Royal weddings ROYALBLOG.NL

Wie is wie bij de Duitse vorstenhuizen? Gastenlijst Postdam

 
DISCLAIMER! Een gastenlijst werd zaterdag niet verstrekt bij het huwelijk van Georg Friedrich en Sophie. Lastig voor wie niet alle (Duitse) adel kent. Fouten zijn derhalve voorbehouden bij onderstaande poging een aantal van de bekendste genodigden te noemen. Aanvullingen en verbeteringen zijn welkom.

Buitenland

•  
  Jordanië: prins Hassan & prinses Sarvath (FOTO)
• België: prins Laurent
• Luxemburg: prinses Sibilla (voor foto, zie onder Baden)
• Parma/Nederland: prins Jaime en zus prinses Carolina van Bourbon-Parma
•  
  Oostenrijk-Hongarije: aartshertog Georg von Habsburg & aartshertogin Eilika, hertogin zu Oldenburg; aartshertogin Gabriela von Habsburg (zus Georg) (FOTO)
•  
  Portugal: Dom Duarte Pio & Isabel van Braganza (FOTO)
•  
  Roemenië: kroonprinses Margarita & prins Radu (FOTO)
• Rusland: grootvorstin Maria Vladimirovna & grootvorst George Romanov (zoon)
•  
  UK: Lord & Lady Nicholas Windsor met kinderen (jongste zoon Duke of Kent) (FOTO)
• Zweden: Björn Bernadotte, graaf van Wisborg & Sandra, gravin van Wisborg (zoon Lennart Bernadotte)
•  
  Bourbon-Twee Siciliën: prins Charles & prinses Camilla (FOTO)

Duitsland

• Anhalt: Eduard Prinz von Anhalt & Corinna Prinzessin von Anhalt
•  
  Baden: Maximilian Andreas Markgraf von Baden & Valerie Isabella Erzherzogin von Habsburg-Lothringen (FOTO)
•  
  Baden: Bernhard Erbprinz von Baden & Stephanie Erbprinzessin von Baden (FOTO, met Sibilla van Luxemburg, links)
• Baden: Sophie Prinzessin von Baden (trouwgetuige)
•  
  Bayern: Franz Herzog von Bayern (FOTO, midden) & Thomas Greinwald (r)
• Bayern: Elizabeth Herzogin in Bayern (echtgenote Max Emanuel Herzog in B)
• Bayern: Elisabeth Herzogin in Bayern & Dr. Daniel Terberger (dochter van E.)
• Bayern: Leopold Prinz von Bayern & Ursula Prinzessin von Bayern
• Hannover: Monika Prinzessin von Hannover, Gräfin von Solms-Laubach (stiefmoeder van Ernst August)
•  
  Hessen: Moritz Landgraf von Hessen (FOTO)
• Hohenzollern: Karl Friedrich Fürst von Hohenzollern & Fürstin Katharina
• Hohenzollern: Johann Georg Prinz von Hohenzollern (echtgenoot prinses Birgitta van Zweden, trouwgetuige)
• Hohenzollern: Désirée Prinzessin von Hohenzollern & Eckbert von Bohlen und Halbach
•  
  Lippe: Armin Prinz zur Lippe & Traute Prinzessin zur Lippe (bruidsjonker bij huwelijk van zijn neef Bernhard met prinses Juliana) (FOTO)
• Lippe: Stephan Prinz zur Lippe & Maria Prinzessin zur Lippe, Gräfin zu Solms-Laubach (zoon Armin)
• Lippe: Georg Prinz zur Lippe-Weissenfeld & Alexandra Prinzessin zur Lippe-W (Ned. consul in Dresden)
• Oldenburg: Friedrich August Herzog zu Oldenburg (FOTO, r bij Isenburg) & Donata Herzogin zu Oldenburg, Gräfin zu Castell-Rüdenhausen; Cornelie-Cecilie Prinzessin von Preussen (hertrouwde moeder van de bruidegom & zus bruidegom)
• Oldenburg: Konstantin Herzog von Oldenburg (broer van Eilika; trouwgetuige)
• Preussen: Franz Wilhelm Prinz von Preussen (ex van groothertogin Maria V.)
•  
  Preussen: Franz Friedrich Prinz von Preussen & Susann Gerske, Pr. von Preussen (FOTO)
• Preussen: Friedrich Wilhelm Prinz von Preussen & Anna-Catharina Prinzessin von Preussen
• Preussen: Marie Louise Prinzessin von Preussen & Rudolf Graf zu Schönberg-Glauchau (FOTO onder, links)
•  
  Preussen: Adalbert Prinz von Preussen & Eva Maria Prinzessin von Preussen, met zoons Alexander, Christian en Philip (tweeling) (FOTO)
• Sachsen: Alexander Prinz von Sachsen & Gisela Prinzessin von Bayern
• Sachsen-Coburg: Andreas Prinz von Sachsen-Coburg und Gotha & Carin Prinzessin von Sachsen-Coburg und Gotha
• Sachsen-Coburg: Hubertus Erbprinz von Sachsen-Coburg und Gotha & Kelly Prinzessin von Sachsen-Coburg und Gotha (zoon van A.)
• Sachsen-Meiningen: Konrad Prinz von Sachsen-Meiningen, Herzog zu Sachsen
•  
  Schaumburg-Lippe: Alexander Fürst zu Schaumburg-Lippe & Fürstin Nadja Anna
• Schaumburg-Lippe: Benita Fürstin zu Schaumburg-Lippe (moeder van A.)
• Württemberg: Phillip Herzog von Württemberg & Marie Herzogin von Württemburg, Herzogin in Bayern

En verder:

• Castell-Rüdenhausen: Hermann Graf zu Castell-Rüdenhausen & Henriette von Waldeck-Pyrmont (broer van bruidegoms' moeder)
• Castell-Rüdenhausen: Roline Gräfin zu Castell-Rüdenhausen-Hintzen, Jurriaan, Roderick, Clara zu Castell-Rüdenhausen
•  
  Isenburg: Franz Alexander Fürst von Isenburg & Christine Fürstin von Isenburg, Gräfin von Saurma (FOTO, met dochters); Alexander Erbprinz von Isenburg (ouders en broer van de bruid)
• Isenburg: Katharina Erzherzogin von Österreich-Este, Prinzessin von Isenburg & Erzherzog Martin von Österreich-Este (zus van bruid, getuige) (FOTO)
• Leiningen: Andreas Fürst zu Leiningen & Alexandra, Fürstin zu Leiningen, Prinzessin von Großbritannien und Irland, Herzogin zu Braunschweig-Lüneburg (?)
• Leiningen: Karl Emich Prinz zu Leiningen & Isabelle
• Löwenstein-Wertheim-Rosenberg: Alois Konstantin Fürst zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg & Anastasia Prinzessin von Preussen
• Wied: Carl Fürst zu Wied & Isabella Fürstin zu Wied, Prinzessin von Isenburg-Birstein (zus van de bruid)
• Ysenburg: Wolfgang-Ernst Fürst zu Ysenburg und Büdingen & Fürstin Leonille

Zie ook Frankfurter Rundschau met fotoserie

De Duitse ‘Bundesfürsten’ kenden een rangorde: 1. Könige von Preußen, 2. Könige von Bayern, 3. Könige von Sachsen (Wettiner), 4. Könige von Württemberg, 5. Großherzöge von Baden, 6. Großherzöge von Hessen (Linie Hessen-Darmstadt), 7. Großherzöge von Mecklenburg (Schwerin), 8. Großherzöge von Mecklenburg (Strelitz), 9. Großherzöge von Oldenburg (Holstein-Gottorp), 10. Großherzöge von Sachsen-Weimar, 11. Herzöge von Anhalt, 12. Herzöge von Braunschweig, 13. Herzöge von Sachsen-Altenburg, 14. Herzöge von Sachsen-Coburg und Gotha, 15. Herzöge von Sachsen-Meiningen, 16. Fürsten von Lippe-Detmold, 17. Fürsten von Reuß ältere Linie, 18. Fürsten von Reuß jungere Linie, 19. Fürsten von Schaumburg-Lippe, 20. Fürsten von Schwarzburg-Rudolstadt, 21. Fürsten von Schwarzburg-Sondershausen, 22. Fürsten von Waldeck-Pyrmont.

VERANTWOORDING: Voor de niet ingevoerde is de Duite 'Hochadel' een doolhof. Het vinden van de juiste weg wordt bemoeilijkt door de weinig consequente schrijfwijze van namen en (formeel niet bestaande) titels door de Duitse media. Daarnaast zijn er de 'von' en 'zu' - en is er de naamsverandering bij 'promotie' tot Fürst bijvoorbeeld - hetgeen Armin zur Lippe bijvoorbeeld wel toekomt, maar werd geweigerd. In bovenstaande opsomming zullen de puristen ongetwijfeld enige fouten en ongerijmdheden of inconsequenties aantreffen. Bij voorbaat excuus. Het aantal gasten was natuurlijk vele malen groter dan hier opgevoerd.
BRONNEN: Allereerst is gebruik gemaakt van eigen waarneming in Berlijn en Potsdam: voor de buitenlandse gasten werkte dat perfect. Een aantal van de Duitse gasten is na het huwelijk in Berleburg en de uitvaart in Wenen inmiddels ook bekend. Andere namen zijn 'gevonden' door hulp van collega's en fotografen, en door de fotobijschriften in de Duitse zondagskranten. Daarbij bestaat natuurlijk wel de kans dat eventuele fouten zijn overgenomen. Verder is het boek 'Schnellkurs ADEL' van Wilfried Rogasch geraadpleegd, en een boek over de Hohenzollerns (voor de familie van Georg Friedrich). 

