Koninginnedag ROYALBLOG.NL

CODA negeerde negatieve reactie van burgemeester

Museum CODA in Apeldoorn heeft burgemeester Fred de Graaf van die stad getrotseerd met het plan om het wrak van de zwarte Suzuki van Karst T. in collectie te nemen. De Graaf was mordicus tegen, maar CODA zette door.

CODA-directeur Carin Reinders stuurde De Graaf in oktober 2009 een kopie van de aanvraag. De burgemeester reageerde als door een wesp gestoken, omdat Karst bij zijn aanslag op de koningin, Koninginnedag 2009, zeven omstanders en zichzelf had doodgereden. „Nu niet en nooit niet'', nam hij vanwege de gevoeligheid stelling.

Zijn telefoontje weerhield CODA er niet van het plan door te zetten. Vorige week lekte uit dat het wrak na een gelijktijdige aanvraag met het Nederlands Politiemuseum al in depot ligt in Apeldoorn. Na de ophef die dat veroorzaakte, zei Reinders nooit te hebben bedoeld om het wrak de eerste tientallen jaren te vertonen. De aanvraag blijkt echter veel ruimer te zijn geformuleerd: het moment van exposeren ligt 'naar alle waarschijnlijkheid nog jaren in de toekomst'.

Hoe snel kun je een beladen object exposeren? Dat speelt niet alleen bij CODA rond Karst zwarte Suzuki; het Rijksmuseum in Amsterdam studeert op de vraag wanneer het wapen kan worden vertoond waarmee Volkert van der G. in 2002 Pim Fortuyn vermoordde. Het Rijksmuseum denkt aan een veel kortere termijn om het moordwapen in de collectie op te nemen. Een procedure daartoe loopt. Volgens woordvoerder Boris de Munnick is een verzoek ingediend bij de procureur-generaal van het Openbaar Ministerie.

Net als CODA rechtvaardigt het Rijksmuseum dit met 'verzamelen voor de toekomst'. Als het OM de aanvraag honoreert, overweegt het Rijksmuseum het wapen tentoon te stellen als in 2013 het hoofdgebouw in Amsterdam wordt heropend, zegt De Munnick. Een besluit hierover is echter nog niet genomen. Uit de aanvraag die CODA deed voor de ramp-Suzuki, blijkt dat ook het Apeldoornse museum de mogelijkheid openhield sneller te exposeren dan 'over tientallen jaren', waarover Reinders sprak.

,,Het moment waarop wij de auto zullen tentoonstellen ligt naar alle waarschijnlijkheid nog jaren in de toekomst, maar dat dat moment ooit komt, staat vast'', schreef CODA aan de forensisch coördinator van het Koninginnedag-drama. Reinders wilde daar gisteren niet op reageren, evenmin als op de felle kritiek van burgemeester De Graaf. Die onthield zich vorige week nog van commentaar, want 'ieder woord kon traumatisch overkomen' bij nabestaanden.

Maandag gaf hij via zijn woordvoerder alsnog een vernietigende reactie. Hij had Reinders laten weten de aanvraag ten stelligste af te keuren, omdat een toekomstige confrontatie met het wrak onnodig kwetsend zou zijn voor nabestaanden van slachtoffers. Met de Naald en een nieuw herdenkingsmonument zijn de herdenkingsmogelijkheden in Apeldoorn toereikend, vindt hij.

Dat staat haaks op wat Reinders donderdagavond tegen het dagblad de Stentor zei, namelijk dat er bij 'het college' in eerste instantie verrassing was maar in tweede instantie begrip. Gisteren wilde zij daar niet op ingaan. ,,Dat is in niemands belang. Ik heb geen zin meer om nog langer in dit potje te roeren. Alles wat ik hierover wilde zeggen heb ik gezegd.'' © GPD De Stentor

Suzuki wrak maakt deel uit van nationale geschiedenis

Nabestaanden van slachtoffers reageren verbijsterd op het nieuws dat de zwarte Suzuki Swift waarmee Karst T. op Koninginnedag 2009 wilde inrijden op de bus met de koninklijke familie, in een museum komt. Het Apeldoornse Museum CODA en het Politiemuseum willen het wrak in de toekomst exposeren. Dat meldde CODA-directeur Carin Reinders donderdag.

