Beatrix Regina ROYALBLOG.NL

'Heel veel dank voor hartverwarmende felicitaties'

 
* Paleis Huis ten Bosch maandag, de 73ste verjaardag van koningin Beatrix.

Koningin Beatrix heeft maandag via Twitter bedankt voor de gelukwensen voor haar verjaardag. ,,Heel veel dank voor alle hartverwarmende felicitaties!'', luidde de tweet die de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) in opdracht van de vorstin de wereld in stuurde. Veel Nederlanders hebben de koningin gefeliciteerd via Twitter. De hele dag door stroomden de verjaardagstweets binnen. Ook kreeg Beatrix bloemen en geschenken, die werden bezorgd bij Huis ten Bosch. Over het aantal bloemen en cadeaus kon de RVD geen mededelingen doen, dat wordt niet bijgehouden, aldus het ANP.

 
© DPP Patrick van Katwijk

'Majesteit' wordt 73 jaar

 
Koningin Beatrix viert maandag haar 73ste verjaardag. Op 31 januari is het tevens precies 31 jaar geleden dat toenmalig koningin Juliana aankondigde dat ze op 30 april 1980 haar taken zou overdragen aan dochter prinses Beatrix. © HJ; Foto: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk 

Beatrix komt binnen bereik van record Willem III

 
Koningin Beatrix kan op 7 november een bijzondere historische mijlpaal bereiken. Op die datum is ze de oudste regerende monarch uit de vaderlandse geschiedenis. Een dag eerder evenaart ze het huidige record dat op naam staat van haar overgrootvader koning Willem III. Die overleed op 23 november 1890*), precies 73 jaar en 279 dagen oud. Hij was toen al geruime tijd ziek. Koningin Beatrix wordt maandag 73 jaar.

De koninklijke verjaardag, die dit jaar publiekelijk gevierd gaat worden in de Limburgse plaatsen Thorn en Weert, is de laatste jaren steevast aanleiding tot speculatie en discussie over de resterende duur van Beatrix' regering. Het is niet alleen een nationaal 'gezelschapsspel'. Uit de uitgelekte ambtsberichten van Amerikaanse diplomaten in Den Haag blijkt dat ook zij daaraan deelnemen.

Argument om prins Willem-Alexander en prinses Máxima bij hun bezoek in 2009 aan New York ook te ontvangen op het Witte Huis is dat de prins 'spoedig' de troon zal overnemen. President Barack Obama trekt inderdaad een paar minuten uit voor de gast uit Nederland, maar de diplomaten blijken het - in navolging van veel wijsneuzen hier - bij het verkeerde eind te hebben. Het record zal Beatrix - volgens de agenda bezoekt ze tegen die tijd de voormalige Nederlandse Antillen - dan ook wel breken.

Dat de koningin plotseling opdook in de diplomatieke post, kreeg twee weken geleden overdreven veel aandacht. De ombudsman van NRC Handelsblad verklaarde dat uit de publiciteitsdrang van de betrokken media, de krant en RTL, die via een omweg beslag hadden weten te leggen op de tienduizenden 'cables' van WikiLekken. De kersverse ambassadeur van de Verenigde Staten moest om haar werkzaamheden in Den Haag aan te vangen verplicht langs op paleis Noordeinde voor het aanbieden van haar geloofsbrieven. Niks bijzonders, een paar keer per maand rijden op woensdagochtend koetsen met nieuwe diplomaten naar het paleis. Staatshoofd en nieuwe gezant praten dan over de lopende zaken in de betrekkingen met Nederland. En met de vertegenwoordiger van Amerika komt dan de Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan ter sprake.

Inderdaad, een 'moeilijke kwestie'. Voor 'gedoogpartij' PVV was dat weer een voorbeeld van onaanvaardbare koninklijke bemoeizucht, hetgeen voorman Geert Wilders ook meteen liet weten. Zorgvuldigheid en kennis van het staatsrecht zijn niet zijn sterkste punten. Dat de vorstin haar taak naar de letter uitvoerde, ach dat was een detail waarmee hij zich niet wilde bezighouden. Voor Beatrix was het echter andermaal een signaal dat het overdragen van de kroon niet rimpelloos zal kunnen geschieden.

 
Daarvoor staat de monarchie momenteel te veel op de tocht - niet wegens falen, maar vanwege de wens de 'Koning' op grotere afstand te zetten van het landbestuur. Een wens die mede wordt ingegeven door degenen die het onderscheid tussen macht en invloed van het staatshoofd niet goed kunnen of willen maken. Stichtende woorden in een kersttoespraak worden dan uitgelegd als een persoonlijke aanval en als bemoeienis met de politiek. Conclusie: 'de koningin moet als een haas uit de regering.'

In dat klimaat van verdachtmakingen, onterechte verwijten en terechte discussie over verdere modernisering van het koningschap of zelfs afschaffing daarvan, is het niet makkelijk een geschikt moment te kiezen om de scepter over te dragen op de volgende generatie. Niemand die precies weet welke overwegingen de als zeer zorgvuldig en doordacht handelend bekend staande Beatrix daarbij betrekt.

Haar eigen gezondheid, ongetwijfeld. Het politieke klimaat en de stabiliteit van het kabinet, niet onwaarschijnlijk. De staat van de renovatie van het Paleis op de Dam, nou nee. De leeftijd van de kinderen van haar oudste zoon, heel goed denkbaar. Ze zitten immers nog niet eens alledrie op school en Beatrix' zoons waren aanmerkelijk ouder toen koningin Juliana op 31 januari 1980 aankondigde afstand te doen van de troon. Maar ze moet ook rekening houden met de houdbaarheidsdatum van Willem-Alexander, die in 2007 door 'het volk' geschikter werd gevonden dan nu.

Of mikt Beatrix wellicht op een paar fraaie ronde getallen voor haar slotakkoord: in 2013 wordt ze 75, is ze 33 jaar koningin en is het tweehonderd jaar geleden dat de eerste Oranjevorst aantrad. Eerder heeft ze gezegd niet veel op te hebben met jubilea, maar historisch besef kan de koningin ook niet worden ontzegd. In 1963 speelde ze als prinses een belangrijke rol bij de 150ste herdenking.

Het kan ook nog dat Beatrix wacht op het werkstuk van Geert Wilders, die vorig jaar andermaal aankondigde met wetsvoorstellen te komen om de werkzaamheden van de koning(in) voortaan te beperken tot zwaaien en het aannemen van een boeketje bloemen. Bij de ontvangst van een buitenlandse diplomaat mag het dan ook niet meer gaan over de stand van de onderlinge relaties, maar - in het voorjaar bijvoorbeeld - alleen nog over de bloeiende tulpen in Keukenhof of (eerder) de kans op een Elfstedentocht.

De PVV hoopt rond Pasen de eerste concepten intern te kunnen bespreken, maar het kan ook later worden, aldus een zegsman, en daarna is nog een heel lange weg te gaan - inclusief een grondwetswijziging - alvorens het kan ingaan. Het is overigens een discussie die tien jaar geleden ook al werd gevoerd, en die toen een stille dood stierf. Het verschil met nu zijn vooral de toon en het volume. De koningin kan daarom ook beslissen nog even stug door te werken.

*) in de eerste versie van dit verhaal stond een verkeerde sterfdatum; 

© GPD; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk; Capital Photos Frank van Beek

CBS: tweeduizend 73-jarigen werken nog, net als Beatrix

Met haar (bijna) 73 jaar is koningin Beatrix een van de weinige Nederlandse vrouwen die op die leeftijd nog betaald werk doen. Er zijn in Nederland tweeduizend 73-jarigen die nog betaald werk verrichten, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

 
Het gaat dan om mensen die meer dan twaalf uur per week aan het werk zijn. Deze werklustigen op leeftijd zijn vooral mannen. Koningin Juliana was 70 toen ze, op de 42ste verjaardag van haar dochter en opvolgster Beatrix, in 1980 bekendmaakte dat ze ermee ging stoppen omdat ,,haar krachten gingen afnemen''.

Juliana zat toen bijna 32 jaar op de troon. Beatrix heeft er nu 31 jaar op zitten als staatshoofd. In Europa behoort Beatrix qua leeftijd tot de middenmoot. De Britse koningin Elizabeth (84), koning Albert II van België (76), koning Juan Carlos van Spanje (deze maand ook 73) en koning Harald van Noorwegen (in februari 74) zijn (net) wat ouder dan de Nederlandse vorstin. © GPD; Bron: ANP; Foto: © GPD Capital Photos, Frank van Beek

Koningin Beatrix houdt niet van gedoe

Jammer eigenlijk dat koningin Beatrix zelf niet de gelegenheid heeft te vertellen hoe ze terugkijkt op het afgelopen jaar 2010. Dat staan de mores van haar ambt als staatshoofd niet toe. Dat geeft ook maar gedoe en daar heeft Beatrix, zo blijkt uit de terugblik op het koninklijke jaar die de NOS uitzond, al in royale mate te maken gehad. Ook zonder haar hart te luchten.

Grootste pijnpunt was natuurlijk de langdurige en gecompliceerde kabinetsformatie. 'Hou maar op' zou de koningin daarover in een onbewaakt moment hebben gezegd tegen balletmeester Hans van Manen. Wat Beatrix verder dacht en vond, wordt gedekt door het 'geheim van Noordeinde'. Al hoewel. Ruud Lubbers, één van haar informateurs, lichtte tot verbijstering van velen tijdens het moeizame onderhandelingsproces toch een tipje van de sluier op. Hij probeerde de zetten van de koningin op het politieke schaakbord te duiden.

,,Heel ongebruikelijk. Ik begrijp niet waarom hij dat gedaan heeft", zegt historica Maria Grever in de uitzending. ,,Je hoort niet uit de school te klappen." De koningin is, hoewel de Kamer eigenlijk al jaren roept zelf de leiding te willen nemen bij een kabinetsformatie, de regisseur in het proces. Maar dit jaar werden de ongeschreven spelregels niet nageleefd. Mark Rutte, Maxime Verhagen en Geert Wilders kwamen achter haar rug om tot overeenstemming.

,,Dat zorgde voor verwarring", meent Grever, die zich afvraagt waarom de Tweede Kamer ,,de zaak niet naar zich toetrekt." De koningin krijgt van haar een ruime voldoende. ,,Ik vind dat ze het geheel volgens de regels heeft gedaan”, aldus Maria Grever. Politiek was het dus geen gemakkelijk jaar voor de deze maand 73 jaar wordende vorstin. Het drama van Apeldoorn op Koninginnedag 2009 had ook zijn weerslag op koninklijke activiteiten dit jaar. De veiligheidsmaatregelen rond de viering van Koninginnedag in Wemeldinge en Middelburg waren ongekend.

Vooraf was er sprake van een 'zekere spanning', zo liet ook Beatrix weten. Maar de dag verliep zonder noemenswaardige incidenten. ,,Zo een prachtig feest", vond de koningin, die de Zeeuwen bedankte voor het 'teruggeven' van Koninginnedag. Een week later echter moest Beatrix rennen voor haar leven omdat op de Dam in Amsterdam bij de Dodenherdenking paniek uitbrak toen een dakloze man begon te schreeuwen en het publiek opeens alle kant oprende. Omvallende dranghekken klonken in de verwarring als schoten, en koningin, Willem-Alexander en Máxima werden in allerijl in veiligheid gebracht. Er vielen tientallen gewonden, maar meer dan een schreeuw om aandacht was er niet.

Onder applaus kwam het gezelschap terug en werd de herdenking voortgezet. Maar de schrik stond op ieders gezicht te lezen. ,,Dit soort incidenten bemoeilijkt het functioneren van de koningin", weet Grever. ,,Ze wil contact met de bevolking en ze moet zichtbaar zijn." Het gooien van een theelichtje naar de Gouden Koets op Prinsjesdag en het ingooien van de ruiten van paleis Noordeinde benadrukten dat de onbezorgde dagen definitief voorbij zijn. Al heeft de net zeven jaar geworden prinses Amalia daar nog geen weet van, zoals uit de opnamen van de zomerse fotosessie op de Horsten nog eens blijkt. © GPD Vooruitblik op NOS Oranje jaaroverzicht 2010

'Misschien hakkelde koningin Beatrix wel expres'

OPINIE. De koningin, zo hoor je voorstanders van de monarchie vaak zeggen, staat symbool voor de eenheid van de natie. Als het land huilt, huilt ook de koningin. Zo ging het na de Bijlmerramp, zo ging het na de vuurwerkramp in Enschede. Op Prinsjesdag viel op dat de koningin bij het voorlezen van de Troonrede veelvuldig hakkelde. Hortend en stotend ploegde ze zich door de tekst die haar door scheidend premier Balkenende was aangereikt. 's Avonds op tv werd er de draak mee gestoken ('Philip Freriks kon er nog een puntje aan zuigen'), maar niemand hield rekening met de mogelijkheid dat Beatrix wel eens met opzet aan het stamelen kon zijn geslagen.

Door René van der Lee, opinieredacteur van Brabants Dagblad

Als de koningin dan toch het gemoed van de natie moet symboliseren, dan was haar Philip Freriks-imitatie de welhaast perfecte verbeelding van de staat waarin het Koninkrijk der Nederlanden verkeert. Nederland is een pruttelende auto die elk moment de geest kan geven. De bestuurder Jan Peter is dik een half jaar geleden uit de bocht gevlogen, nadat zijn bijrijder Wouter het stuur wild naar links had getrokken. Met zijn pink probeert hij de wagen nog de goede kant op te sturen, maar de lol is er al lang van af: meer dan een sukkeldrafje zit er niet meer in. Langs de kant van de weg staat een stel onbehouwen struikrovers klaar om de zwaar beschadigde auto over te nemen, maar ze kibbelen nog over de vraag wie voorin en wie achterin mag zitten.

Precies tien jaar geleden las Beatrix de Troonrede van het jaar 2000 voor zonder de minste of geringste hapering. Het geld klotste tegen de plinten, de pensioenen waren nog veilig en er was niemand die bezwaar maakte tegen het plan om wat meer ontwikkelingsgeld naar de Derde Wereld te sturen. Vrijwel alle onderdanen leken gelukkig. Niets wees er op dat onder de Nederlandse aardkorst het onbehagen lag te gisten. In tien jaar tijd is de idylle van toen volledig verdampt. Pim Fortuyn ontdekte de paarse puinhopen, bestempelde de 'achterlijke' islam als erfvijand en de rest is geschiedenis. Vanuit haar paleis ziet Beatrix nu neer op de brokstukken van haar koninkrijk.