Oecumenische trouwdienst krijgt zegen van paus Benedictus

Een oecumenische trouwdienst met de zegen van de paus. De achter-achterkleinzoon van Duitslands laatste keizer, prins Georg Friedrich van Pruisen, kreeg het zaterdag voor elkaar in de Friedenskirche in Potsdam bij de inzegening van zijn huwelijk met prinses Sophie van Isenburg. De bruidegom (35) is protestant, in de traditie van het aloude en in de historie nauw aan de Oranje verwante Pruisische koningshuis. De bruid (33) komt uit een vorstelijke familie uit het katholieke Hessen. De eeuwenoude huiswet van de Pruisische koningshuis vraagt niet om van geloof te veranderen: het christelijk geloof hebben is de enige vereiste.

De ‘Trauung’ werd daarom ingezegend door een jonge dominee die werkzaam is in Jeruzalem en de voormalige abt van een klooster in de buurt van Wenen. ,,Twee verschillende tradities die het geloof in Christus echter gemeen hebben”, meende abt Gregor Graf Henckel-Donnermarck van klooster Heiligenkreuz in zijn stichtende woorden tot het bruidspaar. En hij had een verrassing: een persoonlijke boodschap van paus Benedictus XVI die het ‘hooggeboren’ bruidspaar verzekerde van zijn gebeden en zijn zegen gaf.

,,Bijzonder”, zei prins Jaime, de tweede zoon van prinses Irene, na afloop van zeer persoonlijke en warme dienst. Hij herinnerde zich de moeilijkheden rond de trouwerij van zijn neef prins Maurits in 1998, toen de toenmalige aartsbisschop Simonis van Utrecht bezwaar maakte het te ver gaande oecumenische karakter van de plechtigheid. In Potsdam was er zaterdag in tegenstelling tot destijds in Apeldoorn geen avondmaal cq communie, hetgeen waarschijnlijk de meeste kerkelijke bezwaren wegnam.

En behalve het gelijk optrekken van priester en dominee was er ook een duidelijk joods element, als uiting van de diepe betrokkenheid van met name prins Georg Friedrich bij het ‘Heilig land’. Zo krijgen kinderen uit Israël en Palestina met hulp van een koninklijke stichting de kans om op Burg Hohenzollern (foto), stamslot van de dit jaar 950 jaar bestaande dynastie, samen vakantie te vieren. Op de eerste rij in de ‘vredeskerk’ prins Hassan van Jordanië en de Israëlische ambassadeur in Duitsland. 

,,Het bruidspaar wil bruggen bouwen, tussen Israëliërs en Palestijnen, en werken aan vrede”, liet ‘pfarrer’ Michael Wohlrab weten. Hij is werkzaam in de Kaiserin Auguste Victoria-Stiftung op de Olijfberg in Jeruzalem. Daar had hij met Georg Friedrich en Sophie ook de voorbereidende gesprekken gevoerd over de huwelijksplechtigheid. In het vervolg was het regelmatig 'Berlin calling' geweest, zo verklapte de dominee, een vriend van de prins. Georg Friedrich had in Jeruzalem ook het nieuwe millennium ingeluid - letterlijk, met klokken van de Wilhelmstoren die uitkijkt over Israël, Palestina en Jordanië.  

 
* Receptie, met felicitaties voor het bruidspaar en hertogin Donata van rabbijn Chaim Rozwaski.

De trouwbelofte zal daar ook ter sprake zijn gekomen. Daarin beloofde het bruidspaar, dat elkaar al dertig jaar kent, ‘God en de mensen te dienen’.

Traaung Sophie & Georg Friedrich

Das Menschen Herz erdenkt sich seinen Weg; aber der Herr allein lenkt seinen Schritt (Sprüche 16:9)

• Einzug: The Prince of Denmark’s March
• Begrüßung
• Eingangslied: Großer Gott wir loben dich
• Gebet
• Lesung: Kolosser 3, 12-17
• Zwischengesang: Jüdisches Loblied: L’dor Vador
• Predigt
• Traaung
• Zwischenspiel: Loblied (1990: Orgelstück von Prinz Louis Ferdinand von Preussen)
• Dankeslied: Was Gott will, gescheh allzeit. Text: Herzog Albert von Preussen (um 1554)
• Fürbitten: (door de trouwgetuigen) Sophie Prinzessin von Baden, Dr. Stephanie Bermig, Dr. Johann Georg Prinz von Hohenzollern, Nicolai Nowak, Katharina Erzherzogin von Österreich-Este, Konstantin Herzog von Oldenburg
• Schlusslied: Nun danket alle Gott
• Schlussgebet und Segen
• Auszug: Hochzeitsmarsch aus ‘Ein Sommernachtstraum’ (Felix Mendelssohn Bartholdy) 

NB: Die Kollekte am Ausgang ist für die Erhaltung der Friedenskirch bestimmt. Muziek: Royal Danish Brass, organist Björn O. Wiede, Aviv Weinberg (sopraan), Amnon Seelig (bas) 

 
Duitse media hadden het in de aanloop moeilijk om een passende omschrijving te vinden voor het huwelijk, waarvoor 700 gasten naar de oude koninklijke residentiestad Potsdam kwamen. ‘Unsere grosse Kaiser-Hochzeit’ blokletterde boulevardkrant Bild zaterdag, maar Der Tagesspiegel beklaagde zich andermaal over de royale aandacht voor wat niet meer was dan een huwelijk van twee Duitse staatsburgers. ,,De monarchie is opgedoekt en met een goede reden”, aldus de krant bozig.

 

* Vertrek van het bruidspaar voor de rijtoer

De meeste vroeger regerende vorstenhuizen waren vertegenwoordigd – van Lippe tot Beieren, maar ook de minister-president van Brandenburg en representanten van de nog wél regerende huizen in Europa, maar niet met koningen of kroonprinsen. Voor de Brandenburgs-Berlijnse televisiezender RBB reden genoeg voor een drie durende rechtstreekse uitzending. ,,Het Pruisische konings- en keizershuis is onderdeel van onze geschiedenis, dat laten we zien. Het hoort bij Potsdam, bij Brandenburg en Berlijn en ook bij Duitsland”, aldus ARD-koningshuiscommentator Rolf Seelmann-Eggebert, die de plechtigheid van toelichting voorzag. 

Alexander Fürst zu Schaumburg-Lippe in Bild: „Ich weiß, dass es einige Leute nicht hören wollen, aber es sind viele Menschen fasziniert von den alten Familien." En dezelfde krant: Moritz Landgraf von Hessen „Endlich heiratet ein Preuße mal eine richtige Prinzessin". Hij bedoelde daarmee: een prinses uit Hessen. © RB HJ; Foto's: © Preussen.de, Paul Schirnhofer, Roland Beck

'Unsere große Kaiser-Hochzeit’

Zo stralend zonnig en bloedheet (34 graden) als het vrijdag in Berlijn was, zo somber is het zaterdag. Er is regen voorspeld en die komt ook, met bakken tegelijk. Maar gelukkig voor het bruidspaar, dat na de trouwplechtigheid een rit in een open landauer heeft gepland door en langs het park rond paleis Sanssouci (‘zonder zorgen’), is de wolkbreuk pas aan het einde van de middag.

 
Op een paar druppels na blijft het rond de trouwerij zelf droog, al gaat de rit in de koets om een geheel andere reden bijna niet door. Eén van de paarden steigert, de hengst Agulan, kennelijk geschrokken of gespannen, en komt op zijn zij te liggen, beknelt in tuig en wissel. En dat maakt de andere paarden van het zesspan weer onrustig – maar de rust is weergekeerd wanneer Georg Friedrich en Sophie uit de Friedenskirche komen voor hun rijtoer.

 

‘Unsere große Kaiser-Hochzeit’ kraait boulevardblad Bild ‘s ochtends al, terwijl de regionale televisiezender RBB zich opmaakt voor een uitzending van drie uur van het huwelijk van ‘twee gewone Duitse staatsburgers’ zoals Der Tagesspiegel de lezers venijning voorhoudt. De krant is in de archieven gedoken en maakt een vergelijking met de huwelijk op 6 juni 1905 van Georg Friedrichs overgrootvader, toenmalig kroonprins Wilhelm met Cecilie, hertogin van Mecklenburg. En hoewel het eigenlijk niet de bedoeling is van de artikelschrijver, blijkt uit de beschrijving van de pompeuze feesten van toen, dat het nu reuze meevalt.

 
Dit keer zijn er geen tienduizenden belangstellenden op de been om de bruid te verwelkomen. Enkele duizenden en een paar dozijn demonstranten: tegen de monarchie en met ironische spandoeken met teksten als: ‘oorlog is fout, maar voor Pruisen wil ik mijn leven wel geven’. Dit huwelijksfeest is eigenlijk een uitje van de ‘hoogadel’ en geen poging om de klok een eeuw terug te draaien. De vergelijking gaat daarom op alle fronten mank.

Er is geen muziekkorps, er zijn geen soldaten (!), de gasten logeren in hotels om de hoek en lopen op eigen gelegenheid naar de kerk. Nou ja, lopen: er zijn ook een paar wankelaars bij, jonge dames die nooit hebben geleerd om op heel hoge hakken te lopen en die desondanks voor die schoensoort hebben gekozen. Meteen na de verloving dit voorjaar is overwogen om te trouwen vanuit Slot Birstein in Hessen, het stamland van de bruid, maar de kerk waarin haar zussen eerder huwden kan maar 120 mensen herbergen. ,,Te weinig”, aldus de bruid Sophie in een televisiegesprek. De keuze viel daarna eigenlijk meteen op de Friedenskirche in Potsdam.