Volgens Reinders maakt het wrak deel uit van de nationale geschiedenis. Reinders wil ‘prudent’ met de kwestie omgaan, zegt zij. Van sensatiezucht of van een poging de bezoekers aantallen op te krikken is geen sprake, benadrukt ze. Daarom zal de Suzuki pas over enkele decennia te zien zijn. Het wrak van de auto, die na een dodelijke rit tot stilstand kwam tegen het monument de Naald, blijkt al enkele maanden in bewaring te zijn in een depot van het Politiemuseum.

 „De gebeurtenis op 30 april 2009 staat op ieders netvlies”, beseft de CODA-directeur. „Wat wij hebben gedaan is onderzoeken of er belangrijke objecten zijn die vanuit een museale functie bewaard zouden moeten worden.” Ze vergelijkt het wrak van de zwarte Suzuki met het zwaard waarmee het hoofd van Van Oldebarneveldt in 1619 van zijn romp werd gescheiden. Dat is onderdeel van de collectie van het Rijksmuseum.

 „Het wrak maakt net zo zeer onderdeel uit van de nationale geschiedenis. Zo’n artefact moet vanuit zijn museale functie worden bewaard”, vindt de CODA-directeur. ,Ook het Politiemuseum was die mening toegedaan. Als er geen conserverende maatregelen zouden worden genomen, dan zou het een keer tot schroot verworden en dat wilden we voorkomen.”

„Conserveren is niets anders dan bewaren voor het nageslacht. Het wrak is nu opgenomen in de collectie van het Politiemuseum, maar staat in een kist waarin niemand het te zien krijgt. Over een groot aantal jaren gaan we kijken of we een vorm kunnen vinden om dit artefact te tonen.”

Nabestaanden zouden liever zien dat het wrak wordt vernietigd, in de wetenschap dat zeven toeschouwers en Karst T. zelf bij de aanslag het leven verloren. „Luguber”, noemt Hilda Huizinga het voornemen dat de Suzuki Swift wordt tentoongesteld. Ze zegt met verbijstering het nieuws te hebben vernomen. Haar broer Addy Teunissen was een van de toeschouwers die om het leven kwam. Zij zegt de Apeldoornse burgemeester Fred de Graaf te gaan vragen in te grijpen.

„Temeer omdat hij duidelijk heeft opgeroepen om weer vooruit te kijken en niet meer om te zien. Dit haalt alles weer terug.” Ook Jan van den Berg, die zijn vrouw José verloor bij de aanslag, reageert geschokt. „Waanzin ten top”, zegt hij in een eerste reactie. Hij zegt juridische stappen te zullen onderzoeken. Van den Berg is het met Hilda Huizinga eens dat het wrak vernietigd had moeten worden. ,,Vreselijk luguber", noemt zij het idee dat de auto ooit in het museum komt." ,,Vooral hier in Apeldoorn is het veel te beladen", vindt Huizinga.

,,Aan de Naald hebben we toch al meer dan genoeg... Wie daar langs komt doet de ogen dicht en ziet weer die auto daar tegenop klappen. Dat beeld gaat nooit meer weg. Het wrak zien is echt niet nodig. Maar als je het tentoonstelt haal je dat vreselijke verleden weer helemaal terug." Burgemeester De Graaf van Apeldoorn wil geen commentaar geven. De gemeente was in eerder stadium door beide musea op de hoogte gesteld van de opslag van het autowrak. „Elk woord dat ik erover zeg kan traumatisch zijn voor de mensen die meer dan een jaar bezig zijn geweest met de verwerking van Koninginnedag, voor zover dat al mogelijk is.”