De verkiezingsuitslag van 9 juni maakt het vrijwel onmogelijk om een fatsoenlijk kabinet te vormen en de man met de grootste mond maakt nu bij de kabinetsformatie de dienst uit. Haar vertrouweling Ruud Lubbers is inmiddels afgeserveerd als een 'oude olifant' en ook de waarschuwingen van andere oud-premiers worden in de wind geslagen. Het beschavingsoffensief van Jan Peter Balkenende is uitgelopen op een faliekante mislukking. De verruwing van de samenleving is alom tegenwoordig. Op tv is er zelfs een aparte omroep voor opgericht (PowNed), waar iedere avond te zien is hoe doorgewinterde politici zich vrijwillig laten beledigen met schunnige en platvloerse opmerkingen. Allemaal zijn ze bang om, à la Ella Vogelaar, weggezet te worden als ouderwetse autisten, niet meer in staat om de hartslag van het volk te horen.

De VARA, die zich zegt te laten inspireren door beginselen als 'sociale rechtvaardigheid' en 'menselijke waardigheid', vond het dinsdag nodig om 'Jakhals Erik' verslag te laten doen van Prinsjesdag. Zijn belangrijkste daad was dat hij koningin Beatrix bij het betreden van de Ridderzaal iets toeschreeuwde over de van drugsgebruik verdachte oorlogsheld Marco Kroon. De VARA was er zo trots op dat ze het voorval gisteren als 'Fragment van de Dag' op haar website plaatste. En om het nog gekker te maken: zelfs de jongens van Powned spraken dinsdagavond schande van het optreden van 'Jakhals Erik'.

Zeg eerlijk: zou u niet gaan stotteren als u aan het hoofd stond van zo'n land? Om de staat van het land nog beter te symboliseren had majesteit er eigenlijk om de drie alinea's nog een krachtig scheldwoord tegen aan moeten gooien, als een lijder aan het syndroom van Gilles de la Tourette. Een scheldende koningin, als de perfecte primus inter pares. © GPD; René van der Lee is opinieredacteur; GPD © AP 

Beatrix dertig jaar koningin: niemand wil van haar af

De veiligheidsmaatregelen die in Zeeland zijn genomen om de verjaardagsviering van koningin Beatrix vrijdag in goede banen te leiden, doen weinig onder voor het politionele machtsvertoon bij haar inhuldiging dertig jaar geleden.

Op 30 april 1980 ontaardde krakersverzet tegen de gevestigde orde in rellen van ongekende omvang. Als het goed is krijgen amokmakers in Wemeldinge en Middelburg geen enkele kans. Bivakmutsen  zijn langs de koninklijke wandelroute verboden. Klompen niet, in tegenstelling tot wat EénVandaag eerder deze week meldde.

In het collectief geheugen staan de 'kroningsrellen' nog diep gegriefd. De weerzin gold destijds minder de persoon Beatrix als het systeem waarvan zij als koningin bij uitstek het symbool werd. Maar dat de toenmalige 'kroonprinses' weinig populair was, speelde ook een rol. Er werden openlijk vraagtekens gezet bij haar geschiktheid voor het ambt. De eigenzinnigheid van Beatrix, door een oudere generatie nog als schokkend ervaren bij haar keuze voor een Duitse partner veertien jaar eerder, deed in sommige politieke kringen het ergste vrezen.

Bij het aantreden van Beatrix had de monarchie ook een gedeukt en stoffig imago. Koningin Juliana had de boel laten versloffen, ze was in haar laatste regeringsjaren ook niet meer zo scherp. Prins Bernhard bracht de Oranjes enorme schade toe door steekpenningen aan te nemen van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed, al heette het toen nog dat hij zich slechts 'ontvankelijk' had getoond voor giften. De ruiterlijke bekentenis kwam pas in postuum verschenen interviews. In dat klimaat moest de nieuwe vorstin een koers uitzetten.

Dertig jaar later is Beatrix (72) boven elke twijfel verheven. Ze heeft een vrijwel foutloos parcours afgelegd, daar is zelfs het gros van de republikeinen het over eens. Dat is een enorme prestatie, niet alleen de valse start in aanmerking genomen. Het is weinigen gegeven in het volle licht van de schijnwerpers zo lang en goed overeind te blijven, gezag uit te stralen en alom respect te oogsten. Aan het begin van de rit mocht Beatrix dan niet gewenst zijn, aan het einde van de rit wil eigenlijk niemand van haar af. De speculaties over spoedig aftreden zijn verstomd. En dat heeft niet alleen te maken met bezwaren tegen zoon Willem-Alexander, waarbij de geschiedenis uit 1980 zich herhaalt.

Beatrix koos vanaf het begin bewust voor een meer afstandelijke benadering van haar werk dan Juliana. Het ambt werd opgepoetst, gemoderniseerd en het 'no-nonsense' beleid van toenmalig minister-president Ruud Lubbers was ook in de hofhouding en de werkwijze van het staatshoofd terug te vinden. Beatrix maakte maximaal gebruik van haar grondwettelijke speelruimte. ,,Meer dan je van een koningin zou verwachten", aldus de Amerikaanse oud-president Bill Clinton in een interview met de NOS. Meer ook dan haar collega-monarchen in de rest van Europa.

Met het klimmen der jaren groeide de waardering, al vroeg de familie zich wel eens af of het niet een tandje minder kon. ,,Je hoeft niet álles te lezen, dat doen de ministers ook niet", aldus echtgenoot Claus in die jaren. Beatrix ging bij haar werk wel eens op tenen staan, maar alleen omdat die van een aantal ministers langer waren dan normaal. Het leidde rond haar zestigste verjaardag tot gemor over 'Beatrixisme'. De koningin werden haar werklust en ver doorgevoerde perfectie verweten.

Natuurlijke ontwikkelingen in de familie - rouwen en trouwen, geboorten van kleinkinderen - verzachtten het beeld dat de 'kille' Beatrix eind jaren negentig had gekregen. Maar populariteit was niet iets waar koningin Beatrix naar streefde. Aan opiniepeilingen heeft ze een broertje dood. Ze kunnen makkelijk worden gemanipuleerd, zijn vluchtig als gas en geven slechts dagkoersen aan. Daar kan iemand die dertig jaar of langer vooruit moet, niets mee.

Helemaal negeren kan Beatrix de uitkomsten niet, al was het maar omdat politiek Den Haag zich er meer dan pakweg dertig jaar geleden wél door laat leiden. Mede daardoor is het natuurlijke beschermende schild rond de monarchie langzaam afgesleten. Verschillende partijen willen de monarchie kortwieken. Discretie is niet langer vanzelfsprekend, terughoudendheid van Kamerleden en anderen in de samenleving is ook in discussies over het koningshuis verdwenen.

De felheid van de debatten over het declaratiegedrag van de Oranjes, de hoogte van de koninklijke uitkering vorig jaar en de mediastorm rond het vakantiehuis van haar zoon Willem-Alexander in Mozambique, illustreerden dat nog eens. Dat leidde in het paleis tot vertwijfeling, alsof de Oranjes opeens niets meer goed kunnen doen. Dit maakt het voor Beatrix moeilijk een goed moment te kiezen voor de overdracht van het ambt. Maar voor het eindoordeel over haar regering zal het niet meer uitmaken. Dat valt zonder meer positief uit.

© GPD; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk

Beatrix op reis: 'U ziet alleen de buitenkant'

Staatsbezoeken leveren Nederland geld op. De export naar een door koningin Beatrix bezocht land stijgt in de eerste tijd daarna met zo'n acht tot tien procent, om in latere jaren weer af te zwakken. Daar staat een prijskaartje van zo'n 1,5 miljoen euro tegenover, gebruik van het regeringstoestel en de kosten van beveiliging niet meegerekend.

Het is een van de interessante weetjes uit de eerste aflevering van een drieluik over Beatrix, waarin achtereenvolgens haar buitenlandse reizen, de Koninginnedagen en haar werkzaamheden in het algemeen aan bod komen. Aanleiding is het dertigjarig regeringsjubileum op 30 april, waaraan de vorstin zelf zo min mogelijk aandacht wil besteden.

Het is voor haar immers een gewone 'werkdag', met een vermoeiend en - vanwege het drama in Apeldoorn vorig jaar - beladen bezoek aan Zeeland. Bij het dertigjarig jubileum van haar moeder koningin Juliana werd destijds (1978) door televisie en kranten niet zo uitbundig stilgestaan. Maar de Oranjes staan tegenwoordig in het middelpunt van de belangstelling en zijn goed voor royale kijkcijfers.

Een terugblik op de 46 staatsbezoeken die Beatrix sinds 1981 heeft afgelegd, levert even aardige als soms plichtmatige beelden op: veel Wilhelmus, inspecties van erewachten en schudden van handen van koningen en presidenten. De koningin is bij zo'n buitenlandse trip het uithangbord van Nederland. Ze bereidt zich minutieus voor, niets wordt aan het toeval overgelaten.

,,U ziet vooral de buitenkant", verontschuldigde ze zich eens tegenover journalisten, maar het gaat vooral om de inhoud, zo verzekerde ze ook. Bedrijven kleven graag aan, omdat Beatrix deuren opent die anders ook voor de top van Philips of Shell niet meteen opengaan.

Bij het staatsbezoek aan Duitsland in 1982 spoorde Beatrix de West-Berlijners aan 'geduld' te hebben. De Muur die de stad verdeelde zou verdwijnen, zo wist ze, maar het zou nog even duren. De Amerikaanse oud-president Bill Clinton verklapt in de uitzending 'getroffen te zijn door de intelligentie' van de koningin, die veel meer met haar positie weet te doen dan doorgaans van een vorstin wordt verwacht. ,,Ik bewonder haar zeer", aldus Clinton.

Niet alleen de staatsbezoeken komen aan bod, ook de 'binnenlandse' reizen naar Aruba en de Nederlandse Antillen. Die leveren de mooiste televisie op, al zijn de beelden van de watergolf die tijdens een orkaan het haar van Beatrix een menselijker vorm geeft, bekend. Oud-premier Miguel Pourier vertelt destijds doodsangsten te hebben uitgestaan. Er werden ook stenen meegevoerd door het water, en die hadden wel eens op het onbedekte, koninklijke hoofd kunnen neerkomen. Maar vanwege haar onverschrokkenheid kan Beatrix op de eilanden niet meer stuk.

Anders ligt het in Suriname, dat Beatrix voor het laatst bezocht als prinses, bij de verlening van de onafhankelijkheid in 1975. Een staatsbezoek aan de oud-kolonie zou de kroon op de regeringstijd van de koningin zijn, zo wordt in Den Haag vaak gedacht. De aanwezigheid van oud-legerleider en couppleger Desi Bouterse staat die reis nog altijd in de weg.

,,Het leeft niet. We zitten niet te wachten op een staatsbezoek van Beatrix", zegt de Surinaamse schrijfster Cynthia McLeod, dochter van eerste president Johan Ferrier, nuchter. ,,Wat weten jongeren nog van de koningin?" Misschien dat Beatrix eerder had moeten komen, nu mag het best, maar het hoeft niet. © GPD; Foto: © RVD, DPP

* Dertig jaar koningin Beatrix: De Reizen, 27 april op Nederland 1, 22.29 uur; De Koninginnedagen, 28 april op Nederland 1, 22.17 uur; Het Koningschap, 29 april op Nederland 1, 22.20 uur.

Beatrix: weinig bloopers sinds 1980

Perfectie. Geen schandalen, geen ophef. Dat is de leidraad van koningin Beatrix. De afgelopen 28 jaar is zij er in geslaagd die vast te houden. Haar regeringstijd is tot nu toe vrijwel vlekkeloos verlopen. Daarom ook dat de paar incidenten die er zijn geweest, sterk zijn uitvergroot, bij gebrek aan beter.

Beatrix wil haar werk goed doen. Ze weet dat ze fouten kan maken, maar de buitenwereld moet daar niets van merken. Uitglijders blijven door het geheim van paleis Noordeinde ook onopgemerkt, zo lang iedereen zich tenminste houdt aan de regel dat over gesprekken met de koningin niets naar buiten komt. Alleen op die manier kan ze vrijuit praten, zich volop informeren en toch boven de partijen blijven staan. Komen haar mening of wensen wel naar buiten, dan is er een probleem.

De Amerikaanse politicus Jesse Jackson bijvoorbeeld kent de gevoeligheden rond het Nederlandse staatshoofd niet. Na een audiëntie bij de koningin vertelt hij in september 1983 uitvoerig over het gesprek: 'Beatrix zit in haar maag met de kruisraketten die de Navo in Europa wil plaatsen. Ze is voor uitstel, er moet eerst verder worden gepraat met de Sovjetunie.'

Leuk om te weten, maar premier Ruud Lubbers die op dat moment te maken heeft met grote weerstand tegen zijn plannen om de nucleaire wapens in Nederland op te stellen, verslikt zich in zijn ontbijt. Tegenstanders zijn er al genoeg. Zelfs prinses Irene heeft zich achter de honderdduizenden demonstranten opgesteld. Zo'n mening van de koningin kan hij missen als kiespijn.

De Rijksvoorlichtingsdienst wordt ingeschakeld. De dominee wordt gevraagd zijn woorden in te trekken. En als de koningin al zoiets zou hebben gezegd, zegt Den Haag, dan heeft ze het vast niet zo bedoeld of heeft Jackson het verkeerd begrepen.

Onbegrip is er ook in 1988 wanneer de koningin in de Troonrede vertelt dat Nederland 'in de afgelopen jaren schoner is geworden', met name wat betreft 'lucht en water.' Niemand die het gelooft, behalve Lubbers dan. Beatrix grijpt haar kersttoespraak aan voor een correctie. ,,Onze wereld lijdt onder vervuiling en vergiftiging van lucht, bodem en water. Langzaam sterft de aarde." Er is kortom nog veel te doen.

