Zonder dat we het in de gaten hadden, heeft zich een Griekse tragedie afgespeeld in de media. Ik heb het over de ordinaire aanval die door historicus Cees Fasseur met goedvinden van Beatrix is gedaan op koningin Juliana. Met enige fantasie kunnen we hierin een geval van postume moedermoord zien. Een beetje psycholoog zou het gedrag van Beatrix makkelijk kunnen leggen naast dat van Orestes, die in de gelijknamige tragedie van Aischylos zijn moeder Klytemnestra om het leven brengt. Een hartstochelijk betoog van Cees van Hoore. Kennelijk is dit soort gedrag van alle tijden, maar het is toch telkens weer schokkend om te zien hoe kinderen, om wat voor reden dan ook, meewerken aan het bezoedelen van het ouderbeeld. Fasseur kreeg als enige toegang tot het rapport Beel, waarin de affaire Hofmans uit en te na staat beschreven. Beatrix vertrouwde deze grijze royalty-biograaf. Maar het resultaat is daarom niet minder schokkend. Juliana, de vorstin wier nagedachtenis bij mij en vele andere Nederlanders van mijn leeftijd nog een groot gevoel van vertedering teweeg brengt, wordt door het slijk gehaald en afgeschilderd als volledig mataglap. Natuurlijk ben ik voor openheid in de media en zeker niet vies van een biograaf die de onderste steen boven wil krijgen. Maar dan moet je de zaak wel van twee kanten bekijken en niet met de onzin aankomen dat prins Bernhard de monarchie heeft gered toen hij in 1956 stiekem een interview aan Der Spiegel gaf. Nee, hij redde zijn eigen kloten, zijn eigen luxe positie en wilde Juliana, die had aangedrongen op een scheiding, op een zijspoor laten zetten. Beatrix moet ervoor zorgen dat dit dagboek eerder geraadpleegd kan worden. Dat is voor haar een koud kunstje. Misschien dat de schade die haar moeder - mede door haar eigen toedoen - is aangedaan dan enigszins kan worden hersteld. Dat lijkt me haast de plicht van een kind, ook al hou je nog zoveel van je vader. Vrijgeven dus, die dagboeken! Maar de regering vond dat een vorstin zich niet over de politiek mocht uitlaten. Voor mij getuigt het van moed dat ze dat wel deed. Bernhard gooide het er op dat ze niet wist wat ze zei, dat ze teveel onder de zweverige invloed van Greet Hofmans stond. Boven een artikel in de krant stond de kop: 'Juliana was lang de weg kwijt'. Maar zo is het niet. Bernhard heeft haar welbewust laten verdwalen. Voor het paleis Noordeinde staat een groot standbeeld van Willem van Oranje te paard en dat zou ogenblikkelijk vervangen moeten worden door een beeld van Juliana op de fiets, stelde hij voor. Geen slecht idee. Alleen hoop ik dan wel dat Bernhard, haar fatale liefde, niet meer bij haar achterop zal springen maar Beatrix, om haar moeder weer eens stevig vast te houden. Leve Juliana, leve mijn koningin! © GPD Haarlems Dagblad, Cees van Hoore
In het Wilhelminapark in Utrecht staat een standbeeld van koningin Wilhelmina. Ze ziet eruit als één grote klomp onverzettelijkheid. Zij wordt algemeen gezien als een krachtige vorstin, maar ook zij kende haar kwetsbare momenten, ook zij was getrouwd met een schuinsmarcheerder. Ik denk dat ze zich werkelijk in haar Delftse tombe zou omdraaien als ze kon lezen wat er allemaal over haar dochter naar buiten is gebraakt.
Zoals literatuur-criticus en NRC-columniste Elsbeth Etty deze week terecht opmerkte, krijgt Juliana in dit boek van Fasseur veel te vaak de zwarte piet toegespeeld. Wat Juliana zelf in haar dagboeken over de kwestie Hofmans heeft geschreven, weten we pas in 2054, het jaar waarin ze openbaar (mogen) worden gemaakt. Dan is er echter niemand meer in geïnteresseerd.
In 1952 hield Juliana een toespraak voor het Amerikaanse Congres. De Nederlandse regering stond op haar achterste benen. Letterlijk zei Juliana het volgende: 'Ik hoop echt dat op een memorabele dag de enorme productie die nu wordt aangewend voor bewapening, wordt ingezet ten behoeve van ontwikkelingsprojecten.' Ik heb een eed gezworen om hier niet te vloeken, maar wat heeft die schat daar godverdegodver nou verkeerd mee gezegd? Helemaal niets.
Dat Juliana zich heeft vastgeklampt aan Grijze Greet is in het licht van Bernhards gedrag begrijpelijk. Hij was toen al aan het vozen met andere dames. Mócht Juliana dan misschien even steun zoeken? 'Als ík Beatrix was, zou ik het onderzoek nog eens laten overdoen door een vrouw', merkte collega Van der Linden terecht op.













Laatste reacties