Den Haag had de naam. 21 jaar werd Koninginnedag daar niet zozeer op 30, maar vooral op 29 april gevierd met een groot gratis muziekfestival. Dit jaar vindt de Haagse KoninginneNach voor het eerst niet meer plaats. Maar tientallen andere steden namen het stokje over. Koninginnedag wordt daar niet meer op één, maar op twee dagen gevierd.
Het voelt vreemd voor Herbert Boerendonk van Doen Evenementen. Op zijn kantoor hangen nog de affiches van 21 afleveringen van de Haagse KoninginneNach. Het was een muziekfestival dat zijn weerga niet kende. Op de hoogtijdagen kwamen 275.000 Nederlanders op dit spektakel op de avond voor Koninginnedag af. Vier, vijf,soms zes podia stonden in de binnenstad. En in de kroegen stonden nog meer bands. Maar de Haagse Koninginnenach is niet meer. ,,Het is aan zijn succes ten onder gegaan'', vertelt Boerendonk die het festival ooit begon met Roland Verbiest.
Hij was toen directeur van muziekpodium Paard van Troje, Verbiest gaf een maandblad uit waarin alle culturele activiteiten waren opgenomen. Het idee was simpel. ,,Trek bezoekers de binnenstad in door bands op podia te laten spelen. Zodra dat is afgelopen gaan mensen vanzelf de kroegen in.'' Het concept sloeg aan en enkele jaren later bezochten al meer dan tweehonderdduizend Nederlanders het festival. Hoogtepunten zijn er vele, zoals het optreden van Anouk in 1998. Haar optreden trok zoveel fans, dat het voortijdig afgebroken moest worden; tientallen bezoekers waren door de drukte onwel geworden.
Grote acts als Di-rect, Racoon en Blöf brachten hun liederen ten gehore. ,,Toen kon dat nog. Maar nu kun je een band als Blöf hier niet meer neerzetten. Dat zou veel te veel volk aantrekken.'' Acht jaar geleden begon het tij te keren. ,,Het werd te groot. Steeds meer mensen kwamen niet voor de muziek, maar voor het Oranjegevoel. Ze liepen in groepen door de stad, verkleed en schreeuwend'', vertelt Boerendonk.
Ongeregeldheden rond het feest namen toe, evenals de kosten die de organisatie moest maken om de mensenmassa beheersbaar te houden. Tegelijkertijd haakten steeds meer sponsors af. ,,Een band willen ze nog wel sponsoren, maar een beveiliger of een dranghek is minder aantrekkelijk.'' Het leidde ertoe dat ze steevast jaarlijks de gemeente Den Haag om extra geld moesten vragen. Die gaf dat, tot vorig jaar, toen trok de gemeente de stekker eruit. Een nieuw, kleinschaliger festival komt er voor in de plaats, het Life I Live- festival.
Waar Den Haag de naam had, namen de afgelopen jaren steeds meer steden het concept over. In Amersfoort heeft vanavond de Koninginnenachtviering voor de vijfde keer plaats. Deventer en Maastricht vieren het voor de tweede keer. In Tilburg is het de achtste keer. Gouda begon er dertien jaar geleden mee. Venlo viert het voor de derde keer met een openlucht dansfeest. ,,Speciaal voor de jeugd'', legt een woordvoerder uit.
Eindhoven gaf het festijn in navolging van Den Haag een eigen naam, 'Knacht'. In deze steden blijft het festival beperkt in omvang, gericht op de eigen inwoners. Anders is het in steden als Arnhem en Utrecht. Deze laatste stad trekt inmiddels met haar vrijmarkt en muziekfestival op 29 april circa driehonderdduizend bezoekers. Het is het grootste evenement van het jaar.
Om al die bezoekers in goede banen te leiden gelden er strikte regels. ,,Enkele jaren geleden werd nog overal alcohol verkocht. Maar om onbeheersbare situaties te voorkomen, is de verkoop daarvan aan banden gelegd'', zegt een woordvoerder. Als een stad weet wat er gebeurt als zo'n feest onbeheersbaar wordt, dan is het Amsterdam wel. Om die reden werd de Koninginnenachtviering vanaf 1997 zelfs expliciet verboden door toenmalig burgemeester Schelto Patijn.
,,Er was geen enkele regie meer. Iedereen deed maar wat, muziekpodia speelden tegen elkaar, massa's mensen liepen met sloten alcohol op straat. Dat kon echt niet meer'', vertelt een woordvoerder van de gemeente. Maar zelfs die stad heeft het festijn in 2005 weer in ere hersteld, al is het dan onder de strikte voorwaarde dat het 'klein' blijft. ,,Koninginnedag is voor iedereen, maar die avond, die is alleen voor Amsterdammers.' © GPD; Foto: © GPD
Reacties