OPINIE. Een opmerkelijk vonnis van de rechtbank in Zutphen vrijdag. De auto waarmee Karst T. op 30 april 2009 inreed op het publiek dat in Apeldoorn stond te kijken naar een rijtoer van de koninklijke familie, moet worden vernietigd. Het Nationaal Politiemuseum mag de Suzuki Swift niet bewaren, laat staan ‘op enig moment’ tentoonstellen.
Het bezwaar tegen het bewaren van de auto kwam van de familie T. Die voelde zich emotioneel belast door de idee dat het moordwapen waarmee een aanslag werd gepleegd op de Oranjes en waardoor zeven toeschouwers het leven verloren, in een museum zou worden opgesteld. Zo’n bezwaar was begrijpelijker geweest van de kant van de families van de slachtoffers.
Het Openbaar Ministerie was oorspronkelijk zelf ook van plan het wrak te vernietigen. Toen de Apeldoornse musea CODA en het Nationaal Politiemuseum daar lucht van kregen, besloten ze het autorestant op te vragen. Volgens CODA-directeur Carin Reinders maakte het deel uit van de 'nationale geschiedenis'. Het staat nu in een krat in een depot van het politiemuseum.
Nabestaanden van de slachtoffers toonden zich vorig jaar geschokt toen dat bekend werd, maar de musea wezen op het historische belang van dit object. Er werd een vergelijking gemaakt met het zwaard waarmee Johan van Oldenbarnevelt werd onthoofd. Ook dat is bewaard gebleven*. De museumdirecteuren, die zelfstandig handelden en zich ook niet lieten beïnvloeden door toenmalig burgemeester Fred de Graaf van Apeldoorn, zeiden er echter meteen bij geen plannen te hebben om de Suzuki te exposeren – maar het bewaren van het wrak was een museale plicht.
Moordwapens worden bewaard, maar niet altijd tentoongesteld:
John Wilkes Booth gebruikte een Philadelphia Derringer pistool voor de moordaanslag op de Amerikaanse president Abraham Lincoln op 14 april 1865. Het moordwapen is tentoongesteld in een museum in Ford's Theatre waar de moord plaatsvond.
De vijl die Luigi Lucheni op 10 september 1898 gebruikte om de Oostenrijks-Hongaarse keizerin-koningin Elisabeth (Sisi) te doden is door de Zwitserse politie overgedragen aan Oostenrijk. Het moordwapen is te zien in het Sisi museum in Wenen.
Het wapen waarmee Gravilo Princip op 28 juni 1914 de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger aartshertog Franz Ferdinand en diens vrouw Sophie doodschoot, alsmede de wagen waarin het paar door Sarajevo reed en het uniform dat Franz Ferdinand die dag droeg, zijn te zien in het Heeresgeschichtliches Museum in Wenen. De kogel ‘waarmee de Eerste Wereldoorlog begon’ is tentoongesteld in kasteel Konopiště in de Tsjechische Republiek.
Het Gandhi Museum in Delhi heeft in de Martelaarkamer één van de drie kogels die werden afgevuurd op Mahatma Gandhi in januari 1948 en waarmee hij werd vermoord.
Het geweer en het pistool die door Lee Harvey Oswald werden gebruikt voor de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy in november 1963 zijn niet vernietigd. Ze zijn opgeborgen in het gebouw van de National Archives and Records Administration.
De limousine waarin president John F. Kennedy door Dallas reed toen hij werd doodgeschoten, staat in het Henry Ford Museum in Detroit. Daar is ook de limousine waaruit president Ronald Reagan stapte toen er een aanslag op hem werd gepleegd. Reagan en de auto werden geraakt.
Het Remington geweer dat James Earl Ray gebruikte voor de moordaanslag op dominee Martin Luther King in april 1968 is uiteindelijk overgedragen aan het National Civil Rights Museum in Memphis, Tennessee.
Het Rijksmuseum in Amsterdam wil het vuurwapen waarmee Volkert van der G. in 2002 Pim Fortuyn vermoordde, opnemen in de collectie. Het museum heeft het Openbaar Ministerie gevraagd het pistool ter beschikking te stellen. Het Rijksmuseum wil het graag aan zijn collectie toevoegen om te bewaren voor het nageslacht. Het museum benadrukt de museale waarde van dergelijke relikwieën, zoals bijvoorbeeld het beulszwaard waarmee Johan van Oldenbarneveldt in de 17de eeuw is gedood.
Eerdere artikelen over het behoud van het autowrak:
Het is geen excuus, maar ik dacht dat de collega van dagblad De Gelderlander slechts wilde brainstormen over Koninginnedag toen hij vorige week donderdag – vlak voor het koninklijk huwelijk in Londen – opbelde. Centrale vraag: zou het bezoek aan Limburg de laatste Koninginnedag worden/zijn? Op de antwoorden zou hij nog kauwen.
Ik was verrast de weerslag van het gesprek terug te lezen in de krant van vrijdag 29 april – fraai aangekondigd op de voorpagina met een reeks oranjeballonnen met vragen, naast een foto van Willem-Alexander: Koningsdag? Vorstendag? Willemsdag? Oranjedag? 30 april?
Het artikel kreeg de kop ‘Niemand weet hoe Willem IV het gaat doen’. Dat was inderdaad de kern van de boodschap die was meegegeven aan de collega. Al zou ik nooit spreken van ‘Willem IV’. Het kan net zo goed koning Willem-Alexander worden. Het is namelijk net als met het vermeende roken van koningin Beatrix: iedereen neemt maar voetstoots aan dat het zo is, zonder echter te weten of het ook klopt.
Enfin, een verkorte versie van het artikel – met correcties.
NIJMEGEN - ,,Wie zegt dat ie het weet, liegt”, stelt royaltyverslaggever Hans Jacobs beslist. Volgens Jacobs, die sinds jaar en dag voor onder meer deze krant het koningshuis volgt, weet niemand wanneer koningin Beatrix troonsafstand zal doen en de scepter aan prins Willem-Alexander doorgeeft. Niemand behalve zijzelf. (In het artikel worden ook de ‘kroonprins’ en een handjevol vertrouwelingen toegevoegd, maar dat klopt niet.)
,,Maar hoe gaat dat? De media willen een verhaal. Dus duiken er steeds geruchten op. Onlangs nog wist Privé het zeker dat het op 27 april, de verjaardag van Willem-Alexander, bekend zou worden gemaakt. Ze hadden ‘keiharde aanwijzingen’. Er gebeurde niets. De aanwijzingen bleken niets anders te zijn dan de aanschaf van een ander type hofauto.” (En de plek die Beatrix innam bij de familiefoto in Lech..!)
Oranje-watcher (!) Jacobs brandt dan ook zijn vingers niet aan voorspellingen. Hij wil wel praten over waarschijnlijkheden (maar dan wel off the record, als informatie voor de collega). Zo verwacht hij niet dat Beatrix, die 31 jaar op de troon zit, voor december iets zal aankondigen. Die maand (het moet oktober/november zijn) gaat ze op bezoek naar de Antillen en, zegt hij, daar wil ze niet heen als scheidend staatshoofd. ,,En misschien wil ze in 2012 ook nog als regerend vorstin aanwezig zijn bij het jubileum van haar Britse collega Elizabeth.”
In 2013 viert Nederland het tweede eeuwfeest van de monarchie. Zou dat een moment voor een wisseling van de wacht kunnen zijn? Jacobs: ,,Beatrix wordt dat jaar 75. Een mooie leeftijd. Maar vergeleken met Elizabeth is ze jong, vind je niet? Dus veel zegt dat niet.” Mocht Beatrix voor de kerst meedelen dat ze ermee ophoudt, dan rest genoeg tijd voor een troonswisseling op of rond 30 april van het volgend jaar, zegt Jacobs. Willem-Alexander zou dan op Koninginnedag 2012 kunnen worden ingehuldigd, zoals Beatrix op 30 april 1980 haar moeder Juliana opvolgde.
Hoe dan ook zal Koninginnedag in zijn huidige vorm dan ophouden te bestaan. De dag krijgt waarschijnlijk een andere naam: Koningsdag of Koningdag. Willemsdags? Daar zal zeker al over zijn nagedacht, maar ook hier geldt: wie het weet, mag het zeggen. (volgt citaat van Michiel Zonnevylle van de Bond van Oranjeverenigingen). Over de datum waarop ‘Koningsdag’ wordt gevierd wil Jacobs wel speculeren. ,,Het lijkt me dat het zo blijft. Willem-Alexander eert daarmee zijn grootmoeder Juliana – het was haar verjaardag – en hij toont dat hij in een traditie staat. Bovendien heeft hij zo geen ‘gedonder’ op zijn eigen verjaardag.”
Volgens Jacobs zal de aard van de feestelijkheden onder Willem-Alexander (de krant gebruikt Willem IV) veranderen. ,,Hij heeft nog kleine kinderen, waarmee je niet gemakkelijk door twee provincieplaatsen gaat wandelen. Mogelijk kiest hij voor een defilé, zoals zijn oma, maar dan elk jaar in een andere gemeente. Uit oogpunt van veiligheid zou dat een goede keuze zijn.” (Zonnevylle ziet graag een tweedaagse festiviteit). Bron: De Gelderlander
Een twintigtal tronen staat uitnodigend opgesteld in de Holstraat van Thorn. Tientallen scholieren uit de Limburgse gemeente Maasgouw, waar de koninklijke familie zaterdag Koninginnedag komt meevieren, hebben er weken aan gewerkt. De mooiste troon is beloond met de Amaliacup. De Oranjes nemen uitgebreid de tijd elk exemplaar te bekijken en waar mogelijk uit te proberen, ook koningin Beatrix laat zich niet onbetuigd.
