Royalblog.nl

Waarom er op Royalblog zo vaak wordt 'gezeurd'

Een hartekreet van een, naar eigen zeggen, trouwe bezoeker van Royalblog.nl: ,,Ik vind dat u soms wel een beetje overdrijft in het bekritiseren van bladen. Het gaat een beetje op zeuren lijken. Of op een vorm van: 'ik weet het altijd beter'."

Zeker, er wordt af en toe behoorlijk gezeurd. Dat is ook het fijne van een eigen weblog: dat dat kan. Maar het is meestal niet zeuren om het zeuren. Het heeft ook nog een reden en een doel: zorgvuldige berichtgeving, ook op deze site. Op een blad als Vorsten bijvoorbeeld moet een royaltyvolger blind kunnen varen. Als ik daarin word teleurgesteld, dan laat ik dat weten, net zo goed als bezoekers van de site mij een draai om m'n oren geven als de feiten niet kloppen.

En het maakt niet uit of dat uit slordigheid of onwetendheid is: informatie moet kloppen. Dat is de reden voor het zogenaamde zeuren. Als informatie niet juist is, welteverstaan. Niet omdat 'ik alles altijd beter weet'. Integendeel, zoals de vaste bezoekers weten en gelukkig niet nalaten via de reacties te laten merken. Maar bijvoorbeeld omdat informatie tegenwoordig een veel langere levensduur en een veel groter bereik heeft dan pakweg 25 jaar geleden. Dankzij en door internet blijven berichten 'eeuwig' bewaard. Een fout keert daardoor ook keer op keer terug en zet anderen op het verkeerde been.

Wie een opstel wil schrijven over Irene of over vijf jaar een portret wil schrijven over de dan 75-jarige prinses, tikt wellicht meteen over dat ze op 28 april 1964 in het huwelijk trad, zoals een voorheen betrouwbaar royaltyblad deze maand schrijft. Maar de datum was 29 april. Het lijkt maar een detail, maar is dat niet. Juist niet vanwege dat hergebruik. Het is ook een kwestie van je vak serieus nemen. En het weblog functioneert in mijn optiek ook als een consumentenwaakhond, juist bij bladen, televisie en boeken.

Wie ronkende persberichten de wereld instuurt, zoals Vorsten met de 'peiling' over de populairste prins en de NRCV voor de uitzendingen van het programma 'Hoe word ik een prinses' van Jestke van den Elsen, nodigt andere media uit kritisch te kijken naar het vol lof aangeprezen product. Als Jetske schrijft dat ze zo'n leuk contact had met de prinsjes in Lech (bedoeld wordt graaf Claus-Casimir), of als Vorsten een koningin laat 'meedoen' aan de prinsessenverkiezing, dan 'zeur' ik over die onzorgvuldigheid of onverschilligheid.

Er wordt al genoeg onzin en onzinnigs gezegd, geschreven en gemeld over 'koninklijke zaken', tot in de Tweede Kamer toe. Daar zeur ik ook over. Als de royaltydiva van RTL Boulevard, die naar eigen zeggen alles altijd tot de laatste komma checkt, vertelt dat Daniel Westling de toekomstige koning van Zweden is, of dat prins Floris aangifte heeft gedaan van de geboorte van zijn dochtertje prinses Eliane, dan móet er worden gezeurd. Om over de Argentijnse pseudobiografie over Máxima eerder dit jaar nu maar te zwijgen.

Máxima heeft er overigens wel last van. Juist omdat zonder weerwoord de inhoud voor waar wordt gehouden. Ik heb een Argentijnse collega die kritiekloos een interview plaatste met de auteurs gevraagd of ze hun beweringen ook had gecontroleerd. ,,Nee, geen tijd voor." Maar diezelfde berichten vormen wel weer de bron voor volgende artikels en programma's, in de hele wereld. Ik neem overigens niet álle media even serieus - maar ook een verslaggever heeft behoefte aan plechtankers, aan betrouwbare bronnen.    

Het gaat er dus niet om dat ik gelijk wil hebben, of omdat ik het beter weet (de vaste bezoekers weten wel beter!), maar omdat álle royaltyvolgers beter worden van correcte berichtgeving. Op de televisie, radio, in kranten en de bladen, en niet te vergeten op deze website. De leugen hoeft wat mij betreft niet te regeren. Zo, genoeg gezeurd. © HJ

Het verhaal achter Royalblog.nl

Royalblog.nl is een combinatie van nieuwssite - in het Nederlands en Engels - en blog, met persoonlijke observaties, opmerkingen en ervaringen rond royalty evenementen of bij koninklijke gebeurtenissen.

Royalblog is begonnen in 2006, als aanvulling op de verslaggeving die ik als royaltyverslaggever van de regionale kranten deed over het staatsbezoek aan Argentinië. Je kunt op internet nu eenmaal meer tekst en foto’s kwijt dan in de krant. Het blog was een succes en dat jaar waren er meer buitenlandse reizen: het jubileum van de koning van Thailand, Willem-Alexander en Máxima naar Australië en Nieuw-Zeeland en de koningin op de Antillen bijvoorbeeld.

Zo is het blog verder gegroeid, waarbij het tijdsverschil met Nederland de stukjes interessanter maakte. De lezers hoefden niet te wachten op het uitkomen van de krant. Eén krant ging nog een stapje verder. Onder het kopje 'staatsbezoek' werd in één regel verwezen naar Royalblog. In de krant zelf verder geen letter daarover.

Diezelfde zomer heb ik besloten om ook dagelijks ‘nieuwsberichten’ te plaatsen, ook als aanvulling op de royaltyrubriek die ik maakte voor de kranten van de GPD. Die verwijzen er ook naar onder berichten en op hun eigen sites. Soms is het wel lastig. Primeurtjes kunnen niet altijd meteen op de site, omdat de kranten voor gaan.

Het ‘nieuws’ neemt nu - met de recensies - de belangrijkste plaats in. Waarbij de tekst natuurlijk minder belangrijk is dan de foto’s. Zonder de bijdrage en hulp van een paar zeer toegewijde fotografen zou Royalblog.nl er niet uit zien en ook niet interessant zijn.

Sinds 2008 zijn er ook Engelstalige berichten - niet zo zeer wat ik zelf vertaal, maar uit het aanbod van de persbureaus. Meer dan een kwart van de bezoekers van de site komt sindsdien uit Amerika en Canada. In een goede maand zijn er nu meer dan 80.000 bezoekers op de site.

Die bezoekersstroom - uit 200 landen, van Tonga tot Groenland - is een stimulans om steeds weer achter de computer te kruipen. De reacties van de vaak zeer kritische en opmerkzame bezoekers zijn dat ook. O wee, als het niet klopt, of als ik in mijn haast en slordigheid taal- en spelfouten maak. Die oplettendheid maakt de site beter.

Het bijhouden valt overigens niet altijd mee. Een paar uur per dag vraagt de site toch wel. Die tijd is wat moeilijker te vinden omdat ik door een reorganisatie er ander werk bij heb gekregen. Dat is voor een enkele bezoeker nog wel eens moeilijk te begrijpen: waarom is er niet nú een bericht over dit of dat?! Maar de computer is niet 24 uur per dag bemand.. Ik heb vaak ook in vakanties tijd ingeruimd om berichten te zoeken en te plaatsen, maar dat is niet altijd mogelijk en zeker ook niet (w)(m)enselijk. 

© HJ; Foto's: © Dutch Photo Press

www.royalblog.nl

Spelregels voor reacties op website

Met enige regelmaat laten bezoekers en lezers van de website reacties achter. Ze hebben commentaar, weten het al of niet terecht beter, doen suggesties voor aanvullingen en verbeteringen, geven tips en aanwijzingen, ventileren hun mening of stellen vragen. Dat alles wordt zeer op prijs gesteld - vooral de kritische geluiden en de verbeteringen van (stomme) fouten. De site wordt er beter door.

Er zijn bezoekers die in discussie willen over een bepaald artikel, die het er niet mee eens zijn, of vooringenomenheid of domheid veronderstellen. Om met hen in contact te kunnen treden, wordt een e-mailadres gevraagd bij het achterlaten van de reactie. Ook gaan reacties eerst langs de eindredactie om spam en scheldpartijen tegen te houden.

Niet iedereen vindt het leuk of nodig een emailadres achter te laten. Er wordt dan een vals adres opgegeven; dat is jammer, want daardoor kan ik niet reageren op persoonlijke getinte opmerkingen. Een naschrift is niet altijd voor iedereen geschikt.

Wanneer het vermoeden bestaat dat het adres niet klopt, wordt er eerst een mail naar toegestuurd. Blijft die onbeantwoord of komt-ie als onbestelbaar terug, dan wordt de reactie niet geplaatst of verwijderd. Wat dat betreft gelden ook hier de regels van de ingezonden brievenrubrieken van de aangesloten kranten. © GPD

De dubbele moraal en het voorbeeld van Kamerlid Paul Tang

OPINIE - ,,De prinses heeft een voorbeeldfunctie." Aan het woord is PvdA-Kamerlid Paul Tang, die zich eerder dit jaar roerde in de discussie die ontstaat over het feit dat prinses Christina haar vermogen heeft geparkeerd op Guernsey,. Een voorbeeldfunctie die volgens hem voortvloeit uit haar geboorte, niet uit haar lidmaatschap van het Koninklijk Huis of een publieke functie. Beide heeft Christina immers sinds 1975 niet (meer).

Vreemd dan dat uitgerekend een Kamerlid met zulke verheven en ruimhartige opvattingen over de voorbeeldfunctie van mensen in het publieke domein zonder enige terughoudendheid de afspraken over vertrouwelijkheid van regeringsstukken schendt. Tang verstrekte RTL de Macro Economische Verkenningen en negeerde daarmee zijn geheimhoudingsplicht en het embargo op de stukken voor Prinsjesdag. Hij was overigens niet de enige.

Dit staat even los van de zin/onzin van het Prinsjesdag embargo. Als je het als Kamerlid - van een regeringspartij nota bene - daar niet mee eens bent, dan teken je niet voor de vertrouwelijke stukken en wacht je gewoon tot Prinsjesdag. Om diezelfde reden tekende NRC Handelsblad de afgelopen jaren niet voor de embargoregeling: de krant probeerde zelf wel achter de stukken te komen.

