Marc Chavannes schrijft zaterdag 31 juli in zijn column Opklaringen in NRC Handelsblad een helder betoog over de gang van zaken bij de kabinetsformatie, en zo stelt hij: Niet de Koningin, maar de Politiek bepaalt welk type kabinet er komt. Hij stipt in zijn verhaal ook de kritiek aan die koningin Beatrix de afgelopen weken heeft gekregen op haar handelen bij de (in)formatie. Niet terecht, zo toont Chavannes aan. En om de koningin van persoonlijke motieven te betichten, vindt hij helemaal uit den boze.
Het artikel in NRC Handelsblad
'De paradox is dat in deze, mede door toedoen van Geert Wilders, meer antimonarchale tijden, het staatshoofd harder nodig blijkt te zijn om te zorgen dát er een solide kabinet komt. In de makkelijke uitleg van Haar keuzes in de formatie duikt ook steevast de troonwisseling op en de belangen van Willem-Alexander. De koningin zal haar zoon vast een stabiele overdracht gunnen, maar daarin haar motieven bij de huidige kabinetsformatie zoeken is van een staatkundig roddelniveau.
Bij een beginnende natie zou men in de 21ste eeuw niet kiezen voor de monarchie. Erfelijkheid is bij rekrutering voor nationale topfuncties met een internationale uitstraling een weinig gebruikt middel. Maar nu we al een paar generaties werken met een constitutionele monarchie en de huidige belichaming van die formule ervaring koppelt aan een hardnekkig streven de parlementaire democratie te laten functioneren, is het een misleidend zwaktebod de koningin voortdurend te betichten van personalistische ingrepen. Het staatshoofd is niet het probleem. Dat zijn een versnipperd parlement, een sterk geslonken politiek centrum en een permanente, hijgerige heruitvinding van het staatsrecht. Misschien wordt VVD/CDA+ een wonder van stabiliteit, maar een bijzonder trio van winnaars en grootverliezer is het wel.'
Ook als er straks eventueel een minderheidskabinet van VVD en CDA komt, blijft volgens Chavannes de kans reëel dat 'op enig moment weer wordt geroepen dat de koningin haar mening doordrukt. Die geluiden klonken het sterkst toen de formatieverkenning ‘over rechts’ begon. De koningin deed niet wat ‘men’ verwachtte: VVD-leider Rutte belasten met een formatie-opdracht. De indruk van vorstelijk ingrijpen werd versterkt doordat kersvers informateur Lubbers na zijn late avond-beraad op Paleis Noordeinde de koningin vrijelijk leek te citeren. Deze rommelige gang van zaken komt voort uit een paar tegenstrijdige ontwikkelingen. Kort gezegd: de politiek wil de formatie liever zelf regelen, maar slaagt daar lang niet altijd in. Dan valt men graag terug op de ervaren procescoach ten paleize. Zij ontleent haar rol niet aan de Grondwet maar aan het ongeschreven staatsrecht. Zij ziet het als haar taak de politiek te helpen richting te kiezen. Nu de verkiezingen een extreem gefragmenteerd veld heeft opgeleverd is het lastiger dan ooit te zeggen wat de uitslag betekent. Men komt daardoor sneller uit bij Haar die men niet nodig zou willen hebben.'
De Tweede Kamer wil het eigenlijk zelf doen, maar 'koos er voor de koningin als vanouds haar rol te laten spelen.' Vervolgens kreeg de koningin geen heldere adviezen en werd de PVV wel heel gemakkelijk afgeserveerd. Dat leidde tot de opdracht aan Lubbers, die volgens Chavannes de koningin niet diende door uit het paleis te klappen. (HJ): Bron: NRC Handelsblad
Reacties