,,Op deze troon heeft Willem-Alexander gezeten", zeggen leerlingen van de Maaskei trots. Maar goed dat het op flinke afstand meelopende journalistenvolk het niet heeft kunnen zien, anders waren er vast weer berichten gaan circuleren over een ongeduldige troonopvolger die niet kan wachten om zijn door geboorte bepaalde plaats in te nemen. Vrijdag nog moest minister-president Mark Rutte in het geweer komen om de dolgedraaide geruchtenmolen over een nakende troonswisseling de kop in te drukken. Koningin Beatrix geeft in Limburg ook niet de indruk dat dit wel eens haar laatste Koninginnedag zou kunnen zijn. Onvermoeibaar voert ze haar familie aan, en onbevreesd steekt ze haar hand uit voor de roofvogel die er majestueus op landt. Ook andere Oranjes tonen geen angst; alleen het publiek schreeuwt verschrikt wanneer de vogel laag over scheert.
,,Hebben jullie die zelf gemaakt?", vraagt prins Friso, die zich als enige niet laat verleiden om op een troon te gaan zitten. Maar dat is niet zo gek, bij zijn huwelijk heeft hij immers afstand gedaan van zijn opvolgingsrechten. Echtgenote Mabel weet nog wel een goede bestemming voor een bijzonder comfortabel zitmeubel: de tuin. ,,Ze zei dat ze de troon daarvoor wel kon gebruiken", vertelt een meisje. Mabel is kort voor de feestviering uit Korea overgekomen, waar ze met onder anderen de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter de vastzittende gesprekken tussen Noord- en Zuid probeerde los te trekken. En ze vertrekt ook meteen na afloop naar Ivoorkust, voor een reis met o.a. Kofi Annan.
De weer bijzonder hoog gehakte prinses (net als de meeste vrouwelijke Oranjes heeft ze zich niets aangetrokken van het advies om makkelijk schoeisel uit te kiezen voor de Maaskeien van Thorn - alleen Laurentien en Marilène dragen heel verstandig sleehakken) is een onvermoeibaar en overenthousiast deelnemer aan de festiviteiten op deze zonovergoten en gemoedelijke dag. Jong en oud krijgen een hand van de in vlammend rood gestoken prinses. ,,Ich had Mabel", vertelt het bloemenmeisje opgewonden. ,,U bent de mooiste van allemaal", roept een groepje Limburgse oranjefans. ,,Dankuwel", lacht Mabel. Even later helpt ze kinderen over de zogenoemde 'freewalker', een soort evenwichtsbalk. ,,Uw beurt, met die schoenen", daagt de verslaggever uit. ,,Nee, mooi niet, maar heb ik er wel over gedacht", antwoordt de prinses die de alom tegenwoordige beveiligers met al haar uitstapjes naar het ook wat verder afstaande publiek geen moment rust geeft.
,,Ach, daar is het Koninginnedag voor. Die mensen staan al uren te wachten", zegt een koninklijke bewaker berustend. Hij is allang tevreden dat er dit jaar geen grote gaten vallen in de stoet. De prinsenparen Constantijn en Laurentien, Maurits (,,Dat is de lekkerste prins", roept meer dan één vrouwelijke fan) en Marilène en Floris en Aimée vervullen weliswaar hun jaarlijkse rol als 'koninklijke bezemwagen', maar dit keer houden ze de voortgang van de rest van de familie door de straten van Thorn – en later ook Weert – beter in de gaten.
Hofdame en adjudant (boven, met prinses Anita) hoeven minder vaak als verkeersregelaar en opjager op te treden. Misschien komt dat ook omdat er in de streng bewaakte Limburgse gemeenten minder belangstellenden zijn dan in voorgaande jaren én minder dan verwacht. Er vallen dus ook minder handen te schudden.
Máxima en Willem-Alexander trekken nog nadrukkelijker dan in voorgaande jaren samen op; soms hand in hand, soms met de arm van de prins om zijn luchtige geklede vrouw. Samen scheppen ze ijs, maar drummen op skippy ballen doet de prinses alleen. Het tweetal blijft in de buurt van koningin Beatrix, die ook prinses Margriet meestal in haar nabijheid weet.
Waar Thorn kiest voor zijn sterkste exportproduct, de muziek, houdt Weert het bij het koninklijk bezoek een uur later bij meer traditionele sport- en spelactiviteiten, inclusief ruitersport waarbij de voor paarden allergische prinsen Bernhard en Pieter-Christiaan moeten afhaken en even een van paardenhaar beschut heenkomen zoeken. Ze hebben geluk, de wind staat in de goede richting, van hen af. Willem-Alexander laat zich na enig beraad met Máxima echter niet onbetuigd en klimt op een strijdwagen voor een ererondje door het park. Máxima zelf houdt het bij het aaien van de paarden en pony's; koningin Beatrix bedankt de wagenrijder dat hij haar zoon heel heeft gelaten bij de rondrit.
Pieter van Vollenhoven viert zaterdag zijn 72ste verjaardag. De echtgenoot van prinses Margriet, die haar linkerhand vanwege een breuk na een val tijdens de vakantie in Oostenrijk in een mitella draagt, oogt ontspannener dan ooit. Zwaaiend en grappend neemt hij overal de felicitaties en het 'Lang zal hij leven' in ontvangst, ondertussen zijn zoons en schoondochters zoveel mogelijk plagend bij de verschillende activiteiten. Ze plagen allemaal even hard terug.
Ondertussen is prinses Annette niet te beroerd om ook te zwaaien als toeschouwers de naam van haar in geen velden of wegen te bekennen schoonzusje Marilène roepen - het is ook moeilijk om al die aangetrouwde prinsessen uit elkaar te houden. Annette neemt met succes deel aan het klootschieten. ,,Eén keer raak, niet slecht", zegt ze wanneer Bernhard haar komt ophalen. ,,Het is gelukt, het is moeilijk richten met een bril", meent Pieter van Vollenhoven die ook een poging waagt. ,,Het is geen vederlicht ding", merkt hij op over het geweer.
De rondgang door Weert krijgt op de Markt voor de Martinuskerk een oorverdovend slot. Koningin Beatrix duikt zelfs verschrikt weg bij de knallen van de confettikanonnen, maar bedankt even later beide gemeenten voor de fantasierijke invulling van het feestprogramma waar ze weer samen met haar familie 'ongelooflijk' van heeft genoten. ,,Heel tof, dat zouden ze bij ons ook eens moeten organiseren. Dit zorgt voor saamhorigheid", zegt een Gentse politieman na de toespraak.
Zeeland heeft de koninklijke familie Koninginnedag ‘teruggegeven’ zei koningin Beatrix een jaar geleden. Na de ramp van de aanslag in Apeldoorn een jaar daarvoor was het even de vraag of het volksfeest met de Oranjes nog wel doorgang kon vinden. Het antwoord was: ja, maar niet van harte. De benodigde veiligheidsmaatregelen overschaduwden het feest in Middelburg en Wemeldinge in 2010, en het weer werkte ook niet mee. De rondgang door beide Zeeuwse plaatsen had iets krampachtigs, ondanks alle goede bedoelingen en het enthousiasme van het publiek.
Het was zaterdag aan Limburg om Koninginnedag weer zijn vrolijke, ontspannen en zonnige karakter terug te geven – met veel dank uiteraard aan de zon, die met name het kleine ‘witte stadje’ Thorn in al zijn toeristische glorie liet schitteren. Van een zonnige Koninginnedag word je vanzelf vrolijk, maar de lessen die de politie c.s. leerden in Zeeland droegen ook in belangrijke mate bij tot een ongedwongen sfeer langs de route in Weert en Thorn. Het gemoedelijker karakter van de Zuid-Nederlanders zal er ook mee te maken hebben gehad.
Het was in elk geval een Koninginnedagviering die niet snel zal worden vergeten. De Oranjes hadden alle tijd voor de wandeling door Thorn, waar het aantal belangstellenden weliswaar royaal minder was dan verwacht, maar waardoor meer gelegenheid was om ‘iedereen’ aandacht te geven. Een succes was de opstelling van door schoolklassen uit de gemeente Maasgouw gemaakte tronen – zelfs koningin Beatrix liet zich verleiden om er een uit te proberen.
Prinses Margriet, met haar linkerhand in een mitella na een lelijke val tijdens de vakantie in Oostenrijk, had wel eens in een betere stoel gezeten dan het wiebelende exemplaar dat zij testte; prinses Mabel en prins Friso toonden ook belangstelling, maar dan voor een troon in de tuin, zo vertelden de schoolkinderen die tekst en uitleg mochten geven over hun ontwerp. En prins Willem-Alexander? Er kwamen geen meldingen binnen dat hij ze allemaal opkocht, om alvast thuis te kunnen oefenen.
In de voorbije dagen hadden slecht geïnformeerde media immers weer lustig gespeculeerd over een troonswisseling – voor dramatisch effect het liefst op deze Koninginnedag zelf. Al die speculaties hebben iets vermoeids, aldus NRC zaterdag in een artikel dat in Story of Privé niet zou misstaan. De voormalige kwaliteitskrant vergat om erbij te vertellen dat het juist de media zijn die er steeds weer over beginnen, en dus zelf de vermoeidheid scheppen en in stand houden. Beatrix, Willem-Alexander of minister-president Mark Rutte hoor je er niet over, behalve wanneer het geruchtencircuit weer zo sterk wordt, dat er wel een ontkenning moet volgen. Vermoeiend inderdaad.