Paul Tang biechtte zijn wangedrag op. De reactie van een collega, zoals opgetekend door NRC, was veelzeggend. ,,Als je lekt, moet je stevig kunnen liegen. Paul kan dat niet. Daar is hij de persoon niet naar." Misschien dat Kamerleden eerst eens bij zichzelf te rade moeten gaan alvorens ze weer eens voor de microfoon verschijnen om anderen te wijzen op een al dan niet bestaande voorbeeldfunctie.

Wie heeft nu nog vertrouwen in een man als Paul Tang? Als hij écht gelooft in wat hij zegt, en heeft gezegd, dan geeft hij vandaag nog zijn Kamerzetel op. Dát is pas een voorbeeld stellen. © HJ

Kamer op verkeerde adres voor Christina

Het lijkt erop dat de schatbewaarder van koningin Beatrix, die door de vorstin uit haar staatstoelage wordt betaald, ook actief is voor Oranjes die geen lid (meer) zijn van het Koninklijk Huis. Anders is niet te verklaren waarom prinses Christina nu twee trusts op het Kanaaleiland Guernsey heeft met als postadres paleis Noordeinde. Ook drie van de vier kinderen van prinses Irene hebben samen met haar ex prins Carlos Hugo een stichting die Noordeinde als adres heeft.

De thesaurier zou zich alleen moeten bezighouden met financiële zaken van leden van het Koninklijk Huis: de Oranjes die nog in aanmerking komen voor de troon. De rest van de familie valt daarbuiten en zou zelf buiten het paleis een financieel adviseur moeten vinden.

Dan ontstaat er ook geen onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, zoals vrijdag weer gebeurde toen naar buiten kwam dat prinses Christina een tweede trust, voor de erfenis van haar vader prins Bernhard, heeft opgericht op Guernsey.

Kamerleden van SP en GroenLinks willen daarvoor minister-president Jan Peter Balkenende ter verantwoording roepen: hij moet de koninklijke familie verbieden om geld onder te brengen in trusts op de Kanaaleilanden. Een onmogelijke opgave voor de premier. Hij heeft immers niets te zeggen over de koninklijke familie.

Het enige dat Balkenende kan doen is koningin Beatrix vragen de financiën van haar familie voortaan buiten het paleis om te laten regelen. De staat geeft slechts drie Oranjes een uitkering: de koningin, prins Willem-Alexander en prinses Máxima. De overige acht volwassen leden van het Koninklijk Huis moeten zelf hun kostje verdienen.

Dat betekent dat het ze ook vrij staat dat geld hoe en waar te beleggen waar ze willen, al geldt wel: hoe dichter bij de troon, hoe groter de voorbeeldfunctie en de maatschappelijke verantwoordelijkheid. Maar toen prins Friso - geen lid van het Koninklijk Huis, - besloot geld te geven aan het verkiezingsfonds van Barack Obama, konden regering en parlement daar niets tegenin brengen.

Voor prinses Christina geldt dat in nog grotere mate. De jongste zus van koningin Beatrix heeft al in 1975 afstand gedaan van haar rechten op de troon. Sindsdien heeft ze zich ook niet meer met het ‘familiebedrijf’ ingelaten. Een voorbeeldfunctie kan haar daarom ook niet worden toegedicht zoals Kamerleden nog wel doen.

Het grootste deel van de afgelopen 34 jaar woonde ze in het buitenland, in New York en tegenwoordig in Londen. Ze heeft dan ook in de eerste plaats te maken met het belastingregime in haar woonplaats. De prinses heeft inmiddels twee trusts op het Kanaaleiland Guernsey. Daar heeft ze onder meer om belastingtechnische redenen haar aandeel ondergebracht in de erfenissen van haar ouders, koningin Juliana en prins Bernhard.

Staatssecretaris De Jager (Financiën) zei eerder dit jaar dat daarover vooraf overleg is geweest met de financiële beheerders. Zo zijn er afspraken gemaakt over wat er met het geld gebeurt wanneer Christina overlijdt. Er worden dan in Nederland successierechten betaald. Christina heeft daarmee rekening gehouden met eventuele gevoeligheden in Nederland, hoewel ze daartoe wettelijk niet verplicht was.

De Tweede Kamerleden van SP en GroenLinks die vroegen om de Oranjes ter verantwoording te roepen, zouden voor wat betreft prinses Christina aan moeten kloppen bij de Britse premier Gordon Brown of bij de Eerste Minister van Guernsey, Lyndon Trott. Maar SP en GroenLinks zouden Balkenende wel moeten vragen of de trusts van de prinses op een ander postadres kunnen worden geregistreerd dan het werkpaleis van de koningin. Dan wordt ook helder dat het Koninklijk Huis er buiten staat. © GPD: Foto's: © DPP

Royalblognl nu ook te vinden op twitter

Royalblog.nl twittert. Soms. Het sturen van korte berichten (‘tweets’) heeft alleen zin als er ook iets gebeurt dat de aandacht vraagt. Of wanneer er heel kort commentaar of toelichting kan worden gegeven, bij voorkeur bij actuele gebeurtenissen. ‘Twitteren’ heeft ook het meeste zin bij koninklijke reizen, zoals een staatsbezoek. Dan is er vaak niet meteen gelegenheid om een 'blog bericht’ te schrijven, en kan in een ‘tweet’ alvast wat informatie worden gegeven.

De komende tijd moet het ‘twitteren’ worden uitgeprobeerd. In het buitenland zal het niet altijd even gemakkelijk zijn om boodschappen te versturen, zonder tegelijkertijd ook de telefoonrekening o.i.d. huizenhoog te laten worden. Enfin, de praktijk zal het leren.

Royalblognl zal alleen worden gebruikt voor ‘werkberichten’ en ‘koninklijk nieuws’. Of en wanneer de schrijver gaat slapen, zal er niet door worden onthuld. Het is een werkaccount, een aanvulling op Royalblog.nl, en geen persoonlijk dagboek. Tweets kunnen ook worden gebruikt om berichten aan te kondigen of er naar te verwijzen. Voel u vrij om al of niet te volgen. © HJ

Had niemand de aankoop in Mozambique kunnen afraden?

OVERPEINZING. Het lijkt er een beetje op dat prins Willem-Alexander en prinses Máxima de complexiteit van het bouwen van een vakantiehuis in een nog te ontwikkelen ver afgelegen resort in één van de armste landen van Afrika hebben onderschat. Anders valt ook moeilijk te verklaren dat de prins het beheer van de woning in Mozambique pas nu op afstand heeft gezet, mede op verzoek van minister-president Jan Peter Balkenende. Al geldt als reden dat nu pas echt met de bouw wordt begonnen.

Lees ook nieuwsbericht: Alexander neemt 'afstand' tot vakantiehuis

Een andere avontuurlijke investeerder zou inmiddels waarschijnlijk zijn afgehaakt, maar dat is voor Willem-Alexander na alle ophef en publiciteit toch wat moeilijker. Vorig jaar meldde hij de aanschaf verheugd aan de president van Mozambique. Opgeven zou een verkeerd signaal afgeven. Maar wie leest over het financiële gesjoemel van de Zuid-Afrikaanse projectontwikkelaars rond het ambitieuze project zou het de prins desondanks niet kwalijk nemen. (Op de website van het Koninklijk Huis staat een beknopte uitleg over de keuze voor Machangulo).

Onverlet het recht van het prinselijk paar om zelf waar ook ter wereld een vakantiewoning uit te zoeken, riep de keuze voor Mozambique meteen de vraag op of dit uit oogpunt van logistiek en beveiliging wel zo verstandig was. Het ligt in elk geval buiten het bereik van het huidige regeringsvliegtuig, tenzij tal van tussenlandingen voor lief worden genomen. De prins kon er ook niet elke week een kijkje nemen om te zien of bij de bouw en ontwikkeling alles volgens plan verloopt, zoals koningin Beatrix bijvoorbeeld wel kon doen bij de renovatie van Drakensteyn.

Hij stelde zich meteen ook kwetsbaar op door de keuze voor Mozambique te beargumenteren met steun voor de plaatselijke bevolking, die van de ontwikkeling zou profiteren door de bouw van scholen, ziekenhuisje en dergelijke. Of de plaatselijke bevolking werkelijk profijt heeft, valt moeilijk aan te tonen en er is altijd wel iemand te vinden die zich gepasseerd voelt of die boos is, waardoor verhalen de wereld in komen die het tegendeel beweren. Kunnen de vissers bijvoorbeeld nog wel makkelijk bij het strand? En welk profijt hebben de Mozambikanen van Zuid-Afrikaanse gastarbeiders?

,,Ik heb nog nooit een huis gebouwd", zei Willem-Alexander over het avontuur. Op zich moet dat ook met ‘afstandsbediening’ kunnen, maar dan moeten de tussenpersonen wel te vertrouwen zijn. En dat laatste blijkt uit berichten in Zuid-Afrikaanse media - in Nederland eerder al uitvoerig aangekaart door Marc van der Linden in Weekend - nu juist het probleem. De initiatiefnemers zijn inmiddels ook buiten spel gezet. Of Willem-Alexander door de machinaties ook geld heeft verloren, is niet bekend.

Willem-Alexander en Máxima hebben ook elders naar een geschikte vakantieplek gezocht, in het besef dat de aandacht voor hen alleen nog maar zal toenemen als Alexander straks koning is en Amalia ouder wordt. Maar tegelijkertijd neemt daarmee de gevoeligheid toe voor elke stap die de prins zet. Denk ook maar eens aan de ophef die ontstond toen prins Claus op verzoek van zijn Italiaanse buren mede een aanvraag voor Europese landbouwsubsidie voor de olijfboomgaarden in Tavarnelle onderschreef. Schande dat de ‘rijke Oranjes’ om steun vroegen, luidde destijds het (onterechte) verwijt.

Het prinselijk gezin heeft in het zeer exclusieve Machangulo haast vanzelfsprekend geen last van paparazzi of andere fotografen (zoals bijvoorbeeld in Italië, Frankrijk of Argentinië); er zijn ook geen andere toeristen en het is er ongetwijfeld mooi. Twintig kilometer haast ongerepte kust, een aantal lagunes, huizen alleen van hout gemaakt, de oceaan voor de deur. En als alles straks een keer klaar is - het project ligt achter op schema - eerste klas voorzieningen bij de hand, inclusief een haven en vliegveld.