De koningin heeft het hart op de tong. Dat zorgt niet alleen na het bezoek van Jesse Jackson voor rimpels in de Hofvijver. Plaatselijke bestuurders in Harderwijk kijken in 1993 op hun neus wanneer de koningin bij een werkbezoek stelt dat ze niet zo snel in Den Haag moeten aankloppen voor hulp. Probeer 'zelf iets concreets' om tot een oplossing te komen, raadt Beatrix aan. Een dag later is het groot nieuws.

Af en toe komen leden van de Tweede Kamer op de thee. Dan wordt er over serieuze zaken bijgepraat en gediscussieerd. Maar het is niet de bedoeling dat de parlementsleden er na afloop over vertellen. In 1999 gebeurt dat toch: de koningin vindt dat de politie snel pepperspray moet krijgen, snapt niets van het cellenoverschot, ziet niets in de gekozen burgemeester en vertelt dat haar zoons liever in Brussel en Londen stappen omdat Amsterdam onveilig is.

Den Haag staat op z'n kop. De loslippige kamerleden krijgen een schrobbering. Maar Joost Eerdmans (LPF) vertelt in 2004 op Prinsjesdag vrolijk dat Beatrix de Troonrede maar vlak vindt en dat ze graag wil weten hoe ze het heeft gedaan. Opnieuw ontstaat discussie.

Het zijn maar incidenten, die veel aandacht krijgen omdat het paleisgeheim doorgaans zo goed wordt bewaard. Ook ministers moeten hun mond houden over hun gesprekken met de koningin. Hans van Mierlo heeft het daar moeilijk mee wanneer hij besluit een ambassade te openen in Amman. Omdat Beatrix het graag wil, zegt de minister van Buitenlandse zaken argeloos.

Maar dat is niet van belang. De koningin mag het wel wensen, het is uiteindelijk de minister die beslist. Van Mierlo bekent in de Tweede Kamer schuld. Hij had de verwijzing achterwege moeten laten. Van Mierlo is ook betrokken bij een andere zaak waarbij de invloed van de koningin ter discussie komt te staan. Vlak voor een staatsbezoek aan Zuid-Afrika in 1996 wordt de daar werkende ambassadeur E. Roëll overgeplaatst naar Brussel.

Heel ongebruikelijk, maar op eigen verzoek aldus Den Haag. De officieuze versie luidt echter dat Beatrix de man niet wil ontmoeten omdat hij jaren eerder zijn vrouw heeft verlaten. Van Mierlo wil niet toegeven, maar wordt gepasseerd door zijn secretaris-generaal. ,,Complete onzin", verklaart Beatrix over de haar toegeschreven rol tegen journalisten.

Praten met de pers is overigens geen favoriete bezigheid. Feiten en citaten deugen niet, woorden worden verkeerd uitgelegd, kortom 'de leugen regeert.' Dit nu heeft Beatrix wél gezegd, in 1999, nota bene op een bijeenkomst met journalisten. Ze moet hebben geweten dat haar uitspraak naar buiten zou komen, niettegenstaande de gouden regel dat de vorstin niet rechtstreeks mag worden geciteerd.

Ministers zijn niet altijd even blij met de overmatige punctualiteit en gedrevenheid van de koningin. Ze ondervinden last van haar bazigheid, ergeren zich meer aan haar eigenzinnigheid, constateert Harry van Wijnen in 2000. Ze verzinnen ook uitvluchten om aan de ijzeren greep van Beatrix te ontkomen. Zo ontstaat de rel over het gebruik van het Wilhelmus.

De spelregels zijn duidelijk: alleen voor leden van het koninklijk huis wordt het volkslied gespeeld. Ministers moeten het doen met een ander deuntje. ,,Het Wilhelmus is van mij", zou Beatrix hebben gezegd, beweren bewindslieden anoniem. ,,Niet waar", zegt het paleis, maar de regels worden wel versoepeld.

Soms zijn ministers overijverig. ,,Het moet uit zijn met de beschadigende satire over het koningshuis", roepen premier Balkenende en justitieminister Donner eind 2003. Opnieuw breekt een storm los. Beatrix verklaart korte tijd later doodleuk geen last te hebben van satire. Maar als staatssecretaris Nuis (cultuur) in 1996 besluit geen subsidie te geven voor het satirische toneelstuk 'Emily of het geheim van Huis ten Bosch', wordt daarin de hand gezien van de koningin.

De koninklijke antennes zijn ook wel eens verkeerd afgesteld. Koningin Bearix krijgt in 2000 een lawine aan kritiek over zich heen als ze besluit op skivakantie te gaan in Oostenrijk, waar net een extreem-rechtse regering is aangetreden. Premier Wim Kok, die ze vooraf raadpleegt, vindt het goed, maar Beatrix moest beter weten.

In april 2005 praten premier en koningin over de begrafenis van paus Johannes Paulus II. De Oranjes gaan als enige Europese koninklijke familie niet. Het blijkt een miscalculatie. In de dagen daarna worden familieleden schielijk naar allerlei rouwmissen gestuurd om de publicitaire schade te beperken.

Beatrix komt eind 2007 ook in een storm terecht wanneer Geert Wilders haar kersttoespraak, met daarin de traditionele oproep tot verdraagzaamheid en tolerantie en een veroordeling van grof verbaal geweld, opvat als een persoonlijke terechtwijzing. 'Multi-culti onzin' vindt Wilders. ,,Het is alsof ik minister Vogelaar hoor praten." En die bewindsvrouw heeft hij afgeserveerd als 'knettergek'.

Het moet nu maar eens uit zijn met die praatjes van Beatrix, meent Wilders, die de koningin uit de regering wil halen en haar rol wil beperken tot het doorknippen van lintjes. Maar dan niet van zijn partijkantoor of op de Antillen, want dat deel van haar koninkrijk moet volgens de PVV voor één euro te koop worden aangeboden op e-bay. 

Harry van Wijnen schrijft in 2000 dat de koningin haar familie strak in het gareel heeft en dat Beatrix twintig schadevrije jaren achter de rug heeft. De drukinkt is nog niet droog of de ene na de andere affaire breekt los. Willem-Alexander komt thuis met de dochter van een Argentijnse oud-minister uit de tijd van de bloedige junta; Friso heeft een vriendin die in het verleden vriendschappelijke banden onderhield met een hasjkoning en daarover zuinig is met informatie.

En nichtje Margarita pikt het niet langer dat haar als blaaskaak aangemerkte echtgenoot wordt genegeerd. Samen doen ze uit wraak een boekje open over het paleisleven. Drankmisbruik, horkerig gedrag, machtsgebruik en kleinzieligheid voeren daarin de boventoon. De koningin is even de regie kwijt. Haar zorgvuldig opgebouwde imago en de bijbehorende perfectie, liggen te grabbel.

Beatrix staat steeds als eerste op de barricaden om het privéleven van haar familie te verdedigen en buiten zicht te houden, maar nu zorgt juist dat privédomein voor ophef. Premier Wim Kok kiest de weg van stille diplomatie en houdt de omstreden schoonvader weg bij het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima.

Zijn opvolger Jan Peter Balkenende zoekt de oplossing in een volle aanval op Mabel en Friso en wat gerommel in de marge in de richting van de wild om zich heen slaande Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn. Het Kabinet der Koningin wordt voortaan scherper in de gaten gehouden en de premier neemt meer verantwoordelijkheid.

De grote klapper komt dan nog. Vanuit de grafkelder in Delft doet prins Bernhard in december 2004 postuum zijn uiterste best zijn familie te beschadigen. Hij meldt geldgebrek van Beatrix, vertelt over buitenechtelijke kinderen, bekent omkoperij en toont absolute minachting voor echtgenote Juliana. Koningin Beatrix heeft 'pappie' 25 jaar lang in toom gehouden, maar zijn laatste oprispingen kan ze niet voorkomen. Gelukkig schaden die vooral hem zelf. © GPD. Bewerking van artikel uit 2005

Monarchie vaart wel onder serieuze Beatrix

Koningin Beatrix zit op 30 april dertig jaar op de troon. Dat is korter dan haar voorgangers koningin Juliana (31 jaar) en koningin Wilhelmina (bijna 58 jaar), maar toch wordt er al regelmatig over gespeculeerd wanneer de vorstin aftreedt. Met haar 72 jaar is ze het op een na oudste staatshoofd dat Nederland ooit heeft gehad.

Door ANP-redacteur Eric Wendel

Beatrix wordt op 30 april 1980 in De Nieuwe Kerk in Amsterdam ingehuldigd. Het is een tumultueuze dag. Terwijl in de kerk de plechtigheid plaatsvindt, loeien buiten de ME-sirenes. Op de Dam en omgeving voert de kraakbeweging acties onder het motto 'Geen woning, geen kroning'. Het blijft tot laat in de avond onrustig in de hoofdstad, met miljoenen aan schade, honderden gewonden onder het publiek en bijna honderd gewonde agenten als gevolg.

De nieuwe koningin verrast haar moeder met haar besluit dat de 30 april Koninginnedag zal blijven. Het defilé bij paleis Soestdijk verdwijnt, de koninklijke familie viert het feest voortaan in het land. Beatrix vestigt zich met haar familie in paleis Huis ten Bosch in Den Haag en kiest Paleis Noordeinde in dezelfde stad uit als haar 'werkpaleis'.

De eerste staatsbezoeken voeren naar Luxemburg en België. Daarna brengt ze nog ruim veertig staatsbezoeken, overal ter wereld. Een van gevoeligste is de trip in 1991 naar Japan. De koningin wijst de Japanse keizer Akihito op de diepe wonden die Nederlandse jappenkampslachtoffers hebben opgelopen. Tijdens haar bezoeken biedt Beatrix haar gastheer een muziek- of dansvoorstelling aan, een breuk met de traditie.

Anders dan bij haar moeder Juliana missen Nederlanders vaak 'warmte' bij de vorstin. Ze is serieus, werkt hard en is zakelijk ingesteld. Ze laat een paar keer weten niet gecharmeerd te zijn van de pers. Toch komt Beatrix er goed van af bij tal van opinieonderzoeken naar de monarchie. Ze weet hoe ze leuk over kan komen als ze op een Koninginnedag zogenaamd spontaan een vrijmarkt bezoekt en een kus krijgt.

Er is kritiek, als ze de jaarwisseling 1999-2000 in India doorbrengt, terwijl Nederland er alles aan doet om een eventuele 'millenniumbug' op te vangen. Haar kersttoespraak uit 2009 valt bij velen niet in goede aarde, als de koningin zich kritisch uitlaat over contacten via internet en sms. Rumoer is er als prins Willem-Alexander trouwt met de Argentijnse Máxima Zorreguieta, als prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn de vuile was buiten hangen over de familie en als er van alles wordt beweerd over Mabel Wisse Smit, de verloofde van prins Friso.

De sympathie laait op als Beatrix moeilijke tijden doormaakt. Nederland heeft met haar te doen als prins Claus - haar grote liefde en steun en toeverlaat - op 6 oktober 2002 overlijdt. Ook de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn is een grote klap. Karst T. probeert in volle vaart de koninklijke bus te rammen, waardoor zeven omstanders en hijzelf om het leven komen.

Beatrix lijkt Willem-Alexander en Máxima nog even de ruimte te geven om als 'gewoon' gezin te leven. Niemand weet echter wanneer ze haar abdicatie bekend zal maken. Het staatshoofd zal zeker nog tijd willen hebben om van haar acht kleinkinderen te kunnen genieten. © GPD; Bron: ANP

'Koningshuis staat als een huis'

Met koningin Beatrix dertig jaar op de troon is de monarchie nog altijd stevig verankerd in de Nederlandse maatschappij. Gedoe over een vakantiewoning in Mozambique of reuring over belastingconstructies, vliegkosten of de staatstoelage: het schaadt de monarchie niet. Dat zegt Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Vijf vragen aan deze prominente socioloog.

Door ANP-redacteur Eric Wendel

- Vijf jaar geleden, toen Beatrix haar zilveren regeringsjubileum vierde, zei u dat de positie van de monarchie de afgelopen eeuw eerder is versterkt dan verzwakt. Hoe kijkt u er nu tegen aan?
,,De monarchie blijft populair. Er is weinig veranderd de afgelopen vijf jaar. Af en toe zijn er wat krassen op het blazoen, maar dat is niet belangrijk genoeg om de legitimiteit van de monarchie in twijfel te trekken. Het koningshuis staat als een huis.''

- Hoe belangrijk is de monarchie voor de Nederlander?
,,De koningin, maar ook de kinderen en kleinkinderen hebben een belangrijke rol. Mensen zien de lotgevallen van de familie in hun eigen leven weerspiegeld, zoals bij huwelijken en sterfgevallen. Mensen identificeren zich hiermee.''

- Wat is de functie van de monarchie?
,,De koninklijke familie zorgt voor historische continuïteit. De familie is de afgelopen euwen verbonden met de Nederlandse Staat en zorgt voor een gmeenschappelijk gevoel. Ze zijn een symbool voor nationale eenheid en nationale trots.''

- Wat vindt u van koningin Beatrix als staatshoofd?
,,Koningin Beatrix weet haar rol op een professionele manier in te vullen. Ze is een echte persoonlijkheid, niet een voorbijgaand iemand. Ze is een van de weinigen in de wereld die zo'n rol vervullen.''

- In de Tweede Kamer gaan stemmen op om de rol van het staatshoofd in te perken, tot een soort lintjesknipper. Hoe ziet u dat?
,,Men is blij dat in een moeilijke politieke situatie de koningin een bepaalde rol in het bestel vervult. Het politieke debat wordt even uitgesteld. Als de Tweede Kamer dat zou willen, zou de rol anders kunnen worden ingevuld, maar daar blijkt tot nu toe geen meerderheid voor te zijn.'' © GPD; Bron: ANP

'Beatrix is niet op achterhoofd gevallen'

Het dertigjarig regeringsjubileum van koningin Beatrix wekt bij de meesten bewondering. Mensen prijzen de vorstin als staatshoofd en als mens, al is niet iedereen het eens met de monarchie. Vier betrokkenen blikken in drie antwoorden terug op het koningschap van Beatrix.

Door ANP-redacteur Eric Wendel

- Als u terugkijkt op de afgelopen dertig jaar, hoe vindt u dat koningin Beatrix het gedaan heeft?

Michiel Zonnevylle, voorzitter Bond van Oranjeverenigingen: ,,Ze heeft het koningschap zeer nauwgezet en zorgvuldig ingevuld. Ze is een symbool voor Nederland, in binnen- en buitenland. Ze heeft met haar optreden respect afgedwongen.''