De genodigden, zo’n 650 in getal - een gastenlijst wordt niet vrijgegeven, de kennis van de Duitse adel wordt op de proef gesteld, eindoordeel van dit ongebruikelijke examen: gezakt – moeten zich aanmelden bij een geïmproviseerde balie en dat volgt de catwalk: zoveel mogelijk stralen voor de zeer luidruchtige fotografen. 

Voor Camilla van Bourbon-Twee Siciliën is het een hoogtepunt (foto links - foto midden: Armin Fürst zur Lippe, een neef van prins Bernhard en bruidsjonker bij het huwelijk van Bernhard en Juliana in 1937) maar haar geflirt met de camera is nog niks vergeleken met de one-manshow van bruidsjurkontwerper Wolfgang Joop – in een rood vintage pak uit Londen (met mottengaatjes fluistert zondag één van de kranten vilein). Hij wel. Joop! is gewoon niet weg te slaan, zijn vriend moet hem uiteindelijk meesleuren, de kerk in.

Een oordeel over de jurk heeft Joop! ook: winnaar van de gouden medaille bij de Olympiade van koninklijke bruidsjurken. ,,De jurk is onbeschrijflijk mooi.” Bescheiden man. De inspiratie van de in 'whisper white' uitgevoerde zijden jurk kwam van een fontein voor Sanssouci, zo schrijft hij zondag in een column in de Berliner Morgenpost. De tiara is overigens een in Parijs in de negentiende eeuw gemaakt erfstuk van de familie von Isenburg, evenals de kanten sluier, met het familiewapen erop.

Niet iedereen is zo verliefd op de camera (en zichzelf) als Wolfgang Joop. Koningin Beatrix zou rechtsomkeerd hebben gemaakt bij zoveel vrolijke wanorde op een perstribune, en voor andere vorstelijke gasten is het spitsroeden lopen. Het zal je maar gebeuren: poseer je braaf met vrouw en kinderen voor het journaille, komt er de vraag: 'wie bent u eigenlijk?' ,,Windsor, Nicholas Windsor" luidt het antwoord.

Een andere mogelijkheid is er overigens ook: niet op of om kijken en gewoon snel doorlopen, de optie waarvoor prins Laurent van België kiest. Weer niet goed aan zijn PR gedacht - vrijdag te laat komen en nu weer dit. Ruzie maken met een fotograaf (‘voor ú ga ik niet poseren!’) zoals Alexander Fürst zu Schaumburg-Lippe weinig vorstelijk doet, kan natuurlijk ook nog.

 
De verslaggeefster van de plaatselijke krant en haar fotograaf worden pas enthousiast wanneer de minister-president van de deelstaat Brandenburg, Matthias Platzeck (SPD) arriveert. Eindelijk iemand die ze kent. ,,Hij is de nieuwe koning van Brandenburg”, zegt ze veelbetekenend.

Hij heeft in tegenstelling tot enkele partijgenoten in de deelstaatparlementen in Potsdam en Berlijn ook geen bezwaar dat belastinggeld wordt gebruik voor de drie uur durende rechtstreekse televisieuitzending van het huwelijk. Het is verkiezingstijd en ook al zijn de inwoners van de voormalige DDR niet zo ‘Pruisisch’ of koningsgezind, kwaad kan al die aandacht ook niet. Platzeck doet geen poging om de act van Wolfgang Joop te evenaren, maar de top tien haalt hij wel. Oud-minister-president Manfred Stolpe is er ook bij. Andere trofeeën voor de niet in royalty geïnteresseerden: voetbaltrainer Otto Rehagel en de zanger Max Raabe.

 
De Rijksvoorlichtingsdienst verzekert kort voor de bruiloft dat er geen leden van de Nederlandse koninklijke aanwezig zijn in Potsdam. De definitie van ‘koninklijke familie’ moet nauw zijn, want prins Jaime en prinses Carolina zijn al sinds donderdag van de partij. Jaime neemt op de avond voor het huwelijk heel galant een ‘vriendin van de familie’ mee aan de arm (,,Ze was alleen”), terwijl Carolina de andere arm krijgt. Vriendin Paulette is niet uitgenodigd. Bij deze bruiloft geldt de koninklijke regel dat partners pas welkom zijn als ze gepresenteerd kunnen worden als ‘verloofde van....’

 
Georg Friedrich arriveert met zijn moeder Donata, hertogin van Oldenburg en van geboorte Gräfin zu Castell-Rüdenhausen, en zijn zus prinses Cornelie-Cecilie; de hoge zwarte kachelpijp staat wat vreemd (geen ontwerp van Joop!). Sophie komt met haar vader in een Rolls Royce, met Zweedse nummerplaat - de auto is uitgeleend door een Zweedse vriend van Georg Friedrich.

Pech voor de fotografen: ze stapt uit, maar de auto staat een blik op de jurk in de weg en Sophie is ook niet van plan zich om te draaien. Omdraaien doet Georg Friedrich ook niet wanneer zijn bruid onder de klanken van de bruidsmars van de ‘Prince of Denmark’ de kerk binnenschrijdt.

 
De trouwdienst in intiem en zeer persoonlijk én zeer oecumenisch. ,,Andere tijden, andere bisschoppen”, zegt prins Jaime na afloop, met een verwijzing naar de problemen rond protestants-katholieke huwelijken in zijn famile (in de ruime zin van het woord). De ringen die Georg Friedrich en Sophie met elkaar wisselen hebben een zeer bijzondere achtergrond: het zijn de trouwringen van Georg Friedrichs ouders. Zijn vader overleed bij een ongeval in het leger toen Georg Friedrich amper een jaar oud was en zijn moeder Donata heeft haar ring afgestaan aan Sophie. Voor een nieuw begin. Sophie (33) en Georg Friedrich (35) kennen elkaar overigens al dertig jaar – ze hebben nog samen in de zandbak gespeeld, zoals ‘pfarrer’ Michael Wohlrab vertelt. Vandaar de kop in de Berliner Morgenpost zondag: 'Happy-End für einde Sandkastenliebe'

 
Vlak voor het einde van de dienst kan het licht op groen voor het gebruik van de landauer. Het bruidspaar voldoet bij het verlaten van de kerk aan de roep om een kus en stapt dan in. Onder de karakteristieke molen in Park Sanssouci is vervolgens de receptie; de gasten hebben daarna enige tijd om zich te verfrissen en om te kleden voor het diner en feest in de Orangerie. Deze verslaggever mag de bovengenoemde Camilla aanwijzen waar ze in het ook door de pers gebruikte hotel haar handen kan wassen........ De genoegens van het persvak zijn onbegrensd.

 
Volgens koningshuisexpert Rolf Seelmann-Eggebert van de ARD zijn tientallen brandkasten tijdelijk leeggehaald opdat de dames de familiejuwelen en dan met name de tiara’s kunnen dragen voor het feest. Even herleven ‘oude tijden’ – maar nogmaals, in vergelijking met 1905 is het kinderspel. En de pers wordt voor dit onderdeel op grote afstand gehouden. © RB HJ

'Glückwunsch, Herr Kaiser'

 
'Gefeliciteerd, Herr Kaiser'. Het Duitse weekblad Stern maakte het donderdag wel heel bont na het burgerlijk huwelijk van Georg Friedrich Prinz von Preussen met Sophie Prinzessin von Isenburg. Natuurlijk, de prins is de achterachterkleinzoon van de laatste Duitse keizer en hoofd van het voormalige keizershuis, maar eventuele aanspraken op kroon en troon heeft de 35-jarige nooit geuit. Hij is juist voorstander van een modern Pruissen, niet van terugkeer naar de monarchie die in 1918 weinig glorieus ten einde kwam met de vlucht van keizer Wilhelm II naar Nederland.

De trouwerij in het stadshuis van Potsdam was zorgvuldig geheim gehouden, alleen de naaste familie was uitgenodigd. Zaterdag is pas het groots aangepakte kerkelijke huwelijk, die op de Duitse televisie rechtstreeks wordt uitgezonden. In de Friedenskirche in het slotpark van de voormalige Pruisische koninklijke residentie Sanssouci worden er zevenhonderd gasten verwacht, onder wie veel (oude) adel en vertegenwoordigers van voormlaige koningshuizen, zoals de Roemeense kroonprinses Margarita en haar man prins Radu.

 
De Oranjes hebben - prins Jaime en prinses Carolina niet meegerekend als Bourbons - de uitnodiging niet aangenomen. Ze komen ook niet vaak bij feesten en partijen van niet meer regerende vorstenhuizen, tenzij er nauwe vriendschaps- of familiebanden zijn. Toch zou de aanwezigheid van leden van het Nederlandse koningshuis niet hebben misstaan in Potsdam. Er zijn veel gemeenschappelijke wortels: over en weer is met name in de negentiende eeuw regelmatig ingetrouwd.

Stadhouder Willem V huwde een Pruisische prinses, zijn zoon de latere koning Willem I eveneens, en diens zoon Frederik en dochter Marianne volgden dat voorbeeld. Maar de banden gaan nog verder terug in de historie, waardoor bruidegom prins Georg Friedrich door een oud pact zich net als prins Willem-Alexander 'prins van Oranje mag noemen. Keizer Wilhelm II was altijd zeer trots op die titel, niet tot genoegen van de Nederlandse koningin Wilhelmina die hem tijdens zijn ballingschap Huis Doorn ook nooit is komen opzoeken.