Maar daar staat tegenover dat ook de beveiligers een omslachtige en lange reis moeten maken om daar over het gezin te waken. In De Telegraaf wordt zondag (23.08) ook de vraag gesteld of het verstandig is dat de prins zijn gezin in een éénmotorige Cessna van Johannesburg naar Machangulo vliegt - een onnodig risico aldus de ochtendkrant. Het ligt echter niet voor de hand dat Nederland tegen de tijd dat de prins/koning regelmatig naar Mozambique gaat, een groter regeringstoestel heeft, dat de afstand Amsterdam-Maputo wel in één keer kan overbruggen.

De vraag die nu gesteld kan en mag worden is of in Den Haag niet iemand Willem-Alexander en Máxima had moeten adviseren om geen vakantiewoning te kopen, laat staan vanaf ‘scratch’ te bouwen in Mozambique. Simpelweg omdat er teveel valkuilen zijn: reputatieschade, mogelijke corruptie, fraude, ecologische schade, benadeling van de lokale bevolking, beveiliging, gezondheidsrisico’s, om er slechts een paar te noemen.

Dat staat nog los van de discussie die de prins uitlokt met zijn landaankopen in Argentinië en Mozambique (land blijft daar overigens van de staat) over nut en noodzaak van de uitkering die hij en zijn vrouw van staatswege krijgen. Eenmaal goedgekeurd door het parlement en uitgekeerd is hij vrij daarmee te doen wat hij wil (vanaf dat moment is het niet langer ‘ons geld’), maar misschien is voor de troonopvolger een uitkering dichterbij de ‘Balkenende norm’ ook wel voldoende. © HJ

Wat draagt die foto bij aan het maatschappelijk debat?

Skivakanties van de Oranjes zijn al jaren nieuws. Advocaat Richard van Schaik wil dat in de rechtbank van Amsterdam aantonen met dvd’s met opnamen van eerdere skivakanties van de koninklijke familie. ,,Heel schattig", oordeelt rechter Sjoukje Rullmann over de beelden die ze een avond eerder heeft bekeken. Maar ook weer niet zo relevant dat de filmpjes van bijvoorbeeld Polygoon en NOS in de rechtszaal moeten worden vertoond. ,,De tijden zijn veranderd, wat koningin Juliana in haar tijd toestond is nu niet meer aan de orde", vindt ze. ,,Het is belangrijk voor mijn betoog", smeekt Van Schaik.

Zijn betoog in het kort geding dat Willem-Alexander, Máxima en Amalia hebben aangespannen tegen het Amerikaanse persbureau The Associated Press is eraan opgehangen. Nou, vooruit, geeft Rullmann toe: één filmpje om de toon te zetten. Op het tv-scherm verschijnt baby Willem-Alexander bij zijn eerste skivakantie in Lech. ,,De RVD zou willen dat dit sort filmpjes niet meer opgenomen mogen worden", zegt Van Schaik als de vertederende beelden voorbij zijn.

Hij staat voor een moeilijke opgave: aantonen dat publicatie en verspreiding van in Argentinië gemaakte foto’s van de skivakantie van het prinselijk gezin niet onrechtmatig is, zoals de Oranjes aanvoeren. Landsadvocaat Henk Jan Boukema, die zijn collega’s heel neerbuigend behandelt, heeft net namens de prins een emotionele beroep gedaan op de rechter om AP verdere verspreiding van de foto’s te verbieden. De Amerikanen moeten de (vier) foto’s die nog in hun database staan, weghalen. De opnamen zijn een ‘inbreuk’ op de privacy van het prinselijk gezin.

Willem-Alexander vertelt - in een verklaring die zijn advocaat voorleest - dan over zijn eigen jeugdtrauma’s: de vakanties in Porte Ercole die altijd met spanningen gepaard gingen omdat je nooit wist wanneer weer ergens een fotograaf zijn telelens op je richtte. ,,Altijd was er de kans dat je werd gefotografeerd." Ondanks het mooie weer aan de Italiaanse kust verkozen de kleinkinderen van prins Bernhard ervoor om in de kajuit van zijn achteervolgende Jumbo’s te blijven. ,,Mijn broers gingen uiteindelijk niet meer mee."

De prins wenst voor zijn dochtertjes een andere jeugd. ,,Hij ambieert voor zijn kinderen geen leven enkel achter hoge paleismuren om toch een privéleven over te houden", aldus Boukema. Van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hoeft dat ook niet. ,,Het recht trekt die muren voor hen op. Leden van het Koninklijk Huis mogen verschoond blijven van publicaties van foto’s uit hun privésfeer", betoogt de landsadvocaat. Hij strooit kwistig met eerdere rechterlijke uitspraken, die er vanzelfsprekend allemaal op neer komen dat wél foto’s mogen worden gemaakt, maar géén foto’s mogen worden gepubliceerd van vakanties en privégelegenheden. Eén uitzondering is er: wanneer het gaat om een publiek debat over een zaak van algemeen belang. De foto’s uit Cerro Bayo, nabij Villa La Angostura, volgens Boukema nota bene één privé skioord, vallen daar wat hem betreft niet onder.

Aan het jonge advocatenduo Niels Mulder en Richard van Schaik namens AP de taak aan te tonen dat de foto’s wél van belang zijn, en tegelijkertijd de rechter ervan te overtuigen dat AP in feite geen blaam treft. Niet AP publiceert namelijk, dat doen de bij de coöperatieve persorganisatie aangesloten leden en afnemers. En die maken hun eigen afwegingen. Hun pleidooi is op die twee sporen gebaseerd. Uitleggen hoe AP werkt: het regiokantoor in Mexico bijvoorbeeld, verantwoordelijk voor Latijns-Amerika zette de foto’s op het wereldwijde net. Dat een freelance fotografe in Nederland namens AP deelnam aan de fotosessie in Wassenaar en daarmee zou hebben ‘beloofd’ de mediacode te respecteren, daar wilden ze in New York niet aan. ,,Eén fotograaf kan AP niet binden", zei Van Schaik. De rechter is niet onder de indruk. ,,Nou, nou. AP stuurt toch zelf die fotograaf?"

Van Schaik bestrijdt ook dat Cerro Bayo geen openbare ruimte zou zijn. ,,Iedereen heeft toegang na het kopen van een kaartje." Hij beschrijft hoe de foto’s - twee van een AP-fotografe die daar toevallig was en twee van een Argentijnse freelancer - tot stand zijn gekomen. ,,Op gepaste afstand gefotografeerd." Het zijn ‘onschuldige, neutrale foto’s’, die ook niet afwijken van de opnamen die bijvoorbeeld jaarlijks in Lech worden gemaakt. Daar zeuren de Oranjes toch ook niet over? De rechter ziet één groot verschil: voor die opnamen is vooraf toestemming gegeven. Maar volgens de advocaten was die instemming nu impliciet.

Bij het fotograferen is geen bezwaar gemaakt en bovendien is in Argentinië door de Oranjes ook geen actie ondernomen. ,,Inconsequent", vinden ze. ,,De inbreuk is in Nederland het grootst", verklaart Boukema dat laatste, niet geheel overtuigend. Het paar concentreert zich nu op AP: ,,Als u de kraan dichtdraait, kan ik met het dweilen beginnen", zegt hij tegen de rechter AP stelt dat de persoonlijke levenssfeer van het prinselijk gezin niet is geschonden. Maar de juristen slagen er niet in overtuigend aan te tonen dat de foto’s een ‘maatschappelijk relevante aangelegenheid’ betreffen. ,,Als je een tentoonstelling maakt over waar de Oranjes op skivakantie zijn geweest, mag Argentinië niet ontbreken", zegt Niels Mulder. ,,Nee", zegt de rechter droogjes, tot grote hilariteit van de hele rechtszaal. Of daarvoor nu het publicatieverbod moet worden opgeheven?

Enfin. Het door de prins en de prinsessen gevraagde wereldwijde verbod is ‘buitenproportioneel’ en komt neer op ‘wereldwijde censuur’. Een rechtsgrond is er niet, in elk geval niet buiten Nederland, betogen de advocaten. Vergelijkingen met eerdere uitspraken van de rechtbank, in zaken tegen Party en Privé bijvoorbeeld, vinden ze niet van toepassing. En de gevraagde dwangsom (25.000 euro als de foto’s na een rechtelijke uitspraak nog in de database staan en worden geleverd) is al helemaal van de gekke. De landsadvocaat is het daar, namens het prinselijk paar, uiteraard geheel mee oneens.

Belangrijker is natuurlijk tot welke conclusie de rechter komt. Uit haar vragen aan het slot van de lange zitting kan misschien al worden opgemaakt in welke richting ze denkt. ,,Ook eisers hebben recht op een privéleven", zegt ze bijvoorbeeld, ,,Waar is hun privacy? Achter de muren van hun paleis?" En dat de Oranjes in Argentinië vakantie vieren kan in een debat over teveel verre reizen en teveel vakantie ook duidelijk worden gemaakt met een beschrijving, in plaats van een foto. ,,Ik zie nergens aan de foto’s dat ze gemaakt zijn in Argentinië. Wat draagt die foto bij aan het maatschappelijk debat?"

,,We leven in een beeldcultuur", verweert Van Schaik zich nog. ,,De pers mag zelf bepalen hoe ze nieuws brengt", voegt collega Mulder eraan toe. Toetsing van rechtmatigheid moet ook achteraf plaatsvinden, en niet vooraf, aan de hand van een eenzijdige mediacode bijvoorbeeld.

Boukema heeft in zijn tweede termijn nog een briljante vondst, waarop zijn tegenpleiters het antwoord schuldig moeten blijven. Hij citeert Amerikaanse bronnen, waaronder The Washington Post, over de omgang van de Amerikaanse media met de kinderen van de president. Richtlijn en uitgangspunt zijn dat die onder alle omstandigheden met rust worden gelaten, behalve natuurlijk wanneer ze met hun ouders ‘officieel’ naar buiten treden. ,,Hoezo respecteert AP wel de privacy van de Obamas en niet hier in Nederland die van de Oranjes?" © HJ

Rechter Rullmann doet op 28 augustus om 15 uur uitspraak.

Tonga heeft 'nood aan' aanwezigheid van koning George

Stel u zich eens voor. Er gebeurt in Nederland een ongeluk, waarna maar liefst 12.000 Nederlanders als vermist worden opgegeven. Onbestaanbaar, inderdaad, tenzij je denkt aan een rampzalige ontploffing of een enorme overstroming. Maar afgezet tegen de omvang van de bevolking is dat het equivalent van het aantal vermisten in het piepkleine eiland koninkrijk Tonga na de ramp met M/S Princess Ashika.

