Pieter van Vollenhoven maakte in 1967 als eerste burger zijn entree in de Nederlandse koninklijke familie. Al had hij in die nieuwe omgeving als enige zijn titel te danken aan eigen verdienste, tussen al die adellijke bijvoegsels bleef hij aanvankelijk een 'nul'. Bovendien zat een fatsoenlijke loopbaan in de burgermaatschappij er niet meer in. Hoe een meester in de rechten een meester in de plichten werd.
Kees van der Linden (Haarlems Dagblad) sprak in 2002 met Dorine Hermans bij het uitkomen van de inmiddels gezaghebbende biografie.
Historica en journaliste Dorine Hermans zette zich drie jaar geleden aan een biografie over een man met een suf imago. Hermans: ,,Vrijwel niemand beseft dat zijn positie indertijd zeer apart was. Dat is vergeten, omdat de verloving zo gezellig en zo vrolijk naar buiten is gebracht, dat het drama achter de schermen iedereen is ontgaan.''
Het beeld dat de buitenwereld heeft van Van Vollenhoven is niet al te best, weet Hermans. ,,Kees Fens heeft ooit in De Volkskrant geschreven dat hij een lakeiennatuur en de karaktervolheid van een schemerlamp moet hebben, anders had hij het nooit volgehouden om op de achterste rij vrolijk mee te mogen zwaaien en lachen.''
Voeg daarbij de verhalen die circuleren over zijn vermeende optreden in winkels ('weet u wel wie ik ben?') en zijn bewezen misstap van scheuren-over-de-vluchtstrook, en het oordeel van de publieke opinie over deze voormalige Leidse corpsbal is geveld, legt Hermans uit. ,,Maar het is een karikatuur. Bij onze eerste kennismaking trof ik een bescheiden man, die zenuwachtiger was voor mij dan ik voor hem.''
Hermans ontmoette Van Vollenhoven voor het eerst toen ze als journaliste voor het weekblad Elsevier een artikel schreef over het bestuur van de Leidse studentenvereniging Minerva. ,,Het ging niet over hem specifiek, maar over de vijf jongens die Minerva hebben ontdaan van enige fascistoïde trekjes en vervolgens de hippie-tijd hebben binnengeloodst.''
Ze raakte door de man gefascineerd en vroeg zijn medewerking aan een biografie. ,,Hij raadde het me af. Maar toen bleek dat ik toch zou doorzetten, zei hij: 'Meewerken kan ik niet, maar ik wil u wel namen geven van mensen die mij goed kennen en met wie u zou kunnen spreken'. Want hij heeft een hekel aan mensen die tegenover de pers beweren bevriend met hem te zijn, terwijl hij nog nooit van die lui heeft gehoord.''
Op Juliana na, nam niemand aan het hof destijds de romance tussen Margriet en Pieter serieus. Wars van rangen en standen als ze was, bezag de koningin Van Vollenhoven echter met grote sympathie. Zijn vader had immers een zeilmakersbedrijf, zijn moeder kwam uit een notarissenfamilie. Gewone burgers dus. ,,Alleen door toedoen van Juliana konden de twee elkaar één keer per week blijven zien, maar onder zulke strenge condities dat iedereen er van uitging dat die jongen wel zou afhaken.''
Tijdens die zondagse thee-ontmoetingen, ontrolde zich op de achtergrond het drama rond prinses Irene. De tweede dochter van de koningin trouwde zonder toestemming van het parlement met een rooms-katholieke Spaanse prins, waardoor Margriet opeens eerste reserve voor de troon werd. ,,De hoffunctionarissen vonden dat het gedoe met die Van Vollenhoven nu snel afgelopen moest zijn. Je kon als reserve voor de troon niet verliefd worden op een Nederlands burger.''
Maar toen de pers eenmaal lucht had van de romance van Margriet, weigerde Juliana de zaak te verdoezelen. Gesteund door de regering, kondigde ze de verlovingsdatum aan. De conservatieve krachten aan het hof raakten in shock, prinses Beatrix bijna letterlijk. ,,Royaltywatchers hebben altijd gedacht, dat die openlijke frustratie voortkwam uit het feit dat over haar liefde voor Claus achter de schermen moeilijk werd gedaan, terwijl Margriet even zo makkelijk met haar geliefde mocht trouwen.''
In werkelijkheid prikkelde de affaire het oude trauma van de Hofmansaffaire. ,,Als tiener had Beatrix de monarchie langs de afgrond zien gaan. In die crisis had ze de partij van haar vader gekozen, omdat ze ook vond dat haar moeder het bij het verkeerde eind had. Nu gebeurde dat opnieuw. Trouwen met een burger, dat bracht de monarchie in gevaar,'' stelt Hermans.
