dat zorgt voor stress. Aan beide kanten overigens.

Bhutan is niet gewend aan journalisten en camerateams (op foto NOS in New Delhi) die zich vrijelijk door stad en land willen bewegen. Toeristen mogen dat ook niet; wie het dure entreekaartje voor het land betaald (200 dollar per dag), krijgt behalve onderdak ook een begeleider annex chauffeur. Zo houdt Bhutan de zaak onder controle.

Bhutan beschikt ook niet over ‘state of the art’ communicatiemiddelen, althans volgens de laatste berichten niet over supersnelle internetverbindingen met een hoge ‘upload’ mogelijkheid. Dat maakt aan onze kant de televisieploegen en de fotografen nerveus. Kunnen ze het ongetwijfeld unieke materiaal wel wegkrijgen?

De Rijksvoorlichtingsdienst, die zo’n reis voor de pers voorbereid in samenwerking met het hof, de ambassade in India en de honorair consul in Bhutan, waarschuwde zondag tijdens een korte briefing al voor teleurstellingen.

De Bhutanen doen echter hun uiterste best om het iedereen naar de zin te maken, er zijn zelfs twee IT-specialisten vrijgemaakt om de bezoekende media te helpen.

© GPD; Illustraties: CIA Factbook; NOS Rutten

India merkte weinig van visite uit Nederland

Het staatsbezoek aan India zit erop. Het bezoek is zaterdag eigenlijk als een nachtkaars uitgegaan. De koningin plantte bij Infosys een ‘rosewood’ boompje, achter gesloten deuren had ze gesprekken met de voormannen van de Indiase vooruitgang, en dat was het dan zo’n beetje.

India heeft ook niets meegekregen van het bezoek, los van wat flarden in het journaal. De kranten in Bangalore hadden een éénkoloms fotootje van de koningin, bij de ontvangst door de gouverneur van de deelstaat Karnataka. Ook in de nationale pers is geen aandacht besteed aan het koninklijk bezoek. Alleen de heibel over de arbeidsrechten bij kledingproducent FFI in Bangalore haalde de voorpagina.

Nederlandse actiegroepen hebben het bedrijf, dat onder meer kleding produceert voor het merk G-Star, beschuldigd van onfrisse praktijken. FFI is daardoor klanten kwijt geraakt en stapte daarom naar de rechter en diende een aanklacht in wegens smaad. De arbeiders worden helemaal niet uitgebuit en rechten hebben ze niet nodig, vakbonden evenmin, zo ongeveer luidt het tegenargument.

Máxima op de slotdag van het bezoek, met een werkelijk reusachtige hoed © RPE

De rechter heeft bestuurders van Schone Kleren Kampagne (SKK) en de Landelijke Werkgroep India (LWI) opgeroepen om zich voor de rechtbank te verantwoorden; omdat ze niet zijn komen opdagen is er nu een opsporingsbevel uitgevaardigd. In november wordt beslist of het tot een internationaal arrestatiebevel komt. SSK en LWI zijn verontwaardigd, maar tonen weinig respect voor de Indiase rechtsgang.

Op landelijk niveau is de zaak ook opgepakt. Het was over deze affaire dat de Indiase collega van minister Van der Hoeven, Nath, eerder in de week tekeer ging tijdens de ontmoeting met de minister en de Nederlandse economische missie. ,,Eerst de feiten op tafel, dan pas oordelen", meende een diplomatieke Van der Hoeven. Nath dreigde met sancties tegen de EU als het gemekker over de arbeidsomstandigheden niet ophoudt.

Indiase fotografen hadden het niet altijd gemakkelijk met de Nederlanders © NOS Rutten

Maar los van dit gekrakeel is de vierdaagse visite (de koningin is langer in India, ze heeft ook een paar vakantiedagen opgenomen en vliegt pas 30 oktober terug) ongemerkt voorbij gegaan. Voor de Indiase autoriteiten was het na de eerste dag al over. Bij de contraprestatie liet de landelijke politieke top zich niet zien. Maar India krijgt dan ook dagelijks buitenlandse bezoekers.

