Koninginnedag ROYALBLOG.NL

'Dit is heel erg balen. We hebben het heel erg koud'

,,Hé, lekker ding'', roept een omstander naar de jarige Pieter van Vollenhoven. Prinses Anita doet een spelletje Twister mee met enkele meisjes, prins Floris waagt zich aan het biersjoelen en wint daarmee een sjaaltje en prinses Laurentien doet de klompendans. De ouderwetse Koninginnedag is terug, na het drama in Apeldoorn vorig jaar. De prinsen en prinsessen doen vrolijk mee met de oud-Hollandse activiteiten, de sfeer is ontspannen, de bezoekers zingen massaal Oranje Boven en het Zeeuwse kapje is helemaal in - maar dan in oranje.

Door Eric Wendel (ANP)

Even lijkt de regen roet in het eten te gooien. In Wemeldinge komt het water met bakken uit de lucht als burgemeester Siebe Kramer de koninklijke familie welkom heet. ,,Het leed van de slachtoffers in Apeldoorn zal nog gemengde gevoelens met zich meebrengen'', zegt hij. Door de regen staat het niet rijden dik in Wemeldinge. ,,Dit is heel erg balen. We hebben het heel erg koud'', kleumt dorpsbewoner Marian De Jong.

De buien weerhouden prins Constantijn er niet van mee te doen aan het Tééle-steken, een oud Zeeuws gebruik waarbij je een stok in een houten teil moet duwen. Als het misgaat, heb je een nat pak. Constantijn prikt raak, maar had anders een bak oranje balletjes over zich heen gekregen. Prins Willem-Alexander is de enige die de regen letterlijk trotseert, zonder paraplu. Het resultaat: een doorweekt pak en kletsnatte haren.

Twintig minuten later dan gepland komen de Oranjes aan in Middelburg, waar inmiddels een waterig zonnetje schijnt. Ook hier handen schudden met iedereen en kiekjes maken met de in grote getale aanwezige bezoekers. De drie aanwezige zonen van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven lopen te dollen. Prins Bernhard en prins Floris proberen vooruit te komen op planken met klompen, terwijl Pieter-Christaan ze met tennisballen bekogelt.

Emmy Mulder uit Oldenzaal is met haar man speciaal wegens Koninginnedag op vakantie in Zeeland. ,,Ik heb de koningin alleen nog maar op televisie gezien. Dit is geweldig om mee te maken.'' Ze denkt nog wel terug aan het drama van vorig jaar. ,,De zus van mijn man was in Apeldoorn en heeft alles gezien. Ik vind het heel knap dat de koningin hier nu is.''

Hoewel de Oranjekoorts overheerst en de koninklijke familie geniet, is het effect van 'Apeldoorn' duidelijk te zien. Politiemensen filmen de omstanders, het legertje beveiligers rond de Oranjes is wat groter dan normaal en sommigen van hen dragen kogelwerende schermen met zich mee. ,,Uw besluit om door te gaan met Koninginnedag, getuigt van persoonlijke moed'', zegt burgemeester Koos Schouwenaar van Middelburg. ,,Wij feliciteren u met dertig jaar Koninginnedag.'' © GPD: Bron: ANP; Foto's: © GPD PZC Lex de Meester

Zeeuwse politie trots op feeststemming

,,U heeft ons en het land Koninginnedag teruggegeven.'' De koningin maakte en geweldig compliment en de verantwoordelijken voor de veiligheid glunderden vrijdag van trots. Korpschef Letty Demmers van de Zeeuwse politie keek trots als een pauw bij het horen van die woorden. ,,Een mooiere zin kan ik me niet bedenken. Ik ga deze inlijsten en boven mijn bureau hangen.'' De korpschef zag dat haar plan om veel te beveiligen, maar het feest daarmee niet te beïnvloeden, was geslaagd.

De intocht van Beatrix en haar familie leverde geen veiligheidsproblemen op. Slechts twee mensen werden aangehouden, allebei in Middelburg. Eén omdat die zich verdacht gedroeg en zich niet kon identificeren en een ander omdat die toch al een hechtenis moest uitzitten.

In totaal 37.000 mensen hebben in Wemeldinge en Middelburg het bezoek van koningin Beatrix en haar familie bijgewoond. Dat hebben de burgemeesters van beide gemeenten vrijdag gezegd. In Wemeldinge waren 10.000 mensen verwacht, maar er kwamen er slechts 7000. Volgens burgemeester Siebe Kramer was het door de kou en de regen minder druk. In Middelburg waren 30.000 mensen op de been. Ook dat was veel minder dan verwacht.

Waarrnemend premier André Rouvoet is opgelucht en tevreden over de viering van Koninginnedag in Zeeland. ,,Er is uitstekend werk verricht door de politie van Zeeland en anderen die verantwoordelijk waren voor een veilige en rustige Koninginnedag'', aldus Rouvoet. © GPD; Bron: ANP; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk

Amsterdam 'stroomt over' op Koninginnedag

Amsterdam, Museumplein, vrijdag 30 april.

