De kaart werd in de aanloop naar Koninginnedag in de landelijke media gretig uitgespeeld: Thorn, het Witte Stadje, een gespleten gemeenschap waar 'bokken' en 'geiten' al anderhalve eeuw met elkaar overhoop liggen. Ach, ja, zo'n stukje Limburgse folklore doet het altijd goed op de landelijke markt. En eerlijk is eerlijk: Thorn kent inderdaad nog steeds die muzikale tweedeling tussen de Koninklijke Harmonie en de Kerkelijke (Sint Michaël), de 'bokken' en 'geiten'.
Maar valse noten levert dat nauwelijks nog op... Tussen bokken en geiten Het bezoek van koningin Beatrix aan Thorn draagt bij aan de verbroedering van de twee rivaliserende harmonieën. Die uitspraak tekenden de media in de aanloop naar Koninginnedag op uit de mond van burgemeester Stef Strous van Maasgouw. ,,Het koninklijk bezoek duurt niet lang genoeg om beide harmonieën aan hun trekken te laten komen, maar beide orkesten zijn er in goed overleg uitgekomen en dat stemt hoopvol voor de toekomst."
Ach, ja. Leg dat citaat tijdens een korte rondgang door Thorn voor aan de inwoners van het stadje en de oogst bestaat voornamelijk uit besmuikte glimlachjes en reacties in de trant van "als burgemeester hoor je zoiets natuurlijk te zeggen, maar…" Het zou ook te veel gevraagd wezen: de koningin komt even langs, en prompt zijn de bokken (de Koninklijke Harmonie van Thorn) en de geiten (de Kerkelijke Harmonie Sint-Michael Thorn) hun anderhalve eeuw oude rivaliteit vergeten. Niet, dus.
Er is, zeggen insiders, achter de schermen in de aanloop naar Koninginnedag wel degelijk gesteggeld over welk van de twee muziekgezelschappen nou precies wat zou doen tijdens het programma van het koninklijk bezoek. Maar de tijd dat beide partijen daarbij rollebollend over straat gingen, is passé. Het blijft bij vage gemeenplaatsen, binnensmonds gemopper. Meer wil niemand ervan maken. Meer is het ook niet, bezweert iedereen.
Thorn wil een feestje bouwen tijdens Koninginnedag, zich met een glanzend visitekaartje aan de natie presenteren. Dat de landelijke media in hun voorbeschouwingen op het bezoek van de koningin aan Thorn en Weert gretig inhaakten op de historische 'strijd' tussen de bokken en de geiten, heeft in het Witte Stadje tot gemengde reacties geleid. De een vindt het heel logisch - ,,Het is toch typisch voor Thorn, die tweestrijd." - terwijl de ander het als nogal overdreven beoordeelt - ,,Altijd weer dat gedoe over die bokken en die geiten; alsof het hier elke dag over niks anders gaat."
Met alle begrip voor die laatste reactie, toch - voor degenen die het verhaal nog niet zouden kennen - in kort bestek even de historische achtergrond. Tot 1863 had Thorn één muziekvereniging: het Philharmonisch Gezelschap Concordia. Muzikanten van dit gezelschap luisterden op gezette tijden ook feesten en (dans)partijen op. Tot ongenoegen van de pastoor, die dansen beschouwde als duivelswerk, als uiting van zedelijk verval.
In 1863 kwam het tot een openlijke ruzie, naar aanleiding van het ontslag van de koster - tevens kastelein - die juist pleitte vóór dansfeesten en dansmuziek. Het Philharmonisch Gezelschap scheurde in tweeën. Een deel volgde de pastoor, trad toe tot de Kerkelijke Harmonie Sint Michaël en beloofde plechtig alleen nog tijdens de kerkelijke aangelegenheden te musiceren. Die volgzaamheid leverde de muzikanten in de volksmond al snel de bijnaam geiten op.
De muzikanten van het Philharmonisch Gezelschap die zich niet voegden naar de pastoor, werden door diezelfde volksmond bokken gedoopt. Hun leider, de toenmalige burgemeester van Thorn, wist in 1865 voor zijn vereniging het predikaat 'Koninklijke' te verwerven. Vandaar: Koninklijke Harmonie van Thorn. Over de rivaliteit die sindsdien tussen beide verenigingen bestaat, zijn inmiddels al boeken vol geschreven.
Vroeger verdeelde ze het dorp in twee kampen, en was het motto 'eens een bok, altijd een bok' - en vul daar voor de andere partij maar 'geit' in. Overlopers waren er niet. Dat lag heel gevoelig. En wie oorspronkelijk van buiten Thorn kwam, dus niet tot een van beide partijen behoorde, was 'niets'. De scherpe kantjes zijn er inmiddels wel af, van die Thornse tweedeling. Maar de Koninklijke en de Kerkelijke blijven rivalen.
Dat heeft zeker ook zijn goede kanten. Op muzikaal gebied hebben beide verenigingen elkaar decennia lang tot grote prestaties opgezweept. En nog steeds houden ze elkaars muzikale doen en laten met argusogen in de gaten. Maar daarbuiten? Daar doen die van Thoear niet zo moeilijk. Niks bokken en geiten, gewoon mensen onder elkaar. Het bezoek van koningin Beatrix aan Thorn draagt bij aan de verbroedering van de twee rivaliserende harmonieën, zei de burgemeester. Ach, ja.
Ze glimlachen er nog maar eens om in Thorn. Want ze weten maar al te goed dat juist die rivaliteit het toch al charmante Witte Stadje nog wat extra charme geeft. De 'strijd' tussen de bokken en de geiten is in de anderhalve eeuw sinds de opsplitsing van de muziekverenigingen uitgegroeid tot een stukje Thornse cultuurhistorie. Al is volgens anderen Thornse folklore een betere uitdrukking. Dat past dus mooi bij de folklore van Koninginnedag. © GPD
Reacties