Monument voor Mahatma Gandhi (kranslegging). © NOS Rutten

Het staatsbezoek aan India haalt het qua aantrekkelijkheid van het programma, diversiteit van de onderwerpen, en nieuwswaarde niet bij voorgaande exotische bezoeken, zoals de staatsbezoeken aan Thailand en Argentinië. Het koninklijk gezelschap en de ambassade zullen het daar niet mee eens zijn. Nederland heeft zijn visitekaartje afgegeven in New Delhi, en dat is in een tijd van onstuimige economische groei van India belangrijk.

© GPD; Foto Máxima: © Royal Press Europe Albert Nieboer

Zes uur hobbelen en schudden voor Beatrix

Vrijdag, tien voor één 's nachts in Bangalore, in het zuiden van India - op ruim twee uur vliegen van New Delhi. De stad, inmiddels wereldberoemd vanwege de vestigingen van IT-bedrijven, heet tegenwoordig Bengaluru, maar dat is een naam die je nog maar weinig tegenkomt.

Om half acht vertrekken de bussen naar het rendez-vous om kwart voor twaalf (!) met koningin Beatrix, die pas vrijdagmorgen vanuit Delhi naar deze stad vliegt en vervolgens met een helikopter naar het Myrada Training Center bij het plattelandsdorpje Kolar komt. Dat bespaart haar een rit van ruim drie uur.

Het koninklijk gezelschap, inclusief een zich niet helemaal lekker voelende Máxima, woonde donderdagmiddag in New Delhi eerst de bijeenkomst bij met de Nederlandse gemeenschap - in de prachtige, al eerder besproken residentie van 'Hare Majesteits ambassadeur' -, om daar na een korte rustpauze in het hotel terug te keren voor de contraprestatie, het concert van het Nederlands Blazers Ensemble.

Het gros van de pers heeft dat dus niet meegemaakt, vanwege de vlucht naar het zuiden. Voor mij was het de derde keer op drie optredens bij staatsbezoeken dat ik het Ensemble misliep. In Thailand in 2004 om praktische redenen, en in Turkije dit voorjaar en nu in India om logistieke redenen.

Vrijdag is andermaal een lange en drukke dag - het zijn juist die verplaatsingen die zo tijdrovend zijn. Zes uur in de bus, voor een bezoek van een twee uur en twintig minuten. En dan meteen door naar de ontvangst van de in het zuiden van India wonende Nederlanders. Tijd om te schrijven is er dus nauwelijks.

Inmiddels hebben de geluksvogels die ook mee mogen naar Bhutan - vertrek zondag - hun vliegtickets gekregen. Het is de bedoeling tot vrijdag in het Himalaya-koninkrijk te blijven; na het vertrek van het prinselijk paar op woensdag, als toerist. Het is zonde om in zo'n uniek en mooi land maar een paar dagen te blijven. © GPD

Wildplassen nationale sport van India

Het kan koningin Beatrix en haar gevolgd niet zijn ontgaan tijdens de ritten door Delhi. Het gebrek aan openbare toiletten heeft in India geleid tot een bijzondere nationale sport, die vooral door mannen overal en altijd op straat wordt beoefend: wildplassen.

De Indiase nationale sport is cricket. Op straat, op zandstroken, naast vuilnisbelten, in parken, overal zie je mensen - heel veel kinderen ook - met een zelfgemaakt slaghout, een bal van papier of wat dan ook, cricket spelen. Indiërs vragen buitenlanders wat ze van de Indiase nationale ploeg vinden en of ze zelf ook cricket spelen.

Hockey krijgt ook aandacht. De aanmoedigingskreet 'Chuk de India', is gemeengoed geworden nadat de dameshockeyploeg een cd met liedjes opnamen en meespeelde in een film. Dat Nederland internationaal een partijtje meespeelt is niet onbekend. Nederland = hockey is een regelmatig gehoorde associatie. Over voetbal heeft niemand het eigenlijk.

Maar er is een derde sport in India die het qua beoefenaars en populariteit op alle fronten wint van cricket en hockey: wildplassen. Een paar aangeschoten stappers op vrijdag- en zaterdagavond, of tienduizenden ongeneerde feestvierders op Koninginnedag in Amsterdam, behoren tot het minder fraaie Nederlandse straatbeeld; maar de wildplassers zijn een minderheid. In India niet.