Amsterdam, Leidsestraat, vrijdag 30 april. Foto: © GPD Evert Elzinga

President van Litouwen stuurt Beatrix gelukwensen

Dalia Grybauskaite, President of the Republic of Lithuania, congratulated Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands on the occasion of the 30th anniversary of her accession to the throne.

"I know that you will be celebrating this very special day not only with hundreds of thousands of Dutch people who will flow into the streets of Amsterdam and of other cities - as they do each year - but also with huge number of visiting guests from all over Europe," the President writes in the letter of congratulations.

According to the President, Her Majesty's visit to Lithuania in June of 2008 set a new momentum to bilateral relations between the two nations and added a fresh impetus to Lithuanian-Dutch cooperation in the European Union, which is coming together, and the ever stronger North Atlantic Alliance.

"I am deeply committed that our countries successfully continue the work started and deepen the dialogue on issues of importance to us and Europe. Please accept, Your Majesty, the assurances of my highest esteem," the President's letter reads. © GPD

Kijken over een muur van beveiligers

Is de koningin al naar huis? Het is een vraag die met regelmaat wordt gesteld in het groepje verslaggevers dat achter de koninklijke familie aanloopt op 30 april. Het is grappig bedoeld, maar er schuilt een kern van waarheid in.

De pers vormt de bezemwagen bij de jaarlijkse wandeltoer van de Oranjes op Koninginnedag. Koningin Beatrix zit vanzelfsprekend in de kopgroep. Zij geeft het tempo aan, zij is altijd het eerste bij de finish en moet daar steevast wachten op de rest van het gezelschap dat door hofdame en adjudant moet worden aangespoord enige haast te maken. Pas als ook de laatste prins over de eindstreep is, kunnen ook de verslaggevers verder en zien ze de koningin weer. Ze is nog niet naar huis.

De Oranjes laten zich op Koninginnedag niet graag in een keurslijf duwen. De ruim twee uur dat de zeventien koppige koninklijke familie uitzwermt over een zorgvuldig uitgekozen route door dorp of stad, zijn een nachtmerrie voor de beveiliging. Prinsen en prinsessen blijven achter, lopen spontaan een huis binnen zoals Laurenien in Scheveningen of halen een ijsje bij een winkel langs de route, zoals Pieter van Vollenhoven in Zeewolde.

Er worden honderden handen geschud, cadeautjes en tekeningen aangenomen, tientallen keren wordt geposeerd voor en met het publiek. Geen enkele andere koninklijke familie doet dat op zo'n manier, maar uit het oogpunt van beveiliging verdienen een paar minuten op een goed afgeschermd balkon de voorkeur. Alleen: daar heeft de familie geen trek in.

In Almere vielen soms gaten van tientallen meters tussen de familieleden en raakte ook de beveiliging het overzicht kwijt, terwijl toeschouwers niet meer wisten of ze iedereen nou hadden gezien of niet. In de jaren daarna werd de discipline weer enigszins hersteld, al kan hofdame Ietje van Karnebeek nog steeds niet zonder goede sportschoenen om alle achterblijvers op te halen. ,,De koningin zoekt haar familie", is dan haar boodschap.

Koningin Beatrix staat nauwelijks stil bij haar dertigjarig regeringsjubileum. Zowel in de familiehistorie als onder de hedendaagse Europese monarchen is dertig jaar ook niet opmerkelijk. De Britse koningin bereidt zich voor op haar diamanten jubileum in 2012, de Deense vorstin kijkt uit naar haar veertigjarig jubileum in dat zelfde jaar.
1952 - koningin Elizabeth II, Verenigd Koninkrijk
1972 - koningin Margrethe II, Denemarken
1973 - koning Carl XVI Gustaf, Zweden
1975 - koning Juan Carlos, Spanje
1980 - KONINGIN BEATRIX
1989 - vorst Hans Adam, Liechtenstein
1991 - koning Harald V, Noorwegen
1993 - koning Albert II, België
2000 - groothertog Henri, Luxemburg
2005 - prins Albert II, Monaco
Wereldrecordhouder is op dit moment koning Bhumibol van Thailand, koning sinds juni 1946. De sultans van Brunei (sinds 1967) en Oman (1970) regeren ook al veel langer dan Beatrix.

Koningin Beatrix heeft gekozen voor dit directe contact met de bevolking. De familie moet zichtbaar en aanraakbaar zijn, een veiligheidscordon zoals de Amerikaanse president dat heeft, past niet bij modern koningschap. Na het drama in Apeldoorn vorig jaar was de eerste reactie van de Oranjes dan ook: deze aanslag mag het karakter van Koninginnedag niet aantasten, het publiek moet ons van dichtbij kunnen blijven zien.

Op het oog is het in Zeeland dan ook niet anders dan in voorgaande jaren, al gaan ook bij de koninklijke familie de gedachten terug naar de verschrikkingen van een jaar geleden. Vrolijk zijn zal echter niet meevallen, liet een van de prinsessen zich in de aanloop ontvallen.