In de smalle straatjes van Thorn – met zijn gevaarlijke Maaskeien, die de prinsessen niet afschrikten om schoenen te dragen met onmogelijk hoge hakken – was niet veel ruimte voor de traditionele spelletjes en sportieve activiteiten, maar wel voor een demonstratie met roofvogels, en veel, heel muziek – uiteraard van de Harmonie St. Michaël en de Koninklijke Harmonie van Thorn, de befaamde geiten en bokken, rivalen die elkaar al zo’n 150 jaar naar de kroon proberen te steken.
In Weert kreeg Koninginnedag een uur na de afsluiting in Thorn een meer gebruikelijk karakter: paarden (waarbij de prinsen Pieter-Christiaan en Bernhard moesten afhaken vanwege hun allergie), sport en spel – met de gehoopte royale deelname – en plaatselijke lekkernijen alvorens er onder de tonen van Ravels Bolero een knallend slot volgde voor de St Martinuskerk. Zoveel knalwerk, vraag is of dat de koningin na de schrik van Apeldoorn, de damschreeuwer en de theelichtgooier, nog wel mag worden aangedaan, maar het maakte de apotheose wel spectaculair. Koninginnedag was daarmee weer helemaal terug, ook al waren ook Weert en Thorn streng bewaakt – inclusief veertig man van de politie uit Gent.
Met een spectaculair slotakkoord nam de Koninklijke familie afscheid van Weert. ,,Het was een prachtige, zonovergoten Koninginnedag, waarop de Weertenaren samen hebben laten zien dat ze trots zijn op hun stad. En wij zijn trots op Weert”, aldus burgemeester Wim Dijkstra, in een persbericht van de gemeente.
In Weert heerste een ontspannen sfeer tijdens het bezoek van koningin Beatrix en haar familie. Om 12 uur begon de koninklijke familie de wandeling door Weert langs paarden, traditionele schutterijen, sportactiviteiten, onderwijsprojecten, kunstuitingen en diverse streekproducten (genieten geblazen). Leden van de koninklijke familie namen spontaan deel aan verschillende onderdelen van het programma. De route eindigde op de Markt in een wave van muziek, zang en dans. Na afloop bedankte Koningin Beatrix Thorn en Weert voor de onvergetelijke dag.
Naar schatting 45.000 tot 50.000 mensen bezochten Weert tijdens het koninklijk bezoek. Weert heeft van deze Koninginnedag een groot volksfeest gemaakt met een veelzijdig en eigentijds programma, aldus de gemeente.
De viering van Koninginnedag heeft haar onschuld verloren. De aanslag in Apeldoorn en de incidenten met de Dam-schreeuwer en het waxinelicht tegen de Gouden Koets hebben het karakter veranderd. De gemoedelijke, aaibare toer van de koninklijke familie door stad en dorp is veranderd in een met veel veiligheidsmaatregelen omgeven vertoning. Tussen de twee en drie miljoen euro kost het feestje in Weert en Thorn. Ook voor de grootste Oranjefans tijd voor herbezinning op een oude volkstraditie.
Door Wim Doesborgh
Toen koningin Juliana bij haar eerste verjaardag als vorstin (30 april 1949) de bevolking uitnodigde op paleis Soestdijk, bleek dat een schot in de roos: 31 Jaar lang trok voortaan telkens op Koninginnedag een kilometerslange stoet langs het bordes. Juliana, Bernhard en de alsmaar groeiende stroom schoonzonen en kleinkinderen lieten zich zo uitgebreid fêteren. Het volk genoot. Het werkte, na het tijdperk van de strenge, afstandelijke Wilhelmina, als een deur die werd opengeslagen.
Gymnastiekverenigingen, vrouwenbonden, oranjecomités, scholieren _ iedereen die dat wilde, kon aansluiten in de rij om langs 'het' bordes te lopen en te zwaaien naar de koninklijke familie. Of om de trap op te lopen om de jarige vorstin bloemen of een cadeau aan te bieden. In no time waren de trappen van het bordes één grote bloemenzee. De rest van het volk zat thuis voor de buis en keek massaal naar de televisiebeelden.
Dat Beatrix bij haar troonsbestijging in 1980 het contact met het volk wilde moderniseren en het bordes verruilde voor een jaarlijks bezoek aan plaatsen in het land, lag voor de hand. Nieuwe tijden, nieuwe gewoontes en het sterk gegroeide belang van de media vroeg om een dynamischer invulling van Koninginnedag. Zo ontstonden de wandelingen van Beatrix en haar familie door steden en dorpen. Oude volksspelen, dansgroepen, kunstjes van kinderen en complete mini-shows van grote gezelschappen kregen de ruimte.
Met de incidenten die zich de laatste jaren hebben voorgedaan (de aanslag in Apeldoorn, de Damschreeuwer, de theelichtwerper op Prinsjesdag) is de Beatrixvariant van 30 april opeens onder zware druk komen staan. Gemoedelijk de straat op, langs de mensen lopen en handen schudden, de prinsen en prinsessen laten meedoen met zaklopen of rap shows _ het lijkt zonder stevige veiligheidsmaatregelen niet meer mogelijk.
Wie het fotoboek Tot ziens Majesteit _ Beatrix in Groningen en Warffum van zeven jaar geleden er op naslaat, leest nog onschuldige teksten bij foto's waarop agenten staan. 'Genoeg blauw op straat' staat er geruststellend bij een handjevol agenten dat de veiligheid van de koningin moet garanderen. En bij de enkele agent die meeloopt met prinses Laurentien lezen we 'De bewaking houdt een oogje in het zeil'. Het zijn gemoedelijke, sussende teksten. In de trant van: 'ach ja, oom agent is er ook nog, maar hij lacht om elke oranje toeter die je hem in zijn oor stopt'.
Politie op Koninginnedag leuke folklore, niet strikt noodzakelijk, maar wel handig, want je zult maar een gek hebben die zijn hond laat poepen op de route van het koninklijk gezelschap. Sinds Apeldoorn is Koninginnedag compleet anders. De feestdag heeft zijn onschuld verloren. Vraag het maar in Weert en Thorn. De gemeenten Weert en Maasgouw (Thorn) zijn al maanden in voorbereiding om 30 april in goede, lees: veilige banen te leiden. De politie Limburg-Noord heeft alle verloven ingetrokken om met de beschikbare mankracht voor veiligheid te zorgen. Straten en huizen zijn weken van tevoren gescreend op onveilige plekjes, verdachte bewoners met een strafblad worden in de gaten gehouden. Elke auto die tijdens Beatrix' 'rondje rond de kerk' langs de route zelfs maar in de garage staat, moet dagen van tevoren al zijn weggeborgen.
Burgers langs de route wordt door hun gemeente op het hart gedrukt zich vooral aan de strenge regels en voorschriften te houden. Is de Koninginnedagviering dan aan vernieuwing toe? Het vraagt in elk geval om een herbezinning. Een zoektocht naar de manier waarop Nederland Koninginnedag wil vieren. Hoge kosten, beveiligingskosten en een menskracht slurpende voorbereiding wakkeren de roep om een Koninginnedag-nieuwe-stijl aan.
Al zal het nooit meer kunnen zoals in de negentiende eeuw, toen festiviteiten plaatsvonden ter ere van de eerste koningen Willem I, Willem II en Willem III. Vooral de verjaardag van Willem II (regeringsperiode 1840-1849) werd groots, maar uiterst formeel gevierd. De koning, die geliefd was bij zijn volk, kreeg veel mensen op de been, ook al viel zijn verjaardag in de koude decembermaand. Kerkdiensten, vlaggen, koorzang, feestavonden in de steden, ze werden keurig, maar ook stijfjes afgewerkt. Militaire parades waren populair en waren daarom elk jaar vaste prik op de feestelijkheden. Bijzonder was het gebruik om de armen te gedenken door hen speciaal op de verjaardag van de koning eten en cadeaus te geven. Feesten, parades, schutterijen, vlaggen en avondlijk vertier _ decennialang veranderde er weinig op het verjaardagsfeest van de koning.
Toen prinses Wilhelmina (geboren 1880) op 31 augustus 1885 vijf jaar oud werd, werd in Nederland voor het eerst de 'prinsessendag' gevierd, feitelijk de voorloper van de latere Koninginnedag. De liberalen in Nederland namen het initiatief voor deze viering als een feest van nationale eenheid. Dat werkte. Nadat koning Willem III in 1890 stierf, werd de eerste feitelijke Koninginnedag gevierd, voor de jonge koningin Wilhelmina.
In 1902 was het al een echt volksfeest, al zal het herstel van een ernstige ziekte van Wilhelmina toen wel hebben bijgedragen aan een booming van de oranjefeesten. Wilhelmina, haar echtgenoot prins Hendrik en dochtertje Juliana waren de volgende jaren overigens ook nooit zelf aanwezig op Koninginnedag die zich inmiddels in het hele land had genesteld. De feestelijkheden bleven in feite even vormelijk als onder de negentiende-eeuwse koningen. Totdat Juliana, zoals gezegd, in 1949 haar paleistuin opengooide om de bevolking op een defilé te ontvangen.