Het valt meteen op, al op de weg van Indira Gandhi International Aiport naar Delhi. Niet achter een boom (zijn er ook niet veel), of in de bosjes (zijn er nog minder), maar gewoon langs de weg, op straat, op de stoep, tegen een muur, of waar dan ook. De sport wordt in twee varianten beoefend: staand (in Nederland favoriet) en zittend.

Dat laatste komt vooral voor bij mannen - alle wildplassers zijn mannen; op het platteland is dat misschien anders - die geen broek aan hebben maar een doek om hebben gewikkeld. Dan plast het makkelijker op de hurken. En als de behoefte nog wat groter is, dan is er langs de kant van de weg altijd wel een geschikt plekje om aan de aandrang een einde te maken. © GPD

Delhi heeft twee verschillende gezichten

Het is een ander Delhi, sereen bijna, dat zich ‘s ochtends rond zeven uur bij zonsopgang ontrolt. Om op dat tijdstip in een taxi te rijden naar het pershotel, zo’n twintig minuten van mijn verblijfplaats in de wijk Karol Bagh, is bijna een uitje. Lege wegen, groene avenues, nauwelijks getoeter. Een enorm contrast met de rit terug een halve dag later, wanneer de wet van de jungle en de luidste claxon weer gelden.

De ruimte is er ook omdat dit Nieuw Delhi is en niet Oud Delhi. De Britten hadden en namen alle ruimte om hun hoofdstad op te zetten, nadat koning George V had bepaald dat het keizerrijk niet langer vanuit Calcutta maar vanuit Delhi moest worden bestuurd. New Delhi is ook nu nog de tegenpool van Old Delhi. Lees voor leeg, vol, en voor groen, vies en stoffig. Druk, zonder voorzieningen.

Het koninklijk bezoek beperkt zich woensdag tot een paar straten in New Delhi, waar de regeringsgebouwen en ambassades zijn, maar ook kerken en de Sikh-tempel. Ommuurde villa’s en residenties, met het bewakingspersoneel in zelfgemaakte hutjes en tentjes kamperend voor de deur. Het is een deel van India, maar het beeld dat op die manier wordt verkregen rijmt niet met het dagelijks leven een paar kilometer verderop.

Het Nederlands Blazers Ensemble, dat donderdagavond in de tuin van de ambassedeurswoning de zogenoemde contraprestatie verzorgd, heeft dat enigszins begrepen. Het plan is woensdagmiddag de straat op te gaan en met de alom aanwezige straatkinderen - zoals het meisje op de foto voor deur van het ultraluxe pershotel- muziek te maken en voor hen muziek te spelen.

Voor een andere kijk op de zaken, zie het blog van Elsevier-collega Carla Joosten.

© GPD; Foto: © GPD Marius Cirtiu

Ambassadeur woont in 'pareltje' van BuZa

De Nederlandse ambassadeur in India, Eric Niehe, woont op stand. Die conclusie is na een bezoek aan de residentie in de ambassadewijk van New Delhi gerechtvaardigd. Het is een gebouw met een rijke geschiedenis, dat goed van pas komt, aldus een meer dan bescheiden Niehe dinsdagavond bij de ontvangst van de Nederlandse media.

De residentie is in 1929 gebouwd, door een collega van de Britse architect Edwin Luytens, die de nieuwe hoofdstad (New Delhi) van Brits India ontwierp. Het gebouw, een klassiek voorbeeld van zogenaamde Raj architectuur (een mix van koloniaal Brits en vorstelijk Indiaas), speelde een kleine rol in de geschiedenis van het subcontinent. In de bibliotheek namelijk spraken de toenmalige voormannen Nehru, Gandhi en Jinnah met elkaar over de toekomst van Brits-Indië.

Het huis behoorde toe aan Mohammed Ali Jinnah (1876-1948), de uiteindelijke stichter van Pakistan en medeverantwoordelijk voor de bloedige opdeling van het Britse rijk in 1947. Hij verliet zijn woning in Delhi op 7 augustus 1947 voorgoed, enkele dagen voor de uitroeping van de onafhankelijkheid van Pakistan en India.