Georg Friedrich, die in Bremen en Oldenburg opgroeide, heeft ook langs andere weg nauwe banden met Nederland. Zijn overgrootmoeder aan moeders kant was gravin Mechtild Bentinck, geboren op Kasteel Middachten in Rheden, en daar getrouwd met Fürst Casimir zu Castell-Rudenhausen. Hun kleindochter Donata huwde met de achterkleinzoon van keizer Wilhelm, prins  Louis Ferdinand van Pruisen - de vader van Georg Friedrich. Donata's broer Christian was tot 2010 'heer van Twickel', het statige kasteel in Overijssel. Georg Friedrich kwam er graag en vaak en zaterdag is er ook een contingent Nederlandse neven en nichten aanwezig.

Veel bruiloftsgasten waren vrijdagavond al aanwezig voor het feestelijke liefdadigheidsconcert in het Konzerthaus aan de Gendarmenmarkt in Berlijn. Daar stonden ze lange tijd in de rij op de rode loper alvorens naar binnen te komen voor ontvangst en concert. Alleen prins Laurent hoefde niet te wachten, maar die kwam dan ook ruim na het begin aangereden in zijn Porsche en kon na het parkeren daarvan meteen doorlopen. © HJ; Foto's: © Royal Press Europe

 
Georg Friedrich Prinz von Preussen (10 juni 1976) is zoon van
Louis Ferdinand van Pruissen (1944-1977), zoon van
Louis Ferdinand van Pruissen (1907-1994), tweede zoon van
kroonprins Wilhelm (1882-1951)
oudste zoon van keizer Wilhelm II (1859-1941).
Georg Friedrich is sinds het overlijden van zijn grootvader in 1994 hoofd van het Huis

Huwelijk Prins van Oranje buiten aanwezigheid van Oranjes

Alle historische banden en een gedeelde titel ten spijt zijn er zaterdag 27 augustus in Potsdam geen leden van de Nederlandse koninklijke familie bij het huwelijk van Georg Friedrich Prinz von Preußen en Sophie Prinzessin von Isenburg. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst woensdag desgevraagd laten weten.

Het Huis Hohenzollern verkreeg het gebruik van de titel Prins van Oranje officieel in 1732 bij het zogenoemde Traktaat van Partage. Vanaf dat moment waren er in feite drie prinsen met dezelfde titel: in de Nederlanden, in Pruisen én in Frankrijk, waar koning Lodewijk XIV de daar niet soevereine titel schonk aan Louis de Mailly. Diens nazaten gebruiken de titel nog steeds.

 
* Op de foto draagt Georg Friedrich het Grootkruis Orde van de Zwarte Adelaar. De kleur van het lint (Oranje!) is een verwijzing naar Louise Henriette van Nassau, de moeder van koning Friedrich I die de orde heeft ingesteld. 

Oorspronkelijk behoorde de titel bij het gelijknamige prinsdom in het huidige Frankrijk. Willem van Nassau erfde het prinsdom en de titel in 1544 en werd toen Willem van Oranje. Via zijn erfgenamen kwam de titel bij koning-stadhouder Willem III. Maar toen deze in 1702 kinderloos overleed, was er opeens een probleem. Koning Friedrich van Pruisen eiste hem op.

Hij beriep zich op het testament van Willem van Oranjes zoon Frederik Hendrik. Die had bepaald dat de nakomelingen van zijn dochter Louise Henriëtte – de moeder van Pruisische koning - zouden erven wanneer er geen mannelijke erfgenamen meer waren. Willem III had echter anders beslist. Hij wees zijn neef Johan Willem Friso, stadhouder van Friesland, aan als opvolger en erfgenaam. Vervolgens duurde het dus dertig jaar alvorens er een oplossing werd gevonden; een typisch adellijk compromis. De laatste Duitse keizer Wilhelm II, betovergrootvader van Georg Friedrich, hechtte altijd zeer aan zijn Oranje-titel. ©RB; Foto: © RPE Albert Nieboer; Met dank aan MvdL

Huwelijk in Potsdam met keizerlijke allure

Het heeft even geduurd, maar dinsdag is dan toch de bevestiging binnengekomen van de accreditatie voor het huwelijk van Georg Friedrich Prinz von Preußen: Ihren Antrag auf Akkreditierung zur Hochzeit des Prinzen von Preussen mit Prinzessin Sophie von Isenburg haben wir angenommen. Het huwelijk van de Duitse 'Prins van Oranje' is zaterdag 27 augustus in de Friedenskirche in het park van Sanssouci Potsdam. De accreditatie houdt echter geen toegang in tot de kerk: Bitte beachten Sie, dass der Ausweis zur Akkreditierung nicht den Zutritt zur Kirche bedeutet.

Het is een huwelijk met keizerlijke pracht en praal, al is het op kleine schaal: Es gibt das volle Programm: Trauung in der Friedenskirche im Park von Schloss Sanssouci, eine Fahrt im vierspännigen Landauer, Empfang in den Neuen Kammern. 700 Gäste, darunter Vertreter des europäischen und internationalen Hochadels, werden erwartet aldus Der Tagesspiegel. En als kers op de taart - in elk geval voor de liefhebbers - een rechtstreekse televisieuitzending op de regionale zender RBB.

Van linkse afgevaardigden in de parlementen van Brandenburg en Berlijn is meteen kritiek gekomen op de geplande drie uur durende uitzending. 'Adels-Kult' volgens Stefan Ludwig van Die Linke, die meent dat de zender het geld wel beter kan besteden. ,,In tegenstelling tot Groot-Brittannië en Monaco hebben wij hier geen monarchie. Het gaat om het huwelijk van twee burgers van een republiek. Dit is buiten proporties", aldus Ludwig.

,,Een grensgeval", vindt zijn Berlijnse SPD-collega Frank Zimmermann, die zich afvraagt of het huwelijk wel zoveel aandacht verdient. Ook Klaus Ness (SPD, Brandenburg) is boos. ,,We zullen over deze verkeerde prioriteitsstelling van de zender nog een hartje woordje spreken."

RBB ziet dat uiteraard anders. Het gaat om "eines der herausragenden gesellschaftlichen Ereignisse dieses Jahres", waarvoor ook meteen ARD-coryfee en Adelsexperte Rolf Seelmann-Eggebert is ingehuurd om naast Tatjana Jury verslag te doen van de Ur-ur-enkels van keizer Wilhelm II.

De FDP is het daarmee eens. ,,Het gaat om een evenement van regionale betekenis, maar buiten dat, staat het de RBB vrij om zelf keuzes te maken. Het huwelijk past in een gevarieerd aanbod", aldus afgevaardigde Linda Teuteberg tegenover Der Tagesspiegel. ,,Het is een enorme reclame voor Potsdam", vindt Michaela Blankart, woordvoerdster van Georg Friedrich Prinz von Preußen.

Het huwelijk wordt gesloten door de jonge evangelische dominee Michael Wohlrab (39). Hij is werkzaam bij de Kaiserin-Auguste-Viktoria-Stiftung op de Olijfberg in Jeruzalen [Artikel: Ein ostwestfälischer Pfarrer in der Heiligen Stadt] Wohlrab wordt tijdens de trouwdienst bijgestaan door de gepensioneerde abt Gregor Graf Henckel-Donnersmarck van het in 1133 gestichtte Cisterciënzer klooster Heiligenkreuz in de buurt van Wenen.

 
Aan de vooravond van het huwelijk is er een galaconcert in het Konzerthaus aan de Gendarmenmarkt in Berlijn. Het is een benefietvoorstelling ten behoeve van de Prinzessin Kira von Preussen-Stiftung, die voor de gelegenheid extra luister wordt gegeven voor de bruiloft. Maar verwacht geen verslag: keine Presse zugelassen. De stichting maakt het sinds 1954 mogelijk dat kinderen 'met een vlekje' gratis op zomervakantie kunnen in Burg Hohenzollern.

 
Op deze pagina wordt vanaf 26 augustus verslag gedaan van de huwelijksfestiviteiten, voor zover toegankelijk. Op de foto boven het aanstaande bruidspaar in Wenen bij de uitvaart van Otto von Habsburg, met prinses Michael van Kent; onder een korte ontmoeting voor de Stephansdom in Wenen op 16 juli. © RB; Bron: Berlin Kurier; Der Tagesspiegel, RBB. Foto's: © RB Marius Cirtiu

Tonga: verloving van prins 'Ulukalala met Sinaitakala

Het volgende koninklijke huwelijk staat alweer op de rol. Prins 'Ulukalala (26), tweede in de lijn van troonopvolging van Tonga na zijn vader kroonprins Tupouto'a Lavaka, is vorige week officieel gekoppeld aan Sinaitakala Tu'imatamoana Fakafanua (24).

Dat koppelen gebeurde naar lokaal gebruik tijdens een zogenoemde Faitohi ceremonie, waarbij de families van 'Ulukalala en Sinaitakala aanwezig waren. Volgens de plaatselijke krant Matangi is de Faitohi ceremonie een oud inheems ritueel, waarin de prins officieel om de hand vraagt van zijn geliefde.

Het verloofde paar is familie van elkaar. Beiden zijn achterkleinkinderen van de legendarische koningin Salote, de oma van de huidige koning van Tonga, Siaosi (George) Tupou V. © RB; Bron: Matangi Tonga.