Het is de 29ste keer sinds het aantreden van Beatrix op 30 april 1980 dat de nationale feestdag op deze wijze wordt gevierd, alleen in 2001 moest de familie noodgedwongen thuisblijven vanwege de uitbraak van mond- en klauwzeer. Het was een bewuste keuze van Beatrix om Koninginnedag te handhaven op de verjaardag van haar teruggetreden moeder Juliana.

Een teken van respect, maar ook een scherpe markering van 'privé' en 'publiek'. Beatrix' eigenlijke verjaardag op 31 januari kan in familiekring worden gevierd, zonder pottenkijkers, en eind april gaat ze zelf op verjaardagsvisite.

Sinds 1983 is ook prinses Margriet en haar gezin van de partij. Behalve plichtpleging is het voor de Oranjes op die manier vooral ook een gezellige familiereünie, zo verzekert een koninklijke deelnemer.

Maanden voorbereiding zitten inmiddels in de organisatie van het koninklijke bezoek. Daarbij moet een hele waslijst aan vragen worden beantwoord. Welke route wordt gelopen, hoe lang mag die zijn (zo'n achthonderd meter), is die te beveiligen, welke gezelschappen mogen hun kunstje vertonen, valt er te werken voor de NOS, is het niet teveel van het goede, is het aanbod in de twee gekozen plaatsen niet twee keer hetzelfde, is er ruimte voor publiek?

De Rijksvoorlichtingsdienst vergadert mee. Mooi zo'n route, maar waar is ruimte voor persvakken? En kunnen fotografen daar ook iets leuks zien, zoals een schaatsende Mßxima en Alexander in Franeker twee jaar geleden? Is het persvak goed te bereiken en weet het publiek dat erachter staat en denkt vrij zicht te hebben op de Oranjes, dat er op het moment suprême niets meer is te zien. Want anders ontstaat er een handgemeen tussen boze toeschouwers en fotografen.

Een kleine groep verslaggevers, plus radio en televisie en een enkele fotograaf, kan mee op de wandelroute. Dit jaar is daar nog lang over onderhandeld, even leek het erop dat dit vanwege de aangescherpte veiligheidsmaatregelen zou worden geschrapt. De Rijksvoorlichtingsdienst heeft de persmensen zelf benaderd en vooraf is iedereen gescreend, net als de omwonenden van de koninklijke route overigens.

Vraag is alleen of er meer dan een glimp valt op te vangen van de Oranjes. De route, die in Middelburg door smalle en kronkelende straten leidt, belooft wat dat betreft weinig goeds. De beveiligers trekken graag een menselijke muur op tussen bezemwagen en koninklijke familie, zodat het zicht beperkt blijft tot de glimmende bruine schoenen van eeuwige rode lantaarndrager prins Maurits. En ook de scouts met de bolderwagen met de cadeautjes die de Oranjes onderweg ontvangen en een handvol plaatselijke gezagsdragers stellen zich bij voorkeur op voor het journaille.

De regels zijn voor hen simpel, maar frustrerend: wachten tot de laatste prins of prinses weer doorloopt. Dat betekent dat de rest van de familie, in de eerste plaats de koningin zelf en prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven, uit beeld raken. Die zijn al een straat verder of bij een volgende attractie. Een route met veel marktpleinen of in een park, zoals in Apeldoorn vorig jaar, is voor de verslaggevers ideaal. Dan is er overzicht, kan er over en langs de muur van veiligheidsmensen, notabelen en agenten heen worden gekeken.

In Apeldoorn was er zelfs een handreiking aan de met pen en blocnote bewapende volgers. Onder persoonlijke begeleiding van een koninklijke beveiliger kon iedereen om de beurt tien minuten tussen het gezelschap doorlopen en voor het eerst eens van dichtbij meemaken en beleven wat de koningin en haar gevolg dan ondergaan. Eén nadeel was er ook: prins Constantijn kwam meteen vragen om kleingeld om op de rommelmarkt iets te kunnen kopen.

Zoveel vrijheid en toegankelijkheid, zo is vooraf al gezegd, zijn in Zeeland na de gebeurtenissen van vorig jaar ondenkbaar. In het verleden is al gevochten om de toegankelijkheid van de koninklijke route - fotografen hebben in 1983 zelfs een zitstaking gehouden omdat ze hun werk niet konden doen, maar na Apeldoorn is alles anders, wat de Zeeuwse commissaris van de koningin Karla Peijs ook mag zeggen. Maar één van de prinsen heeft al een handreiking gedaan: bel me na afloop, dan vertel ik wat er is gebeurd. © GPD; Foto's: © GPD; DPP

Apeldoorn rode draad bij voorbereiding tv op Zeeland

Weinig is aan het toeval overgelaten bij de voorbereidingen van de marathon  tv-uitzending van Koninginnedag. Het drama van Apeldoorn hing daarbij als een schaduw over de besprekingen. Maar NOS-producent Mike van Breemen (tweede van links op foto boven) hoopt op 'gedenkwaardige televisie'.