Die jaarlijkse defilés leverden stof op voor één van de beroemdste conferences uit de Nederlandse kleinkunst. Michel van der Plas schreef begin jaren zeventig De Stalmeester voor Wim Sonneveld en wist de sfeer van de Juliaanse Koninginnedag feilloos vast te leggen:
„Het gewone volk wil de franje van Oranje. Het bewijs krijg je elk jaar maar weer op de dertigste april. Dan komen ze met zijn allen opzetten. (...) Die bloemen op de trejen, dat levert geen bezwaren op. 't Is meer wat ze de Konegin zo allemaal komen aanbieden. En d'r wordt wat aangedragen. Zo'n reuzenkoek uit de een of andere achterhoek van dit land. Dat is dan aanpakken en even tussen je tanden sissen: 'Kniksje maken, achteruit de trap af en wegwezen', en dan zelf even de geschenken ongemerkt achter de rododendrons sodemieteren. (...) En wat de andere cadeautjes betreft: alles wordt bewaard; alle zelfgeborduurde wandkleedjes en molens van lucifersstokjes en wat er verder aan goedbedoelde rotzooi wordt aangeboden. Dat staat allemaal keurig op rekken bij elkaar, met kaartjes erbij van wie het is en vooral ook wat het voorstelt, en da's wel nodig, want er wordt wat afgeknutseld in dit land."
Weespermoppen, bloemkolen, wandkleden, schilderijen, gerookte paling, zondagsgedichten _ verzin iets en het is ooit het bordes op gedragen in Soestdijk. Misschien heeft die uitwas aan kneuterigheid bijgedragen aan een rigoureuze ommezwaai door Beatrix. Een bezoek in stad en land leverde ook krentenbroden en bloemsierkunstjes op, maar die bleven vaak ter plekke achter; de gemeenten moesten na afloop hun eigen spullen opruimen.
Blijft de vraag of de Koninginnedagviering na zoveel jaar Beatrix weer aan een nieuwe opzet toe. De veiligheid en mede daardoor de hoge kosten spelen in een tijd van financiële crisis zeker een rol. Wie weet dat het bezoek aan Weert en Thorn tussen de twee en drie miljoen euro kost (inclusief personeelskosten van ambtenaren en politie), gaat al snel rekenen hoe het anders kan.
Den Haag had de naam. 21 jaar werd Koninginnedag daar niet zozeer op 30, maar vooral op 29 april gevierd met een groot gratis muziekfestival. Dit jaar vindt de Haagse KoninginneNach voor het eerst niet meer plaats. Maar tientallen andere steden namen het stokje over. Koninginnedag wordt daar niet meer op één, maar op twee dagen gevierd.
Het voelt vreemd voor Herbert Boerendonk van Doen Evenementen. Op zijn kantoor hangen nog de affiches van 21 afleveringen van de Haagse KoninginneNach. Het was een muziekfestival dat zijn weerga niet kende. Op de hoogtijdagen kwamen 275.000 Nederlanders op dit spektakel op de avond voor Koninginnedag af. Vier, vijf,soms zes podia stonden in de binnenstad. En in de kroegen stonden nog meer bands. Maar de Haagse Koninginnenach is niet meer. ,,Het is aan zijn succes ten onder gegaan'', vertelt Boerendonk die het festival ooit begon met Roland Verbiest.
Hij was toen directeur van muziekpodium Paard van Troje, Verbiest gaf een maandblad uit waarin alle culturele activiteiten waren opgenomen. Het idee was simpel. ,,Trek bezoekers de binnenstad in door bands op podia te laten spelen. Zodra dat is afgelopen gaan mensen vanzelf de kroegen in.'' Het concept sloeg aan en enkele jaren later bezochten al meer dan tweehonderdduizend Nederlanders het festival. Hoogtepunten zijn er vele, zoals het optreden van Anouk in 1998. Haar optreden trok zoveel fans, dat het voortijdig afgebroken moest worden; tientallen bezoekers waren door de drukte onwel geworden.
Grote acts als Di-rect, Racoon en Blöf brachten hun liederen ten gehore. ,,Toen kon dat nog. Maar nu kun je een band als Blöf hier niet meer neerzetten. Dat zou veel te veel volk aantrekken.'' Acht jaar geleden begon het tij te keren. ,,Het werd te groot. Steeds meer mensen kwamen niet voor de muziek, maar voor het Oranjegevoel. Ze liepen in groepen door de stad, verkleed en schreeuwend'', vertelt Boerendonk.
Ongeregeldheden rond het feest namen toe, evenals de kosten die de organisatie moest maken om de mensenmassa beheersbaar te houden. Tegelijkertijd haakten steeds meer sponsors af. ,,Een band willen ze nog wel sponsoren, maar een beveiliger of een dranghek is minder aantrekkelijk.'' Het leidde ertoe dat ze steevast jaarlijks de gemeente Den Haag om extra geld moesten vragen. Die gaf dat, tot vorig jaar, toen trok de gemeente de stekker eruit. Een nieuw, kleinschaliger festival komt er voor in de plaats, het Life I Live- festival.
Waar Den Haag de naam had, namen de afgelopen jaren steeds meer steden het concept over. In Amersfoort heeft vanavond de Koninginnenachtviering voor de vijfde keer plaats. Deventer en Maastricht vieren het voor de tweede keer. In Tilburg is het de achtste keer. Gouda begon er dertien jaar geleden mee. Venlo viert het voor de derde keer met een openlucht dansfeest. ,,Speciaal voor de jeugd'', legt een woordvoerder uit.
Eindhoven gaf het festijn in navolging van Den Haag een eigen naam, 'Knacht'. In deze steden blijft het festival beperkt in omvang, gericht op de eigen inwoners. Anders is het in steden als Arnhem en Utrecht. Deze laatste stad trekt inmiddels met haar vrijmarkt en muziekfestival op 29 april circa driehonderdduizend bezoekers. Het is het grootste evenement van het jaar.
Om al die bezoekers in goede banen te leiden gelden er strikte regels. ,,Enkele jaren geleden werd nog overal alcohol verkocht. Maar om onbeheersbare situaties te voorkomen, is de verkoop daarvan aan banden gelegd'', zegt een woordvoerder. Als een stad weet wat er gebeurt als zo'n feest onbeheersbaar wordt, dan is het Amsterdam wel. Om die reden werd de Koninginnenachtviering vanaf 1997 zelfs expliciet verboden door toenmalig burgemeester Schelto Patijn.
De kaart werd in de aanloop naar Koninginnedag in de landelijke media gretig uitgespeeld: Thorn, het Witte Stadje, een gespleten gemeenschap waar 'bokken' en 'geiten' al anderhalve eeuw met elkaar overhoop liggen. Ach, ja, zo'n stukje Limburgse folklore doet het altijd goed op de landelijke markt. En eerlijk is eerlijk: Thorn kent inderdaad nog steeds die muzikale tweedeling tussen de Koninklijke Harmonie en de Kerkelijke (Sint Michaël), de 'bokken' en 'geiten'.
Maar valse noten levert dat nauwelijks nog op... Tussen bokken en geiten Het bezoek van koningin Beatrix aan Thorn draagt bij aan de verbroedering van de twee rivaliserende harmonieën. Die uitspraak tekenden de media in de aanloop naar Koninginnedag op uit de mond van burgemeester Stef Strous van Maasgouw. ,,Het koninklijk bezoek duurt niet lang genoeg om beide harmonieën aan hun trekken te laten komen, maar beide orkesten zijn er in goed overleg uitgekomen en dat stemt hoopvol voor de toekomst."
Ach, ja. Leg dat citaat tijdens een korte rondgang door Thorn voor aan de inwoners van het stadje en de oogst bestaat voornamelijk uit besmuikte glimlachjes en reacties in de trant van "als burgemeester hoor je zoiets natuurlijk te zeggen, maar…" Het zou ook te veel gevraagd wezen: de koningin komt even langs, en prompt zijn de bokken (de Koninklijke Harmonie van Thorn) en de geiten (de Kerkelijke Harmonie Sint-Michael Thorn) hun anderhalve eeuw oude rivaliteit vergeten. Niet, dus.
Er is, zeggen insiders, achter de schermen in de aanloop naar Koninginnedag wel degelijk gesteggeld over welk van de twee muziekgezelschappen nou precies wat zou doen tijdens het programma van het koninklijk bezoek. Maar de tijd dat beide partijen daarbij rollebollend over straat gingen, is passé. Het blijft bij vage gemeenplaatsen, binnensmonds gemopper. Meer wil niemand ervan maken. Meer is het ook niet, bezweert iedereen.
Thorn wil een feestje bouwen tijdens Koninginnedag, zich met een glanzend visitekaartje aan de natie presenteren. Dat de landelijke media in hun voorbeschouwingen op het bezoek van de koningin aan Thorn en Weert gretig inhaakten op de historische 'strijd' tussen de bokken en de geiten, heeft in het Witte Stadje tot gemengde reacties geleid. De een vindt het heel logisch - ,,Het is toch typisch voor Thorn, die tweestrijd." - terwijl de ander het als nogal overdreven beoordeelt - ,,Altijd weer dat gedoe over die bokken en die geiten; alsof het hier elke dag over niks anders gaat."
Met alle begrip voor die laatste reactie, toch - voor degenen die het verhaal nog niet zouden kennen - in kort bestek even de historische achtergrond. Tot 1863 had Thorn één muziekvereniging: het Philharmonisch Gezelschap Concordia. Muzikanten van dit gezelschap luisterden op gezette tijden ook feesten en (dans)partijen op. Tot ongenoegen van de pastoor, die dansen beschouwde als duivelswerk, als uiting van zedelijk verval.
In 1863 kwam het tot een openlijke ruzie, naar aanleiding van het ontslag van de koster - tevens kastelein - die juist pleitte vóór dansfeesten en dansmuziek. Het Philharmonisch Gezelschap scheurde in tweeën. Een deel volgde de pastoor, trad toe tot de Kerkelijke Harmonie Sint Michaël en beloofde plechtig alleen nog tijdens de kerkelijke aangelegenheden te musiceren. Die volgzaamheid leverde de muzikanten in de volksmond al snel de bijnaam geiten op.