Sinds 1951 is het prachtige gebouw Nederlands bezit. Een pareltje in de kroon van Buitenlandse Zaken. Ambassadeur Niehe (63), die 22 jaar geleden ook al in India diende, gaf een vluchtige tour d’horizon over India en Bhutan. Op een tafeltje in de hal prijkten foto’s van Niehe met de koningen van Bhutan en Nepal en de president van India: steeds bij het aanbieden van de geloofsbrieven.

Jammer dat Niehe zich inhield - ik zal kort zijn - en dat zijn woorden niet mogen worden geciteerd. Uit het weinige dat hij zei, werd wel duidelijk dat de ambassadeur prachtige en interessante verhalen kan vertellen over India.

Woensdag begint het staatsbezoek dan echt. Langs de route die de koningin afleg, staan al vlaggenmasten met de Nederlandse en Indiase vlaggen. Het is vroeg verzamelen (half acht), voor de aankomst van het koninklijk gezelschap om negen uur bij het presidentieel paleis, Rashtrapati Bhawan - eveneens een ontwerp van Luytens. Het gebouw, gebouwd voor de Britse onderkoningen van Indië, meet maar liefst 18.580 vierkante meter. De constructie nam zeventien jaar in beslag. © GPD

Dronken olifanten dood na vandalisme

Een interessante aanvulling op het 'beestenspul' hieronder: in India zijn zes wilde olifanten geëlektrocuteerd toen ze na het drinken van rijstbier uit hun dak gingen en een elektriciteitsmast uit de grond trokken. Dat heeft een medewerker van de dienst faunabeheer dinsdag gezegd.

Het voorval gebeurde toen een kudde van zo'n veertig olifanten, op zoek naar voedsel in het dorp Chandan Nukat in de deelstaat Meghalaya, stuitte op vaten met rijstbier. De dikhuiden lieten het zich goed smaken, maar de nadronk was minder prettig. © GPD AP

Dieren hebben nog vrij spel in India

De Partij voor de Dieren moet maar eens een zusterorganisatie oprichten in India. Heilig of niet, het beestenspul heeft hier nog heel wat te lijden. Een arbowet voor koeien zou niet gek zijn. Airco is een eerste vereiste.

Nu staan de dieren elke dag bloot aan gevaar, geluid, vuil en het ongeorganiseerde verkeer.

Op hun beurt zorgen de al dan niet loslopende koeien, buffalo's en ossen ook voor de nodige verkeershinder.

De buffalo's - hier in Agra - geven de voorkeur aan groepsdeelname; koeien lopen meestal los en gaan hun eigen gang.

Het Nederlandse straatbeeld is op honden en katten na zo goed als geschoond van dieren.

De paard-en-wagen en ossenkar staan al lang in het Openluchtmuseum in Arnhem. Schillenboer en melkman, als ze nog bestaan, komen met een autootje voorrijden.

In India daarentegen is het straatbeeld zonder beesten ondenkbaar.

Een dierentuin aan apen, olifanten, dromedarissen, jakhalzen, en nog veel meer is de afgelopen twee weken aan het oog voorbij getrokken.

Apen bewonen tempels, slingeren zich langs huizen en winkels, en waren zelfs verantwoordelijk voor de dood van de loco-burgemeester van Delhi.

Die viel van zijn balkon in een fatale poging de brutale beesten buiten de deur te houden.

In Delhi, waar de apen steeds minder leefruimte hebben, zijn alleen al in oktober 450 apen 'opgepakt'. 

De exemplaren op de foto's hebben een luxer leven, rond tempels in Agra en Jaipur, en in Nepal.

Honden hebben in India werkelijk een hondenleven - de verwaarlozing is stuitend.

Overigens hebben niet alle trouwe viervoeters het slecht.

Langs de Ganges in Varanasi, waar de hondenfoto's zijn gemaakt, had één hond zelfs een baasje. Het eerste exemplaar na een rondreis van twee weken.

Naast koeien, honden en apen, is er een overvloed aan bokken en geiten.

Een wonder in een week waarin buurland Nepal alleen al 20.000 geiten uit Tibet liet binnenwandelen om de hindiefeestdagen op gepaste en smakelijke wijze te vieren.

En het moet gezegd, sommige geiten hebben zich een vorstelijk voorkomen aangemeten.

In de donkere hoeken en krochten van tempels huizen vleermuizen.

In de zon koesteren parkieten zich. Net als in het Amsterdamse Vondelpark bijvoorbeeld.