Wie durft? Is er een Oranjeprins die in Wemeldinge meedoet aan de stoelendans met Friese paarden? ,,Ik hoop dat één van de prinsen de moed heeft." Mike van Breemen heeft hoge verwachtingen van Koninginnedag in Zeeland. Als uitvoerend producent van NOS Evenementen en veteraan van twaalf koninklijke uitstapjes in het land op 30 april, wil hij 'gedenkwaardige televisie' maken.

Hij ziet 'de familie' graag in klimrekken klimmen, op fietsen springen, dansen en deelnemen aan de unieke stoelendans: te paard rond stoelen rijden, bij het stoppen van de muziek van het paard afspringen om een stoel te bemachtigen. Daarbij is het niet de bedoeling dat het paard ook op die stoel terecht komt.

Aan welke activiteiten de Oranjes deelnemen, blijft ook voor Mike van Breemen na maanden voorbereiding nog een verrassing. Maar verder is weinig aan het toeval overgelaten. De dramatische afloop van de feestdag in Apeldoorn vorig jaar loopt als een rode draad door alle besprekingen, maatregelen en voorbereidingen. ,,Natuurlijk hangt de schaduw van Apeldoorn boven deze Koninginnedag. Een flink deel van onze televisieploeg heeft vorig jaar de aanslag van dichtbij meegemaakt", zegt Van Breemen. ,,Het speelt in onze koppen. Ik denk niet dat je helemaal onbevangen over de route loopt."

De voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen zijn ongekend. ,,Begin maart werd ik al gevraagd om de lijst met namen van alle mensen die op en langs de koninklijke route werken. Dat zijn er honderd! Normaal zetten we dan pas de eerste lijntjes uit." Dit keer is al in december begonnen met vergaderen, waarbij de NOS aanschuift bij de stuurgroep onder leiding van de Zeeuwse commissaris van de koningen en de burgemeesters van Middelburg en Kapelle, waar Wemeldinge toe behoort. De koningin wordt vertegenwoordigd door hofdame en adjudant.

,,Wij kijken met televisieogen naar route en programma. Is het bezoek goed in beeld te brengen? Kunnen we onze camera's kwijt. En biedt het programma genoeg 'meedoe-momenten", legt Van Breemen zijn aandeel uit. ,,Er was dit keer veel aandacht en tijd voor veiligheid. Er is langer stilgestaan bij alle mogelijke risico's. Mochten er eigenlijk wel mensen meelopen op de route? Iedereen en alles is nu gescreend: journalisten, cameramensen, kabelaars, maar ook alle deelnemers." Voor de komst van de koninklijke familie gaan snuffelhonden de route langs, en worden ook de cameraposities nog eens extra gecontroleerd.

,,Je vraagt je soms af of we niet te ver zijn doorgeslagen, of we ons niet laten regeren door de veiligheidsdiensten", zegt Van Breemen bezorgd. ,,Ik hoop dat we vandaag wel ons werk kunnen doen. Ik weet niet of er rond iedere prins of cameraploeg een cordon agenten zal lopen. Ik hoop dat we ons nog steeds vrijelijk mogen bewegen om alles zo goed mogelijk in beeld te brengen."

Hij is er niet helemaal gerust op, wat dat betreft is het dit jaar extra spannend. Over Middelburg en met name Wemeldinge is Van Breemen wel enthousiast. ,,Ongelooflijk die gemeenschapszin daar. Hele straten die in januari al aan de slag zijn om versieringen te maken. Dat wordt heel aardig", voorspelt hij. © GPD; Foto's: © GPD David van Dam

* NOS Koninginnedag, vanaf 9.48 uur op Nederland 1; samenvatting om 19.15 uur.

Burgemeester Koos Schouwenaar houdt de moed erin

,,Dit kost me een jaar van mijn leven." De verzuchting aan het einde van de generale repetitie voor Koninginnedag in Middelburg komt recht uit het hart. De wandeling over de koninklijke route brengt donderdag allerlei knelpunten aan het licht.

Een persvak op het Abdijplein dat vrijdag uitzicht biedt op alles behalve de koninklijke familie bijvoorbeeld, een straat die te smal is om het hele gezelschap te herbergen, dranghekken die ontbreken of juist in de weg staan.

Maar goed, daar is het ook een generale repetitie voor en die mag hindernissen opleveren om van de einduitvoering een succes te maken. Burgemeester Koos Schouwenaar houdt de moed erin en maakt er geen probleem van dat de plek waar hij het gezelschap vrijdag toespreekt een paar stappen wordt verplaatst.

Middelburg swingt op de voormiddag van de grote dag op 30 april. Het is vaker vastgesteld in een stad die zich opmaakt voor de ontvangst van de Oranjes, maar als het aan het begin van de avond begint te regenen, zijn de straten en pleinen akelig leeg. Er hangt een leuke spanning over het stadscentrum, al is het vanwege het drama in Apeldoorn vorig jaar, in Middelburg wel een soort hindernisbaan geworden met geblokkeerde straten, eindeloos veel dranghekken en omleidingen.