De muzikanten van het Philharmonisch Gezelschap die zich niet voegden naar de pastoor, werden door diezelfde volksmond bokken gedoopt. Hun leider, de toenmalige burgemeester van Thorn, wist in 1865 voor zijn vereniging het predikaat 'Koninklijke' te verwerven. Vandaar: Koninklijke Harmonie van Thorn. Over de rivaliteit die sindsdien tussen beide verenigingen bestaat, zijn inmiddels al boeken vol geschreven.
Vroeger verdeelde ze het dorp in twee kampen, en was het motto 'eens een bok, altijd een bok' - en vul daar voor de andere partij maar 'geit' in. Overlopers waren er niet. Dat lag heel gevoelig. En wie oorspronkelijk van buiten Thorn kwam, dus niet tot een van beide partijen behoorde, was 'niets'. De scherpe kantjes zijn er inmiddels wel af, van die Thornse tweedeling. Maar de Koninklijke en de Kerkelijke blijven rivalen.
Dat heeft zeker ook zijn goede kanten. Op muzikaal gebied hebben beide verenigingen elkaar decennia lang tot grote prestaties opgezweept. En nog steeds houden ze elkaars muzikale doen en laten met argusogen in de gaten. Maar daarbuiten? Daar doen die van Thoear niet zo moeilijk. Niks bokken en geiten, gewoon mensen onder elkaar. Het bezoek van koningin Beatrix aan Thorn draagt bij aan de verbroedering van de twee rivaliserende harmonieën, zei de burgemeester. Ach, ja.
Vlak voor Koninginnedag krijgen ieder jaar ruim drieduizend Nederlanders een koninklijke onderscheiding. ,,Dit jaar krijgt iedereen een lintje vanwege een persoonlijke verdienste en niet omdat ze een bepaalde functie hebben bekleed'', zegt Jan van Ingen, secretaris van het Kapittel voor de Civiele Orden, dat de ministers advies geeft over uit te reiken koninklijke onderscheidingen.
- Hoe krijg je een koninklijke onderscheiding?
Van Ingen: ,,Daarvoor komt iemand in aanmerking als hij of zij zich persoonlijk heeft ingezet voor de samenleving. Denk aan iemand die jarenlang vrijwilligerswerk heeft gedaan voor een sportclub of het Rode Kruis. Maar ook sporters en politici kunnen een lintje krijgen.''
- Krijgen politici niet automatisch hun lintje omdat ze een bepaalde functie hebben bekleed?
,,Volksvertegenwoordigers komen in aanmerking voor een benoeming in de Orde van Oranje Nassau als ze twee keer zijn herkozen. Parlementsleden moeten bovendien tien jaar actief zijn geweest, Statenleden en gemeenteraadsleden twaalf jaar. Dat is inderdaad een automatisme. Zij krijgen hun decorering opgespeld in hun laatste officiële vergadering. Voor iedereen geldt echter dat ze van onbesproken gedrag moeten zijn. Als iemand voorkomt in de registers van politie of justitie, dan kan dat een goede reden zijn om iemand niet te decoreren.''
- Geldt voor ministers en staatssecretarissen niet hetzelfde?
,,Niets is standaard. Iemand moet meer doen dan van hem wordt verwacht in de functie die hij heeft. De nieuwe regering beslist of vorige kabinetsleden geëerd zullen worden. In de praktijk komt het niet voor dat iemand geen lintje krijgt.''
- Wat zijn de regels voor topprestaties in de sportwereld?
,,Voor sporters ligt het helemaal anders. Bij de vorige Olympische Spelen kregen atleten die een gouden medaille haalden ook een orde. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakt aan ons bekend wat een sporter moet presteren tijdens een groot toernooi om een lintje te krijgen. Het gaat er uiteindelijk om dat iemand zich kan meten met de groten der aarde op dat moment.''
- Welke orden worden voor Koninginnedag uitgereikt?
Voor het in goede banen leiden en veilig houden van de viering van Koninginnedag in het Limburgse Thorn en Weert is minder politie nodig dan een jaar eerder bij het bezoek van de koninklijke familie aan Zeeland. ,,We doen wat noodzakelijk is", aldus districtschef Piet van Hoek van de politie Midden-Limburg.
,,Minder mensen op straat betekent niet dat er minder beveiliging is", voegde hij er donderdag in Thorn aan toe. Daar presenteerden Thorn en Weert hun plannen voor 30 april. ,,Het wordt een Koninginnedag met een zachte g", vertelde commissaris van de koningin Léon Frissen, die hoopte die dag ,,mooi weer te mogen ontvangen."
Anders dan een jaar geleden in Zeeland werd deze bijeenkomst aan de rand van het historische Thorn niet gedomineerd over vragen over de beveiliging. Niet dat Piet van Hoek in dat geval veel antwoorden zou hebben gehad. ,,Het is een uitdagende, forse klus om te zorgen voor een feestelijke en veilige Koninginnedag", aldus de politiechef, die beloofde dat de 1300 medewerkers die worden ingezet – van wie duizend op straat – 'sympathiek maar scherp' zouden optreden. ,,De Zeeuwse politie heeft met ons aan de voorbereiding gewerkt. We hebben alle maatregelen die toen in Wemeldinge en Middelburg zijn genomen opnieuw tegen het licht gehouden en we hebben geleerd van de ervaringen in Zeeland", verduidelijkte Van Hoek.
Het eigen korps levert met 850 man de meeste manschappen, maar ook van net over de grens uit België komt versterking. ,,Veertig man hebben zich spontaan aangemeld", vertelde hij trots. Thorn en Weert zijn volgens Van Hoek opgedeeld in sectoren, en rond de route die de koninklijke familie in beide plaatsen volgt, zijn 'veiligheidsringen' gevormd. ,,Hoe dichter bij de familie, hoe strenger", aldus Van Hoek. Dranghekken, cameratoezicht, afgesloten en geblokkeerde wegen, screening van bewoners en bezoekers, en bezoeken aan potentiële lawaaimakers, ook nu wordt vanwege de dramatische aanslag tijdens de Koninginnedagviering in Apeldoorn in 2009 een waaier aan maatregelen genomen. ,,We zijn nog druk bezig met de voorbereiding, maar ik kan u niet meer vertellen", zei Van Hoek.
Burgemeester Stef Strous van Maasgouw, waarvan het pittoreske 'witte stadje' Thorn sinds 2007 deel uitmaakt, verhulde in zijn promotiepraatje de aanvankelijke flinke dosis scepsis in zijn gemeente over het koninklijk bezoek. Een maand eerder was hij daar nog openhartiger over. Maasgouw is uiteindelijk gepaaid met de belofte van een stevige impuls voor de bekendheid van de gemeente en het toerisme. ,,Ook de Friese gemeenten hebben nog steeds voordeel van de viering van Koninginnedag in 2008", wist Strous. ,,We zullen een deel van onze cultuur en historie laten zien", beloofde de burgemeester, die tussen de tien- en vijftienduizend belangstellenden verwacht.
Hij heeft de koningin en prinsessen wel extra gewaarschuwd: Thorn is geplaveid met kasseien, hoge hakken zijn daarvoor niet zo geschikt. ,,Maar de hofhouding heeft al laten doorschemeren dat de meeste prinsessen toch hun eigen keuze maken en zich van zo'n waarschuwing niet veel aantrekken." In Weert zullen de prinsen Bernhard en Pieter-Christiaan in eerste instantie moeten afhaken. Zij zijn allergisch voor paarden en die dieren staan prominent op het programma in de 'paardenstad', zo maakte waarnemend burgemeester Wim Dijkstra bekend.
Amalia, Alexia en Ariane: waarom zijn ze er niet bij op Koninginnedag? Het is een vraag die vrijdag weer ter sprake kwam bij RTL. Aanleiding was het charmante kennismakingsbezoek dat de VVV van Midden-Limburg donderdag organiseerde voor de media. Een kennismaking met de gastgemeenten van 30 april: Weert en Thorn (Maasgouw).
Degenen die rekenen op de komst of de aanwezigheid van de drie prinsesjes hebben kennelijk nog nooit een Koninginnedag meegemaakt. Denk maar eens aan Den Bosch 2007, een van de mooiste ontvangsten van de afgelopen tien jaar (samen met Groningen, en wellicht ook Scheveningen). Een kleine 100.000 mensen op de been, stralend weer, 800 meter te gaan over pleinen en overvolle smalle straatjes. Wie stuurt z'n dochter daar nu doorheen?
Hoe kan een meisje van nog net geen vier jaar (Ariane) tweemaal een uur al die drukte overleven? En de ouders? Die kunnen dan geen aandacht meer schenken aan het publiek; de meisjes konden in Tiel, vorig jaar bij Fruitcorso, rustig en veilig op een stoeltje zitten, binnen handbereik van hun ouders, en toen ze moe werden, konden ze op schoot worden genomen. Hoe moet dat bij een 'walk about' op Koninginnedag?
Onzin dus. De meisjes zijn nog veel te jong voor deelname. Bovendien: welke vorm van viering Willem-Alexander en Máxima ook kiezen, ze krijgen nog jaren de tijd om mee te doen. Dat hoeft toch niet al op zo'n jonge leeftijd? Natuurlijk, Willem-Alexander en zijn broers, neven en nichten, deden wél vanaf hun eerste levensjaren mee aan de viering van Koninginnedag. Maar dat speelde zich dan ook binnen de beschutte omgeving van Paleis Soestdijk, op en rond het bordes, of vanachter het raam. Onvergelijkbaar dus, en bovendien in qua veiligheid en media aandacht andere tijden.