In die getraumatiseerde familie maakte Pieter zijn entree. En het liep bepaald niet op rolletjes. ,,Hij was een studentje dat recht uit de corporale sfeer kwam en aan het hof tegenwerking ervoer. Hij was onzeker en moest om zijn zelfvertrouwen te bewaren ergens op terugvallen. En dat was de 'corporale techniek' van Minerva: gewoon brallen.''
In die begintijd sloeg Van Vollenhoven de plank nogal eens mis. ,,Zoals dat bekende vluchtstrook-incident. Hij dreigde te laat te komen op een afspraak en fouten werden hem zwaar aangerekend. Dus trapte hij eens flink op het gaspedaal en schoot studentikoos de vluchtstrook op. Had hij de intensieve begeleiding gehad die prins Claus kreeg, dan was dat misschien niet gebeurd. Claus had een heel team om zich heen. Maar Pieter? Ach, dachten ze, die spreekt al Nederlands en kent de gewoonten hier.''
De prins-titel zat er voor Pieter evenmin in. ,,Dat was het gevolg van een principe van Juliana, dat samenviel met de opvatting van de mensen die tegen het huwelijk waren. Het hof vond het huwelijk al te brutaal voor woorden, dat hoefde niet ook nog eens beloond te worden met een adellijke titel.
Terwijl Juliana graag een Nederlandse burger in het koningshuis wilde hebben. En die moest ook vooral burger blijven.'' Binnen de Oranjefamilie werd met twee maten gemeten. ,,Claus werd wél met man en macht tot prins bevorderd, terwijl die in Duitsland ook altijd meneer was geweest.''
Rondlopen in internationale koninklijke kringen zonder titel is een ramp, begreep Hermans van ingewijden. ,,Dat Pieter door zijn huwelijk met een prinses geen prins is geworden, is in het buitenland door niemand te volgen. Hij wordt vaak versleten voor de secretaris van Margriet.''
De eerste tien jaar na zijn huwelijk had Van Vollenhoven geen werk. Na zijn militaire diensttijd liep hij bij verschillende grote bedrijven stage, onder meer KLM en Akzo. ,,Tegen vrienden zie hij wel eens: 'Ik kreeg een mooie secretaresse en een mooie kamer, maar verder alleen oude rapporten om door te lezen'.''
Geld was er evenmin. Althans, niet in die hoeveelheden die in het koninklijk milieu doorgaans voorradig zijn. ,,Margriet en Pieter kregen geen toelage. Vlak na hun huwelijk leefden ze officieel van Pieters inkomen, dat niet veel voorstelde. Wel kregen ze financiële steun van Juliana. Zij stimuleerde _ tegen de wens van het hof in _ dat Margriet en Pieter representatieve taken zouden vervullen. Ze leende hen zelfs haar eigen stafleden uit.''
Geen wonder dat de troonswisseling door Pieter en Margriet met de nodige reserves tegemoet werd gezien. ,,De meesten gingen er van uit, dat Margriet en Pieter niet meer bij de troon zouden worden betrokken.
Iedereen was dan ook stomverbaasd _ volgens ingewijden Margriet en Pieter niet in de laatste plaats _ toen Beatrix bij haar troonsbestijging zei: 'Ik ben blij dat mijn zuster Margriet en mijn zwager mij zullen gaan helpen'.'' Vermoedelijk heeft de ziekte van Claus bij die ommezwaai een rol gespeeld, aldus Hermans. ,,Beatrix voorzag dat ze wel erg alleen zou komen te staan.''
Tegelijkertijd besloot de regering Van Agt prinses Margriet en Pieter een eigen budget te geven, zodat ze niet langer afhankelijk waren van de koningin en zich in elk geval een kleine staf inclusief een lakei konden veroorloven. ,,De politiek erkende dus dat de dependance van paleis Het Loo duidelijk een verdienste is voor de monarchie.''
Nadat Van Vollenhoven in 1977 door de regering was gevraagd voorzitter te worden voor de Raad voor Verkeersveiligheid, leek het uiteindelijk toch allemaal goed te komen met het paar. Van Vollenhoven zag zijn inzet onlangs beloond met een nieuwe promotie. ,,Hij is hij gevraagd als voorzitter van de onafhankelijke Onderzoeksraad voor Veiligheid. Dat kun je gerust vergelijken met de Nationale Ombudsman of de Algemene Rekenkamer.''
Merkwaardig blijft Van Vollenhovens tournee langs de Nederlandse theaters met 'De gevleugelde vrienden'. Hij kon toch weten dat zoiets aan het hof minder zou worden gewaardeerd. Vooral Beatrix schijnt de escapades van haar zwager met de pianisten Van Dijk en Jacobs met kromme tenen te hebben gadegeslagen.