Dat betekent in een land met amper 112.000 inwoners en een omvang van 758 vierkante kilometer (net iets minder dan twee keer Texel), verdeeld over 169 eilanden, dat bijna iedereen wel iemand kent aan boord van de gezonken boot. Aanvankelijk werd gedacht dat er 79 mensen (inclusief bemanning) aan boord waren. Toen er vervolgens 54 mensen werden opgepikt uit zee, leek het nog enigszins mee te vallen. Leek.

Meteen werd namelijk al duidelijk dat onder de overlevenden geen vrouwen en kinderen waren. Die waren anders dan de mannen niet op het dek toen het schip opeens slagzij maakte, kapseisde en zonk. En al snel werd ook duidelijk dat er veel meer mensen aan boord waren dan de 79 van de passagiers- en bemanningslijst. Zaterdag was dat aantal opgeschroefd tot 141, en mogelijk waren het er nog meer. Dat betekent dat 85 mensen worden vermist. De hoop dat één van hen nog levend wordt gevonden, is bijna opgegeven.

De scheepsramp kent zijn weerga niet in de moderne historie van het arme koninkrijk. Opmerkelijk dus dat koning George (Siaosi) Tupou V donderdag nog in het vliegtuig stapte voor een uitgebreide vakantie in Schotland. Op dat moment was de volle omvang van het ongeluk nog niet duidelijk, maar ergens onderweg naar Edinburgh had hij er wellicht verstandig aan gedaan om om te keren. In tijd van nood heeft men, om het in het Vlaams te zeggen, ‘nood aan de koning’.

 

De koning heeft toch al een moeilijke verhouding met de bevolking. Kort na het overlijden van zijn vader in 2006 kwam het op Tonga tot ernstige onregeldheden, waarbij een aantal mensen het leven verloor en het centrum van de hoofdstad Nuku’alofa door brand werd verwoest. Demonstranten en relschoppers eisten meer democratie en minder invloed en bemoeienis van de nieuwe koning, die zijn kroning moest uitstellen. Er kwam aan de vooravond van de kroning vorig jaar augustus de belofte van een minder feodaal bestuur. Tonga leek op de goede weg. Leek.

De Pacifische eilandstaatjes zijn nauwelijks levensvatbaar. Oppervlakte en bevolking zijn te klein voor een economisch gezond zelfstandig bestaan. Bodemschatten zijn er niet of nauwelijks, exportproducten maar weinig, en door de enorme afstanden zijn de kosten van im-en export bij definitie hoog. Alles moet daarom met steun van het buitenland, of op een koopje. China bouwde in Tonga een conferentiecentrum, louche investeerders beloofden een nieuw vliegveld, de regering schafte een wankele veerboot om een nog gammeler exemplaar te vervangen tot een nieuwe boot is gebouwd.

De eilanden kennen ook een leegloop. In de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland wonen inmiddels tienduizenden Tonganen. Het geld dat zij naar huis sturen, levert een belangrijke bijdrage aan de economie. Zij zijn ook het meest kritisch over het staatsbestel. Buiten Tonga leren ze ook een andere manier van leven kennen, die ze overbrengen op familie en vrienden op de eilanden. Tegelijkertijd worden de Tonganen in de diaspora nu getroffen door de financiële crisis. Dat heeft dan weer invloed op de situatie thuis.

In dat broeierige klimaat kan de koning maar beter moreel leiderschap tonen. Iedereen weet dat hij verzot is op alles wat Brits is - hij rijdt bijvoorbeeld rond in een Londense taxi -, maar de Taptoe in Edinburgh kan het ook wel zonder hem. © HJ

* Wie eenmaal een bezoek heeft gebracht aan het wonderschone Tonga, vergeet deze uithoek van de wereld niet meer. Vorig jaar maakte ik de lange reis naar Nuku’alofa, voor de plechtige en indrukwekkende kroning van koning George (Siaosi). Daarna is er op verschillende niveaus contact blijven bestaan, contact dat deze week na de scheepsramp is versterkt. Vandaar ook de ruime aandacht op deze website voor Tonga. Misschien niet een land en koninkrijk waarvan veel royaltyvolgers wakker liggen, maar dat neem ik dan maar voor lief. De verslagen en impressies van vorig jaar zijn op deze pagina terug te lezen; scroll naar juli/augustus 2008. 

Beatrix maakt zich druk over tassen van journalisten

Koningin Beatrix bezocht zes jaar geleden samen met Willem-Alexander en Máxima het Zuid-Amerikaanse Chili. Het was maart 2003 en de Amerikanen waren net Irak binnengevallen. Minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop Scheffer reisde daarom niet mee; hij was ‘thuis’ nodig. In eigen land had de koningin net een kruiwagen kritiek over zich heen gekregen van nichtje prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn.

Reden om met enige spanning uit te zien naar het traditionele persgesprek, in de residentie van de Nederlandse ambassadeur. Het werd een opmerkelijke bijeenkomst, mede omdat de koningin voor de camera’s een verklaring aflegde. Over de oorlog in de Golfregio en de familieoorlog. Normaal mag uit het gesprek niet rechtstreeks worden geciteerd, dit keer liepen de camera’s mee.

Na afloop wilde iedereen zo snel mogelijk naar een naburig hotel om verslag te doen van de persconferentie, waarbij het prinselijk paar de koningin te hulp was geschoten toen er maar vragen bleven komen over Margarita. Alleen: de tassen met computers en dergelijke stonden in de kamer waar de koningin zich opfriste na het gesprek. Althans, daar waren ze achtergelaten.

De koningin begreep dat ze gestoord moest worden, maar toen bleek dat de tassen waren verdwenen. De beveiliging had die weggehaald en niemand wist waar ze de spullen had neergezet. Geen paniek, wel agitatie. ,,Ja, u moet natuurlijk werken", zei koningin Beatrix, die met Willem-Alexander vervolgens meedeed aan de zoektocht naar de verdwenen apparatuur.

Voor mij - het was mijn eerste grote koninklijke klus - was het de eerste kennismaking met koningin Beatrix. Ik dacht eraan terug dinsdagmiddag toen de chef protocol van Buitenlandse Zaken mijn naamkaartje voorlas tijdens het voorstellen van de gasten voor de regeringslunch in de Ridderzaal. Die werd door minister-president Jan Peter Balkenende aangeboden aan president Michelle Bachelet van Chili. Die flankeerde de premier, en daarnaast stonden de koningin, prinses Máxima en prinses Margriet. Ik meende bij alledrie een geamuseerde blik van herkenning te bespeuren.

De regeringslunch is een vast onderdeel van een staatsbezoek. Bij grote gezelschappen wordt, zoals nu gekozen voor de Ridderzaal, bij andere gelegenheden wordt geluncht in de Treveszaal. In de Ridderzaal was dit keer gedekt voor honderd gasten, met één grote tafel in het midden (voor de troon) en vier tafels er haaks op.

Iedereen heeft op die manier zicht op de hoofdtafel, met daaraan uiteraard de premier, de koninklijke gasten, de Chileense president en verder o.a. de voorzitter van de Eerste Kamer, vicepremier Wouter Bos, staatssecretaris Frans Timmermans, de gevolmachtigd minister van de Nederlandse Antillen, de deken van het corps diplomatique en de president van het Internationaal Gerechtshof (de vader van de Japanse kroonprinses Masako).

De samenstelling van het gezelschap verschilt van keer tot keer. Bij het bezoek van de Zweedse koning waren meer ministers present, en waren ook de voorzitter van de Tweede Kamer en de vicevoorzitter van de Raad van State aanwezig. Ook vertegenwoordigers uit het zakenleven en de wereld van wetenschap en cultuur worden uitgenodigd, waarbij een band met het land (Chili, Zweden, Ghana) meestal als uitgangspunt voor de uitnodiging geldt.

In de Treveszaal is het passen en meten en zaak de ellebogen netjes naast het lijf te houden. In de Ridderzaal is meer ruimte, en anders dan op Prinsjesdag oogt de zaal bij zo’n lunch ook veel ruimer. Voor de lunch uiteraard toespraken. Eerst van de gastheer, daarna van de gast. Woorden van vriendschap, een aantal gemeenschappelijke punten tussen Nederland, en, in dit geval Chili, en dan een toast. ‘Gesundheit’ wenste president Michelle Bachelet iedereen toe - ze studeerde tijdens haar ballingschap ten tijde van het regime van dictator Augusto Pinochet immers in Oost-Duitsland.

Aan de tafels wordt bijgepraat over actuele zaken, wanneer Nederlanders naast elkaar zitten - zoals VVD- Europees lijsttrekker Hans van Baalen en commandant der strijdkrachten Peter van Uhm - of wordt verteld over Chili. En soms treffen mensen het niet. Dan hebben ze een tafelheer of tafeldame met wie er geen gemeenschappelijke taal bestaat. Kwestie van vriendelijk en beleefd knikken en dooreten. Maar dat is bij bijvoorbeeld een veel langer durend staatsbanket niet leuk.

De Zuid-Hollandse commissaris van de koningin Jan Franssen moest dinsdag zijn dessert (frambozen met witte chocolade) missen. Hij diende op tijd in Rotterdam te zijn om daar president Bachelet welkom te heten, en aangezien de commissaris geen motorrijders meekrijgt was het zaak de Ridderzaal ruim vóór het Chileense gezelschap te verlaten.

Veel van de overige gasten ontmoetten elkaar later weer bij de contraprestatie, een muziekvoorstelling die de Chileense president aan koningin Beatrix aanbood in theater Diligentia in Den Haag. © HJ; Foto's: © Capital Photos, Frank van Beek; © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk

Apeldoorn 8 mei 2009: dit keer is de Loolaan leeg en stil

PERSOONLIJKE IMPRESSIES VAN VRIJDAG 8 MEI, APELDOORN.

De taxi zoekt een weg door de uitgestorven straten, op weg naar paleis Het Loo. ,,Veel succes", zegt de centrale tegen de chauffeur wanneer hij zijn bestemming opgeeft. Het centrum is afgesloten, op de belangrijkste weg naar het paleis staan betonblokken, zijstraten bieden geen uitkomst. Op een aantal plaatsen zijn de straten nog versierd. Nog niet zo lang geleden bereidde Apeldoorn zich voor op een grandioos feest, nu staat het stil bij zijn doden en gewonden.