Koningin Beatrix en haar familie hebben nog heel wat missiewerk te doen alvorens de inwoners van de Limburgse gemeente Maasgouw ervan overtuigd zijn dat haar komst naar het pittoreske Thorn op Koninginnedag de moeite waard is. ,,We zijn traditioneel niet zo koningsgezind", bekende burgemeester Stef Strous donderdag bij een ontvangst voor Nederlandse en Duitse journalisten.
Die kwamen al vast kijken hoe Thorn en buurgemeente Weert zich voorbereiden op de ontvangst van de Oranjes op 30 april. ,,Het kost veel geld", wist Strous (PvdA), die zelf ook niet overliep van enthousiasme.
De gemeenteraad van Maasgouw heeft unaniem, maar niet echt van harte, een begroting goedgekeurd van 250.000 euro. ,,Het kan nog iets meer worden", aldus Strous. ,,Dat geld had ook aan armenzorg kunnen worden besteed."
Het gaat in feite, zo werd berekend, om een tientje per inwoner van Maasgouw (24.000 inwoners), een gemeente die in 2007 werd gevormd door de samenvoeging van Heel, Thorn en Maasbracht. Maar aangezien het koninklijke gezelschap alleen naar Thorn komt, een kern met 2500 inwoners, is de rekening eigenlijk honderd euro per inwoner. Een forse bijdrage voor het 'theater van de staat', dat vanwege de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen enorm veel overlast en ongemak met zich mee brengt. Thorn is redelijk goed af te sluiten, maar de straatjes met hun karakteristieke witgepleisterde huizen, zijn smal. Veel ruimte voor publiek is er dus niet.
Toch ziet Strous een lichtpuntje. ,,Het levert veel op aan bekendheid, daar hebben we nog jaren later profijt van. Ik heb met mijn collega in Franeker gesproken. Daar hebben ze het drie jaar later nog steeds iedere dag over het bezoek van 2008." Vandaar dat de burgemeester in zijn promotiepraatje met de pers vooral rept van economische en commerciële voordelen voor Maasgouw.
Museum CODA in Apeldoorn heeft burgemeester Fred de Graaf van die stad getrotseerd met het plan om het wrak van de zwarte Suzuki van Karst T. in collectie te nemen. De Graaf was mordicus tegen, maar CODA zette door.
CODA-directeur Carin Reinders stuurde De Graaf in oktober 2009 een kopie van de aanvraag. De burgemeester reageerde als door een wesp gestoken, omdat Karst bij zijn aanslag op de koningin, Koninginnedag 2009, zeven omstanders en zichzelf had doodgereden. „Nu niet en nooit niet'', nam hij vanwege de gevoeligheid stelling.
Zijn telefoontje weerhield CODA er niet van het plan door te zetten. Vorige week lekte uit dat het wrak na een gelijktijdige aanvraag met het Nederlands Politiemuseum al in depot ligt in Apeldoorn. Na de ophef die dat veroorzaakte, zei Reinders nooit te hebben bedoeld om het wrak de eerste tientallen jaren te vertonen. De aanvraag blijkt echter veel ruimer te zijn geformuleerd: het moment van exposeren ligt 'naar alle waarschijnlijkheid nog jaren in de toekomst'.
Hoe snel kun je een beladen object exposeren? Dat speelt niet alleen bij CODA rond Karst zwarte Suzuki; het Rijksmuseum in Amsterdam studeert op de vraag wanneer het wapen kan worden vertoond waarmee Volkert van der G. in 2002 Pim Fortuyn vermoordde. Het Rijksmuseum denkt aan een veel kortere termijn om het moordwapen in de collectie op te nemen. Een procedure daartoe loopt. Volgens woordvoerder Boris de Munnick is een verzoek ingediend bij de procureur-generaal van het Openbaar Ministerie.
Net als CODA rechtvaardigt het Rijksmuseum dit met 'verzamelen voor de toekomst'. Als het OM de aanvraag honoreert, overweegt het Rijksmuseum het wapen tentoon te stellen als in 2013 het hoofdgebouw in Amsterdam wordt heropend, zegt De Munnick. Een besluit hierover is echter nog niet genomen. Uit de aanvraag die CODA deed voor de ramp-Suzuki, blijkt dat ook het Apeldoornse museum de mogelijkheid openhield sneller te exposeren dan 'over tientallen jaren', waarover Reinders sprak.
,,Het moment waarop wij de auto zullen tentoonstellen ligt naar alle waarschijnlijkheid nog jaren in de toekomst, maar dat dat moment ooit komt, staat vast'', schreef CODA aan de forensisch coördinator van het Koninginnedag-drama. Reinders wilde daar gisteren niet op reageren, evenmin als op de felle kritiek van burgemeester De Graaf. Die onthield zich vorige week nog van commentaar, want 'ieder woord kon traumatisch overkomen' bij nabestaanden.
Maandag gaf hij via zijn woordvoerder alsnog een vernietigende reactie. Hij had Reinders laten weten de aanvraag ten stelligste af te keuren, omdat een toekomstige confrontatie met het wrak onnodig kwetsend zou zijn voor nabestaanden van slachtoffers. Met de Naald en een nieuw herdenkingsmonument zijn de herdenkingsmogelijkheden in Apeldoorn toereikend, vindt hij.
Nabestaanden van slachtoffers reageren verbijsterd op het nieuws dat de zwarte Suzuki Swift waarmee Karst T. op Koninginnedag 2009 wilde inrijden op de bus met de koninklijke familie, in een museum komt. Het Apeldoornse Museum CODA en het Politiemuseum willen het wrak in de toekomst exposeren. Dat meldde CODA-directeur Carin Reinders donderdag.
Volgens Reinders maakt het wrak deel uit van de nationale geschiedenis. Reinders wil ‘prudent’ met de kwestie omgaan, zegt zij. Van sensatiezucht of van een poging de bezoekers aantallen op te krikken is geen sprake, benadrukt ze. Daarom zal de Suzuki pas over enkele decennia te zien zijn. Het wrak van de auto, die na een dodelijke rit tot stilstand kwam tegen het monument de Naald, blijkt al enkele maanden in bewaring te zijn in een depot van het Politiemuseum.
„De gebeurtenis op 30 april 2009 staat op ieders netvlies”, beseft de CODA-directeur. „Wat wij hebben gedaan is onderzoeken of er belangrijke objecten zijn die vanuit een museale functie bewaard zouden moeten worden.” Ze vergelijkt het wrak van de zwarte Suzuki met het zwaard waarmee het hoofd van Van Oldebarneveldt in 1619 van zijn romp werd gescheiden. Dat is onderdeel van de collectie van het Rijksmuseum.
„Het wrak maakt net zo zeer onderdeel uit van de nationale geschiedenis. Zo’n artefact moet vanuit zijn museale functie worden bewaard”, vindt de CODA-directeur. ,Ook het Politiemuseum was die mening toegedaan. Als er geen conserverende maatregelen zouden worden genomen, dan zou het een keer tot schroot verworden en dat wilden we voorkomen.”
„Conserveren is niets anders dan bewaren voor het nageslacht. Het wrak is nu opgenomen in de collectie van het Politiemuseum, maar staat in een kist waarin niemand het te zien krijgt. Over een groot aantal jaren gaan we kijken of we een vorm kunnen vinden om dit artefact te tonen.”
Nabestaanden zouden liever zien dat het wrak wordt vernietigd, in de wetenschap dat zeven toeschouwers en Karst T. zelf bij de aanslag het leven verloren. „Luguber”, noemt Hilda Huizinga het voornemen dat de Suzuki Swift wordt tentoongesteld. Ze zegt met verbijstering het nieuws te hebben vernomen. Haar broer Addy Teunissen was een van de toeschouwers die om het leven kwam. Zij zegt de Apeldoornse burgemeester Fred de Graaf te gaan vragen in te grijpen.
„Temeer omdat hij duidelijk heeft opgeroepen om weer vooruit te kijken en niet meer om te zien. Dit haalt alles weer terug.” Ook Jan van den Berg, die zijn vrouw José verloor bij de aanslag, reageert geschokt. „Waanzin ten top”, zegt hij in een eerste reactie. Hij zegt juridische stappen te zullen onderzoeken. Van den Berg is het met Hilda Huizinga eens dat het wrak vernietigd had moeten worden. ,,Vreselijk luguber", noemt zij het idee dat de auto ooit in het museum komt." ,,Vooral hier in Apeldoorn is het veel te beladen", vindt Huizinga.
,,Aan de Naald hebben we toch al meer dan genoeg... Wie daar langs komt doet de ogen dicht en ziet weer die auto daar tegenop klappen. Dat beeld gaat nooit meer weg. Het wrak zien is echt niet nodig. Maar als je het tentoonstelt haal je dat vreselijke verleden weer helemaal terug." Burgemeester De Graaf van Apeldoorn wil geen commentaar geven. De gemeente was in eerder stadium door beide musea op de hoogte gesteld van de opslag van het autowrak. „Elk woord dat ik erover zeg kan traumatisch zijn voor de mensen die meer dan een jaar bezig zijn geweest met de verwerking van Koninginnedag, voor zover dat al mogelijk is.”
Donderdagmorgen 16 september is CODA gebeld door RTL Nieuws. CODA heeft geen publiciteit gezocht maar werd verrast door de stellige mededeling van RTL Nieuws die uit ‘betrouwbare bron’ hadden vernomen dat de Suzuki Swift in CODA Museum stond en dat CODA voornemens zou zijn die auto te tonen aan het publiek.Dat is absoluut niet het geval. CODA heeft deze auto niet in bezit. De auto staat opgeborgen in een krat in het depot van het Nederlands Politiemuseum en dit object is voor niemand te zien.