Zara isn't changing her name (it would confuse the horses)

 
Het Britse dagblad The Daily Mail geeft op de website een soms venijnig, maar ook humoristisch commentaar op de kleding van bruid, bruidegom en belangrijkste gasten bij het huwelijk zaterdag van Zara Phillips en Mike Tindall. Vertalen heeft geen zin, dan gaat de Britse 'tongue in cheek' verloren. Hier een paar citaten en een verwijzing naar het hele artikel: From Royal rebel to vision in ivory silk

There was no tongue stud, thank goodness. No upstaging strumpet of a maid of honour. No horses, ceremonial or otherwise. But the big shock was that Zara the rebel, the ordinary working girl (she has a job, and a difficult one at that; there is no more dangerous sport than eventing) has finally  been tamed. She didn’t just look pretty and romantic, when we have all become used to her wearing jeans stuffed into kinky boots and a stained rugby shirt covered in green slobber; she was wearing a gown designed by her granny’s favourite designer! 

Although Kate Middleton’s wedding gown, by McQueen’s successor Sarah Burton, was dramatic, with its teardrop train, this dress, which cost about £7,000, a fifth of the price of a McQueen, is far softer and prettier. A corset gave Zara a small waist, while her rather wide shoulders were softened by the almost sheer silk tulle concertina straps with raw edges; I’m so glad she didn’t go strapless, a style that can make athletes look a little hulking.

All in all, I’m rather glad Zara eschewed going ‘designer’, having decided to leave promoting the British fashion business to Kate, who at the moment doesn’t have much else to do. I like that Zara is going straight back into training, isn’t changing her name (it would confuse the horses), and surely won’t contemplate getting pregnant until after the Olympics. This out-of-character, rather safe choice of couturier for her big day (I’d sort of imagined her in a draped, dramatic, over-the-top gown by Vivienne Westwood, with a tartan sash) shows a new air of maturity and confidence.

The Duchess of Cambridge looked fabulous in a cream coat we've seen before. I don't think this outfit suits the Princess Royal's personality; the jacket is too busy and curtain like, the concertina skirt too flighty. and where on earth is the hat, in among all that hair? Beatrice, still smarting from the reception of her 'giant pretzel' Philip Treacy creation in April, reminds me only of a satellite dish. The Countess of Wessex has bloomed into a goddess: this hat is splendid.......

RB; Source: The Daily Mail. Photos by © RPE Albert Nieboer; Lees ook het artikel van The Daily Mail over the 'morning after'

 

Relaxte sfeer bij huwelijk van Zara en Mike in Edinburgh

De beschrijving in The Daily Telegraph zegt eigenlijk genoeg: “The groom arrived with his rugby mates and chewed gum outside the church. The bride wore an off-the-peg-dress, said she would keep her maiden name and promised to honour, not to obey. This was a relaxed, modern affair in glorious sunshine, a private wedding for friends at the Canongate Kirk on Edinburgh's Royal Mile.”

Geen rode loper, geen koetsen of trompetgeschal in Edinburgh zaterdag bij de trouwerij van Zara en Mike. Een ontspannen sfeer: aankomst per auto, van de bruidegom natuurlijk, met ‘best man’ rugbyster Iain Balshaw (zie hier een niets verhullende liefdadigheidsfoto met Mike) en Peter Phillips, van de koninklijke familie (William, Kate, Harry e.a.), en dan om 15.05 uur Zara met haar vader Captain Mark Phillips.

 

Hier geen lange wandeling over een plein (zoals in Monaco), maar een ‘quick trot’ de kleine kerk in. De jurk? Zoals eerder gemeld van Stewart Parvin. De Griekse sleuteltiara is een leenstuk van prinses Anne en afkomstig uit de erfenis van prinses Alice van Battenburg, de moeder van prins Philip. Na de plechtigheid gejuich van de nieuwsgierigen buiten en een ‘fotoshoot’ bij Holyrood Abbey, de ruïne of het paleisterrein van Holyroodhouse.  

 
Een ‘moederskind’, een ‘Mummy’s boy’ noemt de ‘Fridge’ zichzelf. Je zou het niet zeggen wanneer je hem ziet. Kleermaker James Sleater van ‘Cad and the Dandy’ op Saville Row zal het zeker niet hebben gedacht. Hij had heel wat extra stof nodig voor het trouwkostuum dat Mike Tindall zich liet aanmeten voor zijn huwelijk met Zara Phillips, kleindochter van koningin Elizabeth II.

Mike Tindall OBE (18 oktober 1978) vindt zijn nieuwe schoonfamilie een ‘hele gewone familie’. Toch hadden de Britse media zaterdag graag om het hoekje gekeken tijdens de huwelijksreceptie in het Palace of Holyroodhouse bij de kennismaking tussen Mike’s ouders Philip (64) en Linda (63) met die andere Philip en Liz – ‘ oh, to be a fly on the wall’ kreunde de Daily Mail voorafgaande aan de bruiloft.

Een huwelijk van een kleindochter van de koningin met een vierkante rugbyspeler uit Wakefield is in het licht van de geschiedenis toch wat ongebruikelijk. Maar ook het Britse koningshuis staat niet meer op standsgelijke echtverbintenissen. De liefde is bepalend en dan maakt het niet uit of de kleindochter met een sportman thuiskomt of met een burggraaf.

Al zal de ‘Queen’ toch even met haar ogen hebben geknipperd bij het horen van een verslag van Mike’s vrijgezellenfeest in Florida.

Een drankrekening van 12.000 pond, voor zo’n 1500 alcoholische versnaperingen voor Mike en zijn elf ‘mates’. Mike heeft ook geen brandschoon verleden qua alcohol gebruik en autorijden, maar aan de andere kant was hij met Engeland in 2003 wel wereldkampioen rugby union. En wie weet wordt dat wapenfeit dit jaar herhaald bij de World Cup in Nieuw-Zeeland.

Mike Tindall (187 cm) heeft behalve een imposant lijf ook opvallende oren en een neus om een roman over te schrijven. Volgens de Daily Mail zou zijn schoonmoeder het advies hebben gegeven eraan te laten sleutelen, maar Mike had geen trek. De eerste misvorming gebeurde al toen hij vijf jaar was. De veiligheidsgordel schoot los in een botsautootyje en Mike sloeg met zijn gezicht tegen het stuur, met zijn eerste gebroken neus tot gevolg. Mike zou daarna zijn neus nog acht keer breken – bij het rugby gaat het er niet altijd zo rustig aan toe.

 
* Website The Daily Mail

Maar goed. Ook bruid Zara Phillips is haar lange loopbaan als amazone niet ongeschonden doorgekomen. Wat dat betreft zijn Zara en Mike een ‘perfect match’. Mike heeft al de nodige teleurstellingen moeten verwerken door blessures. Zara bleef meestal zelf fit, maar moest op haar bovenlip bijten omdat haar favoriete paard Toytown het op de beslissende momenten – vlak voor de Olympische Spelen - liet afweten. Een ander paard kwam lelijk ten val (met Zara) en moest worden afgemaakt. Nu hoopt Zara maar dat alles voor de Spelen van volgend jaar in Londen wel goed loopt.

 
Dat zou een terechte bekroning zijn van een imposante sportcarrière die van jongsaf aan is gestimuleerd door haar ouders prinses Anne, de Princess Royal, en Captain Mark Phillips – beiden ook Olympische ruiters. Zara heeft zeven paarden en die berijdt ze bijna iedere dag. Dankzij sponsorcontracten met Rolex en Landrover kan ze het hoofd boven water houden – en voor de sponsors is het natuurlijk aardig dat Zara niet alleen bij sportieve prestaties de kranten haalt.

De huwelijkssluiting zaterdag in de Canongate Kirk, de Schotse parochiekerk van koningin Elizabeth in Edinburgh, is daar een goed voorbeeld van. Honderden mensen en tientallen mediavertegenwoordigers verzamelden zich daar om een glimp op te vangen van Zara en Mike, en misschien ook wel van dat andere Britse koninklijke bruidspaar van dit jaar, de hertogin en hertog van Cambridge. En de rest van de koninklijke familie natuurlijk, plus een handvol topsporters.

 
Koningin Elizabeth sponsort voor de gelegenheid haar oudste kleindochter ook. Het paleis mag worden gebruikt voor de receptie en het feest, maar dat betekent dat Holyroodhouse een paar dagen gesloten moet blijven voor het publiek en dat kost de beheerder, de Royal Collection geld. De koningin, wier officiële residentie het door Mary Queen of Scots bekend geworden paleis is, legt het verschil bij: 40.000 pond. De familie trekt ook voor andere onderdelen van de bruiloft de buidel, zoals voor de huur van het in 1997 afgedankte Royal Yacht Britannia voor een ‘wedding cocktail party’ aan de vooravond van het huwelijk.

De boot ligt afgemeerd in Leith, dat aan Edinburgh grenst. Het schip, waarop Zara’s ouders in 1973 nog hun huwelijksreis maakten, is een publiekstrekker, maar volgens prins Philip, hertog van Edinburgh was het door de koninklijke familie zeer betreurde opleggen van de boot onnodig. Een vervanging van de motoren was voldoende geweest. ‘She was as sound as a bell and she could have gone on for another 50 years”, aldus de Duke. © RB; Foto's: © Royal Press Europe, Albert Nieboer; Bronnen oa. The Daily Telegraph, The Daily Mail, BBC News Scotland

 Zie ook foto's bij BBC News: link

Alles is anders bij huwelijk Zara en Mike

Arm in arm - en wat een armen heeft de rugbybonk - kwamen Zara Phillips en Mike Tindall vrijdagavond bij de Canongate Kirk aan de Royal Mile in Edinburgh voor de generale repetitie voor hun huwelijksinzegening zaterdag. Zara straalde en ook bij Mike kon er een glimlach én later zelfs een kus vanaf.