De olifant is lastdier. In het noorden van India lopen er niet zoveel meer rond. Mumbai wil de dikhuiden zelfs uit de stad weren. Toeristen kunnen het fort van Jaipur bezoeken op de rug van een olifant.

Beelden daarvan zijn er niet: vanwege de feestdagen hadden ook de olifanten vrij.   

Einzelgängers zijn er ook: hier en daar duikt een 'wild zwijn' op, waar niemand zich om lijkt te bekommeren.

'Knabbel en babbel', de palmeekhoorns, voelen zich overal thuis. Het zijn scharrelaars, geen bedelaars. Met de pluimstaart hoog in de lucht hupsen ze van boom naar boom.

Meer exotische dieren zijn er ook. Rond tempels, achter een omheining, of in de wild- en vogelparken.

Antilopes, kudus, hagedissen, kraanvogels en ooievaars,

veel herten (hier op de plek waar Boeddha zijn eerste toespraak hield, even buiten Varanasi)

en zelfs krokodillen.

Vogels zijn er ook in overvloed.

Ze laten zich echter liever horen dan zien.

Met uitzondering van de roofvogels, die in alle Indiase steden hoog boven het stadsrumoer zweven en op gezette tijden neerduiken op een niets vermoedende prooi. Duiven bijvoorbeeld, die daarom het liefst in groepsverband opereren.

De Indiërs hebben dus eigenlijk geen dierentuin, zoals in het westen bekend, nodig.

De beesten leven nog zij aan zij met de mens; al zijn diegenen die in de buurt van tijgers en olifanten wonen - een groep losgeslagen olifanten heeft in het oosten van India al 17 mensen gedood - daar minder blij mee.

Maar naast de symbolische waarde van de bedreigde tijger, is er natuurlijk maar één dier waarmee India in het buitenland synoniem wordt geacht.

Vandaar dat deze fotoserie moet worden afgesloten met de koe, eigenzinnig en dapper, en alom tegenwoordig. Ze snuffelen overal rond, lopen dwars door het verkeer, door markten en straten, een vruchtbaar spoor achter zich latend - brandstof en bouwmateriaal voor de armsten.

Ze worden meestal met rust gelaten, al willen marktkooplui ze wel wegsissen of met zachte hand een andere kant op dirigeren wanneer ze 'proletarisch winkelen'.

© GPD; Fotoserie: © GPD Marius Cirtiu

Varanasi en Ganges tonen échte India

Bij het krieken van de dag, nog voor zonsopgang, de Ganges bevaren. Het is aan toeristen voorbehouden. De Indiërs hebben in de oude heilige hindoestad Varanasi wel wat anders aan hun hoofd. Ze wassen en baden zich, poetsen hun tanden met het rivierwater, reinigen ziel en kleren, bidden en mediteren op de tientallen ghats langs de heilige rivier.

Ook om half zes 's ochtends is het al een enorme drukte. Even verderop branden de vuren waarmee de overledenen worden gecremeerd. Liever geen foto's gebaart het jochie dat het bootje op en neer langs de rivieroever roeit. Ook in de dood zijn de hindoes niet gelijk. De hogere kasten hebben een fraaiere en hoger gelegen crematieplek dan de lagere kasten.

Zoals eerder in India schieten woorden tekort om wat de ogen zien en de oren horen fatsoenlijk te beschrijven. Zoveel kleur, zoveel herrie, zoveel mensen in alle vormen en maten, met daar tussendoor koeien en geiten, eenden, verwaarloosde en zieke honden, brutale apen, buffalo's en aasvogels. Opmerkelijke genoeg geen katten. De teller na twee weken India en Nepal staat op één (een zwarte kat).

Het publiekelijk wassen en plassen was eerder al te zien in de rivier van Agra, achter de Taj Mahal. De Indiërs - oud en jong, man en vrouw, maar vaker mannen - gaan grondig te werk. Uiteraard is bloot taboe, dus wordt behendig gelaveerd met lendendoek en onderbroek. Dat laatste kledingstuk heeft, na een wasbeurt in de rivier, meerdere functies zo viel te zien. Washand bijvoorbeeld.