In overleg met de gemeente (Apeldoorn) is besloten om een korte reactie te geven. CODA heeft nooit de intentie gehad om op korte termijn met of rond de Suzuki Swift een tentoonstelling te maken. Dat is een aperte onjuistheid. CODA heeft na de vreselijke aanslag in 2009 er voor gepleit om het object van de aanslag niet te vernietigen, maar te conserveren.
CODA heeft samen met het Nederlands Politiemuseum vanuit haar museale taak dit object willen behouden als artefact voor de lokale, en gelet op de impact, ook de nationale geschiedenis. Zodat op een later moment, voor nieuwe generaties dit historische artefact het verhaal kan vertellen over deze verdrietige en vreselijke periode uit de geschiedenis van Apeldoorn en Nederland. Voor nu is de enige intentie geweest: conserveren voor het nageslacht.
Er zijn diverse voorbeelden waarbij gruwelijke artefacten waaraan letterlijk bloed kleeft zijn opgenomen in museumcollecties. Voorbeelden hiervan zijn: het geweer waarmee Martin Luther King is vermoord, de pikhouweel waarmee Lev Trotsky om het leven werd gebracht in Mexico en langer geleden, in de zeventiende eeuw het zwaard waarmee Johan van Oldenbarnevelt werd vermoord, in de vitrine van het Rijksmuseum in Amsterdam.
CODA heeft als kerntaak, o.a. als historisch museum van Apeldoorn, om de geschiedenis van Apeldoorn in beelden en verhalen te vertellen. Nu en in de toekomst. Soms zijn beelden en objecten echter te pijnlijk om op korte termijn te kunnen gebruiken, maar voor een volgende generatie moet die informatie wel beschikbaar blijven.
Vanuit respect en vanuit empathie voor de slachtoffers, nabestaanden en alle betrokkenen bij deze vreselijke periode hebben wij nooit de intentie gehad om op enigerlei wijze het object van de aanslag op korte termijn te gebruiken voor een tentoonstelling of andere presentatie. Daarvoor zijn wij veel teveel betrokken bij en zelf ook onderdeel van de samenleving in Apeldoorn.
Het interview van RTL Nieuws sec is prudent en integer. De vooraankondiging was dat echter niet, daarin werd gesuggereerd dat CODA het wrak gaat tentoonstellen. Uit het interview is een belangrijke zin weggehaald. De zin waarin gezegd wordt dat tentoonstellen ‘de komende decennia niet aan de orde is’. Van andere informatie en suggesties door derden gebracht waarin het beeld naar voren komt dat CODA de Suzuki bezit of gaat gebruiken voor een tentoonstelling nemen wij nadrukkelijk afstand. Volgende generaties museumdirecteuren kunnen bezien of en hoe dit object getoond kan worden.
Het is nog vroeg vrijdagmorgen wanneer de trein naar Kapelle het station van Middelburg binnenrijdt. Het is droog en rustig. De meeste Oranjefans liggen nog op één uur. Alleen Oscar Meijer is ons hotel al een half uur voorbij gesneld, op weg naar zijn zorgvuldig uitgekozen plek langs de looproute van de koninklijke familie. Daar hoeft hij slechts een kleine zes uur te wachten op het voorbijkomen van de Oranjes. Een peuleschil voor de gemotiveerde fan.
Bij aankomst in Kappele blijkt tenminste één voorbereidende handeling ‘een beetje dom’ geweest. Een snelle blik uit het hotelraam in Middelburg en het raadplegen van teletekst leidden tot de conclusie dat de paraplu uit de tas kon. Zo’n ding zit maar in de weg en met al die strenge veiligheidsmaatregelen levert die misschien problemen of tenminste ‘gedoe’ op. Jammer alleen dat het in Kapelle - de gemeente waarvan Wemeldinge een onderdeel is - begint te regenen. En niet zo ‘zunig’ ook.
In het gemeentehuis van Kapelle een weerzien met collega’s, veteranen en nieuwkomers, vriend en vijand. Hier worden we aangelijnd: symbolisch met een polsbandje dat later toegang moet geven tot de wandelroute. ‘Wie zich niet gedraagt, pakken we het bandje weer af’, zegt de ons toegewezen cipier even vriendelijk als dreigend tijdens de aparte briefing in de persbus. Het is een voorrecht dat meelopen in de stoet, dit jaar meer dan ooit want eigenlijk had de beveiliging die aanwezigheid van de media willen schrappen.
Ons gezelschap telt zo’n zeventien deelnemers, van De Telegraaf tot Nederlands Dagblad, van PZC tot NRC Handelsblad. En niet te vergeten Marc van der Linden en Peter van der Vorst natuurlijk. Die worden later net zo royaal toegejuicht als de leden van de koninklijke familie. Als je tussen hen in gaat lopen, kun je even net doen alsof die spreekkoren voor jou zijn, maar verder lijkt het me knap irritant om zo over straat te moeten. De prijs van de roem, zullen we maar zeggen.
Meer dan een uur voor aankomst van de Oranjes wordt de pers gedropt bij het startpunt van de koninklijke wandeling in Wemeldinge. Het giet. Gelukkig heeft iemand een feesttent neergezet naast zijn huis waaronder geschuild kan worden. Een luxe die de duizenden langs de route niet hebben. Even voor tien uur moeten we er ook aan geloven. De kooi staat klaar, op gepaste afstand van waar de koninklijke bus moet stoppen. Jammer alleen dat de kooi - het persvak - nu net wordt ingericht vóór het al uren wachtende publiek. En dat klaagt. Terecht.
De Oranjes laten overigens op zich wachten. De helikopters moeten lager vliegen dan normaal en daardoor ook langzamer. Pas om kwart over tien verschijnt de bus. Van alle kanten worden paraplu’s aangereikt. Dat komt goed uit. Eind maart, toen in Middelburg de pers werd verteld over het programma voor Koninginnedag, heeft Jeroen Snel de Zeeuwse commissaris van de koningin Karla Peijs nog de raad gegeven doorzichtige paraplu’s klaar te houden voor een regenachtige dag. Zeventien plastic regenschermen hangen klaar. Maar omdat de familie vanuit de bus al wordt voorzien, kunnen de journalisten er eentje meenemen en gebruiken.
Van de wandeling door Wemeldinge krijgen de ‘achtervolgers’ niet veel mee. De instructie is simpel: de drie DKDB’ers die aan de pers zijn toegewezen, vormen een denkbeeldige lijn die niet mag worden overschreden op straffe van uitsluiting van het parcours. De lijn ligt steevast een paar meter achter de laatste ‘Oranje’ - vrijdag is dat meestal prinses Laurentien, die de rol van rode lantaarndrager moeiteloos overneemt van de afwezige prins Maurits. Wat de rest van de familie doet, waar ze zijn en aan welke spelletjes ze deelnemen, zien alleen de televisiekijkers. En de ANP-fotografen Robin Utrecht en Frank van Beek, die zich wel tussen het gezelschap kunnen bewegen.
Het woud aan paraplu’s en de gestaag neervallende regen maakt het overigens nog moeilijker dan anders. Van de versieringen en van het enthousiasme van het publiek merk en zie je in de achterhoede (‘kom op Laurentien, schiet nou eens op’ - het is niet alleen de adjudant die dat keer op keer in gebarentaal zegt) niet veel. ‘La Defance’ staat er op een bord boven de ‘Parijse straat’. Huisvlijt van een Wemeldinger die geen Franse les heeft gehad - La Defense heet dit ultramoderne deel van de Franse hoofdstad.
Koningin Beatrix zien we pas weer wanneer ze op de dijk loopt, vlak voor vertrek naar Middelburg. Dat levert het voor mij mooiste beeld van de dag op. Ze kijkt naar beneden en ziet Laurentien, Floris en Aimée nog druk handen schudden. De vingers gaan naar de lippen en met een fluitgebaar maakt Beatrix haar familieleden duidelijk dat ze moeten opschieten. Nog geen vijf minuten later zit iedereen in de bus. De persbus volgt de stoet. Op steeds groter wordende afstand want in de voorbereiding heeft kennelijk niemand eraan gedacht een bus te charteren die minstens net zo snel kan rijden als de Oranjebus….. ‘We komen wat later aan want deze bus kan niet harder’ vertelt de RVD-dame van dienst.
In Middelburg is het ondertussen droog. Dat scheelt. De paraplu’s blijven in de bus, de regenjassen gaan uit. Willem-Alexander die heel stoer als enige van de familie helemaal nat heeft laten regenen, is tijdens de rit vanuit Wemeldinge in de wasdroger geweest en ziet er weer helemaal fris uit. En dat is voor de volgers meteen het grote verschil met eerder op de ochtend: de familie is nu (beter) zichtbaar. Op grote afstand weliswaar - bij voorgaande Koninginnedagen was er ook contact mogelijk met de Oranjes - maar nu zijn ook anderen dan Laurentien en Constantijn te zien. Zo blijken prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven ook aanwezig te zijn….