 

Het tweede huwelijk dit jaar van een kleinkind van koningin Elizabeth lijkt in niets op het eerste huwelijk precies drie maanden geleden. Geen rechtstreekse televisieuitzending voor een miljoenenpubliek over de hele wereld. Geen speciale postzegels, herdenkingsmunt en lawine aan boeken. Er wordt slechts een handvol belangstellenden verwacht, en die komen toch vooral om opa en oma te zien, en uiteraard het 'andere bruidspaar'.

 
Het huwelijk zaterdag van Zara en Mike in de Schotse hoofdstad heeft niets van de heksenketel enkele maanden geleden in Londen rond de bruiloft van Zara's neef prins William en Kate Middleton. Het is een privéaangelegenheid waarbij toevallig leden van de koninklijke familie zijn betrokken, aldus een paleiswoordvoerder.

Voor William, toekomstig troonopvolger, werd alles uit de kast gehaald. Voor Zara, dochter van prinses Anne, kan het niet 'low-key' genoeg. De enige overeenkomst is eigenlijk de aanwezigheid van de eigen koninklijke familie. Maar dat is ook precies wat prinses Anne voor ogen stond toen ze na haar huwelijk met Mark Phillips vroeg om haar kinderen geen titels te verlenen.

Op die manier konden ze hun eigen leven leiden, buiten de 'Firma', het koninklijk bedrijf. Zara (30) en haar broer Peter (33) zijn erin geslaagd buiten de schijnwerpers op te groeien en in een recent interview met de BBC vertelden ze hun moeder daarvoor zeer dankbaar te zijn.

 
* Palace of Holyroodhouse

Dat Zara toch een bekende verschijning is, komt omdat ze in navolging van haar ouders (die overigens in 1992 scheidden, Anne hertrouwde niet lang daarna) succesvol is in de paardensport. Ze hoopt nog steeds op deelname aan de Olympische Spelen in Londen volgend jaar na pech met haar paard Toytown voor de Spelen van Athene (2004) en Peking (2008). Maar als wereldkampioen eventing en BBC-sportvrouw van het jaar heeft ze toch ook al successen geboekt.

Ongebruikelijk voor een lid van de koninklijke familie, maar realistisch gezien de kosten van de paardensport, heeft Zara voor zichzelf ook sponsors binnengehaald en is ze een eigen kledinglijn begonnen, ZP176. Zara ontmoette haar echtgenoot Mike Tindall (32) bij de wedstrijden om de wereldbeker rugby in 2003.

De twee wonen al jaren samen op het landgoed van prinses Anne in Gloucestershire. Op een uitgebreide huwelijksreis hoeft Zara niet te rekenen. Mike Tindall is zeventigvoudig international en wordt volgende week verwacht bij de Engelse nationale selectie die zich voorbereidt op het toernooi om de wereldbeker later dit jaar in Nieuw-Zeeland.

Zara en Mike, die tweemaal is veroordeeld voor het rijden onder invloed, hebben voor hun huwelijk gekozen voor de kleine, intieme Canongate Kirk aan de Royal Mile in Edinburgh, op steenworp afstand van het Paleis van Holyroodhouse, de Schotse residentie van de koningin. In het paleis vindt ook de huwelijksreceptie plaats. Vrijdagavond had Zara het voormalige koninklijke 'yacht' Britannia afgehuurd voor een feest.

Twintig jaar geleden liet Zara's moeder Anne haar tweede huwelijk ook in Schotland inzegenen; als gescheiden vrouw kon ze dat niet voor de kerk doen in Engeland. © RB

Schotse politie heeft liever geen publiek bij huwelijk

De politie van de Schotse hoofdstad Edinburgh vraagt het publiek zaterdag weg te blijven bij Canongate Kirk waar Zara Phillips, kleindochter van koningin Elizabeth, trouwt met de rugby-international Mike Tindall.

Het bruidspaar houdt het graag kleinschalig en privé, en daar passen geen rijen belangstellenden voor het kerkje aan de zogenoemde 'Royal Mile' in Edinburgh. ,,Bovendien is er weinig plaats", aldus een mededeling van de politie, die verantwoordelijk is voor een goed verloop van de plechtigheden rond het Schotse paleis van de koningin, Holyroodhouse.

"Lothian and Borders Police would like to remind members of the public that the wedding is a private, family occasion. The Royal Mile is a very narrow thoroughfare with limited capacity, restricted access and will afford minimal opportunity for well-wishers."

Het huwelijk van Zara Phillips, een gelouterd amazone, krijgt minder aandacht dan dat van haar neef prins William en Kate Middleton drie maanden geleden. Zara is weliswaar lid van de koninklijke familie, maar haar moeder prinses Anne heeft er na haar huwelijk voor gekozen haar kinderen geen koninklijke titels te laten geven en ze een zo 'gewoon' mogelijk leven te laten leiden.

Zara en haar broer Peter zijn aanwezig bij koninklijke familiefeesten, maar ze werken niet in 'de Firma' zoals hun opa prins Philip het koninklijk bedrijf wel noemt. Zara heeft de naam van de ontwerper van haar trouwjurk inmiddels al onthuld: Stewart Parvin. Verder is ook bekend wat het bruidspaar uitgeeft aan de organist van de kerk (85 euro) en 228 euro is de bijdrage aan de kerk. © GPD

Over Zara en Mike verschenen eerder artikelen op Royalblog.nl:

• Zara Phillips en Mike Tindall: eindelijk!
• Zara's vriend drie jaar zonder rijbewijs (2009)
• Zara mist opnieuw Olympische spelen
• Zara en Mike Tindall denken aan kinderen (2007)
• Elizabeth geeft kleindochter MBE

Is prins Albert echt in staat een nieuw begin te maken?

Een nieuw begin voor Monaco. Zo beschouwt prins Albert II zijn huwelijk met de Zuidafrikaanse Charlene Wittstock. Zaterdag was de binnenplaats van het prinselijk paleis het sprookjesachtige en feestelijke decor voor de kerkelijke inzegening van het een dag eerder al gesloten burgerlijk huwelijk. Duizenden Monegasken op het plein voor het paleis, waar ze de plechtigheid konden volgen, gaven de nieuwe prinses Charlène een stormachtig applaus.

Maar nieuw begin of niet, Albert zal de komende tijd nog worden geconfronteerd met oude spoken. De festiviteiten waren nog in volle gang toen persbureaus meldden dat Albert binnenkort waarschijnlijk een vaderschapstest moet ondergaan. Hij zou tijdens zijn verkering met Charlene nog een derde buitenechtelijk kind hebben verwekt, naast de twee reeds bekende – een zoontje van zeven en een dochter van negentien, die beiden bij het huwelijk ontbraken.

Insiders aan het hof zouden de steeds sterker wordende geruchten over seksuele escapades van de prins hebben bevestigd, al hield Charlène – sinds haar huwelijk geschreven met een accent – tegenover vrienden vol dat de verhalen ongegrond zijn. Geen prins heeft zoveel audities gehouden voor de rol van prinses van Monaco als prins Albert (53), die na een vijfjarige verhouding met olympisch zwemster Charlene Wittstock tot opluchting van de bevolking van het minivorstendom, dat snakt naar wettig nageslacht van de soevereine prins.

Maar Albert, die als bobsleeër deelnam aan vier Winterspelen, wordt niet alleen achtervolgd door zijn verleden als bedatleet. 'Monaco is een zonnige plaats voor schimmige mensen', oordeelde de schrijver Somerset Maugham. Albert kondigde bij zijn aantreden zes jaar geleden aan Monaco's reputatie als witwasparadijs en toevluchtsoord van louche zakenlieden te zuiveren, mede omdat de wereldberoemde casino's tegenwoordig verlies lijden en andere inkomsten moeten worden aangeboord. ,,Monaco moet de wereld tot voorbeeld zijn'', aldus de ambitieuze prins.

Van Alberts goede voornemens is niets terecht gekomen, oordeelde gisteren de gezaghebbende Britse krant The Sunday Times in een vernietigend artikel over Monaco. 'Schone schijn', ook al staat het prinsdom niet meer op de zwarte lijst van belastinghavens, minder frisse zakenpraktijken worden er nog steeds met de mantel der liefde bedekt en vooral de Russen hebben een flinke vinger in de pap gekregen. Opmerkelijk in dat verband was de lange vakantie die Albert een paar jaar geleden doorbracht bij toenmalig president Vladimir Poetin. Russisch is tegenwoordig net zo gewoon in Monaco als Frans, Engels of Italiaans.

Albert wordt zelf ook niet slechter van de handel in zijn minirijk. Het Amerikaanse zakenblad Forbes plaatste hem vorig jaar op de negende plaats van rijkste monarchen, met een geschat fortuin van één miljard dollar. De prins bezit naar verluidt een kwart van het onroerend goed in Monaco – erfenis uit de tijd dat een vorst alle macht had - naast tal van bezittingen in Frankrijk. Met vraagprijzen voor luxe appartementen van vijftigduizend tot honderdduizend euro per vierkante meter, kan de prins zijn bruid, zoals zaterdag, nog eens een paar mooie diamanten sieraden ten cadeau geven. En ook op de bruidsjurk, ontworpen door Giorgio Armani en afgezet met 40.000 Swarovski-kristallen hoefde ook niet te worden bezuinigd.