Hermans: ,,Het kan heel goed zijn dat hij uit contramine het toneel is opgegaan. Aanvankelijk deed hij enorm zijn best en meed hij jarenlang alle contact met de pers. Totdat hij merkte dat die voorzichtigheid alleen maar averechts werkte en dat de tegenstanders gewoon tégen bleven. Kennelijk heeft hij toen gedacht: 'ik ga nu maar mijn eigen leven leiden'.
Tegen alle klippen op heeft Van Vollenhoven zijn werk inhoud gegeven en is hij zelfs een pijler voor de monarchie geworden. Een hele prestatie, vindt Hermans. Blijft die hardnekkige roddel dat het huwelijk van Pieter en Margriet inmiddels toch in een ernstig crisis is geraakt. Al geruime tijd vult de pulppers haar omslagen met een op handen zijnde scheiding.
Grote onzin, aldus Hermans: ,,Er is sprake van een hele grote liefde, anders hadden ze het nooit samen volgehouden. Want het is zwaar geweest. In sociale zin hebben ze met zijn tweetjes met de rug tegen de muur gestaan.''
Om te achterhalen waar het gerucht over de scheiding vandaan kwam, belde Hermans met verslaggever Marc van der Linden van Weekend. ,,Hij had gesignaleerd dat Pieter en Margriet altijd in aparte auto's reden, evenals Charles en Diana deden toen het fout ging. Maar de werkelijkheid is heel triviaal. Ze willen allebei graag voorin zitten, anders worden ze wagenziek.'' © GPD
Prinses Margriet houdt niet van verrassingen. Ze houdt - het is een Oranje-kwaal - liever de regie in eigen hand. De prinses houdt ook niet van verjaardagsfeestjes, bekende ze afgelopen zaterdag in Apeldoorn. Het Arnhemse dansgezelschap Introdans nam dus een zeker risico toen ze Margriet als verrassing voor haar 65ste verjaardag een speciale dansvoorstelling aanbood.
Maar het pakte buitengewoon goed uit. ,,Dit is het aller-, allermooiste cadeau dat ik ooit heb gekregen en de mooiste verrassing ooit", aldus een uitgelaten Margriet na afloop. 
De Oranjes waren bijna voltallig in Apeldoorn, met naast het voltallige gezin van Margriet en Pieter, ook koningin Beatrix en twee van haar zoons met echtgenotes en Irene's kinderen Carlos en Carolina. Alleen prins Willem-Alexander en prinses Máxima ontbraken. Die vierden - na 'toestemming van Margriet - in Argentinië alvast de tachtigste verjaardag van Jorge Zorreguieta, die op 28 januari jarig is.
De toon voor het dansfeest werd gezet door het kinderballet 'Happy, Happy Birthday Babe'. Dat beleefde enkele maanden geleden zijn wereldpremière bij de 75ste verjaardag van Hans van Manen en zorgde ook nu voor een ontspannen, vrolijke sfeer. 
Tot verrassing van iedereen speelde Pieter van Vollenhoven aan het slot van het ballet ook een rol. Niet dansend, maar als voorzanger bij het 'lang zal ze leven' en opperspreekstalmeester. 
Pieter was in het Koninklijk Huisarchief gedoken en was daar gestuit op een briefwisseling uit januari 1943. ,,Heeft ze dan geen rimpels?", vroeg koningin Wilhelmina twee dagen na de geboorte van haar kleinkind Margriet in het verre Canada.
In haar schrijven klonk ongeloof over de poezelige beschrijving die haar dochter prinses Juliana had gegeven van de 'beeldige, piepkleine, roze en gave baby' Margriet. ,,Een zuigeling die mooi is?", vroeg Wilhelmina, die destijds in ballingschap in Londen woonde. 
,,Mij wordt deze dagen vaak gevraagd waar de schoonheid en de eeuwige jeugd van mijn vrouw vandaan komen. Men wil weten wat haar geheim is. En daarbij wordt, vaker dan mij lief is, gezegd: 'Jij kan het geheim niet zijn'." 
,,We kunnen dus nog heel lang blijven genieten van de vrouw die wordt beschreven als bescheiden, loyaal en die ook de hulpverlening hoog in het vaandel heeft staan. Vandaar dat ik hier sta", aldus Pieter, die in zijn welkomstwoord ook aandacht schonk aan de 'bijna jarige' schoonzus koningin Beatrix, die volgende week zeventig wordt.
Prinses Margriet, sinds 2003 beschermvrouw van Introdans, bekende in haar slotwoord op het toneel dat ze 'maanden' had uitgekeken naar deze avond. Haar mening over verrassingsfeestjes had ze bijgesteld. 
RSS Feed News Summary
Laatste reacties