Over het persvak op het Abdijplein is bij de generale repetitie veel te doen geweest. ‘Het zijn geen hooligans’ wordt over het persvolk gezegd. Maar het hoofd van de beveiliging is met geen tien Zeeuwse trekpaarden te vermurwen om de journalisten op het plein toe te laten zodat ze ook kunnen zien dat er babbelaars worden gegeten, kaas geproefd en kant geklost. Een hoekje net naast de poort kunnen ze krijgen, en daarvandaan valt niets te zien. RVD en gemeente kunnen hoog springen, of laag, dat maakt niet uit. Nee is nee. ‘And I only say this once…’
Die voorkennis - ik liep de generale repetitie mee - biedt opeens een onverwacht voordeeltje. Ik heb geen haast om op het plein te komen, zoals de niets vermoedende collega’s. De prinsen Bernhard en Pieter-Christiaan blijven onder de poort staan. Waar paarden zijn, zijn zij vanwege een allergie voor die dieren, niet. Een uitgelezen kans om even bij te praten. Over de helikoptervlucht, over de allergie (‘ook voor persmuskieten’ zegt PC), over de rol van de media (Revu noemt net deze week Bernhard ‘de nieuwe schavuit van Oranje’) en over deze Koninginnedag. Daarna gaan de prinsen naar het vederop staande publiek - Oscar Meijer is er blij mee.
Op de Nieuwe Burg, een van de smalste straatjes uit de koninklijke route, zijn na de generale repetitie een aantal onderdelen weggehaald. Voor publiek is er nauwelijks plek gelaten. Daar waar de koninklijke familie bijvoorbeeld in Groningen (2004) en Den Bosch (2007) door een golvende en soms zelfs kolkende menigte liep, staan nu maar een paar honderd mensen langs de kant - meer mag niet. Veiligheid boven alles. Het maakt het allemaal wat tam in vergelijking met voorgaande jaren. Na afloop blijkt ook dat er tienduizend toeschouwers minder zijn dan verwacht of gehoopt.
Pas op de Markt van Middelburg krijgen we zicht op de héle familie. Zo waar kunnen we nu ook iets dichter bij de prinsen en prinsessen komen, een voorrecht dat tot dan toe alleen de NOS-cameraploeg en verslaggever had. De kijkers thuis hebben al reacties en impressies gehoord van de Oranjes, de meewandelende media moeten het in de meeste gevallen zonder doen.
Wanneer burgemeester Koos Schouwenaar het koninklijk gezelschap bedankt voor de komst naar ‘Koninginnestad Middelburg’, zijn Margriet en Pieter al vertrokken naar Duitsland. Het publiek juicht nog één keer, en dan is het feest afgelopen. De Markt, waar maar weinig ruimte was gemaakt voor toeschouwers, stroomt snel leeg. Alleen voor de viswinkel, de bierpomp en de patatkraam staan rijen.
,,Iedereen zag er blij uit." Prinses Mabel, vrijdag een van de opvallendste verschijningen op Koninginnedag, is opgetogen over de feestdag. Dat vertelde ze in een kort gesprekje aan het einde van de rondgang door Middelburg. ,,De regen was vervelend, maar de sfeer was meteen goed", zei Mabel, die met haar broekpak van Viktor & Rolf en bijpassende hoge hakken alle aandacht trok.
De herdenkingsplechtigheid in Apeldoorn een dag eerder had de hele koninklijke familie goed gedaan, hoe emotioneel de bijeenkomst ook was. ,,Daardoor konden we met een schone lei beginnen, al blijven de gebeurtenissen van vorig jaar in het geheugen gegrift." De extra beveiliging had de Oranjes niet in hun bewegingsvrijheid beknot, aldus de in Londen werkzame prinses. ,,We hebben daar weinig van gemerkt, we hadden net zoveel vrijheid als in voorgaande jaren."
De Zeeuwse politie toonde zich vrijdag tevreden over het resultaat van alle inspanningen en de inzet van ruim 1400 mensen in Wemeldinge en Middelburg. De beveiligers van de koninklijke familie waren nadrukkelijker dan in voorgaande jaren aanwezig. Geen prins of prinses zette een stap zonder te worden geschaduwd, al ging het niet zo ver dat prins Pieter-Christiaan op de klimmuur ook een beveiliger meekreeg.
,,We hebben daar weinig van gemerkt, we hadden net zoveel vrijheid als in voorgaande jaren", vertelde prinses Mabel tijdens de rondgang. Ze had genoten, zo zei ze. ,,Iedereen zag er blij uit."
Opmerkelijk was dat de Zweedse koninklijke beveiligingsdienst de afgelopen dagen nadrukkelijk meekeek in Zeeland. Twee Zweedse beveiligers liepen donderdag ook mee tijdens de generale repetitie in Middelburg, waarbij ze hun ogen goed te kost gaven en volop om uitleg vroegen. 'Waarom moet juist die auto daar weg' of 'hoe lossen jullie de vrije toegang tot die straat op'. Voertaal met de Nederlandse collega's was Engels, onderling werden de ervaringen uitgewisseld in het Zweeds.
Dat uitgerekend de Zweedse dienst belangstelling had voor de voorbereidingen in Middelburg is met het huwelijk van kroonprinses Victoria in het verschiet (op 19 juni) niet zo vreemd. De Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging, die verantwoordelijk is voor de dagelijkse bescherming van de Oranjes, wisselt vaker ervaringen uit met vooral de Scandinavische collega's.
Geen zucht van smart, maar een zucht van verlichting. Koningin Beatrix kon een jaar na het Koninginnedagdrama in Apeldoorn opgelucht vaststellen dat Zeeland 'ons en het land Koninginnedag heeft teruggegeven'. Geen wanklank vrijdag of het moest het hondenweer zijn in Wemeldinge.
Maar burgemeester Siebe Kramer zag daarin geen probleem, zo zei hij ter verwelkoming van het koninklijk gezelschap. Koningin Beatrix, die haar dertigjarig regeringsjubileum vierde, was zelf immers het 'oranjezonnetje' op deze koude, regenachtige morgen.
De Oranjes begonnen met een kwartier vertraging aan hun met zoveel spanning tegemoet geziene rondgang. De laaghangende bewolking boven Zeeland noodzaakte de helikopterpiloten om lager te gaan vliegen om zicht te kunnen houden, maar daardoor moest er ook langzamer worden gevlogen. ,,Het was oppassen voor hoogspanningsmasten", vertelde prins Bernhard later op de middag.
Prins Willem-Alexander sprak van een 'nieuwe start' in Zeeland na de aanslag van vorig jaar. Het uitstappen uit de koninklijke bus had dan ook een symbolische betekenis, maar het was voor het oog al snel 'business as usual'. De drie schoondochters van koningin Beatrix wedijverden als vanouds over wie het parkoers op de hoogste hakken zou kunnen afleggen, een wedstrijd die ook dit jaar door de in een modieus broekpak gestoken prinses Mabel werd gewonnen.
Een maatje hoger en ze loopt op stelten. Máxima, Mabel en Laurentien hadden daarbij de pech dat ze hun open schoeisel kozen voor zonnig weer en dat ze er gisteren mee door plassen en modder moesten stappen. Maar niemand die klaagde, al had Mßxima vooraf gezegd gemengde gevoelens te hebben over deze dag. De slachtoffers van 'Apeldoorn' kon ze niet zo maar uit haar hoofd zetten.
In de dagen voorafgaande aan het koninklijk bezoek waren in Wemeldinge en Middelburg alle bomen, planten, struiken, bloembakken, versieringen en ander straatmeubilair van voor naar achter en weer terug besnuffeld en bekeken. Niemand die ook maar enig risico durfde te nemen, al stelde de Zeeuwse commissaris van de koningin Karla Peijs dat een juiste balans moest worden gevonden tussen 'veiligheid en feest'. Omwonenden van de route waren vooraf gescreend, het aantal meelopers was ingeperkt en de pers werd strak in de hand gehouden, achter de bezemwagen van de Oranjes.
Dat is een rol die traditioneel wordt vervuld door prins Maurits, die doorgaans geen enkel vrouwelijk aanbod om met hem op de foto te gaan, afslaat. Bij afwezigheid van Maurits en Marilène, die in Beieren de begrafenis van de verongelukte familievriend Carl Friedrich Erfprins zu Löwenstein bijwoonden, was prinses Laurentien de hekkensluiter.
Ze heeft een goed oog voor mensen die een bemoedigend woordje kunnen gebruiken en de adjudant van Beatrix had er een dagtaak aan om Laurentien, maar ook Constantijn, Floris en Aimée, niet te ver achterop te laten raken. Koningin Beatrix had zo haar eigen methode om de familie bij de les te houden. Op de dijk van Wemeldinge zette ze haar vingers aan de mond om iedereen met een - virtueel - fluitsignaal aan te sporen haast te maken.
Middelburg wachtte en het gezelschap lag al achter op het schema. Vervolgens ging het in hoog tempo naar de Zeeuwse hoofdstad, langs door de Nationale Reserve bewaakte viaducten. Het voorbijflitsen van de koningsblauw bus verlokte nog heel wat Zeeuwen daar vandaan naar het dak te zwaaien.
De langzaam doorbrekende zon maakte de sfeer in Middelburg meteen een stuk feestelijker. De koningin vond het 'fantastisch', en haar familieleden pelden garnalen, speelden hockey of poseerden voor honderden amateurfotografen alsof hun leven er vanaf hing.
De prinsen Bernhard en Pieter-Christiaan hadden halverwege echter een excuus om even af te haken. Beiden zijn allergisch voor paarden, en het aloude ringsteken op het Abdijplein was aan hen niet besteed. ,,Het is zoiets als hooikoorts, heel onplezierig", aldus Bernhard. De allergie heeft hij ook voor andere dieren. ,,Zoals persmuskieten", vulde PC grappend aan.
Koningin Beatrix lette bij de rondgang op de Markt wat minder op de klok, maar prinses Margriet en de jarige en overal luid toegejuichte en toegezongen Pieter van Vollenhoven (71), zaten op hete kolen. Ook zij wilden en moesten naar Duitsland, en omdat het programma mede door de verlate start was uitgelopen, misten ze de traditionele balkonscene.
Laatste reacties