Als Albert en Charlène al zorgen hadden over alle negatieve verhalen en geruchten, dan toonden ze het zaterdag niet. Voor het eerst kwam heel gekroond Europa – regerend of niet meer regerend, en in het geval van Frankrijk en Italië elk met zelfs twee rivaliserende koningshuizen – naar Monaco, aangevuld met een stoet filmsterren, fotomodellen, (oud)sporters en, uiteraard, vooraanstaande zakenlieden. Die zagen een majestueuze plechtigheid en kregen in de buitenlucht een 'duurzaam' diner aangeboden, met groenten uit de prinselijke moestuin. Alleen het vuurwerk na afloop was niet milieuvriendelijk, maar ook wat betreft is Albert niet altijd consequent. © GPD

Britse zondagskrant veegt vloer aan met Albert en Monaco

'The Full Filthy Monte' - een woordgrapje dat verwijst naar de 'Full Monty' (helemaal naakt). De Britse krant The Sunday Times gebruikt het zondag voor een twee pagina groot vernietigend artikel over Monaco en prins Albert. Conclusie: Monaco deugt niet en Albert deugt nog minder. Monaco was een rovershol ('een zonnige plaats voor schimmige mensen') en is dat, ondanks de goede voornemens en beloften van de soevereine prins, nog steeds. 

 
De krant ligt zondagochtend gewoon in de kiosken van het prinsdom, naast de juichende en feestelijke editie van Monaco-Matin, een kopblad van het Franse dagblad Nice-Matin. De Monegaskische editie is een 48 pagina's groot bewaarnummer, met veel foto's en veel vriendelijke woorden voor Charlène, Albert en de Grimaldi's. Maar ook Monaco-Matin kan niet voorbijgaan aan het geruchtencircuit, aan de al of niet bevestigde verhalen over nog meer buitenechtelijke kinderen en een aanstaande bruid van wie haar paspoort wordt afgepakt wanneer ze in Nice het vliegtuig naar huis wil nemen.

'For the time being at least, let us ignore the wild rumours' schrijft de hoofdredacteur in het Engels en Frans. 'Het ergste is dat niemand verbaasd zou zijn als het waar was' meent Matthew Campbell van The Sunday Times. Prins Albert heeft natuurlijk ook de schijn tegen: eerdere kinderen werden eerst ook ontkend, totdat hun moeders in de publiciteit traden.

Campbell ('Het is een wonder dat dit huwelijk plaatsvond') gaat vervolgens wel erg ver wanneer hij beschrijft hoe het nu verder moet tussen Charlène en Albert: stille scheiding, annulering van het huwelijk, en troonopvolging via prinses Caroline. Andrea, Pierre en Charlotte Casiraghi - met hun respectievelijke partners Tatiana Santo Domingo, Beatrice Borromeo en Alex Dellal bij de kerkelijke inzegening - hebben zich tot nu toe aardig weten te gedragen, misschien dat met hen een einde komt aan de 'vloek van de Grimaldi's'. De huwelijken van hun moeder en tante geven echter weinig reden tot hoop.

De aanval op Monaco gaat verder vooral over het louche zakenklimaat, met Russische invloeden die Alberts wens om het vorstendom het beste jongetje van de klas te laten zijn, tot een lachertje maken. Corruptie en machtmisbruik worden Albert en paleis verweten, plus het beschermen van machtige (maar zeer foute) vrienden en zakenlui. 'I have got Albert by the balls' aldus een geciteerde Libanese zakenman, een verwijzing naar het feit de prins door zijn talrijke indiscreties chantabel zou zijn. En dat kan moeilijk worden ontkend. © RB 

Prins Laurent gaat onderuit op de rode loper

 
De Belgische prins Laurent had een ongelukkige entree op het paleisplein in Monaco, waar hij samen met echtgenote prinses Claire te gast was bij de kerkelijke inzegening van het huwelijk van prins Albert en Charlene Wittstock. De prins ging onderuit en werd door drie leden van de Monegaskische Carabinieri overeind geholpen. Een poolfotograaf legde het slippertje vast. Laurent had geen schuld aan het incident - het plankier bij de rode loper op het plein lag scheef. Bron: pool AP

'Mogelijk vaderschapstest voor prins Albert'

De Britse krant The Daily Telegraph meldt zaterdag dat prins Albert van Monaco mogelijk binnenkort een vaderschapstest moet ondergaan. Volgens de krant hebben paleisofficials bevestigd dat de geruchten daarover waar zijn - dat zou ook de reden zijn geweest dat Charlene Wittstock vlak voor het huwelijk de benen wilde nemen - en dat een vaderschapstest waarschijnlijk is.

The French news agency Agence France Press said anonymous officials spoke of "the truth" of a reported falling out between the couple earlier in the week and of a probable demand that Prince Albert take a paternity test. Despite the development, none of Albert’s illegitimate children will have a claim to the throne under Monaco law, a source said. “Even if a third or even a fourth child is confirmed Albert will not have an official heir until Princess Charlene bears him one,” he added.

De doorgaans betrouwbare krant - lees het artikel hier on line - baseert zich op Franse media, waaronder het Franse persbureau AFP. Onder meer een Italiaanse vrouw zou claimen een kind te hebben bij Albert, die overigens al twee buitenechtelijke kinderen heeft. Het kind zou zijn geboren zijn in de periode dat Albert en Charlene samen zijn. © RB

Albert II feliciteert Albert II op zijn huwelijksdag

,,Hij was de eerste Albert II, ik ben maar de tweede", grapte prins Albert zaterdagavond in zijn toespraak tijdens het huwelijksdiner op het terras van de Opera Garnier in Monte Carlo. Hij sprak uiteraard over de koning der Belgen, die zaterdag met koningin Paola zijn 52ste huwelijksdag vierde. Albert van Monaco feliciteerde het koninklijk paar.

De Vlaamse zender VTM ondertitelde het charmante filmpje: volg de link

Eindoordeel over huwelijksfeesten laat op zich wachten

 
De nacht is alweer goed op gang. Het vuurwerk over de haven van Monaco is voorbij. Tijd om de koffer te pakken. De volgende klus wacht: foto- en persgesprek in het Italiaanse Tavarnelle Val di Pesa, waar het vakantiehuis staat van de prinsen Willem-Alexander, Friso en Constantijn. Voor het eerst sinds 2006 wordt de inmiddels weer traditionele fotosessie hier gehouden. Voor de verslaggever wordt het het eerste bezoek aan Tavarnelle, volgens de dienstregeling een goed uur met de bus vanuit Florence. Hemelsbreed is het niet zo ver vanuit Monaco, maar een blik op de kaart leert dat het met trein een dagreis is, langs de Middellandse zee, met twee reismogelijkheden, via Pisa of via Milaan.

De koffer zat bij vertrek al aan het maximale door Transavia toegestane gewicht (15 kilo slechts). Dat wordt nog spannend op de terugreis – wellicht is creatief pakken een optie. Heeft iemand misschien nog een spoedcursus in de aanbieding? Enfin. Een koninklijk huwelijk is nu eenmaal niets zonder minstens een paar aandenken.

Het papieren vlaggetje met tekst in het lokale dialect weegt niets, maar de ‘mug’ (beker) neemt in de kartonnen beschermingsdoos al heel wat extra ruimte in. De huwelijkspostzegels worden door de weegschaal niet opgemerkt, maar de schoudertas die alle aangemeldde journalisten kregen, is ook al een ruimevreter, en die is ook goed voor tientallen grammen. U weet: Transavia let op de kleintjes als er geld kan worden verdiend!

Hoe en wanneer zondag de reis naar Tavarnelle wordt aangevangen, is nog even een kwestie van uitzoeken (7:23 uur, zoals het er nu naar uitziet). Er ligt wel een treinschema klaar, maar het werk is nog niet helemaal af. De reportage voor de kranten moet nog worden geschreven. Het is beter om de indrukken te laten bezinken en zondagochtend ook de krant Monaco-Matin (en de Daily Telegraph!) nog even door te nemen voor aanvullende informatie of opmerkelijke gebeurtenissen, of gewoon voor de toeschouwersaantallen. Zeker geen 200.000 zoals eerder in de week wel geopperd. Bij het concert werd al gas terug genomen. ‘We weten het gewoon niet’ heette het vrijdagavond, al stond het hutje bij mutje voor de techno show.

Monaco hoopte op veel belangstelling van buiten, maar vergat daarbij dat er voor buitenstaanders behalve het superconcert vrijdagavond helemaal niets te beleven was. In Londen kampeerden duizenden langs de route van Buckingham Palace naar Westminster Abbey. Tienduizenden waren op de been om het bruidspaar en hun gasten van het paleis naar de kerk te zien gaan. Vervolgens trokken diezelfde tienduizenden in een verbazingwekkend ordelijke mars naar het paleis om William en Kate te zien zoenen. Kiss, kiss, kiss!!! In Monaco vielen stadhuis, kerk en paleis samen, alleen voor het deponeren van het bruidsboeket in het kerkje gewijd aan patroonheilige Sainte Devoté en de gang naar het diner in het gebouw van de opera, moesten Albert en Charlène de deur uit.

