Het Prins Claus Fonds moet knokken voor aandacht. De vanzelfsprekende mediabelangstelling uit de eerste jaren is na het overlijden van prins Claus in 2002 weggeëbd. Cultuur en ontwikkelingssamenwerking worden tegenwoordig ook vaak gezien als elitair en onnodig. Het Fonds moet nog beter laten zien wat de toegevoegde waarde is, zegt erevoorzitter prins Constantijn.
,,Hoeveel is een rolmodel waard? Wat is de economische waarde van cultuur? Wat levert een muziekschool voor Palestijnse kinderen op?" Prins Constantijn onderkent dat het fonds dat naar zijn vader is genoemd met tegenwind te maken heeft, zoals meer zaken op het grensvlak tussen cultuur en ontwikkelingssamenwerking. ,,We moeten nog beter communiceren wat de toegevoegde waarde is van het Prins Claus Fonds en van de prijzen", zegt de prins.
Hij erkent dat het niet gemakkelijk is. Het Claus Fonds heeft de afgelopen jaren in het buitenland aan prestige en statuur gewonnen. Colombia schrapte dit jaar meteen een wetsvoorstel dat bouwen met bamboe wilde verbieden nadat de Colombiaanse architect Simón Vélez de Claus Prijs kreeg juist vanwege zijn bouwen met bamboe. ,,Uitzonderlijk, zo'n snel resultaat. Regeringen zijn meestal niet zo snel", lacht Constantijn. De resultaten zijn ook niet altijd zo duidelijk te meten.
Hij ziet voordelen voor Nederland, dat in de wereld aan prestige wint door 'public diplomacy' zoals steun voor cultuur en dat in een tijd dat grote fondsen het laten afweten. Het Claus Fonds gaat daarbij taboes en heikele onderwerpen niet uit de weg. ,,De context bepaalt of iets een taboe is", verduidelijkt de prins. Het fonds zoekt de controverse niet per se op. ,,In sommige landen is vrije meningsuiting al een taboe, of kunst. Dan is onze steun daarvoor dus controversieel."
Constantijn is sinds het overlijden van prins Claus erevoorzitter van het fonds, samen met zijn broer Friso. ,,Dat erevoorzitterschap komt voort uit de band met mijn vader", zegt de prins. ,,In familieverband is destijds besloten dat ik dit met mijn broer zou doen." Prins Claus kreeg het fonds in 1996 van de regering cadeau op zijn zeventigste verjaardag. 'Cultuur is een basisbehoefte' was het credo van Claus, dat nog steeds wordt uitgedragen door het fonds. ,,Maar dat is moeilijk tastbaar te maken", weet Constantijn.
Wanneer het economisch tij tegenzit, richt een samenleving zich meer naar binnen. Overal klinkt de roep om bezuiniging, niet in de laatste plaats op cultuur en ontwikkelingssamenwerking. ,,Daarom is het des te belangrijker om juist nu dit werk te blijven doen, deze steun van het fonds te blijven geven", zegt Constantijn. ,,Inhoudelijk hebben we de laatste vijf jaar vooruitgang geboekt. De reikwijdte van het fonds is enorm gegroeid, dat zie je ook aan de geografische spreiding van de prijzen. We zijn volwassener en professioneler geworden", meent hij.
Volgens minister Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) kan ,,geen samenleving zonder kunst en cultuur." Hij vindt dat cultuur en ontwikkeling onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, maar die mening wordt niet door iedereen in Den Haag gedeeld. ,,We krijgen nu nog het meeste geld van de regering. We hebben daarom ook niet meteen last van het opdrogen van allerlei fondsen, maar we willen de basis wel verbreden", vertelt Constantijn.
Dat het Claus Fonds nu minder aandacht krijgt dan in de eerste jaren, toen prins Claus van de prijsuitreikingen bijzondere happenings maakte, vindt Constantijn ook wel logisch. ,,De naamgever is er niet meer. Die grote belangstelling toen had ook te maken met mijn vader." © GPD; Foto: © Capital Photos, Frank van Beek