Het paleis ligt er prachtig bij tussen al het groen. Zo’n vredige aanblik in de avondgloed, maar wat een verdriet is hier samengebald. Families die rouwen om het verlies van hun een dierbare, mensen die gewond zijn geraakt bij het drama op Koninginnedag, hulpverleners, vrijwilligers: het is een bont en somber gezelschap dat zich verzamelt voor de busrit naar theater Orpheus. ,,Praten helpt bij de verwerking", zegt een vrouw die haar broer verloor. ,,Bent u ook hulpverlener", vraagt een arts die eerste hulp bood op 30 april.

Een schok van herkenning bij het voorrijden van de bus. Een vraag om bevestiging van de chauffeur. ,,Ja, inderdaad", zegt hij. Dit is de persbus. Op de derde rij, aan het raam zit ik op 30 april. ANP-fotograaf Robin Utrecht staat naast me op een stoel om door het open dak opnamen te maken van de zegetocht van de koninklijke familie over de Loolaan. Bij het kruispunt voor het paleis buigt de koninklijke bus af. De fotograaf maakt nog een paar plaatjes van publiek. En dan: de klap, het gegil, het drama, de doden en gewonden.

We verlaten de bus. Iedereen met zijn eigen indrukkken, eigen instincten en eigen werk. Een paar tellen later en een heel persvak fotografen zou ook zijn geschept door de aanstormende Suzuki Swift. Nu kunnen de verschrikte fotografen nog net op tijd wegspringen, zo laten de beelden achteraf zien. Hoeveel later, twintig seconden misschien, zou de persbus op het kruispunt hebben gestaan? Niet aan denken. ‘Wat als’ doet er nu niet meer toe.

Weer rijdt de bus over de Loolaan. Dezelfde plaats, dezelfde route, hetzelfde kruispunt. Daar liggen nu bloemen. Nu geen collega’s in de bus maar leden van het Rode Kruis en die arts. We praten wat over 30 april. Over de slachtoffers, de willekeur, de overlevingskansen van degenen die nog in het ziekenhuis liggen. De Loolaan, op Koninginnedag één zee van juichende, opgetogen vrolijke mensen, is stil en leeg. Op 8 april was ik hier ook, op weg naar het paleis om burgemeester Fred de Graaf enthousiast te horen vertellen over het programma voor Koninginnedag. Nu, precies een maand later rijdt de bus in tegengestelde richting, naar een herdenkingsbijeenkomst.

Theater Orpheus. Is dat niet waar we in 2007 verzamelden voor de veertigste verjaardag van Willem-Alexander? En vorig jaar nog voor het verjaardagsfeest van prinses Margriet. Een mooi theater, tegenover de Grote Kerk - daar waar de koninklijke familie een week eerder in de bus stapte voor de rit naar het paleis. Bus na bus brengt nu de genodigden naar het theater. Onopgemerkt door de meesten arriveren ook koningin Beatrix en haar familie. Ze willen eigenlijk allemaal komen, maar dat leidt maar af van de mensen om wie het vanavond écht gaat: gewonden en nabestaanden van het drama.

,,Hoe gaat het?" is de vraag die iedereen elkaar stelt. Simon Boon van het organisatiecomité zegt dat de afgelopen week niet alleen in een roes voorbij is gegaan. Hij heeft ook weer gewerkt. Op 30 april troffen we elkaar voor het paleis, vol ongeloof. Hij zat in de koninklijke bus. Nu is hij één van de sprekers. Boon houdt zich sterk. Collega’s Peter van der Vorst en Marc van der Linden zijn er ook. Over de invulling van het vak verschillen we wel eens van mening, maar het zijn warme ‘mensen’ mensen. En dat is in de journalistiek niet vanzelsprekend.

De zes kaarsen op het toneel maken indruk, evenals de binnenkomst van de getroffen families. Rolstoelen, krukken, benen in verband, Antillianen en Apeldoorners, heel gewone mensen die zich maanden hadden verheugd op het nationale feestje, en die nu met pijn en verdriet hier terug zijn in het hart van Apeldoorn. De gezichten van de vijf Oranjes die boven mij op de eerste rij van het balkon zitten, tonen dat zij het verdriet delen. Koningin Beatrix ziet er zoveel ouder uit dan op de ochtend van Koninginnedag. De lijnen in haar gezicht zijn vele malen dieper.

De Taptoe en twee minuten stilte, gevolgd door het Wilhelmus, aan het einde ontroeren. Ook het beschaafde meezingen, uit het hart en niet uit beleefdheid, is indrukwekkend. Robin Utrecht, die er bewust voor heeft gekozen deze avond hier te werken, maakt veelzeggende opnamen van de koningin en haar familie. ,,Heel mooi", luidt het oordeel dat na afloop in de wandelgangen en foyer het vaakst te horen is.

Op weg naar huis komt het bericht dat nog iemand is overleden. De vrouw over wie ik eerder op de avond met arts sprak in de bus naar de herdenkingsdienst. Er stond dus één kaars te weinig op het toneel. Maar dat is niet de zorg van de wat opstandige Apeldoornse jongeman die op een fiets zonder licht door het stadscentrum wil fietsen. Het vloekt hardgrondig wanneer hij van zijn rijwiel moet springen omdat er een fietspatrouille van de politie aankomt. ,,Overal politie", moppert hij hardop. Hij moet nog vier keer afstappen, want de politie is inderdaad overal. Hoelang houden we dat vol?

© HJ, Foto's: © GPD ANP Robin Utrecht (pool)

Apeldoorn 30 april 2009: Niemand zwaait meer ...

PERSOONLIJKE IMPRESSIE, APELDOORN 30 APRIL 2009

IJselijk geschreeuw. Her en der liggen lichamen roerloos op het asfalt. Een schoen ligt los van zijn eigenaar op de weg. Van alle kanten komen hulpverleners, agenten en veiligheidsagenten aanhollen. De tientallen fotografen die net aan de dood zijn ontsnapt, zoeken een veilig heenkomen of grijpen instinctief naar hun camera. De politie probeert hen op afstand te houden.

De open bus met de koninklijke familie rijdt vrijwel meteen door, onder zware bewaking. De prinsen en prinsessen die de gebeurtenis vanaf de 'best' mogelijke positie zien, staan op en slaan ontzet de handen voor het gezicht. Ze krijgen opdracht weer te gaan zitten. Koningin Beatrix zit links in de bus, aan de kant waar de auto komt aansnellen. Ze wendt meteen haar gezicht af en kijkt niet meer om.

Meteen komen ook bij het publiek de emoties los. Fotografen beseffen met trillende benen dat ze geluk hebben gehad. Ze waren net bezig de Zwolseweg over te steken toen vanuit het niets de al gebutste en verkreukelde zwarte Suzuki door het publiek kwam aanrijden. Mensen vlogen door de lucht. Een agent op een fiets kan nog net wegspringen voordat de auto met een klap tegen de Naald, het monument voor zowel koning Willem III als koningin Wilhelmina, tot stilstand komt.

Op het voorterrein van Het Loo heerst onbegrip over het voorbijrijden van de bus. ,,Niemand die opkijkt, niemand die zwaait, alleen maar bedrukte gezichten", zegt een vrouw.

Pas minuten later hoort ze via het grote televisiescherm dat verderop staat opgesteld, wat er slechts tientallen meters verderop is gebeurd. ,,Dat dit in Nederland gebeurt", zegt haar dochter ontstelt. Sirenes kondigen de komst van ambulances aan. Boven Het Loo cirkelt een helikopter.

Op het paleis, waar koningin Beatrix een tentoonstelling zou openen over het leven van haar moeder koningin Juliana, wordt dan al koortsachtig overlegd over het vervolg van de dag. Eerst wordt geconcludeerd dat de optocht die op dat moment aan de gang is na een korte onderbreking wordt voortgezet. Maar daarna valt snel het besluit dat, gezien de doden en talrijke gewonden en de impact van de gebeurtenis, alle festiviteiten worden afgelast.

,,Het feest moet langzaam uitdoven", zegt Simon Boon van het plaatselijke organisatiecomité bedrukt. Muziek zachter, kermisgeluid uit, zodat de tienduizenden deelnemers Apeldoorn groepsgewijs en ordelijk zullen verlaten. Burgemeester Fred de Graaf heeft dan via de luidsprekers langs de route het beëindigen van het feest al aangekondigd. Hij gaat daarna naar het crisiscentrum voor nader overleg en meer informatie.

Het strijken van de koninklijke standaard op paleis Het Loo duidt op het vertrek, via de tuin aan de achterkant, van de koninklijke familie naar het nabijgelegen kasteel Het Oude Loo. De familie is 'zeer, zeer aangeslagen'. In eigen kring wordt het nieuws gevolgd en besproken. Voor zover bekend zijn ook de kleinkinderen van Beatrix en Margriet daar aanwezig.

Zij zouden op deze bijzondere Koninginnedag, die in het teken stond van de honderdste geboortedag van koningin Juliana en de zeventigste verjaardag van Pieter van Vollenhoven, hun debuut maken bij het geplande defilé. Beteuterd kijken muziekkorpsen en deelnemers aan die bonte optocht voor de koninklijke familie vanachter dranghekken naar het akelig lege paleis.

Daar wappert de nationale driekleur inmiddels halfstok. Alle versieringen worden weggehaald. ,,Wat begonnen is als een prachtige dag is geëindigd in een vreselijk drama, wat ons allen heel diep heeft geschokt", zegt een zeer geëmotioneerde koningin Beatrix namens haar familie in een verklaring voor de televisie. © GPD; Foto's: © GPD & AP 

Gelukkig het staatshoofd dat ook een eigen mening heeft

OPINIE. KRO Reporter heeft een belangrijke ontdekking gedaan, zo bleek zondag uit het televisieprogramma waarin werd gesproken over de invloed van het staatshoofd op bewindslieden. De ontdekking gold het feit dat de koningin inderdaad inhoudelijke gesprekken voert met ministers!

Het gaat bij de regelmatige ontmoetingen niet over de krokussen in Keukenhof of de kleinkinderen op skivakantie in Lech, maar over nut en noodzaak van het sluiten van instellingen, de juiste werkhouding van diplomaten in het buitenland, benoemingen, effectiviteit van beleid en nog veel meer. In het KRO-programma werd de indruk gewekt dat het een nieuw fenomeen betrof en niet een eeuwenoud gebruik.