Hans van Manen, balletdanser en choreograaf en bevriend met Beatrix: ,,Ze heeft het uitstekend gedaan. Er waren wat problemen, zoals rond het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima, maar die heeft ze allemaal fantastisch opgelost.''

Ans Markus, kunstenares, heeft Beatrix geportretteerd: ,,Ze is een stuk menselijker en zachter geworden. Toen ik haar ontmoette, had ik niet te  maken met een koningin, maar met een vriendelijke vrouw die interesse heeft in de ander.''

Hugo Beunder, voorzitter Nieuw Republikeins Genootschap: ,,Beatrix heeft het redelijk slim gedaan, ze heeft zich vrij rustig gehouden. Ze heeft geen fouten gemaakt zoals Bernhard en geen gekke dingen gedaan zoals Juliana. Zoals zij zich heeft gepresenteerd, is er niet veel op aan te merken.''

-  Wat is het belangrijkste dat koningin Beatrix de afgelopen dertig jaar heeft bewerkstelligd voor Nederland?

Zonnevylle: ,,Ze heeft het koningschap zorgvuldig gemoderniseerd. De hele organisatie van haar functioneren is zeer professioneel, met een open oog voor de maatschappij.''
Van Manen: ,,Ze is voor de danskunst buitengewoon belangrijk geweest. Het is zeer on-Hollands om zo geïnteresseerd te zijn in dans en cultuur. In het buitenland gebeurt dat wel, maar in Nederland niet.''
Markus: ,,Ze is bij wijze van spreken de versiering op de grote taart. Ze is het extraatje dat aan Nederland wordt toegevoegd.''
Beunder: ,,Ze heeft niets belangrijks of positiefs bijdragen aan Nederland. Er is niets dat ik kan bedenken.''

- Hoe lang mag koningin Beatrix wat u betreft nog op de troon blijven?

Zonnevylle: ,,Er is geen limiet wat mij betreft. Ze functioneert nog zeer goed.''
Van Manen: ,,Dat mag ze zelf bepalen. Ik ben zelf 78 en heb nog een contract tot mijn 81ste, dus ik zou niet weten waarom je na je zeventigste niet zou mogen doorwerken. Ik zie haar nog regelmatig bij dansvoorstellingen en ze is niet op haar achterhoofd gevallen.''
Markus: ,,Ze is heel capabel als koningin, maar ik hoop ook dat ze een beetje kan genieten van de kleinkinderen. Ik heb het gevoel dat haar kleinkinderen en schoondochters haar enorm rijk hebben gemaakt.''
Beunder: ,,Hoe korter het duurt, hoe beter het is. En wij als republikeinen willen natuurlijk niet dat ze wordt opgevolgd.''  © GPD; Bron: ANP; Foto: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk

Wikken en wegen voor Beatrix in 2010

Koningin Beatrix is 72 jaar geworden. In april is ze dertig jaar staatshoofd. De discussie over een aanstaande troonswisseling zal daardoor weer oplaaien, of ze dat nu leuk vindt of niet. Welk besluit Beatrix ook neemt, het kan altijd verkeerd uitpakken. Er valt veel te wikken en wegen.

Er wordt gezegd dat Beatrix verlangend uitziet naar Drakensteyn, het intieme kasteeltje in Lage Vuursche dat ze vijftig jaar geleden kocht en naar eigen smaak liet opknappen en inrichten. Daar beleefde ze met haar jonge gezin de gelukkigste jaren van haar leven, zo heet het. Maar dat zou betekenen dat Beatrix al heel lang tegen haar zin in Huis ten Bosch woont. Daar huist ze inmiddels al langer dan dat ze ooit op Drakensteyn heeft gewoond.

Huis ten Bosch herbergt net zo goed tal van mooie herinneringen. De kinderen groeiden er op, vierden er hun feestjes, brachten er hun eerste vriendinnetjes, de jongens sloegen vandaar hun vleugels uit. Het Haagse woonpaleis herbergt even zo goed herinneringen aan prins Claus, vrolijke en droevige. In de tuin staan beelden, deels zelf gemaakt of gekregen, die elk hun eigen verhaal vertellen.

Inpakken en de deur achter je dicht trekken om Huis ten Bosch weer in te ruilen voor het opnieuw gerenoveerde Drakensteyn is dus niet zo eenvoudig en vanzelfsprekend als het misschien lijkt. Dertig jaar is een lange tijd. Beatrix woonde nergens zo lang, ook niet op paleis Soestdijk, het huis van haar jeugd. Verhuizen betekent voor Beatrix ook vertrekken uit het centrum van de macht. Weg van Den Haag, om haar zoon niet voor de voeten te lopen. Vervelend is wel dat de kleinkinderen dan ook verder weg wonen. Maar goed, voor hen heeft ze dan wel weer meer tijd.

Beatrix heeft zich nooit wat aangetrokken van populariteitspolls en dergelijke. Maar ze kan er bij haar overwegingen over het meest geschikte moment om af te treden niet helemaal aan voorbij gaan. De publieke opinie is een achtbaan. Zo word je op het schild geheven en zo ben je een sukkel. Alexander kreeg bij zijn veertigste verjaardag in 2007 van alle kanten lof toegezwaaid. Hij was klaar voor het koningschap. Op subtiele en minder subtiele wijze werd duidelijk gemaakt dat Beatrix maar beter kon opstappen. De prins was zich bewust van zijn goede pers. Die was in elk geval aanzienlijk beter dan die voor zijn moeder dertig jaar eerder, toen zij het stokje moest overnemen.

De eigenzinnige Beatrix heette ongeschikt te zijn. En nu? Alexander moet nog maar even wachten, luidt algemeen het oordeel. Hij is nog niet klaar voor het grote werk, áls hij al geschikt is. Hij wordt afgeschilderd als brokkenmaker, tot grote vreugde overigens van de republikeinen. Die denken met hem op de troon meer aanhang te zullen krijgen.

Het is nog steeds dezelfde Alexander van drie jaar geleden. Het verschil is alleen de beeldvorming. Ongelukkig manoeuvreren rond een vakantiehuis, fel reageren op schending van zijn levenssfeer en de stemming is omgeslagen. Máxima kan hem ook minder goed behoeden voor misstappen dan gehoopt. De antenne voor wat er leeft in de samenleving is bij haar minder ontwikkeld dan bij Claus.

Die bracht als diplomaat ook meer 'bagage' mee en hij kreeg veertien jaar de tijd om te wennen aan de Nederlandse samenleving; Máxima zit wat dat betreft pas op de helft. Ze kan nog wel wat extra jaartjes gebruiken, moet Beatrix beseffen. Voor de prinsesjes, die nog niet eens alle drie op de basisschool zitten, zou dat ook beter zijn.

Alles rond het koningshuis ligt tegenwoordig gevoelig: vliegtuigen, boten, huizen, stichtingen, uitkeringen, jagen, zelfs bontmantels en het royaal gebruik van haarlak. Wie weet wordt binnenkort het portvrij recht ook aangepakt. Bij een troonswisseling horen feesten en plechtigheden. Die kosten geld. Maar in een tijd dat elke cent voor de monarchie ter discussie staat, is dat vragen om moeilijkheden. Neem alleen maar het woud aan steigers dat is opgetrokken rond het paleis op de Dam in Amsterdam.

Die staan er omdat het gebouw moet worden schoongemaakt. Ze even weghalen voor de inhuldiging van Willem-Alexander zorgt ongetwijfeld voor woedende reacties. De hele schoonmaakbeurt zelf en de inmiddels voltooide renovatie van het paleis waren al controversieel. Met enige huivering zal Beatrix bij die gedachte de verschrikkingen van 30 april 1980 in herinnering roepen.

Haar eigen inhuldiging als koningin mondde toen onder het pakkende motto 'geen woning, geen kroning' uit in de ernstigste onlusten die de hoofdstad in decennia had gekend. De leuze 'geen cent voor die vent' ligt voor het oprapen. Vraag is alleen of er wel een geschikt tijdstip is. Of dat demonstraties, discussies en verzet maar voor lief moeten worden genomen. Langer uitstel van de troonswisseling brengt echter risico's met zich mee. 'Prins is aan bederf onderhevig' is over Alexander al geschreven.

Er werd een vergelijking gemaakt met de Britse prins Charles. Die wacht al langer dan wie ook op het koningschap. Het idee dat zijn uiterste houdbaarheidsdatum is verlopen, gaat echter voorbij aan een wezenskenmerk van de monarchie, die zich richt op de lange termijn. In de politiek en showwereld is een jaar tegenwoordig een eeuwigheid, maar onder vorsten kom je met dertig jaar op de troon net pas kijken.

Pensioen komt in de woordenboeken van Beatrix' collega's dan ook niet voor. In Spanje praat niemand over aftreden van koning Juan Carlos, die net zo oud is als Beatrix (hij werd op 5 januari 72 jaar) en net iets langer op de troon zit (sinds 1975). Terugtreden betekent voor de koningin, zo weet ze, dat ze daarna in de exclusieve Europese vakbond van monarchen alleen nog een erelidmaatschap krijgt.

Voor de eerste rij komt ze niet meer in aanmerking, over belangrijke en interessante zaken wordt ze niet meer geraadpleegd. Bij Bilderberg-conferenties, waar de groten der aarde de toestand van de wereld bespreken, zal de aandacht voor haar verflauwen. Het overkomt iedereen die na een lang en druk leven de deur van zijn werk dichttrekt, maar voor een vorst(in) is het allemaal nog ingrijpender. Al was het alleen maar om het gehele leven in het teken heeft gestaan van die ene taak.

Aan de andere kant is Beatrix vrijwel de enige in het Europese koninklijke gezelschap die de mogelijkheid heeft om er mee op te houden. Beroemd is de uitspraak van haar Deense collega Margrethe II, dat ze doorgaat tot ze dood van de troon valt. Elizabeth II, in februari al 58 jaar op de Britse troon, zal ook tot haar laatste ademstoot doorregeren. Wanneer uit Den Haag het bericht komt dat Beatrix plaats maakt voor Willem-Alexander reageert de Britse vorstin ongetwijfeld weer met een stoïcijns 'typisch Nederlands'.

Voor Beatrix biedt het echter de optie om in de herfst van haar leven haar aandacht te verleggen naar andere zaken die ze wellicht ook de moeite waard vindt. Ze is dan verlost van het verplichte wekelijkse praatje met de minister-president. Ze kan dan eindelijk eens de computercursussen volgen die het hele land Beatrix na haar jongste kersttoespraak heeft aangepraat. Al lijkt de koningin toch niet echt een type voor Twitter of Hyves.

Het politieke klimaat zal bij afwegingen ook een belangrijke rol spelen. Een troonswisseling in een verkiezingsjaar is geen goed idee. Al was het alleen maar omdat de monarchie dan inzet kan worden van die verkiezingen. Dat betekent dat 2011 in feite afvalt. Er valt moeilijk te voorspellen wanneer er na de Tweede Kamerverkiezingen een nieuwe regering zit en er valt al helemaal niet te zeggen welke partijen die regering dan vormen.

Gaat Geert Wilders een belangrijke rol spelen? De peilingen suggereren dat wel, maar tot de verkiezingen kan nog veel gebeuren en veranderen. Regeren is ook voor een vorstin vooruit denken, maar kan dat ook in dit geval? Zo'n waarschijnlijk ingewikkelde en moeilijke kabinetsformatie, moet ze die voor zichzelf bewaren of is het beter dat Alexander daarmee zijn vuurdoop beleeft?

Wilders is voorstander van een ceremonieel koningschap en ook de andere partijen die nu in de peilingen op winst staan, willen beknibbelen op de rol van het staatshoofd in het staatsbestel. Een troonswisseling is een uitgelezen kans om dat voor elkaar te boksen. Met dertig jaar ervaring is Beatrix misschien zelf beter uitgerust om de schade voor de monarchie te beperken. Alexander is natuurlijk net zo koppig, maar veel minder gepolijst en diplomatiek. Andere mannen pikken van een man, zo luidt de volkswijsheid, minder dan van een vrouw.

Wachten is overigens ook geen garantie dat alles volgens plan verloopt, zal Beatrix zich bedenken. Zelf kreeg ze immers een jaar na de troonswisseling te maken met een ingewikkelde kabinetsformatie en een jaar daarna opnieuw. Ze kan daarom wel denken dat Alexander in een gespreid bedje terecht komt, maar een garantie heeft ze niet. Het kabinet Balkenende kan tenslotte dit jaar ook struikelen, dat bleek maar weer eens in januari na het uitkomen van het rapport over de oorlog in Irak van de commissie Davids.

Maar wachten tot na 2011 brengt ook een ander risico met zich mee: de eigen gezondheid. De jaren beginnen te tellen, zeker bij vermoeiende of saaie openbare verplichtingen zoals door inzoomende camera's al regelmatig genadeloos vastgelegd wanneer de oogleden af en toe wat zwaar worden. Maar afgezien daarvan, werkt haar lichaam nog naar behoren. Waarom dan niet doorgaan? Alleen: als het opeens slechter gaat, als de benen of het hoofd niet meer willen, dan is 2012 wel erg ver weg. En Beatrix moet er niet aan denken dat een premier of vicepresident van de Raad van State haar moet influisteren dat het inmiddels 'de hoogste tijd is'.

© GPD; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk; GPD Phil Nijhuis; Stephanie Versteeg

'Koningin Beatrix moet vooral blijven zitten'

Het is nog maar kort geleden dat bij opiniepeilingen - serieuze en minder serieuze - het antwoord op de vraag wanneer koningin Beatrix de scepter moet overdragen aan zoon Willem-Alexander, eensluidend was. Op korte termijn.

Eigenlijk al in 2005 toen Beatrix 25 jaar op de troon zat, en anders toch wel in 2007, toen Alexander veertig werd, of tenminste in 2008, bij haar eigen zeventigste verjaardag. Maar goed dat de koningin geen waarde hecht aan deze thermometer momenten. Anders had ze het flink fout gedaan.

Het opiniepanel van televisieprogramma EénVandaag (26.000 deelnemers) vindt nu dat ze pas moet opstappen ‘wanneer zij eraan toe is’ (39,6%). Maar liefst 71,2% denkt niet dat dit jaar al het geval zal zijn en 19,8% gokt op de komende twee tot vijf jaar. Dat is toch een andere uitkomst dan de afgelopen jaren gebruikelijk.