Meer over het concept van het open lucht diner in de Opera in de zeer bloemrijke en wollige persverklaring van chef kok Alain Ducasse (in het Engels): Download WeddingDinnerMonaco

Dat was niet genoeg om naar Monaco te trekken, zo bleek zaterdag wel langs de route, waar het publiek op de meeste plaatsen nog geen twee rijen dik stond. Veel Monegasken (de 7700 eigenlijke inwoners) waren bovendien uitgenodigd om de huwelijksplechtigheden op het paleisplein persoonlijk bij te wonen. Die mensen kunnen dan niet tegelijkertijd langs de route staan. Nee, het gros keek thuis naar de televisie – ook in Frankrijk werd alles live uitgezonden, op meerdere zenders tegelijk, met voornamelijk een licht badinerende ondertoon. Kijk ons eens leuk wezen in Lilliputterland!

 
Aardig was wel dat de Fransen verschillende hooggeplaatste gasten voor de microfoon kregen, zoals Bernadette Chirac en prins Emanuele Filiberto. Die vertelde dat hij zijn vrouw Clotilde in Monaco voor het eerst heeft ontmoet. Hij heeft veel waardering en bewondering voor vorst Albert II, een goede vriend. Maar, zo voegde Emanuele Filiberto er realistisch aan toe, de situatie van Albert viel niet te vergelijken met die van hemzelf. Albert tenslotte regeert, en Emanuele Filiberto doet in Italië, sinds 1946 een republiek, mee aan televisiespelletjes.

Een eindoordeel over de huwelijksfestiviteiten in Monaco moet nog even worden opgeschort. De treinrit doet waarschijnlijk wonderen en als dan alle communicatiemiddelen in Tavarnelle werken, komt dat wellicht zondagavond laat. Impressies en opmerkingen van lezers en televisiekijkers zijn uiteraard welkom. Tot in Tavarnelle (en hoewel natuurlijk geen huwelijk, voor het gemak ook op deze pagina). © HJ; Foto's: © paleispool

Op het internet, Couronnée d'Etoiles, het mooie loflied op Maria in de Sainte Dévote kerk, na afloop van de huwelijksmis:

 

Klokken verwelkomen het nieuwe prinselijk paar

 
Alle kerkklokken van Monaco luiden om het nieuwe prinselijk paar te verwelkomen na de kerkelijke inzegening van hun huwelijk op de tot open lucht-kathedraal omgetoverde binnenplaats van het paleis.

 
In de haven klinken de toeters en sirenes van de luxe jachten terwijl duizenden Monegasken - een groot deel van de bevolking is uitgenodigd om voor het paleis de plechtigheid bij te wonen - het bruidspaar bij het verlaten van het paleis toe te juichen. Albert en Charlène worden daarbij bedolven onder de rozen - uit Nederland, waar tachtog procent van de 12.000 voor de versiering gebruikte bloemen vandaan komen.

 
Het bruidspaar gaat in de open, speciaal voor hun gemaakte en gesponsorde hybride Lexus naar de kerk van Sainte Devoté, de beschermheilige van Monaco. In dat kerkje, verscholen in een hoekje bij de haven, legt prinses Charlène haar bruidsboeket op het altaar. De koninklijke gasten en de staatshoofden krijgen ondertussen een drankje aangeboden in de paleistuin, in afwachting van de terugkeer van het bruidspaar.

 
De publieke belangstelling in Monaco valt tegen. Vooraf werd gesproken over 200.000 bezoekers, maar die blijken er niet te zijn. Voor het concert waren er meer belangstellenden.

 
Bij het verlaten van het kerkje, waar Charlène haar tranen de vrije loop laat na het plaatsen van het boeket, wordt het bruidspaar getrakteerd op een muzikaal Frans-Bretons eerbetoon. Een verrassing van de Franse marine. Voor vertrek kan er ook een eerste kus vanaf. 

Op de weg terug naar het paleis wordt bekendgemaakt welk huwelijkscadeau Albert heeft uitgekozen voor zijn Charlène, die opvallend genoeg geen diadeem draagt bij het huwelijk. Maar het begin van een juwelenverzameling is er nu. Hier is het promotiefilmpje:

 © HJ; Foto's: tv

De bruidsjurk: 2500 uur werk, 40.000 Swarovski kristallen

De trouwjurk van prinses Charlène lijkt eenvoudig, maar de waarheid is anders. Giorgi Armani heeft niets aan het toeval overgelaten. Maar liefst 2500 uur werk zit er in, inclusief drieduizend kilometer reizen van en naar Monaco. Het paleis heeft dit persbericht vrijgegeven over de details van de bruidsjurk, hier onvertaald weergegeven:

 
Giorgio Armani Privé wedding dress with a flowing line, in off-white silk duchesse, with a long train. Crossover detail on the front and back forming a second “à l’andrienne” train. Ramage embroidery depicting flowers, crafted with stones in gold shades, and Swarovski crystals and mother of pearl teardrops in white and gold hues, embellish the front of the dress, the trim and the central main section of the train. Long veil made from off-white silk tulle, with front tier and subtle embroidery.

UNIQUE FEATURES
2,500 hours of work
40,000 Swarovski crystals
20,000 mother of pearl teardrops
30,000 stones in gold shades
3,000 kilometres of travel for fittings in Montecarlo
700 hours of work for the embroidery
“kilometres” of embroidery thread coated in platinum
50 meters of silk duchesse
80 meters of silk organza
for the veil: 20 meters of silk tulle, 100 hours of work for the embroidery

DRESS FOR THE WEDDING RECEPTION
Giorgio Armani Privé evening gown in off-white silk chiffon with broad neckline, and four-tier train;
embellished by graduated embroidery crafted with Swarovski teardrops and stones in gold and platinum colour.

DRESS FOR THE BRUNCH RECEPTION
Strapless cocktail dress by Giorgio Armani Privé in silk satin duchesse in bright green colour. Pleat detail on the bodice and skirt.

Albert en Charlène zeggen ja in paleis Monaco

 
De binnenplaats van het paleis in Monaco is omgetoverd tot een adembenemende 'kathedraal', een verlengingstuk van de naastgelegen paleiskapel. Een mooier en serener decor is in het prinsdom niet te vinden.

In het Engels de 'order of service' van de huwelijksmis, klik hier: Download 1-GB-Programme%20religious%20ceremony

 
,,Het moet een nieuw begin markeren", aldus prinses Stéphanie in een interview met de Franse televisie. De eigenlijke kathedraal is niet alleen te klein, maar herbergt ook teveel trieste herinneringen aldus de prinses, jongste zus van prins Albert.

De aankomst van de gasten is tot in de puntjes geregeld. Albert zelf heeft de daarvoor uitgetrokken tijd met een uur teruggebracht tot anderhalf uur. Kwestie van snel in- en uitstappen, doorrijden en doorlopen, zonder af te doen aan de waardigheid en het protocol.

Voor de genodigden zijn er twee kansen om gezien te worden: bij het verlaten van het Hotel de Paris en bij aankomst bij het paleis, waar de Monegasken - zij zijn de enigen die een uitnodiging hebben gekregen voor een plaatjes op het broeierige paleisplein (ook wel Place d'Armes genoemd, naar de vroegere functie als exercitieplaats), de bekendste gasten toejuichen en toeklapen.

 
Albert heeft goed nota genomen van de kritiek die 55 jaar geleden werd geuit bij het huwelijk van zijn ouders. Toen werd er getrouwd in de kathedraal, met zijn 450-500 zitplaatsen. De bevolking voelde zich buitengesloten. Op de binnenplaats van het paleis zijn 800 gasten, maar op het plein is plaats voor nog eens 3000 - en prinses Charlène maakte haar entree van de kazerne van de Caribinieri over het plein naar het paleis.  

 
Bij aankomst op het plein is er veel bijval voor modeontwerper Karl Lagerfeld, voor (ex)keizerin Farah Pahlavi en Bernadette Chirac, de echtgenote van de vorige Franse president. Prinses Caroline van Hannover kreeg eveneens veel applaus: ze komt met dochtertje Alexandra, maar zonder echtgenoot prins Ernst August.

 
Zijn zoons uit een eerder huwelijk zijn er wel. De drie kinderen Casiraghi - uit het tweede huwelijk van prinses Caroline - komen allen met hun vriendinnetje/vriend. Niks wachten op een verloving. Charlotte Casiraghi doet ook een van de lezingen tijdens de mis, Alexandra leest een van de voorbeden.

Afgaande op het hoofddeksel van Sophie, gravin van Wessex, heeft ze geen zin in een gesprek met haar echtgenoot prins Edward: de hoed gelijkt een kamerscherm en maakt elke conversatie aan de rechterkant onmogelijk.

Pech ook voor kroonprins Haakon die in de Cour d'Honneur een plekje naast haar heeft. Farah Pahlavi zit naast prins Daniel van Zweden en de Aga Khan. Willem-Alexander is in zomeruniform van de marine (stralend wit) en Máxima zorgt voor een zeer nadrukkelijke oranje noot. De Franse televisiecommentatoren kunnen het zeer waarderen.

De Franse president Nicolas Sarkozy, tevens co-prins van Andorra, komt alleen. Hij straalt uit dat het meer een verplichting is dan een prettig uitje. De zwangere Carla Bruni rust uit, in Besançon. Sarkozy, hoewel niet het langst regerende staatshoofd aanwezig, krijgt toch de beste plaats op de binnenplaats van het paleis en hij mag ook als laatste aankomen, net voor de aartsbisschop van Monaco en het bruidspaar. 

 
In de halve cirkel - nog zo'n voordeel ten opzichte van de kathedraal - zit hij naast koningin Paola. Sarkozy blijft na de mis nog even hangen voor de groepsfoto, en vertrekt daarna meteen. © HJ; Foto's: tv