Immers de stadhouders maakten al gebruik van hun recht en hun mogelijkheid om met bewindvoerders en regenten te praten over dit soort zaken en na hen deden de koningen dat. Buiten Nederland is het dagelijkse praktijk in (bijna) alle landen met een staatshoofd dat niet de dagelijkse leiding van zijn land in handen heeft. Het behoort tot het standaardpakket van een staatshoofd om de vinger aan de pols van de samenleving te houden, en om een oogje in het zeil te houden.

Burgers beseffen en weten dat heel goed. Niet voor niks krijgt koningin Beatrix jaarlijks een paar duizend brieven van veelal wanhopige Nederlanders die haar als laatste reddingsboei zien in een vaak wanhopige bureaucratische strijd met andere overheden. Het Kabinet van de Koningin - haar ambtelijke secretariaat - zorgt dat die brieven terecht komen waar ze thuishoren: de minister of de burgemeester, maar na een tijdje wordt wel netjes namens het staatshoofd geïnformeerd of de zaak cq klacht is afgehandeld.

Met enige verbazing werd in het programma vastgesteld - maar het is allerminst nieuw - dat koningin Beatrix zeer nauwgezet is en precies opschrijft wat er in gesprekken is gezegd en aan de orde is gekomen. Dat opschrijven in kleine boekjes doet ze overigens altijd en overal - jammer dat politici minder nauwkeurig zijn. Maar ja voor hen is het wel handig dat uitspraken en afspraken niet precies vastliggen, zodat ze een jaar, een maand of zelfs een week later een ander standpunt kunnen innemen. Een staatshoofd die herinnert aan eerdere beloftes is dan natuurlijk hoogst irritant. Maar zo'n nationaal geheugen kan helemaal geen kwaad.

Is dat beïnvloeding? Is dat fout? KRO Reporter wekte wel die indruk, en de programmamakers vonden al rap gehoor bij SP en PVV, die al voor de uitzending weer in krasse bewoordingen spraken over het snoeien in het takenpakket van het staatshoofd. Zonder zelfs maar te beseffen dat ook wanneer de koning(in) geen deel meer uitmaakt van de regering diezelfde gesprekken tussen haar en de minister-president zullen plaatsvinden en de brievenstroom naar Noordeinde zeker niet zal opdrogen. Het staatshoofd - ook een president - moet op de hoogte zijn en blijven van wat er in een land gebeurt - al was het alleen maar ten behoeve van staatsbezoeken.

Ook de Zweedse koning, die door bepaalde kringen in Den Haag graag als voorbeeld wordt genomen, heeft nog altijd (veel) invloed. Hij komt ook overal, ziet en hoort veel, zit zelfs af en toe bij kabinetsvergaderingen en vertegenwoordigt Zweden in het buitenland. Ook hij geeft gevraagd en ongevraagd advies, en fluistert de premier wel eens wat in. En naarmate een staatshoofd langer dienst doet en meer ervaring heeft, wordt er ook meer geluisterd.

Maar luisteren is nog niet hetzelfde als het advies opvolgen. Zoals oud-minister Pieter Kooijmans zei bij KRO Reporter: ministers luisteren bijvoorbeeld ook naar hun partner. Of naar de buurvrouw. Het gaat erom dat je je goed informeert, en uiteindelijk staat voor de beslissing die je neemt. Als je vindt dat het herbarium in Leiden dicht kan, dan sluit je het, ook als de koningin dat niet verstandig vindt. Als je Saskia Stuiveling wil als hoofd van de Algemene Rekenkamer en de koningin heeft de voorkeur voor een ander, dan kies je Stuiveling als je die het meest geschikt vindt.

Maar dat het staatshoofd, of het nu Beatrix, Carl Gustaf of president Horst Köhler betreft, een mening heeft en die deelt, is gezond, inherent aan het ambt en volstrekt normaal. Wat de KRO ook mag beweren.

© HJ, Foto's: Dutch Photo Press Patrick van Katwijk

Jammer dat republikeinen de feiten niet op rijtje hebben

Elke monarchie krijgt - helaas - de republikeinse beweging die het verdient. Helaas omdat de republikeinse beweging in Nederland zo inhoudsloos is. Met steekhoudende argumenten en harde feiten zou een waardevolle discussie kunnen ontstaan over de voors en tegens van een monarchie aan het begin van de 21ste eeuw.

De recente ophef over de kosten van de monarchie - of beter, van het staatshoofd - was koren op de molen van het Republikeins Genootschap en zijn vrienden. Die Oranjes die profiteerden maar van 'onze belastingcenten' en dat moest maar eens uit zijn. Dat oud-minister Gerrit Zalm met een inmiddels door het kabinet overgenomen voorstel is gekomen om de kosten overzichtelijk in beeld te brengen, kwam het Genootschap niet goed uit. Niet zo gek dus dat Hans van den Bergh als woordvoerder van het Republikeins Genootschap en lid van het Nieuw Republikeins Genootschap de aanval opende in De Volkskrant.

,,Iedere ingewijde weet dat het monarchale stelsel boordevol ongerijmdheden zit, vooral als het om de financiële aspecten gaat", betoogt Van den Bergh. ,,Nu het officiële rapport van oud-minister Zalm over de jaarlijkse kosten van het koningshuis is verschenen, blijkt dat opnieuw." Het rapport is een  poging de lasten van het vorstenhuis onschuldiger voor te stellen dan ze zijn, meent hij. Van den Bergh voert aan dat 'ruim 39 miljoen euro' die het koningshuis kost slechts goedkoop lijkt. De Britten zijn immers 50,5 miljoen euro kwijt aan hun koningin.

,,Maar Elizabeth II betaalt weer wel belasting, terwijl onze betaalde koninklijke functionarissen al generaties lang geen inkomstenbelasting betalen, geen vermogensbelasting en geen successierechten; ook zijn zij vrijgesteld van schenkingsrecht, zodat de koningin haar zusters zonder kosten uitkeringen kan toekennen. Het is voor een buitenstaander moeilijk te becijferen  – Zalm had het kunnen berekenen – hoeveel de staatskas hierdoor jaarlijks misloopt en de laatste twee eeuwen is misgelopen", aldus Van den Bergh.

Gemakshalve laat hij weg dat Elizabeth maar gedeeltelijk belasting betaalt, dat zij en troonopvolger Charles nog archaïsche eigen inkomsten hebben en verder ook van allerlei betalingen zijn vrijgesteld. Van den Bergh gaat verder. Hij vindt het niet terecht dat kostenposten als huisvesting en beveiliging niet worden weggezet op de begroting van 'De Koning'.

,,Natuurlijk moeten die bedragen (voor verzekering, onderhoud van de paleizen et cetera) wel degelijk aan de monarchie worden toegerekend, want de gebouwen zouden anders verkocht of verhuurd kunnen worden of voor ander zinvol gebruik beschikbaar komen. Wat zou het Amsterdamse Paleis op de Dam, dat 362 dagen per jaar goeddeels leegstaat, niet (weer) schitterend kunnen functioneren als historisch museum binnen de Republiek der Nederlanden!"

Feitenkennis is niet de sterkste kant van Van den Bergh. Het Amsterdamse Paleis is een aantal maanden per jaar open voor het publiek; en een ander staatshoofd zou ook onderdak moeten worden geboden, dus de andere gebouwen zouden ook zonder monarchie niet beschikbaar komen. Ook in Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten worden woningen cq paleizen beschikbaar gesteld aan het staatshoofd. De Franse president Nicolas Sarkozy heeft zelfs meer paleizen tot zijn beschikking dan koningin Beatrix.

Van den Bergh vliegt in zijn betoog vervolgens helemaal uit de bocht, of wordt zelfs demagogisch wanneer hij stelt: ,,De verbouwingen die momenteel in en aan het voormalige Amsterdamse raadhuis op instigatie van Beatrix gaande zijn, komen niet alleen neer op verkrachting van een eeuwenoud monument, maar ook op kapitaalvernietiging (verspilling van belastinggeld). Na de afschaffing van de monarchie zullen ze immers weer ongedaan gemaakt moeten worden."

Dat Amsterdam het raadhuis, nadat o.a. koning Willem I het wilde teruggeven, zelf in 1936 overdroeg aan het Rijk, vergeet Van den Bergh - dat zou het betoog ontkrachtten. Dat het reeds rijkseigendom is en dat de Rijksgebouwendienst verantwoordelijk is voor de renovatie (straks ook van de in slechte staat verkerende buitenkant) komt ook niet in zijn straatje van pas.

Van den Bergh vindt het verder niet terecht dat ,,ook de kosten voor beveiliging van de hele familie van Oranje weggelaten uit de berekening." Ze horen volgens hem wel degelijk tot de werkelijke kosten van het monarchale stelsel. ,,Niets is typerender voor een koninklijk staatshoofd dan dat zijn hele familie continu moet worden beschermd", stelt Van den Bergh.

Maar ook in Frankrijk en de Verenigde Staten worden familieleden van het staatshoofd beschermd. Oud-presidenten in de VS kregen tot George W. Bush zelfs bescherming voor de rest van hun leven; Bush krijgt het voor de komende tien jaar. Het kabinet volgt met het overnemen van het voorstel van Zalm internationaal gebruik. Maar het aangeven van een totaalbedrag is op zich niet zo gek.

Van den Bergh wil de kosten van Alexanders hobby watermanagement ook teruglezen in de begroting, evenals de staatsbezoeken. Volgens hem worden die door ,,Zalm uitgezonderd, omdat ze in departementale begrotingen worden toegelicht en verantwoord. Maar dat is een kromme redenering: het ging er immers juist om alle kosten helder in kaart te brengen en netjes bij elkaar op te tellen."

Dat gebeurt echter gewoon: het staat als aparte post bij Buitenlandse Zaken en is dus makkelijk te vinden. De kosten gelden echter niet alleen het staatshoofd, maar ook de minister en zijn gevolg. En een staatsbezoek is niet typisch des konings, maar des staatshoofds - president of koning(in). Van den Bergh weet natuurlijk waarom het kabinet voor deze wijze van boekhouden kiest: op die manier wordt 'het schrikbarende totaal' uit beeld gehouden. Voorbeeld daarvan zijn volgens hem de vliegkosten.