Toch is het gezellig druk. Veel mensen nemen een kijkje langs de route, waar veel winkeliers de moeite hebben genomen hun etaleges een oranje accent te geven. Hopelijk werkt het weer ook een beetje mee. En slaan de veiligheidsmaatregelen niet te ver door, al geeft de generale wat dat betreft nog niet veel hoop. © GPD; Foto’s: © RB HJ

Herdenking Apeldoorn - Een koninklijke warme hand

Haast verstijfd zitten de genodigden in dit surrealistische stukje Apeldoorn. Af en toe een vegende hand of een zonnebril die naar beneden gaat, een brok, een zucht. De meeste emoties komen pas aan het eind, wanneer leden van zeven families witte rozen leggen bij het zojuist onthulde Koninginnedag-monument. Hoe het aangrijpt blijkt ook als de koninklijke familie hen volgt. Prinses Marilène huilt bij het weglopen, prinses Máxima dept met een zakdoekje, de koningin lijkt te twijfelen als ze zich omdraait.

Dan, een paar meter verder, buiten de formele setting, reageren Willem-Alexander en Máxima op twee mensen langs de kant. ,,Hoe maakt u het'',  wordt gevolgd door een koninklijke warme hand op de schouders. Jannie Hofland en haar zoon Marcel Dekker waarderen het. ,,Ze vroegen of we nog even binnen kwamen om na te praten'', wijzen ze naar het bejaardenhuis waar de koninklijke familie met de nabestaanden verzamelt.

De zeven slachtoffers hebben ieder een witte ballon gekregen in het kunstwerk van glaskunstenaar Menno Jonker, dat koningin Beatrix en burgemeester Fred de Graaf van Apeldoorn donderdag onthullen. Bijna een jaar na die feestelijke dag die abrupt tot een einde kwam ,,door dat fatale moment bij De Naald'', zegt De Graaf. ,,Het leidde tot een intens verdriet bij zovelen in Apeldoorn en daarbuiten.''

De burgemeester noemt alle namen van de zeven slachtoffers, die ook gegraveerd zijn in het herinneringsmonument. Scholieren uit Apeldoorn memoreren het drama met het voorlezen van gedichten van stadsdichter Willem Bierman. ,,Een gedenknaald is ontdaan van zijn gegroefde betekenis en opnieuw een gedenknaald geworden'', luidt een strofe van het gedicht De dag na Koninginnedag.

Hofland verloor op 30 april vorig jaar haar partner. Hij was burgermedewerker van de Marechaussee; vervoerde het trompetterkorps dat vandaag bij de plechtigheid speelt. Sinds het drama heeft Hofland zoals meer nabestaanden geregeld contact gehad met de koninklijke familie - iets wat ze waardeert. ,,Maar eigenlijk raakt de muziek van het korps me nu nog het meest. Omdat ik weet dat hij er zo mee verbonden was.''

Indrukwekkender dan de officiële minuut stilte tijdens het programma - hoe oprecht en integer ook - is het moment even daarvoor, waarop het monument onthuld wordt. De ongeregisseerde stilte, het publiek dat zonder aanwijzing geruisloos tientallen witte ballonnen laat opstijgen. En dan in het midden die groep mensen in dit zwaarbewaakt gebiedje, verbonden door een absurde situatie.

Het is een lidmaatschap waar Marcel Dekker vanaf nu van verlost wil zijn. ,,Ik ga nog wel een keer kijken bij het monument. In alle rust. Van mij mag het nu afgesloten worden.'' Hofland: ,,Iedereen heeft recht op weer een normale Koninginnedag.'' © GPD De Stentor, ANP; Foto's: © ANP Robin Utrecht (pool)

Maurits en Marilène naar begrafenis van familievriend

De koninklijke familie is vrijdag toch niet compleet bij de viering van Koninginnedag in Zeeland. Dit omdat die middag in het Beierse Kleinheubach een familievriend van de Apeldoornse tak van de Oranjes wordt begraven. Prins Maurits en prinses Marilène zijn daarbij aanwezig, evenals groothertog Henri van Luxemburg.

De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde donderdag de absentie van het prinselijk paar. Eerder deze week wilde de RVD het bericht bevestigen noch ontkennen. ,,Daar zeggen we niets over", aldus een woordvoerder dinsdag.

Carl Friedrich Erfprins zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg, oudste zoon van de peetvader van prins Maurits, is afgelopen zaterdag op tragische wijze verongelukt op de Nürburgring in Duitsland. De 43-jarige Leo Löwenstein, zoals hij in de racewereld bekend stond, stierf aan de gevolgen van rookvergiftiging toen zijn auto na een botsing over de kop sloeg en in brand vloog.

Prins Maurits en prinses Marilène waren samen met Pieter van Vollenhoven in 1998 aanwezig op de bruiloft van Carl Friedrich, die een vrouw en vier jonge kinderen achterlaat. Prinses Marilène is peettante van een van de kinderen van de overleden prins. Diens vader, Alois-Konstantin Fürst zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg is peetoom van Maurits. Hij was op zijn beurt met zijn vrouw Anastasia, geboren prinses van Pruisen, onder meer te gast op de bruiloften van de prinsen Maurits en Floris.

Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven ga vanuit Middelburg meteen naar Kleinheubach voor de bijzetting van de erfprins. © GPD; Foto: © DPP

Zie bericht ongeval in Oostenrijkse media, hier

Prins en prinses denken al na over hún Koninginnedag

Willem-Alexander en Máxima hebben al nagedacht over de invulling van Koninginnedag ná de troonswisseling. Een besluit lijken ze nog niet te hebben genomen en er naar buiten toe iets over vertellen is ongepast zolang Beatrix nog koningin is.

Kosten en beveiliging spelen ongetwijfeld een belangrijke rol bij de keuze. De leeftijd van de prinsesjes op het moment van aantreden van Willem-Alexander ook. De meisjes zijn nog veel te jong om twee uur door een uitzinnige menigte te wandelen zoals de Oranjes nu doen.

Willem-Alexander was al veertien jaar toen hij met zijn ouders en broers voor het eerst op Koninginnedag het land in moest. Jongste dochter Ariane is net drie. Als Alexander en Máxima vasthouden aan het door Beatrix ingestelde gebruik om zelf op verjaardagsvisite te gaan, ligt het wel voor de hand dat er stevig wordt gesnoeid in het gezelschap.

Als Beatrix' voorbeeld wordt gevolgd zouden alleen Alexander en Constantijn en hun gezinnen meedoen, waarbij Constantijn er ook nog voor kan kiezen zijn drie kinderen thuis te laten. © GPD; Foto: © DPP Patrick van Katwijk

Beatrix viert dertigjarig regeringsjubileum met de Zeeuwen

De veiligheidsmaatregelen die in Zeeland zijn genomen om de verjaardagsviering van koningin Beatrix vrijdag in goede banen te leiden, doen weinig onder voor het politionele machtsvertoon bij haar inhuldiging dertig jaar geleden.

Op 30 april 1980 ontaardde krakersverzet tegen de gevestigde orde in rellen van ongekende omvang. Als het goed is krijgen amokmakers in Wemeldinge en Middelburg geen enkele kans. Bivakmutsen  zijn langs de koninklijke wandelroute verboden. Klompen niet, in tegenstelling tot wat EénVandaag eerder deze week meldde.

In het collectief geheugen staan de 'kroningsrellen' nog diep gegriefd. De weerzin gold destijds minder de persoon Beatrix als het systeem waarvan zij als koningin bij uitstek het symbool werd. Maar dat de toenmalige kroonprinses weinig populair was, speelde ook een rol. Er werden openlijk vraagtekens gezet bij haar geschiktheid voor het ambt. De eigenzinnigheid van Beatrix, door een oudere generatie nog als schokkend ervaren bij haar keuze voor een Duitse partner veertien jaar eerder, deed in sommige politieke kringen het ergste vrezen.

Bij het aantreden van Beatrix had de monarchie ook een gedeukt en stoffig imago. Koningin Juliana had de boel laten versloffen, ze was in haar laatste regeringsjaren ook niet meer zo scherp. Prins Bernhard bracht de Oranjes enorme schade toe door steekpenningen aan te nemen van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed, al heette het toen nog dat hij zich slechts 'ontvankelijk' had getoond voor giften. De ruiterlijke bekentenis kwam pas in postuum verschenen interviews. In dat klimaat moest de nieuwe vorstin een koers uitzetten.

Dertig jaar later is Beatrix (72) boven elke twijfel verheven. Ze heeft een vrijwel foutloos parcours afgelegd, daar is zelfs het gros van de republikeinen het over eens. Dat is een enorme prestatie, niet alleen de valse start in aanmerking genomen. Het is weinigen gegeven in het volle licht van de schijnwerpers zo lang en goed overeind te blijven, gezag uit te stralen en alom respect te oogsten. Aan het begin van de rit mocht Beatrix dan niet gewenst zijn, aan het einde van de rit wil eigenlijk niemand van haar af. De speculaties over spoedig aftreden zijn verstomd. En dat heeft niet alleen te maken met bezwaren tegen zoon Willem-Alexander, waarbij de geschiedenis uit 1980 zich herhaalt.

Beatrix koos vanaf het begin bewust voor een meer afstandelijke benadering van haar werk dan Juliana. Het ambt werd opgepoetst, gemoderniseerd en het 'no-nonsense' beleid van toenmalig minister-president Ruud Lubbers was ook in de hofhouding en de werkwijze van het staatshoofd terug te vinden. Beatrix maakte maximaal gebruik van haar grondwettelijke speelruimte. ,,Meer dan je van een koningin zou verwachten", aldus de Amerikaanse oud-president Bill Clinton in een interview met de NOS. Meer ook dan haar collega-monarchen in de rest van Europa.