• In de Oranje-enquête onder lezers van HP/De Tijd (1346 deelnemers) liggen de cijfers wat anders: 50,2% vindt dat Beatrix nog dit jaar plaats moet maken, maar tegelijkertijd meent 26,2% dat het jaar 2015 vroeg genoeg is.

Onder leden van het panel geniet de zondag 72-jaar wordende vorstin ‘heel veel’ (28,1%) en ‘tamelijk veel’ (44,1%) vertrouwen. Meer in elk geval dan de Prins van Oranje, die genoegen moet nemen met 14,8% (‘heel veel’) en 45,2% (‘tamelijk’). En dat is weer aanzienlijk minder dan in januari 2009, zo benadrukt EénVandaag.

Beatrix - rapportcijfer 7,3 (bij HP: 5,6) - is volgens 72,5% van de paneldeelnemers deskundig (Alexander scoort hier 50,2%, geen mening of weet het niet: 23%). De koningin is ook betrokken (70,2%), intelligent (62,6%) en aardig (48%). Ze heeft ‘een beetje’ (40,7%), ‘veel’ (29,4%) danwel ‘heel veel’ (8,9%) politieke invloed denken de panelleden.

Misschien dat die daarom vinden (55,4%) dan een ceremonieel koningschap in de toekomst geschikter is. De monarchie mag blijven (62,6%) en een bijna even grote groep denkt dat Nederland over 25 jaar nog steeds een koningshuis heeft (59,7%). Dat moet de republikeinen, die hun hoop hebben gevestigd op ‘Willem de Laatste’, toch teleurstellen.

Maar die houden wellicht vast aan de cijfers van HP: 56,5% wenst na Beatrix meteen een republiek. De monarchie mag overigens best minder kosten vindt 82,9% van de paneldeelnemers bij EénVandaag, die prinses Máxima als favoriet (30,4%) bovenaan hun lijstje hebben staan. Bij HP krijgt wijlen prins Claus de meeste waardering.

© HJ; Bron: EénVandaag (klik hier voor onderzoek). Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk. NB Het EenVandaag Opiniepanel bestaat in totaal uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Beatrix nog helemaal niet oud, voor een staatshoofd

Koningin Beatrix wordt zondag 72 jaar. Dat is in haar beroepsgroep geen uitzonderlijke of bijzondere leeftijd. Integendeel. In veel landen strekt het tot aanbeveling. Zoveel wijsheid en ervaring verenigd in één persoon, dat komt de staat alleen maar ten goede.

Wereldwijd zijn zo'n dertig staatshoofden dan ook ouder dan Beatrix - al scheelt het bij president Karimov van Oezbekistan (30 januari 1938) maar één dag en met koning Juan Carlos van Spanje slechts drie weken.

Tot vorig jaar werd de ranglijst aangevoerd door president Josefa Ioilo (29 december 1920) van Fiji. Die is echter teruggetreden. Nu is de gouverneur-generaal van St Kitts and Nevis, Cuthbert Sebastian (21 oktober 1921), de oudste. Nummer 2, de Israëlische president Shimon Peres (2 februari 1923), wordt over enkele dagen 87 jaar. 

Daarna volgt een trits van in 1924 geboren presidenten (inclusief Robert Mugabe, 21 februari 1924) en koning Abdullah van Saudi-Arabië (1 augustus 1924). De Egyptische president Hosni Mubarak(4 mei 1928) is tien jaar ouder dan Beatrix. In Azië is het aantal hoogbejaarde staatsleiders hoog: Singapore (3 juli 1924), Bangladesh (9 maart 1929), Burma/Myanmar (1933), Japan (1933), India (1934) en Laos (1936).

Dat is in Europa eigenlijk nauwelijks het geval. Daar komt koningin Beatrix buiten haar collega-monarchen weinig leeftijdsgenoten of oudere staatshoofden tegen. Binnen de Europese Unie van 27 lidstaten zijn er maar zes net zou of ouder dan Beatrix. Italië heeft traditioneel een wijze oude man als president.

De in 1925 geboren Giorgio Napolitano is daarop geen uitzondering. Groot-Brittannië (koningin Elizabeth, 1926) en België (koning Albert, 1934) zijn in de EU de volgende op de ranglijst. Het jongste staatshoofd in Europa is overigens prins Albert van Monaco. © GPD

Koningin Beatrix zit aan 'ondergrens' van Oranjes

In vergelijking met haar voorgangers in Nederland zit koningin Beatrix met haar leeftijd aan de ondergrens. Maar de geheel andere leefomstandigheden en daardoor gewijzigde leeftijdsverwachtingen, maken een vergelijking met de koningen uit de negentiende eeuw discutabel.

Koning Willem I overlijdt in 1843 op 71-jarige leeftijd, na een regering van 27 jaar. Hij heeft drie jaar voor zijn dood afstand gedaan van de troon.

Zijn zoon koning Willem II beleeft maar weinig plezier aan zijn koningschap. Hij sterft, pas 56 jaar oud, na een regering van slechts negen jaar.

Dat maakt wel de weg vrij voor koning Willem III, die 73 jaar en 279 dagen oud wordt en maar liefst 41 jaar de tronen van Nederland en het groothertogdom Luxemburg bezet.

Koningin Emma, die daarna als regentes optreedt voor de pas tienjarige Wilhelmina, bereikt de leeftijd van 75 jaar. Haar enige dochter, koningin Wilhelmina, is 82 jaar wanneer ze in november 1962 overlijdt.

Ze is dan al veertien jaar met pensioen, na een koningschap van 58 jaar en een regeringstijd van een halve eeuw. Enig kind Juliana breekt alle familierecords: ze wordt 94 jaar. Juliana regeert bijna 32 jaar en is precies 71 jaar als ze terugtreedt ten gunste van Beatrix. 

Koningin Beatrix kan het 'record' van koning Willem III (oudste regerende 'Oranje') op 6 november 2011 evenaren en op 7 november 2011 verbeteren/verbreken. © GPD; Foto's: © GPD 

Zeven decennia uit het leven van Beatrix

Koningin Beatrix wordt op 31 januari 72 jaar. Een overzicht van acht ijkpunten uit haar leven.

1938 - 'Een prinses op Soestdijk geboren' melden de kranten op 31 januari 1938. Volgens het officiële communiqué heeft prinses Juliana om 9.47 uur 'het leven geschonken aan een flinke dochter'.

,,De toestand van moeder en kind is op het ogenblik zeer bevredigend." De geboorte van het prinsesje betekent dat het Oranjehuis, dat op dat moment slechts uit drie personen bestaat (koningin Wilhelmina, Juliana en Bernhard), voor een volgende generatie is veiliggesteld.

Dat verklaart het gezwollen commentaar in dagblad De Standaard: 'Een Oranje geboren! Het doorluchtig Huis mag nieuwe jaren aan zijn bestaan zien toegevoegd. In de vrouwelijke linie vernieuwde God den zegen'. Bij de aangifte van de geboorte een dag later maakt prins Bernhard de namen van zijn dochter bekend: Beatrix Wilhelmina Armgard.

1948 - ,,Wie ben ik dat ik dit doen mag", vraagt koningin Juliana zich op 6 september 1948 hardop af in haar rede voor de eedsaflegging in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Erfprinses Beatrix wordt op dat moment 'kroonprinses', al heet dat in Nederland officieel niet zo.

,,Ik was natuurlijk tien jaar. Misschien net oud genoeg om me heel veel te herinneren. Maar het was daarnaast ook het eerste grote gebeuren, officiële gebeuren, waar wij als kinderen bij betrokken waren. En het heeft toen echt een hele grote indruk gemaakt", aldus Beatrix. ,,Ik heb geloof ik wel goed beseft toen, dat er iets voor mij veranderde. Maar het overzien, begrijpen wat het precies inhoudt, kun je natuurlijk niet op die leeftijd."

1958 - 'Van onze speciale correspondente'. Onder die noemer doet prinses Beatrix in 'Nitor', het blad van de Leidse studentenclub VVSL, verslag van haar eerste zelfstandige grote reis. Direct na haar twintigste verjaardag onderbreekt ze haar twee jaar eerder begonnen studie voor een verblijf van een maand in de 'West': de Nederlandse Antillen en Suriname.

,,Toen ik in Leiden was, heb ik me eigenlijk enorm geconcentreerd op het werk daar, en om dat goed te doen, zonder me eigenlijk een beeld voor ogen te hebben hoe dat later zou moeten of hoe ik daar ooit gebruik van zou kunnen maken en eigenlijk waar dat allemaal toe zou moeten dienen. In zekere zin een soort gespleten bestaan tussen het heden van student zijn, toen, en de toekomst die ik toch een beetje weg heb geduwd uit mijn gedachten. Ik weet eigenlijk niet of dat goed is geweest of niet maar het was nu eenmaal zo", vertelt Beatrix over haar studietijd aan Willem-Alexander.

1968

- ,,Prinses Beatrix heeft vanmorgen het leven geschonken aan een flinke welgeschapen zoon. De bevalling verliep, evenals bij de geboorte van prins Willem-Alexander, langs operatieve weg.

De toestand van moeder en kind is goed", bericht de Amersfoortsche Courant op woensdag 25 september 1968 over de geboorte van prins Johan Friso, de middelste van de drie zoons die de op 10 maart 1966 met Claus von Amsberg getrouwde prinses Beatrix krijgt.

Willem-Alexander kwam een jaar eerder, Constantijn volgt in 1969. ,,Ik denk dat mijn man en ik geprobeerd hebben, bij alle drie de zonen, in de eerste plaats hen een gelukkig leven, gezinsleven, te geven en er eigenlijk naar te streven dat ze zelf ook evenwichtige en gelukkige mensenkinderen zouden worden", zegt Beatrix over hun opvoeding.

1978 - Italië is in 1978 'uit' als koninklijke vakantiebestemming. ,,In verband met terroristische activiteiten wordt het steeds onveiliger voor mensen die in de publieke belangstelling staan", meldt journalist Fred Lammers.

 Beatrix en Claus, die later dat jaar hun koperen bruiloft vieren, nemen de kinderen daarom mee naar Ierland. Daar is voor zes weken een landgoed gehuurd, vlakbij de Atlantische Oceaan.

Het bezoek van de Nederlandse pers leidt bij Willem-Alexander tot gemengde gevoelens. ,,Nederlandse pers opgerot!", roept hij - naar eigen zeggen alleen omdat er nog een apart fotorondje is voor de buitenlandse media.

In Den Haag wordt ondertussen een begin gemaakt met de restauratie van Huis ten Bosch en paleis Noordeinde - met het oog op een toekomstige troonswisseling. Die wordt op 31 januari 1980 - de 42ste verjaardag van prinses Beatrix toch ng enigszins onverwacht aangekondigd door koningin Juliana. De overdracht komt op 30 april 1980 en gaat in de hoofdstad met veel rumoer gepaard: 'geen woning geen kroning'.

1988 - ,,Zoals vele Nederlanders voelen wij ons in Canada trouwens niet alleen te gast. Wij voelen ons hier thuis", aldus Beatrix. ,,Zo is uw land, zoals ik al op jeugdige leeftijd heb mogen ervaren, een oord van gastvrijheid, een trouwe bondgenoot en een voorbeeld voor vele anderen."

Het zijn woorden van dank en waardering die Beatrix op 9 mei 1988 uitspreekt tijdens het staatsbezoek aan Canada, het land dat de koninklijke familie in de oorlogsjaren onderdak biedt en waar prinses Margriet wordt geboren.

Opschudding veroorzaakt de kerstrede. ,,Onze wereld lijdt onder vervuiling en vergiftiging van lucht, bodem en water. Langzaam sterft de aarde", zegt Beatrix. En dat klinkt toch anders dan de Troonrede van dat jaar. ,,In de afgelopen jaren is Nederland schoner geworden", met name wat betreft 'lucht en water.'

1998 - ,,Ik heb eerbied voor jouw grijze haren", klinkt het uit een heimelijk geïnstalleerde luidspreker en daarna ook uit tientallen kelen wanneer koningin Beatrix aankomt bij paleis Het Loo voor een intieme viering van haar zestigste verjaardag.

Publiek vertoon heeft ze nadrukkelijk en onder luid gemor van Oranjefans verboden en nu dit? Vertwijfeling bij de museumdirecteur, bezorgde blikken bij Irene en Margriet die hun oudste zus opwachten. Maar er kan bij de jarige een glimlach vanaf.

Op de Dam in Amsterdam staat dezelfde dag ook een koor klaar voor een al evenmin gewenste aubade. De koningin laat zich niet zien, Alexanders toenmalige vriendin Emily Bremers wel, al moet ze via de achterdeur het paleis binnen. ,,Je moet heel bewust je privéleven beschermen", meent Beatrix. En Koninginnedag is de dag om te juichen, niet 31 januari.

2008 - 'Oranjefans' zijn boos op Delta Lloyd. 'Dit jaar vieren we Koningsdag' anticipeert de verzekeringsmaatschappij in de reclamecampagne 'Niets is zeker..' op de mogelijkheid dat Beatrix nog voor 30 april 2008 de kroon overdraagt aan prins Willem-Alexander. 

,,Ik ben de laatste jaren nooit ziek", vertelt de koningin. Die laat haar zoon fijn internationale diplomatieke ervaring opdoen bij de Verenigde Naties en het Internationaal Olympisch Comité, terwijl hij met Máxima ook nog tijd kan vrijmaken voor hun drie jonge dochters. Geen enkele reden derhalve voor de koningin om de luwte van kasteel Drakensteyn op te zoeken. © GPD; Foto's: © GPD e.a.

Beatrix: met virtuele ontmoetingen is leegte niet te vullen

Koningin Beatrix maakt zich zorgen over het gebrek aan 'echt' contact in de samenleving. ,,Vroeger was er vrijwel overal burenhulp en vormde nabuurschap de basis van de samenleving. Men kende elkaar. Maar de moderne mens lijkt weinig aandacht te hebben voor de naaste. Nu is men vooral met zichzelf bezig", aldus de vorstin vrijdag in haar kerstboodschap (2009). De toespraak werd dit jaar door 1,6 miljoen kijkers gevolgd.