,,Dat alle Oranjes voor hun privéreizen gratis kunnen vliegen, blijft in mijn ogen onaanvaardbaar, evenals het hun toevallen van alle mogelijke andere emolumenten (denk aan het niet sturen van rekeningen door bevriende relaties, door artsen en door hofleveranciers) waarvan we de ronde getallen uiteraard ook nooit onder ogen zullen krijgen." Over de transportkosten valt veel te zeggen, maar Van den Bergh negeert de feiten, daarmee zijn betoog ontkrachtend. Op het staatshoofd na vliegt namelijk geen van de Oranjes ook privé louter gratis.

Van den Bergh gaat verder: ,,De kern van de zaak blijft toch dat de Nederlandse koning(in) een salaris ontvangt dat zeventien maal hoger is dan dat van president Obama, terwijl het werkelijke belang van de functie toch bescheidener is." Beatrix (salaris 813.000 euro) krijgt inderdaad veel meer geld dan Obama (400.000 dollar, zo'n 316.000 euro) - daarover kun je discussiëren. Maar zeventien keer is aantoonbaar onjuist.

Natuurlijk, de koning(in) krijgt nog meer geld, maar daarvan moet ze zelf haar personeel betalen. Voor Obama wordt dat gedaan, en veel van de mensen die met hem samenwerken hebben een regeringsfunctie en worden uit de staatkas betaald. Jammer nogmaals dat Van den Bergh zich niet aan de feiten houdt. Op die manier wordt een goede discussie over de kosten onmogelijk. © HJ

Wanneer is er sprake van een dubbele nationaliteit?

Wanneer heeft iemand een dubbele nationaliteit? Hoe wordt dat gedefinieerd en wie stelt dat vast? Zijn er vaste regels en wordt een actieve rol verwacht van degene die een dubbele nationaliteit heeft? Het zijn zo maar wat vragen die opborrelen nu GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi de ‘dubbele nationaliteit’ van koningin Beatrix (en prinses Margriet) heeft opgerakeld. Wat hij met zijn vragen daarover beoogd, is vooralsnog onduidelijk.

Koningin Beatrix heeft geen Brits paspoort. Als het hebben van twee paspoorten voorwaarde is voor een dubbele nationaliteit, dan voldoet zij daar niet aan. De koningin zou er mogelijk wel aanspraak op kunnen maken, maar kun je daarom spreken van een ‘dubbele nationaliteit’?

Tal van kinderen van Nederlandse emigranten ouders hadden vroeger het recht om voor hun achttiende verjaardag te kiezen voor de Nederlandse nationaliteit, ook al waren ze geboren in Nieuw-Zeeland, Canada, de Verenigde Staten of Australië. De vaderlandse basketbalcompetitie werd een tijdje zelfs overstroomd door zulke ‘Nederlandse Amerikanen’.

Die hadden op een gegeven moment twee paspoorten, omdat ze er om hadden gevraagd. Maar hadden ze daarvoor, vanwege het simpele recht om een paspoort te mogen vragen, al een dubbele nationaliteit. Als ze geen aanvraag deden, bleven ze enkel Australiër, Amerikaan of Canadees.

Prinses Máxima voelt zich en vindt zich Nederlandse. Ze heeft een Nederlands paspoort. Maar de Argentijnse wet staat haar niet toe haar staatsburgerschap van dat land op te geven. In haar eigen opvatting heeft Máxima een enkele nationaliteit (en wellicht ook een enkel paspoort) - maar volgens Argentinië heeft ze een dubbele nationaliteit.

Máxima’s situatie verschilt natuurlijk enigszins van die van koningin Beatrix en prinses Margriet. Op basis van een Britse wet uit 1705 zijn zij volgens Brits recht ‘British subject’. Maar is dat voldoende? Moeten daar geen handelingen op volgen? Zoiets als in de protestantse kerk gebruikelijk: belijdenis doen, opdat de keuze van lidmaatschap door de ouders bij de doop gemaakt ook zelf bewust wordt aanvaard?

Of, een andere analogie: bij de katholieken is een niet geconsumeerd huwelijk niet geldig - zolang er geen paspoort is aangevraagd is er ook geen sprake van een Britse nationaliteit. Dat is ook de houding die de koningin in deze aanneemt.

Rest de prangende vraag wat Jessurin d’Oliveira en Tofik Dibi met hun vragen over de vermeende dubbele nationaliteit - die behalve Beatrix ook Juliana, Wilhelmina, en de koningen Willem I, II en III hadden, nu eigenlijk beogen… © HJ

Lees ook: Beatrix wil niets weten van Britse nationaliteit en Ongebruikelijk verzoek om Brits paspoort

Rechten en plichten, gunsten en de media

OPINIE - Een kroonprins heeft rechten en plichten. Het recht op privacy en het recht op vakantie bijvoorbeeld. De plicht om zich voor te bereiden op zijn toekomstige taak en om staatkundig geen brokken te maken. De media hebben ook plichten. Het eerbiedigen van de privacy van de kroonprins bijvoorbeeld. Over het recht om over de kroonprins en zijn familie te berichten bestaat verschil van mening.

Dat tijdens de wintersportvakantie opnamen kunnen worden gemaakt is vanuit koninklijk oogpunt bezien een gunst, en geen recht van de media en zeker geen plicht van de kroonprins. Hetzelfde geldt voor het geven van commentaar. Het gaat tenslotte om vakantie, geen staatszaak.

Er valt niet zoveel af te dingen op die gedachtegang. Behalve dan dat er afspraken circuleren, Mediacode geheten, waarvan de kroonprins verwacht dat alle media zich er naar schikken. Wie dat niet doet, kan voor de rechter worden geroepen en is niet welkom op speciale koninklijke evenementen zoals bijvoorbeeld een wintersportvakantie.

Drijfveer van de Mediacode is respect voor privacy, met name voor de jongste generatie. De meeste Nederlandse media onderschrijven de gedachtegang van die code, die ze overigens nooit hebben ondertekend of aanvaard. In ruil voor privacy belooft de kroonprins af en toe een fotomoment en geeft hij zelf ook foto's.

De laatste jaren kwamen daar korte gesprekjes met de pers bij die fotosessies bij. De gesprekken complementeerden de beelden en zorgden voor leuke reportages in de kranten. Staatszaken? Meestal niet, maar juist in het krachtenveld van mediawensen, Mediacode, privacy en koningshuis een aardige en welkome aanvulling.

De botte weigering van de kroonprins om in Lech met de pers te praten - vooraf herhaaldelijk aangekondigd, zowel persoonlijk als via de Rijksvoorlichtingsdienst - is  onprofessioneel, en tegen de geest van de door hemzelf ingestelde en zo bewierookte Mediacode en afspraken met de media. En dat alleen maar om te demonstreren dat praten met de pers een gunst is, geen recht en geen plicht. Een gemiste kans. © HJ; Foto: © DPP Patrick van Katwijk; Meer over Lech, op pagina Achtergronden

Suggesties voor vragen over 'Pilpilcura'

Het bericht dat prins Willem-Alexander en prinses Máxima hebben geïnvesteerd in Argentinië - donderdag nog eens breed uitgemeten in het Argentijnse blad Caras - heeft met enige vertraging ook de andere Nederlandse media bereikt. Het wachten is nu op de eerste reacties en vragen uit de Tweede Kamer.

Om het onze parlementariërs makkelijk te maken hieronder, met een vette knipoog, een aantal suggesties. Naar believen aan te vullen.

- ,,Dit is ronduit gênant. Hoe kan ons kroonprinselijk paar in deze tijd van crisis geld wegzetten in Argentinië. Dat geld moet in Nederland worden uitgegeven."

- ,,Het is wettelijk, maar wel onwenselijk. Het koningshuis moet het goede voorbeeld geven!"

- ,,Dit is niet de koninklijke weg. Als ons goed betaalde koningshuis geld over heeft, dan kan dit het beste worden teruggestort in de schatkist."

- ,,Ongetwijfeld is de ozb in ArgentinIë lager dan in Wassenaar. Dit riekt dus naar belastingontduiking. Mijn partij gaat daar vragen over stellen aan de premier."

- ,,De aankoopconstructie getuigt niet van een hoogstaande  belastingmoraal en verdient geen schoonheidsprijs."

- ,,Dit toont aan dat investeren alleen voor rijke mensen is en niet voor domme of arme mensen. Dat is een verkeerd signaal."

- ,,Het gaat erom dat je uiteindelijk niet probeert om alle gaatjes te vinden om zo veel mogelijk in de zon te zitten."

- ,,Ik wil weten of de prinsesjes de komende jaren ook op deze ranch moeten gaan werken?"

- ,,Wanneer kunnen we er een weekendje logeren?"

© GPD. Voor foto's van de estancia, zie weekblad Privé. 

Dubbelfunctie zit koningin Beatrix opeens in de weg

Koningin Beatrix is behalve staatshoofd ook hoofd van de koninklijke familie. Beide functies beginnen elkaar in de weg te zitten nu de samenleving, met mediageile parlementsleden voorop, hypergevoelig is geworden voor alles wat met de Oranjes en aanverwanten heeft te maken. Het gaat dan vooral om geldzaken, huisvesting en transport, maar de Kamer bemoeit zich ook al met welk eten op tafel komt in het paleis.

De dubbelfunctie van de koning(in) is historisch bepaald. "L’état c’est moi" meende de Franse ‘zonnekoning’ Lodewijk XIV driehonderd jaar geleden al. De geschiedenis van het vorstenhuis was meteen de historie van een land. Koningschap en staat vielen naadloos samen. Voor beide waren ook geen aparte huishoudboekjes, al golden voor de vorst wel andere regels dan voor de ‘onderdanen’.

Eigenlijk pas in de negentiende eeuw zijn vorstenhuis en staat enigszins ontrafeld en ontkoppeld, maar doorgaans bemoeide de staat zich niet met de huisregels van de regerende familie. In die regels werd bijvoorbeeld bepaald hoe de opvolging was geregeld en de verdeling van een erfenis en aan welke voorwaarden een huwelijkskandidaat moest voldoen. Regels die vaak afweken van hetgeen in een Burgerlijk Wetboek was geregeld voor ‘burgers’.

Naarmate de staat meer en het staatshoofd minder te zeggen kreeg, werden door de staat regels opgesteld over opvolging en erfrecht, onafhankelijk van de vorstelijke huiswet. Een aantal koningshuizen heeft nog wel zo’n huiswet, maar is de bijbehorende kroon verloren. Zo hebben Duitse rechters de afgelopen negentig jaar al menig gefrustreerde prins voor de balie gehad, die vroeg om de regels uit de huiswet opzij te zetten opdat hij zijn ‘wettelijk’ erfdeel kon incasseren.