Met het klimmen der jaren groeide de waardering, al vroeg de familie zich wel eens af of het niet een tandje minder kon. ,,Je hoeft niet ßlles te lezen, dat doen de ministers ook niet", aldus echtgenoot Claus in die jaren. Beatrix ging bij haar werk wel eens op tenen staan, maar alleen omdat die van een aantal ministers langer waren dan normaal. Het leidde rond haar zestigste verjaardag tot gemor over 'Beatrixisme'. De koningin werden haar werklust en ver doorgevoerde perfectie verweten.

Natuurlijke ontwikkelingen in de familie - rouwen en trouwen, geboorten van kleinkinderen - verzachtten het beeld dat de 'kille' Beatrix eind jaren negentig had gekregen. Maar populariteit was niet iets waar koningin Beatrix naar streefde. Aan opiniepeilingen heeft ze een broertje dood. Ze kunnen makkelijk worden gemanipuleerd, zijn vluchtig als gas en geven slechts dagkoersen aan. Daar kan iemand die dertig jaar of langer vooruit moet, niets mee.

Helemaal negeren kan Beatrix de uitkomsten niet, al was het maar omdat politiek Den Haag zich er meer dan pakweg dertig jaar geleden wél door laat leiden. Mede daardoor is het natuurlijke beschermende schild rond de monarchie langzaam afgesleten. Verschillende partijen willen de monarchie kortwieken. Discretie is niet langer vanzelfsprekend, terughoudendheid van Kamerleden en anderen in de samenleving is ook in discussies over het koningshuis verdwenen.

De felheid van de debatten over het declaratiegedrag van de Oranjes, de hoogte van de koninklijke uitkering vorig jaar en de mediastorm rond het vakantiehuis van haar zoon Willem-Alexander in Mozambique, illustreerden dat nog eens. Dat leidde in het paleis tot vertwijfeling, alsof de Oranjes opeens niets meer goed kunnen doen. Dit maakt het voor Beatrix moeilijk een goed moment te kiezen voor de overdracht van het ambt. Maar voor het eindoordeel over haar regering zal het niet meer uitmaken. Dat valt zonder meer positief uit. © GPD; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk

'Toen jouw hart sprak, huilde de wereld'

,,Waarom?'' Het is de meest gestelde vraag op de honderden briefjes en ansichtkaarten die na het drama van Koninginnedag 2009 bij de Naald in Apeldoorn werden gelegd. Wekenlang vormden ze samen met knuffels en bloemen een levend monument, waar mensen hun verdriet verwerkten. Een selectie wordt de komende drie weken, samen met een aantal foto's, geëxposeerd in het stadhuis van Apeldoorn.

Twee dozen vol verbijstering, ongeloof en intens verdriet. Emoties toevertrouwd aan condoleancekaarten en ansichten, maar soms ook gewoon geschreven op een servet. Doorgelopen inkt, kreukels, scheuren. Hoewel professioneel geconserveerd is het alsof de hartenkreten gisteren van straat zijn opgepakt.

,,De dag begon zo mooi. We hebben het gezien en zijn sprakeloos.'' ,,Het zal nooit meer hetzelfde zijn of worden. Zoiets is onwerkelijk en onmenselijk. We zijn in ons hart geraakt.'' ,,De zon, een straal, een lach, plezier. Een knal, een schreeuw, angst, paniek, regen van tranen, onbegrip.'' ,,We zijn verscheurd door verdriet.'' ,,Er was feest. Nu alleen nog stilte.''

Op een klein papiertje staan slechts drie woorden: ,,Moederdag zonder moeder.'' ,,Waar gaan we in ons land in godsnaam naar toe?'', vraagt iemand vertwijfeld. Een ander bidt: ,,Heer, ontferm u over de wereld.'' Er is ook bittere woede te lezen. Eén woord voor Karst T., groot geschreven op een kaart: ,,Klootzak!'' En begrip voor de moeilijke positie waarin hij zijn ouders bracht. ,,Deze roos is niet voor jou (sukkel) maar voor je ouders.''

,,Wij bidden voor de nabestaanden van de man die dit alles heeft verricht. Moge ook zij getroost worden en niet gehaat.'' ,,Veel sterkte, natuurlijk ook voor de familie van de dader.'' ,,Karst T., jij hebt toch wel heel erg in de knel gezeten om tot zo'n enorme uitbarsting te komen, wat voor velen fataal werd helaas. Jouw nabestaanden heel erg veel sterkte toegewenst.''

,,Dat Karst dood is'', schrijft iemand, ,,ach, duizendmaal erger is dat een aantal onschuldige toeschouwers in één seconde meters verder op het kruispunt lag. Het geluid zal ik nooit vergeten.'' Een ander richt zich tot hem zelf: ,,Toen jouw hart sprak, huilde de wereld. Moge je nu eindelijk vrede en vergeving vinden.'' © GPD De Stentor

Koninginnedag 2009 - 'Al 360 nachten alleen'

Truida Teunissen verloor haar zoon Addy bij het drama op Koninginnedag 2009, Jan van den Berg zijn vrouw. Het verdriet blijft, maar de steun van 'heel veel lieve mensen' heeft hen goed gedaan.