Koningin Beatrix was zonder ze bij naam te noemen bijzonder kritisch over moderne communicatiemiddelen zoals Twitter, MSN, sms en chat. Volgens haar zijn die geen substituut voor échte gesprekken. ,,De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen maar ze blijven op 'veilige' afstand, schuilgaand achter hun schermen. Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem", zei de koningin.

Beatrix heeft bij herhaling laten merken persoonlijk weinig op te hebben met mobiele telefoons of internet, waarvan haar zoons en schoondochters overigens wel royaal gebruik maken. Prins Constantijn constateerde recentelijk juist in een rapport dat 'moderne technologie mensen dichter bij elkaar zal brengen.' De koningin kreeg na de toespraak dan ook meteen kritiek te verduren, met name van bloggers en communicatiespecialisten.

Maar Beatrix, die de kersttoespraak zelf schrijft, zag een andere kant. ,,Domweg, grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend." Met leedwezen ziet ze de samenleving steeds individualistischer worden. ,,Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes", wist Beatrix. ,,Maar zonder enig 'wij-gevoel' wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot." De koningin vond dan ook ,,we moeten trachten een weg terug te vinden naar wat samenbindt."

Volgens haar is dat nog wel te zien bij rampspoed en nood. ,,In de moeilijkste omstandigheden kan barmhartigheid zich uiten in daadwerkelijke naastenliefde. Dan komt het mooie in mensen naar boven: de bereidheid onbaatzuchtig hulp te bieden, er te zijn voor onbekenden, hen te steunen in wanhoop en pijn." En hoewel de koningin zoals vaker verwijzingen naar de actualiteit vermeed, kon de lofzang op vrijwilligers en onbaatzuchtige hulpverleners worden gezien als dankbetuiging aan al degenen die bij het drama op Koninginnedag in Apeldoorn te hulp schoten. © GPD

Jarige koningin Beatrix in vijf markante opnamen (2009)

Koningin Beatrix behoort al minstens een halve eeuw of misschien nog wel langer tot de meest gefotografeerde vrouwen van Nederland. Elk jaar worden weer honderden opnamen aan het beeldarchief toegevoegd. Met de komst van de digitale camera en de mogelijkheid de mobiele telefoon ook als fotoapparaat te gebruiken is het aantal foto’s misschien wel verhonderdvoudigd.

De koningin ziet bij aankomst steevast een zee van omhoog gestoken armen en handen met camera’s, waar ze pakweg een halve eeuw geleden nog alleen zwaaiende mensen zag. 

Geen wonder dat kranten en televisieprogramma’s lezers en kijkers herhaaldelijk vragen hun favoriete, leukste of mooiste foto van de koningin - of vaker, prinses Máxima - in te sturen - digitaal is dat tegenwoordig ook in een paar seconden te doen, en het origineel ben je ook niet meer kwijt.

Ter gelegenheid van de 71ste verjaardag van koningin Beatrix is en aantal beroepsfotografen die de vorstin regelmatig op hun weg vinden, gevraagd hun favoriete foto van Beatrix van het afgelopen jaar uit te zoeken. Geen gemakkelijke opgave, zo lieten ze weten. Aan de keuze is ook een persoonlijke favoriet toegevoegd. Hiernaast de eerste keuze van Albert Ph. van der Werf (Royal Press Europe)

Foto van Phil Nijhuis (ex-GPD), uitgekozen door Royalblog.nl: Hier staat een koningin die ondanks leeftijd en lange regeringsduur nog steeds spontaan reageert, die gewoon intens kan genieten van dans- en muziekvoorstellingen en die oprecht is geïnteresseerd in mensen, of het nu ouderen zijn of ‘nieuwe Nederlanders’ - in dit geval uit Ghana. De opname is gemaakt in de Nieuwe Kerk in Den Haag, waar de Ghanese president John Kuofor de koningin laat proeven van de rijkdom en diversiteit van de Nederlandse Ghanezen. Bij het voorstellen en bedanken na afloop vraagt Kuofor zijn (ex-)landgenoten de koningin te vertellen waar ze zijn geboren. Het levert een bont palet op.

Frank van Beek (Capital Photos, ANP): Op 7 oktober bezoekt koningin Beatrix Zeeuws-Vlaanderen. Zo'n streekbezoek betekent meestal veel drukte en lastige werkomstandigheden. Kleine straatjes, veel hekken en politie terwijl je juist in Zeeland denkt aan rust en ruimte en wijdsheid. Gelukkig komt in Cadzand-Bad een moment dat de koningin over een dijk loopt langs het beeld 'de Sluiswachter' en de beveiliging mij veel ruimte geeft. Precies het beeld wat ik hoop te maken. De volgende dag staat de foto groot in diverse kranten. Weer een opdracht gelukt.

Robin Utrecht (ANP): Koningin Beatrix is zaterdag 71 jaar oud en ze danst toch nog de salsa, zoals op Koninginnedag vorig jaar in Friesland. Een vitale koningin! Ik vind het zelf een leuk moment omdat ze werd gevraagd om te dansen en omdat ze dat ook meteen deed. Erg leuk!

Patrick van Katwijk (Dutch Photo Press): Voor de gemiddelde kijker van deze foto is dit gewoon een beeld van een stralende koningin die in Lech poseert voor de fotografen. Voor iemand als ik die haar vaker fotografeert gaat er meer schuil achter zo'n foto.

Tijdens deze fotosessie probeert de koningin ook even 'gewoon' oma te zijn door met haar kleinkinderen te poseren en ontspannen over te komen bij de media. Maar in tegenstelling tot haar kinderen en kleinkinderen houd ze het binnen tien minuten voor gezien. En vlak voor zij weg loopt schreeuwen een stel fotografen naar haar om een laatste foto.

En ondanks dat ze niet dol is op fotografen en zeker niet poseert op commando zet ze toch 10 seconde haar mooiste glimlach op en straalt ze van geluk. Alles is gevangen in deze foto naar mijn mening. Een spontane grootmoeder die simpelweg gelukkig is. Maar toch is ze ook hier de perfectionistische Koningin, het kapsel zit losser maar nog wel in model, ze poseert toch statig en weet hoe ze goed op de foto komt.

Als een ware Koningin maakt ze na deze foto een 'vriendelijk' gebaar of men nu wilt stoppen haar aan te roepen en haar verder met rust te laten waarna ze de fotosessie verlaat. Een mooie combinatie van Staatshoofd maar toch de laatste jaren vooral ook moeder en grootmoeder. © GPD

Met dank aan Albert van der Werf, Albert Nieboer, Patrick van Katwijk, Phil Nijhuis, Frank van Beek en Robin Utrecht. © Fotografen

De goede jaren van koningin Beatrix (2009)

De laatste jaren is de verjaardag van koningin Beatrix steeds reden om te speculeren over de datum van haar aftreden. Ook dit jaar ontkomt de koningin daar niet aan. Ze bereikt namelijk de leeftijd die haar moeder Juliana had toen die op 30 april 1980 aftrad. Maar Beatrix lijkt nog lang niet zover.

Een robuuste gezondheid, een enorme werklust, levensvreugde. Koningin Beatrix (foto Frank van Beek, © RVD) mag dan in de herfst van haar leven zijn aangekomen, aan haar programma en inzet is niet te merken dat de vorstin inmiddels 71 jaar is. Het lijkt of Beatrix door haar jubileumjaar nieuwe energie heeft gekregen en dat na een aantal magere jaren nu weer goede jaren zijn aangebroken.

Beatrix lag nog niet eens zo heel lang geleden voortdurend onder vuur. In 1998 wordt haar arrogantie verweten bij de besloten viering van haar zestigste verjaardag. En als zij in 2000 haar skivakantie in Lech laat doorgaan, heet ze koppig en ongevoelig te zijn. Binnen de Europese Unie was namelijk opgeroepen de relatie met Oostenrijk op een laag pitje te zetten vanwege de deelname van Jörg Haiders rechtsradicale partij aan de regering.

Tijdens de millenniumwisseling worden wereldwijd grote problemen verwacht - de zogeheten millenniumbug - en gevraagd wordt waarom Beatrix juist dan met haar familie in India verblijft en niet in Den Haag. Dat jaar krijgt ze bij haar twintigjarig ambtsjubileum ook kritiek vanwege haar vermeende politieke bemoeizucht en doorgedreven perfectionisme.

Er wordt zelfs een woord voor verzonnen: 'Beatrixisme'. Het enthousiasme over de nieuwe zakelijkheid en efficiëntie die ze na haar aantreden in 1980 aan het hof introduceert, slaat om in irritatie en wrijving. Tegelijkertijd staat ook haar familie volop in de schijnwerpers. Prins Willem-Alexander leert in 1999 een Argentijnse vrouw kennen en is van plan haar tot zijn echtgenote te maken.

Er is echter één probleem. De vader van Máxima Zorreguieta staat tijdens de jaren van de wrede Argentijnse militaire dictatuur aan de 'foute' kant en mag, zo vinden parlement en kabinet, onder geen beding een rol hebben op een eventuele bruiloft. Zonder zo'n regeling wordt geen toestemming gegeven voor een huwelijk en als Alexander doorzet, is er een opvolgingscrisis.

Beatrix (foto Albert van der Werf, in Litouwen, © RPE) maakt zich ondertussen ook zorgen over haar man prins Claus en haar eveneens met hun gezondheid kwakkelende hoogbejaarde ouders, Juliana en Bernhard. Dat geeft behalve pijn en verdriet ook veel stress in het werk, met name bij reizen naar het buitenland.

Aan de andere kant zijn er in die jaren ook vreugdevolle momenten: het huwelijk van prins Constantijn (2001), de geboorte van het eerste kleinkind, Eloise (2002), uiteindelijk toch de verloving en het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima en de geboorte van Amalia (2003). De 'magere' jaren zijn daarmee echter niet voorbij. Prins Claus overlijdt in oktober 2002 en nog tijdens de uitvaart ontstaat een kabinetscrisis, zodat de koningin meteen weer aan de slag moet.

In het voorjaar van 2003 doen prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn een boekje open over de gang van zaken binnen de koninklijke familie en in de herfst van dat jaar breekt een mediastorm los boven de hoofden van prins Friso en zijn verloofde Mabel Wisse Smit. In 2004 overlijden kort na elkaar koningin Juliana en prins Bernhard.

Het is mede daarom, dat koningin Beatrix niet staat te trappelen om haar zilveren regeringsjubileum uitbundig te vieren. ,,Ik was met andere dingen bezig", zegt ze daarover. Het jubeljaar 2005 betekent echter een keerpunt. De familiezorgen zijn voorbij. Er zijn opeens kleinkinderen om mee te spelen en voor te lezen. ,,Ik mag wel eens oppassen", aldus een schalkse Beatrix, die tijdens haar rondgang langs de twaalf provincies zelfs tegen de pers haar bijna spreekwoordelijke afstand en reserve iets laat varen. ,,Ze is meer ontspannen", zegt een familielid.

Prettig voor Beatrix (foto Frank van Beek, © CapPh) is ook dat haar werk weer positief wordt beoordeeld. Ze is niet meer een bedilzuchtige tante met een vreemd kapsel, maar een wijze oudere dame, inclusief dat vergrijzende kapsel, de enige constante factor in het woelige politieke Den Haag. Ze laat zich verleiden tot meer openheid over de financiën en viert haar zeventigste verjaardag wél met 'het volk'.

De waarderingscijfers in de onvermijdelijke opiniepeilingen schieten omhoog, terwijl tegelijkertijd ook de waardering toeneemt voor Willem-Alexander en Máxima. ,,Hij is er klaar voor", meent al enige tijd de meerderheid van de ondervraagden over het koningschap voor Willem-Alexander. Een geruststellende gedachte voor Beatrix, die maar naar België hoeft te kijken om te zien dat het ook anders kan.

Niemand die daar verlangt naar troonsafstand van koning Albert - in juni wordt hij 75 - omdat prins Filip niet voor vol wordt aangezien. Aan de andere kant: Beatrix werd in de jaren zeventig in bepaalde politieke kringen ook niet zo geschikt gevonden en die reserves verdampten uiteindelijk vanzelf.

Eigenlijk rest koningin Beatrix (foto Patrick van Katwijk, DPP) de komende jaren nog maar één belangrijke en grote taak: een geruisloze overdracht van troon en kroon. In 2003 zegt ze haar zoon en schoondochter tijd te willen gunnen om een gezin te stichten. Amalia zit nu in groep één van de basisschool, maar het duurt nog even voordat alle drie de prinsesjes op school zitten.

Willem-Alexander lijkt ook geen haast te hebben zijn moeder op te volgen. Hij heeft in binnen- en buitenland genoeg werkzaamheden die hem interesseren en bezighouden en ook Máxima heeft haar handen vol. Daarnaast wil ze meer tijd besteden aan haar jonge gezin, zegt ze. De koningin zal bij het kiezen van het juiste moment ook meewegen of er in het land sprake is van een politiek stabiel klimaat. Ze wil de boel netjes achterlaten.

De uiteindelijke beslissing 'doorgaan of niet' is aan koningin Beatrix zelf. Het is, zo wordt wel gezegd, een van de weinige besluiten die de vorstin als staatshoofd geheel zelfstandig kan nemen, al geldt ook hier de eindverantwoordelijkheid van de minister-president.

,,Bij iedereen die oud wordt, doet vroeger of later het nuchtere feit zich voor dat de krachten afnemen en dat zo iemand zijn taak niet meer kan volbrengen als voorheen. Dan komt er een moment dat het ook niet meer verantwoord is die langer uit te oefenen", zei koningin Juliana op 31 januari 1980. Dat is bij koningin Beatrix, zo is ook het afgelopen jaar gebleken, allerminst het geval. © GPD

Foto's: © RVD Frank van Beek, Royal Press Europe Albert van der Werf, Capital Photos Frank van Beek, Dutch Photo Press Patrick van Katwijk.

Juliana op 31.01.1980: "Ik vind u stinkend vervelend'

Koningin Beatrix wordt zaterdag 71 jaar. Op haar verjaardag 29 jaar geleden kondigde haar moeder koningin Juliana onverwacht aan dat ze afstand zou doen van de troon.