Ook in Frankrijk en Italië is regelmatig heibel tussen de afstammelingen van de aan de kant gezette dynastieën en telkens weer gaat de ruzie behalve over geld en aanzien, over toepassing van de soms eeuwenoude huisregels. De nog regerende koningshuizen hebben die problemen minder omdat de staat de regelgeving min of meer heeft overgenomen, danwel medebepaald.

Kijk maar naar het veranderen van de opvolgingsregels in o.a. Noorwegen, België, Nederland en Zweden. In dat laatste geval ging de wetgever zelfs in tegen de wensen van de koning (Carl XVI Gustaf), die niet wilde dat zijn zoon kroonprins Carl Philip zijn plaats moest afstaan aan zijn oudere zus, nu kroonprinses, Victoria.

In Noorwegen werd dat probleem voorkomen door de wijziging - troonopvolging door de eerstgeborene en niet per se door de oudste zoon- pas te laten gelden voor de eventuele kinderen van kroonprins Haakon. België daarentegen koos ervoor om het afschaffen van de zogenoemde Salische wet wél met terugwerkende kracht te doen plaatsvinden, met als al of niet bewust gekozen effect dat prins Laurent voor de troonopvolging niet meer serieus meedeed.

Wat heeft dit alles nu te maken met koningin Beatrix? De staat regelt haar zaken als staatshoofd, maar daarnaast heeft (had) ze nog speelruimte als hoofd van de familie. De staat bemoeit zich (nog) niet met wie van de familie komt opdraven op Koninginnedag bijvoorbeeld, dat is iets voor het familieberaad. De staat bepaalt wie een uitkering krijgt en wie gebruik mag maken van het regeringsvliegtuig, maar familiehoofd Beatrix mag zelf bepalen of ze een auto naar Schiphol stuurt om haar zus Christina op te halen.

De staat geeft het staatshoofd geld om haar eigen huishouden in goede banen te leiden en om bijvoorbeeld een schatbewaarder (thesaurier) te betalen. Deze moet ervoor zorgen dat het koninklijke huishoudboekje klopt, dat rekeningen en belastingen op tijd worden betaald, en dat het geld goed wordt besteed. Sinds jaar en dag is het daarbij gebruikelijk dat de thesaurier voor de hele familie werkzaamheden kan verrichten, zoals Edwin de Roy van Zuydewijn tot zijn verbazing merkte.

Deze ‘koninklijke klantenservice’ kan worden aangemerkt als bemoeizucht of een uiting van extreme controle, maar het is net zo goed verstandig en handig om alles in één hand te houden. Al was het maar omdat niet alleen de Belastingdienst belangstelling heeft voor de koninklijke aangiften. Vanuit dat beleid is het dus logisch, normaal en begrijpelijk dat op Noordeinde ook familiezaken worden afgehandeld - ook voor prinses Christina of de kinderen van prinses Irene.

Maar wat tot voor kort ‘normaal en begrijpelijk’ was, is dat in de mediacratie steeds minder, zo is de afgelopen weken andermaal gebleken toen De Volkskrant eens een kijkje nam bij de Haagse Kamer van Koophandel. ,,Een smet op het Koninklijk Huis", vond één van de Kamerleden het gegeven dat Christina voor de stichting die toezicht houdt op haar trust in Guersney, Noordeinde als postadres had laten registreren. En dit weekeinde bleek dat de familie De Bourbon de Parme hetzelfde heeft mogen doen

Bij alle verontwaardiging van de parlementsleden - de eventuele schade die het aanzien van de koningin oploopt, wordt toch in eerste instantie door henzelf veroorzaakt - valt op dat er voor de koninklijke familie opeens een nieuwe wettelijke norm wordt geïntroduceerd. Legaal of illegaal, toegestaan of niet toegestaan, het is niet meer voldoende. Een regeling of een stichting kan volkomen legaal zijn, maar voor de Oranjes geldt een nieuwe categorie: wenselijk of niet wenselijk.

Dat brengt de koningin als staatshoofd én als familiehoofd in een lastig parket. De wet is duidelijk, maar ‘wenselijk’ kent geen vastomlijnde definitie en die hangt bovendien af van plaats en tijd en niet te vergeten medium en/of politieke gezindte. Parlementsleden vinden in het algemeen dat er voor het Koninklijk Huis zo min mogelijk uitzonderingen moeten gelden op de algemeen geldende regels.

Zodra de koninklijke familie (dus niet alleen de leden van het Koninklijk Huis) daar echter naar handelt, wordt deze aangesproken op een bijzondere verantwoordelijkheid en een eeuwig geldende voorbeeldfunctie (‘La Forza del Destino', Noblesse Oblige). Het is niet goed of het deugt niet. Zo’n dubbele moraal tast het functioneren van de monarchie aan, en beperkt ook de wettelijke speelruimte en vrijheid van de leden van de koninklijke familie.

Dit staat overigens los van de discussie of het slim is om in een hype-gevoelige tijd ook voor familieleden Noordeinde te gebruiken als postadres, zeker in zake financiën. 

© Royalblog HJ; Foto's: © Dutch Photo Press, Patrick van Katwijk, GPD, Royal Press Europe.

'Noordeinde verzamelplek Oranje postbussen'

Prinses Christina is niet de enige die Paleis Noordeinde als postadres gebruikt. Dat meldt De Volkskrant zaterdag. Ook een privéfonds van de familie De Bourbon de Parme heeft Noordeinde 68 als adres, zo blijkt uit gegevens van de Haagse Kamer van Koophandel.

Volgens De Volkskrant wordt een privéfonds vanuit het paleis bestuurd, maar het bestuur van het in 2005 opgerichte Lysfonds bestaat uit prins Carlos Hugo en drie van zijn kinderen. De krant beweerde een week eerder ook ten onrechte dat de stichting die toezicht houdt op prinses Christina’s Daffodil Trust vanuit het paleis werkte. Het gaat slechts om het postadres.

Niettemin vindt PvdA-Kamerlid Paul Tang dat ‘heel onhandig’. ,,Hier wordt de indruk gewekt dat Paleis Noordeinde een grote verzameling brievenbusmaatschappijen huisvest. Dat is slecht voor het aanzien van de koninklijke familie en het is bovendien slecht voor de belastingmoraal", aldus Tang.

Het Lysfonds (‘lys’ is Frans voor lelie) is een zogenoemd ‘besloten fonds voor gemene rekening’. Het betreft een legale constructie die vermogende families gebruiken om minder belasting te betalen over schenkingen en erfenissen. Het fonds zelf betaalt geen belasting, zo bericht De Volkskrant.

De krant voegt eraan toe: ‘Niet bekend is of de De Bourbon de Parmes ook geld van Juliana en Bernhard hebben geërfd. Waarom prinses Margarita geen deel uitmaakt van het Lysfonds is onbekend. Haar twee broers en haar zus maken deel uit van het fondsbestuur.’

Het lijkt evenwel voor de hand te liggen dat alle kleinkinderen van koningin Juliana en prins Bernhard op een of andere manier hebben geërfd; misschien niet allen op gelijke wijze, gezien de verschillende financiële situatie van hun ouder(s). Dat prinses Margarita in 2005 niet meedoet, is eveneens logisch gezien haar positie en huwelijkse staat op dat moment. © GPD; Bron: De Volkskrant

Honden zijn in Korea voortaan vee

Honden krijgen in Zuid-Korea de status van vee, net als koeien, kippen en varkens. Dat heeft de Koreaanse regering besloten teneinde de grootschalige milieuvervuiling door hondenpoep tegen te gaan. Zuid-Korea telt 720.000 hondenboerderijen, waar zo'n 2,5 miljoen viervoeters worden gehouden voor de slacht.

Het doden van honden en de verkoop van hun vlees voor consumptie is in Korea niet toegestaan. Maar hondenvlees is een delicatesse die veel Koreanen zich niet willen ontzeggen, en de autoriteiten knijpen een oogje toe. De talrijke restaurants en de tienduizenden fokkerijen en duizenden slagers worden gedoogd. Die vrijbuiterstatus levert echter problemen op die de regering nu gaat aanpakken.

De miljoenen honden die in kleine hokken over het hele land verspreid worden vet gemest, zorgen voor enorme hoeveelheden uitwerpselen. De boeren dumpen die in rivieren, beken en op het land. Ze vormen zo de belangrijkste milieuvervuilers van Korea. Voor de regering is het moeilijk dit probleem aan te pakken, omdat de regels die bijvoorbeeld voor veehouderijen gelden, niet op hondenboeren van toepassing zijn.

Wie koeien en varkens houdt, moet voorzieningen treffen om de mest te verwerken. De hondenfokkers hoeven dat niet. Het ministerie van Milieu heeft na lang aarzelen echter besloten aan die situatie een eind te maken door honden onder de noemer van vee te brengen. Hondenfokkers met meer dan zestig vierkante meter aan hokken moeten eind september maatregelen hebben genomen om de hondenpoep op te vangen en te verwerken.

De maatregel treft volgens schattingen eenderde van de fokkers. De aanvankelijke aarzeling van het ministerie heeft te maken met het feit dat Zuid-Korea honden niet als voedsel wil aanmerken, mede gelet op de gevoeligheden van dierenbeschermers in binnen- en buitenland. Om diezelfde reden heeft het gemeentebestuur van Seoel eerder dit jaar afgezien van een soortgelijke maatregel.

Omdat hondenvlees officieel geen voedsel is, zijn er geen regels voor de slacht, is er geen keuring van en toezicht op het vlees, noch op de restaurants en eethuizen die het vlees op tafel zetten. Hondenvlees zit volgens de gezondheidsdienst van de gemeente vaak vol metalen, antibiotica en schadelijke bacteriën, maar de voedselautoriteit kan niets ondernemen.

De Zuid-Koreaanse dierenbescherming reageert terughoudend op het voornemen van het ministerie van Milieu. ,,Gezien de enorme mestproblemen kunnen we niet tegen deze maatregel zijn, maar we houden scherp in de gaten of hondenvlees tegelijkertijd niet als voedsel wordt erkend en de handel in hondenvlees niet wordt gelegaliseerd", aldus een zegsman. © GPD