Op de voorbijvarende nieuwsgierigen wordt niet gelet. De bootjes weten elkaar handig te ontwijken, al zijn er roeiers die pech hebben met een hele lading welgevulde westerse toeristen. Die moeten er echt aan trekken.

Opvallend is eigenlijk de stilte, relatief dan want uit de tempels klinken de mantra's op. Direct achter de tempels echter worden de decibelnormen volop overschreden. Geen motor en auto zonder toeter, geen riksja zonder bel.

Varanasi geeft het gevoel dat dit écht India is. Delhi, Jaipur en Agra zijn dat natuurlijk niet minder, maar in deze miljoenenstad voelt het rauwe en harde leven op een of andere manier authentieker aan.

Voor de buitenstaander vergt het wel uithoudingsvermogen. De herrie en chaos maken snel 'gek'. Na aankomst uit Nepal zaterdagmiddag was dat bij de eerste wandeling door het 'cantonment', een paar kilometer van de rivieroever meteen duidelijk.

Zondagmorgen bij de rit naar de Ganges, toen de stad langzaam ontwaakte - het is zondag en festivaltijd, dus niet iedereen hoeft te werken - was het wel wat rustiger op straat. In de middenberm (een verhoging van beton) lagen mensen te slapen; de chauffeur moest bij het viaduct onder de spoorlijn op zijn favoriete 'short cut' terugkomen omdat ook daar mensen slapen.

Van dít India zien de koninklijke bezoekers, die zondag na de doop van prinses Ariane uit Nederland zijn vertrokken om in India alvast aan tijdsverschil en temperatuur te wennen, de komende dagen weinig. Daar is zo'n staatsbezoek ook niet voor. Bovendien hebben de Oranjes al heel wat voetsporen in dit land liggen - koningin Beatrix was er al in 1962.

Ongetwijfeld hoort en ziet ze veel veranderingen, al is India eigenlijk pas sinds de liberalisering van de economie begin jaren negentig echt op gang gekomen.

En met een bevolking van één miljard zijn de getallen meteen overweldigend. Ook als maar tien procent van de bevolking in welstand zou leven, zijn dat meteen wel honderd miljoen mensen. Maar veel meer moeten er rondkomen van minder dan een euro per dag. Ook dat is India.

© GPD; Foto's: © GPD Marius Cirtiu, HJ

Grotere afbeeldingen kunnen pas maandag worden geplaatst.

Je wordt zeker ziek daar... of niet?

De waarschuwingen vooraf waren talrijk. Iedereen kende wel iemand die tijdens een bezoek aan India langere tijd had doorgebracht boven een stinkend gat in de grond, ook wel 'convenience' genoemd. Eten, hitte, bacteriën, vuil water, en nog zo wat redenen werden aangevoerd voor de onvermijdelijke 'Delhi belly'.

De KLM Travel Clinic in Den Haag had welgemeend advies, vrienden, collega's en familieleden ook. Twee koffers zouden mee moeten: één voor de kleren en één voor de reisapotheek, wc-papier en koekjes - als tenminste alle goede raad naar de letter zou worden opgevolgd.

De eerste kennismaking met Delhi betrof de oude stad; het leven speelt zich daar af op straat. Alle facetten van het leven, van mensen en dieren. Het is op zijn zachtst gezegd geen reclame voor 'van de vloer eten'. En een goede waarschuwing: pas op wat je aanpakt, eet en drinkt. Die buiktyfusinjectie was niet voor niets.

En inderdaad, ik ben goed ziek geworden in India. Boosdoener was echter niet de afwijkende hygiënenorm, maar de overvloed aan airconditioning in de hotels, restaurants en de gehuurde auto met chauffeur.

Buiten 35 graden, een paar uur rondlopen en flink bezweet raken, en dan pats, zeventien graden kouder, met een fikse, nu al dagen aanhoudende zware verkoudheid als gevolg. In de medicijnkist bevonden zich stom genoeg geen strepsils! 

En dat andere? (Nog) niet. De 'Europese' reiswijze zal daar zeker aan hebben bijgedragen. Goede hotels (rond de zestig euro per nacht - dat is duur voor India), de auto in plaats van bussen en treinen, goede restaurants in plaats van kraampjes (dhawa's) langs de weg, handen regelmatig desinfecteren, en verder het gezonde verstand gebruiken én (veel) geluk hebben. *

*) Dit was nog niet geschreven of de reisgenoot begon aan een door het lichaam opgelegde zwerftocht langs de niet zo reukvrije kleinste kamertjes van Kathmandu.