Het heette achteraf meteen het 'best bewaarde geheim van Soestdijk'. De aankondiging van koningin Juliana op donderdag 31 januari 1980 dat zij op 30 april 'hoopte af te treden', kwam als een totale verrassing. De leden van het kabinet hoorden het pas twee uur van tevoren, toen premier Van Agt al op Soestdijk was en de televisieploeg in het paleis met de Koningin kibbelde over de juiste cameraopstelling. Met of zonder papegaai op de achtergrond bijvoorbeeld.

Geruchten over een mogelijk aftreden van Juliana deden al een paar jaar de ronde. Begin 1973 ontkende Tweede-Kamervoorzitter Anne Vondeling (PvdA) met klem dat de koningin van plan zou zijn het jaar daarop afstand te doen van de troon. In september kwam Juliana er zelf op terug in een gesprek met hoofdredacteuren. Van spoedig aftreden was geen sprake, de geruchten waren uit de lucht gegrepen, aldus de vorstin aan de vooravond van de viering van haar zilveren regeringsjubileum.

Die boodschap bracht ze in oktober 1976 ook over aan bezoekende Zweedse journalisten. ,,Ik heb er nooit aan gedacht en denk er ook nu niet over'', zei een gedecideerde Juliana. Maar omdat van Nederlandse vorsten wordt verwacht dat ze met pensioen gaan - anders dan de meeste Europese collega's die in het harnas sterven - hadden de ontkenningen maar kort effect.

,,Als het om troonswisseling gaat, denk ik eerder in termen van jaren dan van maanden,'' verklaarde premier Van Agt in 1979, toen de zeventigste verjaardag van Juliana de geruchtenmolen weer op gang bracht.

Dit keer had hij het mis. Het besluit af te treden is zo'n beetje de enige beslissing die het staatshoofd in zijn eentje mag nemen. Vandaar dat ook de minister-president tot op het laatst in ongewisse kan blijven.

Van Agt kreeg ergens in januari 1980 in vertrouwen te horen dat koningin Juliana overwoog plaats te maken voor haar oudste dochter. Hij moest een aantal malen plechtig beloven dat hij het aan niemand zou vertellen, ook zijn collega-ministers niet.

Die hoorden het dan ook pas op de dag zelf, toen werd aangekondigd dat Juliana 's avonds een toespraak zou houden. Alleen vice-premier Wiegel lichtte hij een dag van tevoren in. Op Soestdijk was het ondertussen een rommeltje. ,,Het was een warboel'', noemde Van Agt het in 1997. ,,Koningin Juliana was nerveus, héél gespannen en daardoor prikkelbaar. Die avond was ze, was ze even echt héél moeilijk,'' herinnerde hij zich.

De werkzaamheden van de NOS-ploeg konden haar niet bekoren. ,,U verplaatst toch niet te veel?'' en ,,Het kan toch ook heel simpel!'', kreeg NOS-directeur Carel Enkelaar te horen. Met veel tact werd Juliana ervan afgebracht haar hond en papegaai in beeld te laten komen. ,,Het is mijn huis en mijn verklaring en die kooi hoort daar te staan'', stribbelde ze nog tegen.

De zenuwachtigheid verdween op slag toen Juliana haar korte verklaring voorlas. ,,.''Bij iedereen die oud wordt, doet vroeger of later het nuchtere feit zich voor dat de krachten afnemen en dat zo iemand zijn taak niet meer kan volbrengen als voorheen. Dan komt er een moment dat het ook niet meer verantwoord is die langer uit te oefenen. Zo voel ik dat voor mij het ogenblik nadert, mijn taak als uw koningin neer te leggen. Mijn opvolgster, onze dochter Beatrix, is tot het overnemen daarvan goed voorbereid en zij zal deze aanvaarden. In overleg met haar hoop ik af te treden op 30 april aanstaande, mijn verjaardag."

En heel zakelijk: ,,Ik voel dat ik een juiste beslissing heb genomen en ik hoop dat u er begrip voor zult hebben.'' ,,Hè, hè, het ei is gelegd'', voegde de koningin meteen toe aan haar laatste zin, waarin ze Beatrix heil en zegen wenste. Zo snel dat er op de band geen ruimte was de hartenkreet weg te knippen. Het laatste stuk moest over. ,,Ik vind u stinkend vervelend'', beet Juliana de NOS-directeur toe. ,,Pestkoppen zijn jullie allemaal.'' Maar ze las het wel opnieuw. © GPD; Foto: archief © GPD; Het Loo

Goede traditie of niet? Is felicitatie voor Beatrix nodig (2009)

Goede traditie of niet? De Bond van Oranjeverenigingen heeft de algemeen directeur van de NOS in een open brief gevraagd om op 31 januari op de radiozenders de traditie te herstellen van het uitspreken van een gelukwens aan de jarige koningin, gevolgd door het spelen van het Wilhelmus.

De NOS heeft dat volgens de verenigingen sympathieke gebruik in 2000 definitief afgeschaft, nadat eerder al pogingen waren gedaan door de felicitatie en/of het volkslied 'per ongeluk te vergeten'. ,,Een nieuwsorganisatie doet zoiets (de gelukwens) niet", aldus de uitleg uit Hilversum. De Bond is het al jaren niet eens met het besluit van de NOS. Moderne journalistiek en een rijk verleden gaan uitstekend samen aldus voorzitter Zonnevylle.

Radio Gelderland springt in het gat dat de NOS volgens de Bond van Oranjevereniging heeft opengelaten. De omroep feliciteert koningin Beatrix 31 januari met haar 71ste verjaardag.

Koos Smit, de vicevoorzitter van de gezamenlijke oranjeverenigingen deed maandag een oproep op Radio Gelderland de felicitatie weer op te pakken. De omroep kreeg daarop veel positieve reacties van luisteraars. ,,Ook al gaat het over iets dat negen jaar geleden is afgeschaft, het is duidelijk dat het uitblijven van de felicitatie erg leeft bij onze luisteraars'', zegt hoofdredacteur Ton Mallo.

,,Zeker nu de koningin Koninginnedag ook nog eens viert in onze provincie (in Apeldoorn), was de beslissing snel genomen.'' De NOS zendt overigens jaarlijks op 30 april wél een felicitatie uit - van de minister-president. © GPD; Foto: © Capital Photos, Frank van Beek

'Nog meer speculaties over het naderende aftreden'

Het is tijd voor een troonswisseling. Dat is de weinig subtiele boodschap die werd uitgedragen in de terugblik op het jaar van de Oranjes die de NOS in december 2008 uitzond. Presentator Joost Karhof begon meteen al met de 'vraag óf en wanneer koningin Beatrix zal aftreden, opdat haar zoon Willem-Alexander de troon kan bestijgen."

Dat de koningin daarover zwijgt, is vervolgens voor Karhof geen beletsel om tot slot te zeggen dat 'het komend jaar nog meer zal worden gespeculeerd over het moment waarop koningin Beatrix plaats zal maken voor haar zoon." Die is er helemaal klaar voor, sterker nog Willem-Alexander én Máxima 'rukken op', zo meent Karhof in het driekwartier durende programma.

Het lijkt bijna een obsessie die troonswisseling. Het kleurt het hele licht waarin de werkzaamheden van Beatrix worden beschouwd. Ze doet haar werk 'geroutineed en met vaste hand' al is er sprake van een 'licht afbrokkelende, maar nog altijd grote waardering'. Het verder aardige koninklijke overzicht maakt verder niet duidelijk waarom de koningin, die volgende maand 71 jaar hoopt te worden, zou moeten opstappen.

Toch niet omdat Máxima 'veruit het populairste lid van de koninklijke familie' is, of omdat er 'groeiende waardering' is voor Willem-Alexander. De omgang met pers en publiek gaat hem gemakkelijker af dan vroeger, zo wordt gezegd, al blijkt dat niet uit het uitgebreide interview dat Joost Karhof met hem heeft over het bijna afgelopen 'internationale jaar van de sanitatie'.

De prins, in het Tropenmuseum gefilmd naast een koninklijk versierde wc-pot, komt moeilijk uit zijn woorden en mist de directheid die hij over dit onderwerp de voorbije maanden overal in de wereld zo heeft gepropageerd. 'De dingen bij hun naam noemen', aldus Willem-Alexander, maar in het gesprekje over het resultaat van het sanitatiejaar - een woord dat de prins in het woordenboek kreeg - blijft het steken bij 'persoonlijke hygiëne'.

Willem-Alexander, zo wil het programma duidelijk maken, staat nadrukkelijker op de voorgrond, neemt meer representatieve taken op zich en ook het publiek heeft meer belangstelling voor hem en zijn vrouw. ,,Iedereen beseft dat voor Beatrix de jaren gaan tellen", zegt de voice-over.

De naderende voltooiing van de 'grondige modernisering' van 'haar eigen paleisje' kasteel Drakensteyn is dan ook, met het opknappen van het paleis op de Dam, ,,een voorbode van de troonswisseling." Tegelijkertijd echter wordt geconstateerd dat Willem-Alexander ,,omdat hij nog geen koning is, gemakkelijker tijd kan vrijmaken voor zijn jonge gezin op De Horsten in Wassenaar."

Misschien staat het prinselijk gezin wil helemaal niet te springen om een snelle wisseling van de wacht, maar ja, dat zou vervelend zijn voor de NOS die voor het volgende jaaroverzicht spannender beelden wil. De oogst over 2008 is mager. Willem-Alexander en Máxima gingen niet samen op pad en woonden ieder apart vooral veel congressen en vergaderingen bij en de staatsbezoeken van de koningin aan Estland en Litouwen spraken ook niet tot de verbeelding.

Gelukkig zorgt historicus Cees Fasseur met zijn boek over 'Juliana en Bernhard' voor enige smakelijke opnamen, terwijl de leukste beelden zijn te vinden bij de terugblik op het gezamenlijke verjaardagsfeest van prinses Margriet en Beatrix, en de opmerkingen van een paar scholiertjes over Máxima: ,,Ze praat met zo'n gek accent."

© GPD; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk; © GPD David van Dam

Beatrix en Margriet: we hebben genoten

Het idee kwam van koningin Beatrix. 'Laten we samen onze verjaardagen vieren', stelde ze voor aan zus Margriet. In Carré in Amsterdam waren februari 2008 duizend gasten getuige van een bijzonder Gala, waarin nieuw Nederlands talent alle ruimte kreeg. ,,Geweldig", luidde het oordeel van koningin en prinses.

Een nieuwe generatie kunstenaars staat klaar. ,,Ik ben ontzettend blij dat Nederland zo veel goede kunstenaars bezit." Beatrix en Margriet zijn trots en opgetogen na afloop van de matinee in Koninklijk Theater Carré.

Dansers, musici, zangers - van opera tot jazz, klassiek en modern, hebben net een sprankelende voorstelling gegeven ter ere van de twee jarige Oranjes, die vanwege hun bijzondere verjaardagen besloten tot een gezamenlijk partijtje. ,,Het was werkelijk een enorm feest. Wat een werk, jullie hebben echt laten zien dat jullie er voor gaan", aldus Beatrix, die samen met Margriet en Pieter van Vollenhoven in de nok van het theater een ontmoeting heeft met het aanstormende talent. ,,We hebben genoten", voegt de koningin er ten overvloede aan toe.

Dat de voorstelling bij haar en haar bijna voltallig aanwezige familie in de smaak valt, is tijdens het optreden van de studenten van de dansacademies, kunsthogescholen en conservatoria goed te zien: Beatrix' karakteristieke kapsel beweegt mee op de maat van de muziek, Laurentien kan handen en voeten niet stil houden tijdens de jazznummers van de Groningse muzikanten, prinses Christina geniet van de slotacte uit Mozarts opera Le Nozze di Figaro.

En ook advocaat Tjalling ten Cate, die in Carré aan de zijde van zijn vriendin prinses Margarita zijn debuut maakt in het koninklijk gezelschap, zit te swingen op zijn stoel. Hij heeft kennelijk wel de royale instemming, die zijn voorganger Edwin de Roy van Zuydewijn moest missen. Ook Margarita's vader en de ex van Irene, prins Carlos Hugo, heeft zoals gebruikelijk een plek in de koninklijke loge, evenals de echtparen Brinkhorst en Van der Broek.

Het feestprogramma, waar meer dan een half jaar aan is gewerkt, biedt ieder wat van zijn gading. Presentator Ivo Niehe babbelt de onderdelen op zijn karakteristieke wijze aan elkaar. Hij krijgt de genodigden zelfs zo ver dat ze voor de komst van het koninklijke gezelschap, dat per rondvaartboot bij het theater arriveert, enigszins timide het 'lang zullen ze leven' oefent.

Minister, premier, oud-bewindslieden, schrijver, choreograaf, burgemeester, ambassadeur of tv-coryfee - van Adriaan van Dis, Wim Kok en Hans van Manen, tot Mies Bouwman en Maria van der Hoeven zingt mee. ,,Gek, dat we hier nooit eerder aan hebben gedacht", zei prinses Margriet eerder voor het van haar zus Beatrix afkomstige idee samen te feesten.

Dat is ook weer eens wat anders. Met Pieter (jarig op 30 april) viert de koningin immers al sinds jaar en dag samen haar verjaardag. Misschien ook een leuk idee voor 2009, wanneer Pieter en Irene beiden zeventig jaar worden. Er is talent genoeg om in Carré voor een boeiende voorstelling te zorgen.  ,,Ik wens jullie een gelukkige carrière, en houd plezier in wat je doet", aldus Beatrix tot slot. Het is duidelijk dat zij zelf ook nog veel plezier heeft in wat ze doet.

© GPD; Foto's: © GPD Phil Nijhuis; AP Peter de Jong

Margarita neemt Tjalling mee naar Carré

Prinses Margarita is vrijdag voor het eerst in het openbaar verschenen met haar nieuwe partner, Tjalling ten Cate. De Amsterdamse advocaat kreeg een plek tussen Margarita en haar oudste broer prins Carlos in de koninklijke loge van Koninklijk Theater Carré.

* Margarita en Tjalling zingen het 'Lang zullen ze leven' mee. Ze staan achter de prinsen Floris en Pieter-Christiaan en hun echtgenotes.

Aan de in dit soort zaken immer alerte Marc van der Linden van Weekend de eer het 'bestaan' van mr. Tjalling ten Cate al veel eerder te hebben opgemerkt en 'onthuld'.

Al voor de scheiding verschenen er in het weekblad foto's van prinses Margarita en haar vriend onder de koppen 'Margarita verliefd op haar advocaat' en 'Deze man laat Margarita weer stralen'.