Door Berend van de Sande (De Stentor)

Zijn blauwe zomerjack hangt nog aan de kapstok. Alsof Addy ieder moment de gang in kan komen om naar zijn werk in Boxtel te gaan. Twintig jaar lang reed hij op en neer. Zijn moeder zette klokslag om vijf uur de radio aan om naar de fileberichten te luisteren. ,,Dan wist ik hoe laat Addy thuis zou zijn om te eten'', vertelt Truida Teunissen (76). ,,En weet je, ik luister nu nog steeds naar de files. Iedere dag.''

Moeder Teunissen weet dat Addy nooit meer thuis zal komen. Addy was op Koninginnedag vorig jaar een stukje fietsen, zoals zo vaak. Op de terugweg stopte hij vlakbij de Naald om naar de koningin te kijken. Tegen een moeder die met haar twee zoontjes vlakbij hem stond zei hij dat ze een stukje verderop moesten gaan staan, dan konden ze het beter zien.

Truida Teunissen kreeg een kerstkaart van haar met de afbeelding van een engel. ,,Addy is voor ons een engel geweest'', schrijft ze. Hij heeft het leven van haar kinderen gered.

Zo kwamen er meer lieve kaartjes, vaak van wildvreemde mensen. En iedere veertien dagen wordt aan de Polhoutlaan in Apeldoorn een bos rozen bezorgd, van goede kennissen uit Kootwijk, waar Addy iedere zaterdag op zijn fietstocht op de koffie ging. ,,Ik zet ze altijd bij de foto van Addy en zijn kaars.''

De kandelaar symboliseerde Addy tijdens de herdenking in schouwburg Orpheus, een week na Koninginnedag. Apeldoorner Jan van den Berg (56) heeft ook zo'n kandelaar in zijn woonkamer staan, voor zijn vrouw José. De dikke kaars is bijna opgebrand. ,,En het is al de tweede'', zegt Jan. De tijd werkt helend, heeft Jan gemerkt. ,,In het begin vond ik het verschrikkelijk als ik alleen thuis kwam. Dat is niet meer zo, al heb ik mijn verdrietige momenten.''

Het troostte Jan dat niet alleen zijn gezin verdrietig was, maar heel veel mensen om hem heen. José's collega's van Parfumerie Douglas, die haar maandenlang herdachten in de koffiecorner van de winkel. Vriendinnen waar ze zoveel voor heeft betekend. ,,Samen verdrietig zijn schept een band'', zegt Jan. ,,Gesprekken met mij gaan nooit over het weer. Vriendschappen zijn dieper geworden.''

Jan ondervond ook veel steun van zijn werkgever, de Belastingdienst, en van zijn voetbalclub CSV. De hele A-selectie was bij de crematie van José. Een week na het drama werd CSV kampioen. Jan en zijn kinderen Rob en Jojanne waren erbij. ,,We kregen een daverend applaus, mensen hebben het er nu nog over. Wat die club voor mij heeft betekend, dat is super.''

Truida Teunissen kreeg soms steun uit onverwachte hoek. Zoals van een vrouw uit Katwijk die ooggetuige was van het drama en daar psychisch in de knoop van was geraakt. ,,Haar psychiater had haar geadviseerd contact te leggen met een nabestaande, want in Katwijk leefde het niet zo'', vertelt moeder Teunissen. ,,Ik vond het wel prettig om met haar te praten. Zij had het gezien, ik niet, ja op de televisie. Wij stonden buiten voor de deur naar al die brandweerauto's en ambulances te kijken die langsreden, niet wetende dat Addy in een van die auto's lag.''

Aan de muur van haar kamer hangt een foto van haar, geflankeerd door Willem Alexander en Mßxima. Donderdag ziet ze de koninklijke familie weer, bij de onthulling van het glazen monument. ,,Ik hoop wel dat zijn naam er goed op staat. In het herdenkingsboek van de gemeente staat Theunissen, met een 'h'. Mijn man was daar altijd zo fel op. Ik heb tegen die man van de gemeente gezegd, als Addy's naam er verkeerd op staat pak ik een klauwhamer en sla het helemaal aan gruzelementen.''

Jan van den Berg heeft ook zijn momenten van boosheid. Laatst nog toen hij een grote advertentie in De Stentor zag met de tekst 'Koninginnedag-actie'. ,, Dan denk ik wat een walgelijke actie, maar ik begrijp dat het voor mij een open zenuw is.'' Jan heeft de komende dagen vrij genomen. ,,Ik zie er als een berg tegenop, aan de andere kant voelt het goed dat José weer in de belangstelling staat.''

Zo beschrijft Jan meer tegenstrijdige gevoelens. Over dat hij zo genoot van het mooie voorjaarsweer, maar zich tegelijk weer met José in hun prachtige tuin zag zitten. En over de Naald, waar hij 'gewoon' langs rijdt, maar tegelijk hoopt hij dat het verkeerslicht niet op rood springt. En over het afgelopen jaar. ,,Het is snel omgegaan, maar als ik de nachtjes tel, ben ik wel 360 nachten alleen.'' © GPD De Stentor