Meerdere politieke partijen in de Apeldoornse gemeenteraad vinden het in elk geval nu ongepast om de auto tentoon te stellen. Zoiets zou ‘na een generatie’ mogelijk wel kunnen. VVD-Tweede Kamerlid Fred Teeven noemt het idee 'weinig smaakvol en niet gepast naar de nabestaanden'. ,,Ik dacht dat die auto al vernietigd was. Dat had volgens mij gewoon moeten gebeuren''. ,,Misschien is het anders als hiermee tien jaar gewacht wordt. Dit idee lijkt me in ieder geval veel te snel, zeker voor de nabestaanden." © GPD & De Stentor

Communiqué CODA over berichtgeving over Suzuki wrak

Donderdagmorgen 16 september is CODA gebeld door RTL Nieuws. CODA heeft geen publiciteit gezocht maar werd verrast door de stellige mededeling van RTL Nieuws die uit ‘betrouwbare bron’ hadden vernomen dat de Suzuki Swift in CODA Museum stond en dat CODA voornemens zou zijn die auto te tonen aan het publiek.Dat is absoluut niet het geval. CODA heeft deze auto niet in bezit. De auto staat opgeborgen in een krat in het depot van het Nederlands Politiemuseum en dit object is voor niemand te zien.

In overleg met de gemeente (Apeldoorn) is besloten om een korte reactie te geven. CODA heeft nooit de intentie gehad om op korte termijn met of rond de Suzuki Swift een tentoonstelling te maken. Dat is een aperte onjuistheid. CODA heeft na de vreselijke aanslag in 2009  er voor gepleit om het object van de aanslag niet te vernietigen, maar te conserveren.

CODA heeft samen met het Nederlands Politiemuseum vanuit haar museale taak dit object willen behouden als artefact voor de lokale, en gelet op de impact, ook de nationale geschiedenis. Zodat op een later moment, voor nieuwe generaties dit historische artefact het verhaal kan vertellen over deze verdrietige en vreselijke periode uit de geschiedenis van Apeldoorn en Nederland. Voor nu is de enige intentie geweest: conserveren voor het nageslacht.

Er zijn diverse voorbeelden waarbij gruwelijke artefacten waaraan letterlijk bloed kleeft zijn opgenomen in museumcollecties. Voorbeelden hiervan zijn: het geweer waarmee Martin Luther King is vermoord, de pikhouweel waarmee Lev Trotsky om het leven werd gebracht in Mexico en langer geleden, in de zeventiende eeuw het zwaard waarmee Johan van Oldenbarnevelt  werd vermoord, in de vitrine van het Rijksmuseum in Amsterdam.
 
CODA heeft als kerntaak, o.a. als historisch museum van Apeldoorn, om de geschiedenis van Apeldoorn in beelden en verhalen te vertellen. Nu en in de toekomst. Soms zijn beelden en objecten echter te pijnlijk om op korte termijn te kunnen gebruiken, maar voor een volgende generatie moet die informatie wel beschikbaar blijven.

Vanuit respect en vanuit empathie voor de slachtoffers, nabestaanden en alle betrokkenen bij deze vreselijke periode hebben wij nooit de intentie gehad om op enigerlei wijze het object van de aanslag op korte termijn te gebruiken voor een tentoonstelling of andere presentatie. Daarvoor zijn wij veel teveel betrokken bij en zelf ook onderdeel van de samenleving in Apeldoorn.

Het interview van RTL Nieuws sec is prudent en integer. De vooraankondiging was dat echter niet, daarin werd gesuggereerd dat CODA het wrak gaat tentoonstellen. Uit het interview is een belangrijke zin weggehaald. De zin waarin gezegd wordt dat tentoonstellen ‘de komende decennia niet aan de orde is’. Van andere informatie en suggesties door derden gebracht waarin het beeld naar voren komt dat CODA de Suzuki bezit of gaat gebruiken voor een tentoonstelling nemen wij nadrukkelijk afstand. Volgende generaties museumdirecteuren kunnen bezien of en hoe dit object getoond kan worden.

Zie de verklaring op de site van het museum.