Handenvol werk voor mr Pieter in India

Tijd om wat van de kleur en diversiteit van India te laten zien. De korte rondreis langs de ‘Gouden Driehoek’ - Delhi, Agra, Jaipur, met zijsprong naar de heilige stad Pushkar - zit er bijna op. Zondag de rit naar Delhi, maandag de vlucht naar Kolkata en Kathmandu.

Over het verkeer raak je niet uitgepraat. Pieter van Vollenhoven zou een paar mensenlevens nodig hebben om orde in de chaos te scheppen, met de pet op van al zijn voorgaande raden: verkeersveiligheid, transportveiligheid, slachtofferhulp etc.

Tussen Jaipur en Pushkar (122 km) is een ‘expressway’ - 2x3 baanssnelweg. Maar nog wordt massaal tegen de rijrichting ingereden en komt de hele boerderij voorbij. Hetgeen overigens wel mooie beelden oplevert.

Pushkar is waar Brahma, de schepper, een lotusbloemop aarde heeft laten vallen. Hindoes komen hier om zich ritueel te wassen. Pushkar is echter ook zeer geliefd bij backpackers en hippies, en mede daarom helemaal ingesteld op de low-budget toerist. Met al het gezeur en getrek van handelaars dat daar bij hoort.

Alcohol en vlees zijn taboe in het stadje, op een paar kilometer afstand van Ajmer - waar de soefi moslims een heiligdom hebben. Ajmer stond op het reisprogramma, maar na de bomaanslag donderdag aan het einde van de vasten en de vondst van nóg een bom vrijdagochtend hebben we het maar overgeslagen.

Pushkar - eens per jaar dé kamelenmarkt van Rajasthan - kent als heilige stad van de hindoes een overbevolking aan koeien. Sommige hebben kennelijk ook belangstelling voor yoga.

Niet iedereen in India - straatbeeld in Jaipur - gaat overigens even vriendelijk met de koeien om.

Hoofdstad van de deelstaat Rajasthan is Jaipur, ook wel de ‘rode stad’ genoemd. Drie keer raden waarom.

Topattractie is het nog steeds in gebruik zijnde paleis van de maharadja. De inkomsten van toeristen gebruikt de voormalige heerser om zijn eigen geldkoffers aan te vullen.

De maharadja van Jaipur had in de Britse tijd recht op 21 saluutschoten, zo meldt een bord met de ‘order of precedence’ uit 1931 in het paleismuseum. De georganiseerde Britten gaven precies aan welke heerser van de de honderden prinselijke staten en staatjes op hoeveel kanonschoten mocht rekenen.

De raja van Shahpura, in één van wiens huizen ik overnacht, kreeg slechts negen schoten.

De contrasten tussen rijk en arm zijn in India groot. De rijkdom van de maharadja staat in schil contrast met het leven van zijn voormalige onderdanen.

Rajasthan is terecht geliefd bij de toeristen vanwege de schoonheid en authentiteit, maar voor de inwoners betekent het vasthouden aan oude waarden (kaste!) dat er sinds de middeleeuwen weinig is verbeterd.

© GPD; Foto's: © GPD HJ, Marius Cirtiu

Aanslag op soefiheiligdom in India

Het reisprogramma in India moet wellicht worden aangepast. In Ajmer, op 130 kilometer van Jaipur, is donderdagavond een bom ontploft in de belangrijkste moskee. Volgens de eerste berichten zijn er minstens twee doden en zeventien gewonden.

De ontploffing komt aan de vooravond van het slotfeest van de Ramadan. Ajmer ligt op de route die voor vrijdag op het programma staat en een visite aan de moskee was voor zaterdag gepland.

De bomaanslag vond plaats bij het heiligdom van de twaalfde eeuwse soefi heilige Khwaja Moinuddin Chishti. Details ontbreken nog. Het personeel van het hotel in Jaipur kwam het nieuws net vertellen.

Op de foto boven: de grote moskee van Agra, woensdagavond. Onder: Ajmer (AP)

Lees over het bezoek aan de Taj Mahal. © GPD

Taj Mahal: waar is de bank van Diana?