Hij zou 'in veel opzichten een heel ander type zijn dan Edwin de Roy van Zuydwijn'. Een betere entree en aanbeveling is bij de Oranjes en Bourbons niet denkbaar...

Voor nieuwsgierige royaltywatchers bevatte de ruim opgezette koninklijke loge, waarin ook plaats was voor de schoonouders van de prinsen Constantijn en Maurits, nog een mysterie: wie was de dame naast prins Jaime? Marc van der Linden kwam met het antwoord: Geesje van Vollenhoven, schoonzus van Pieter en Margriet.

© GPD; Bron: Weekend; Foto: © GPD Phil Nijhuis

'Ik laat me niet van dansen afpesten'

Circa 150 aankomende kunstenaars tot 25 jaar gaven een uitvoering voor Beatrix en Margriet, die afgelopen maand hun 70ste en 65ste verjaardag vierden. Onder hen was ook de 11-jarige Stijn Hoogendoorn, die van dansen zijn beroep wil maken.

Voordat hij met zijn makkers van de Rotterdamse Dansacademie een uitvoering gaf, verscheen zijn hoofd vol blonde krullen (op foto rechts achter prinses Margriet) op een groot scherm. Hij komt weleens huilend thuis omdat hij gepest is om zijn liefde voor de dans, vertelde hij. ,,Maar ik laat me niet van het dansen afpesten!'', zei hij beslist.

Misschien dacht de koningin wel aan hem, toen ze de musici, vocalisten en dansers bedankte voor 'de fantastische avond, het enorme feest'. Mogelijk dacht ze ook aan de 22-jarige Christiaan Kuyvenhoven die, voordat hij een stuk van Franz Liszt ten beste gaf, ook nog eens uit zijn hoofd en zo te zien met stalen zenuwen een vers van Petrarca declameerde.

Ceremoniemeester Ivo Niehe haalde ook een gedicht aan, een van Toon Hermans, dat hij ergens in Carré had zien liggen. Het was met een knipoog naar de jarigen toen hij voordroeg: ,,Heb lak aan de kalender, als je maar kunt zeggen: ik ben d'r!''

Ook Niehe kroop nog even achter de piano, maar dat was om zes heel kleine violistjes te begeleiden toen zij nog een keer een verjaarshymne 'Er zijn er twee jarig' voor koningin en prinses op hun instrumentjes krabbelden. Niet helemaal zuiver, wel vol vuur en daar ging het toch maar om. © GPD; Bron: ANP; Foto: © GPD Phil Nijhuis

Het programma van de matinee:

* 16.15 uur Circus acts vooraf, door Rotterdam Circus Arts, Codarts Hogeschool voor de kunsten.

17.00 uur Verwelkoming en opening door Ivo Niehe, gevolgd door enkele beelden uit het Polygoonjournaal. Verder zijn korte filmische portretten te zien van studenten van de conservatoria van Tilburg, Maastricht en Gent.

* 'Lang zullen ze leven' door de hele zaal

* Béla Bartók, Concert voor orkest (1943), deel V (Finale). Dirigent: Roberto Benzi. Een symfonieorkest samengesteld uit conservatoria van Gent, Maastricht en Tilburg, hogeschool Gent, hogeschool Zuid, Fontys hogeschool voor de kunsten.

Korte inleiding door Ivo Niehe, gevolgd door filmbeelden van Christiaan Kuyvenhoven, pianist ArtEZ Conservatorium.

* Franz Liszt, Sonetto 123 del Petrarca, S 161. Piano: Christiaan Kuyvenhoven. Artez hogeschool voor de kunsten, conservatoria van Arnhem, Enschede en Zwolle.

* (dans) Thom Stuart, Stamina (2006). Rotterdamse Dansacademie, Codarts hogeschool voor de kunsten.

* Jerke van den Braak, Tierelantijntjes (2008) - inventief gebruik van Wii-disklavier. Faculteit kunst, media en technologie, hogeschool voor de kunsten Utrecht.

Korte inleiding door Ivo Niehe, gevolgd door enkele filmbeelden van de studenten van Codarts, de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en het Prins Claus Conservatorium Groningen.

* John Clayton, Blues for Stephanie, en Sammy Nestico, Magic Flea. Dirigent: Kurt Weiss. Big Band, Prins Claus conservatorium, Hanzehogeschool Groningen.

* (ballet) Jirí Kylián, Falling Angels (1989). Muziek: Steve Reich, drumming. Dansvakopleiding & Instrumentaal ensemble, Koninklijk conservatorium Den Haag, hogeschool voor beeldende kunsten, muziek en dans.

Ivo Niehe aan het woord, gevolgd door enkele filmbeelden van studenten van de Nieuwe Opera Academie, het Conservatorium van Amsterdam en het Koninklijk Conservatorium Den Haag.

* Wolfgang Amadeus Mozart, uit Le Nozze di Figaro. Finale. Muzikale leiding: Jonathan Berman. Regie: Floris Visser. De Nieuwe Opera Academie en instrumentaal ensemble conservatorium Amsterdam, Koninklijk conservatorium Den Haag, Amsterdamse hogeschool voor de kunsten, hogeschool van beeldende kunsten, muziek en dans.

* 'Er zijn er twee jarig'- eerst instrumentaal door jonge violisten, dan meegezongen door de hele zaal met Ivo Niehe aan de piano.

18.30 uur. Einde programma. Daarna onderonsje van koningin, prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven in de nok van Carré met de kunstenaars. In Carré een wandelend buffet voor de genodigden.

© GPD; Bron: RVD; Foto's: © GPD Phil Nijhuis; AP Peter de Jong

Balkenende: 'Dat blijft het geheim van Huis ten Bosch'

Premier Jan Peter Balkenende wijst een louter ceremoniële functie voor de koningin af. ,,Ik zou niet graag een inhoudsloos koningschap willen'', zei de minister-president na ministerraad, vlak voordat hij en zijn collega's naar het verjaardagsfeest van koningin Beatrix en prinses Margriet gingen.

Het debat over het koningshuis werd opgerakeld na de kersttoespraak van koningin Beatrix. Geert Wilders voelde zich persoonlijk aangesproken door haar oproep tot tolerantie en verdraagzaamheid. Hij pleitte daarop voor een louter ceremoniële functie voor het staatshoofd. Nu maakt de koningin deel uit van de regering en valt zij onder de ministeriële verantwoordelijkheid.

Wilders wilde een debat in de Kamer over het koningshuis, maar kreeg geen enkele steun. Opiniepeilingen toonden gemengde gevoelens onder de bevolking over het voorstel om het staatshoofd alleen nog ceremoniële taken te laten vervullen. Bij Maurice de Hond was de helft voor, in andere peilingen vond ruim zeventig procent dat niets moest veranderen.

De koningin praat elke maandagmiddag op haar paleis met de premier over allerlei onderwerpen. Over de inhoud van die gesprekken liet Balkenende niks los. Ook wilde hij niet zeggen of hij zich laat beïnvloeden door de koningin. ,,Dat blijft het geheim van Huis ten Bosch.'' Beatrix beschikt volgens hem over een grote belangstelling en is buitengewoon geëngageerd. ,,De gesprekken zijn intensief. Ik merk in bepaalde opzichten dat zij er langer zit dan ik. Maar er is maar één premier en dat ben ik.'' © GPD

Feest bij de paleispoorten

Koningin Beatrix heeft zich op haar verjaardag niet laten zien. 

Maar dat weerhield mensen er niet natuurlijk van om naar paleis Huis ten Bosch en paleis Noordeinde in Den Haag te komen om voor de zeventigjarige bloemen, kaarten of cadeaus af te geven. 

Aan de marechaussee de taak de geschenken en bossen bloemen en bloemstukken naar binnen te dragen, zoals hier bij paleis Huis ten Bosch.

© GPD; Foto: © Royal Press Europe

Harmonie tussen eerste en tweede viool

Dagblad Trouw schetste dinsdag onder het motto 'Tussen Beatrix en Margriet ging het niet vanzelf' een mooi beeld van de relatie tussen de twee Oranje-zussen die vrijdag in Amsterdam samen hun verjaardagen (70 en 65) vieren. Een paar passages uit het relaas van Wilfried van der Bles.

Er zijn wel meer zussen en broers die vlak na elkaar dergelijke mijlpalen bereiken, maar niet allemaal geven ze samen een feestje. Dat Beatrix en Margriet dat wel doen, betekent dus iets. Het betekent dat ze het samen heel goed kunnen vinden, dat ze elkaar waarderen en respecteren. Misschien willen ze, nu het einde van de regeerperiode van koningin Beatrix in zicht komt, ook wel zeggen: die klus hebben we samen toch maar mooi geklaard. (...)

Beatrix distantieerde zich (na de Hofmans-affaire in 1956) van het gezweef van (koningin) Juliana en rekende af met het idee dat alles aan het hof zo gewoon mogelijk moest zijn. Zij bekeerde zich tot de klassieke opvatting dat een monarchie alleen kan gedijen als er voldoende afstand tot het volk wordt gehouden. (...)

Verbreek je als prinses de keten door thuis te komen met de zoon van de slager om de hoek (of met Pieter van Vollenhoven), dan haal je het koningshuis omlaag. Het volk zou dan kunnen gaan denken: wat is het argument nog dat de koning op die plek zit? Mijn slager kan het net zo goed. (...) Daarom keerde zij zich tegen Pieter van Vollenhoven. (...)

Dit alles vertroebelde de relatie tussen Beatrix en Margriet. (...) Toen Beatrix in 1980 koningin werd, vielen Pieter en Margriet volgens biografre Dorine Hermans van hun stoel van verbazing toen Beatrix te kennen gaf dat zij op hen rekende bij de vervulling van haar taak. (...)

In de loop der jaren ging Beatrix Margriet en Pieter wel waarderen. Bovendien werd Pieter gaandeweg een soort tweede vader voor de kinderen van Beatrix. (...) Er is een wezenlijk verschil in positie en status tussen de twee takken van de Oranjefamilie. (...) Het zou allemaal reden kunnen zijn voor jaloezie, haat en nijd. Toch is daar, voor zover bekend, geen sprake van.

De sterke familieband gaat voor. (...) En wat natuurlijk behoorlijk aantikt: Margriet is in de wieg gelegd om nummer twee te zijn. Nummer één heeft ze nooit willen worden. Haar zus overduidelijk wel. Hun karakters vullen elkaar wonderwel aan. Een eerste en een tweede viool: dat levert mooie harmonie op. GPD; Bron: © dagblad Trouw; Foto's: © GPD (archief), Capital Photos

Veel kritiek op Corbijns foto's van Beatrix

De beroemde Nederlandse fotograaf Anton Corbijn heeft de drie nieuwe foto's gemaakt van koningin Beatrix. De opnamen zijn donderdag ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van de koningin door de Rijksvoorlichtingsdienst vrijgegeven. Op het werk van Corbijn is meteen een storm van kritiek losgebroken.

,,Dit is gewoon saai. De koningin had beter haar zoon kunnen vragen om foto's te maken", zegt de immer uitgesproken historica en kunstkenner Reinildis van Ditzhuyzen in NRC Handelsblad. ,,Corbijn vind ik op zich erg goed, maar deze foto's vond ik erg tegenvallen. Het is niet de kwaliteit die we van Corbijn gewend zijn", aldus GPD-beeldredacteur Ron Pichel.

Frank van Beek, die regelmatig in de weer is met het fotograferen van de koninklijke familie, moest denken aan het Zeeuws meisje toen hij het close-up portret van Beatrix zag. Over de foto's is hij niet opgetogen, maar misschien moeten ze anders worden beoordeeld. Niet als foto's, maar als kunst.

'Niet vernieuwend, moet anders kunnen', zegt een andere fotograaf met royale Oranje-ervaring. NRC-huisfotograaf Vincent Mentzel vermoedt dat koningin Beatrix zelf te veel inspraak heeft gehad in het eindresultaat. Fotograaf Koos Breukel, die naam maakt met portretfoto's, noemt de foto's in NRC zelfs ,,een regelrechte ramp."

Zilveren Camera-winnaar Robin Utrecht (ANP) vindt het geen 'Anton Corbijn foto's'. ,,Ik heb hem heel hoog zitten als fotograaf, maar dit is het niet. Dat is jammer." Naar de oorzaak is het gissen. ,,Misschien had hij zijn dag niet, misschien was er niet genoeg tijd, misschien vond de koningin andere foto's niet mooi."

Robin Utrecht zou in elk geval niet hebben gekozen voor de paleistrap als achtergrond. ,,Die kennen we nu wel. Doe eens iets heel anders." Albert Nieboer van Royal Press Europe - hofleverancier van deze website - deelt die mening.

,,Had het in een andere ruimte gedaan, nu mis je iets", zegt ook hij (zie eerdere foto Beatrix). Van de foto's is hij niet 'ondersteboven', en de 'de koningin staat er niet erg voordelig op'. Alleen de foto van Beatrix 'in het rood' kan hem bekoren.

Anton Corbijn komt zelf aan het woord in NRC. ,,Dit was geen vrij werk, maar gewoon een opdracht." Maar dan wel een opdracht waarom hij zelf heeft gevraagd, aldus RVD-baas Chris Breedveld. De vrijheid van handelen was groot. ,,Hij moest de vrijheid krijgen om foto's te maken die passen bij zijn artistieke kwaliteiten. Maar wat hij zou maken moest ook kloppen bij de positie die een staatshoofd heeft."

Corbijn is zelf het minst tevreden over de foto genomen naast de trap in Huis ten Bosch. ,,Daar kon ik niet goed belichten, die foto lijkt nog het meest op een kiekje." Over het close-up portret is hij positiever. ,,Daar staat ze heel open op."

Uit Wikipedia: Anton Corbijn (Strijen 20 mei 1955) is vooral bekend is geworden door zijn foto's van musici en andere artiesten. Tevens is hij grafisch ontwerper, filmmaker, en doet hij de art direction en regie voor videoclips.

Hij begon zijn carrière als hoofdfotograaf van het tijdschrift Oor en fotografeerde onder andere David Bowie, Miles Davis, Björk, Robert de Niro, Elvis Costello, Rutger Hauer en Clint Eastwood. © GPD; Foto's: © RVD Anton Corbijn