,,Waar is nu het bankje waarop Diana zat?

,,Daar", zegt de gids tegen de Britse dame van onbestemde leeftijd.

,,Dan gaan we daar naar toe. Is het echt die bank?"

Haar echtgenoot sjokt trouw achter haar aan (het paar staat rechts op de foto).

De geschiedenis van de adembenemende Taj Mahal in het Indiase Agra, zo'n 250 kilometer ten zuidoosten van Delhi, is voor hen teruggebracht tot dat ene beeld.

Van een eenzame prinses Diana voor het symbool bij uitstek van eeuwige liefde, dit mausoleum van een keizer voor zijn overleden favoriete echtgenote, moeder van veertien van zijn kinderen.

En is de Taj Mahal, in juli nog gekozen tot één van de nieuwe wereldwonders, écht zo mooi en indrukwekkend als wordt beweerd? Ja. Voor wie er oog voor heeft.

De harmonie, de symmetrie, de wetenschap dat dit marmeren gebouw, waaraan 20.000 mensen bouwden, al eeuwen oud is, de prachtige ligging op een verhoging langs de rivier, de stilte en het gekwetter van honderden vogels - het spel van zon en schaduw op het weerkaatsende marmer, de kalligrafie, de bloemmotieven, het lijnenspel.

Het lijkt een lofzang, maar is na twee bezoeken aan hét Indiase monument bij uitstek - al is het een moslimmonument, geen hindoemonument - slechts een constatering. Adembenemend. De foto's doen daar nauwelijks recht aan. Het is een belevenis, die iedereen is aan te bevelen. Ook voor wie minder gecharmeerd is van prinses Diana.

De reis voerde donderdag van Agra, thuisplaats van de Taj Mahal en het fraaie Agra Fort naar Jaipur, hoofdstad van de deelstaat Rajahstan.

Over de belevenissen op de weg - verkeersveiligheid is geen prioriteit - zullen we het maar niet hebben. De wet van de jungle is wat geldt. En bij de eerste rijles krijgt iedere Indiër uitleg over het juiste gebruik van de claxon:

Men neme het stuur in de ene hand, plaatse de duim stevig op het knopje van de claxon, en laat vervolgens dit pas weer los wanneer de rit is beëindigd. Iedere medewegbgebruiker die niet opzij gaat, of die met d eogen knippert wanneer je hem op de verkeerde weghelft met hoge snelheid nadert, is geen trouwe vaderlander...

© GPD; Foto's: © GPD Marius Cirtiu, HJ

'In India everything is possible, Sir'

Een lange dag op de weg - van Delhi naar Agra en de eerste blik op de Taj Mahal, bij het vallen van de avond. Onderweg de ‘hele Indiase’ dierentuin zien langskomen, op de tijger na dan: olifanten, dromedarissen, ossen, koeien, paarden, geiten, ezels, schapen, honden, apen, buffalo’s en nog zo wat los lopende beesten - en dat allemaal op of naast de snelweg.

,,In India Sir, everything is possible", meldde de opgewekte chauffeur al. ,,It is just like Jurassic Park".

Hoe te overleven in Delhi's verkeer

Het verkeer in Delhi heeft één regel: er is geen regel zonder uitzondering. Over het algemeen rijdt iedereen aan de linkerkant van de weg, behalve als het even niet uitkomt. Dan kan ook tegen de rijrichting in worden gereden, of gewoon midden op de weg. Richting aangeven is daarbij niet nodig.

De andere weggebruikers moeten maar uitkijken en uitwijken. En ze moeten vooral toeteren: ‘Horn please’ staat op elke wagen van enige omvang. De kakafonie is dan ook oorverdovend, maar anders dan in Nederland kijkt niemand daar van op, wordt niemand boos of agressief, rijdt iedereen rustig door en is er geen auto zonder fikse butsen aan de zijkant.

Het getuigt wellicht van suïcidale trekjes om uitgerekend hier in India een auto (met chauffeur) te huren voor een snelle rondreis langs de ‘hoogtepunten’ van Noord-India: de gouden driehoek Delhi, Agra, Jaipur, met een zijsprong naar Pushkar.

Eerdere bezoeken