Prinses Margriet wordt dit jaar 65 jaar. Bij haar zestigste verjaardag in 2003 werd het volgende portret over haar geschreven. Het is grotendeels nog steeds actueel, al is er vorig jaar bij het veertigjarig huwelijksfeest meer bekend geworden over haar verkeringstijd.
'Conventioneel in haar conversatie. Beheerst in haar belangstelling. Beleefd maar niet boeiend.' De karakteristiek van prinses Margriet in een ter gelegenheid van haar huwelijk met Pieter van Vollenhoven in 1967 verschenen boekwerkje was niet bepaald vleiend. Onbekend maakte onbemind, zo leek het.
De aandacht ging destijds vooral uit naar haar oudere zussen Beatrix en Irene. ,,Je hebt in ons gezin altijd een speciale plaats ingenomen, vooral als gevolg van het feit dat er tussen jou en je twee oudere zussen een tamelijk groot leeftijdsverschil was," merkte vader prins Bernhard daarover op in zijn toespraak tot het bruidspaar.
Pas toen Irene haar plaats in de erfopvolging opgaf om te kunnen trouwen met een katholieke Spaanse troonpretendent en Margriet een stapje dichter bij de troon kwam _ ze werd reserve-kroonprinses _ nam de belangstelling toe. Margriet merkte dat ook. ,,Na het huwelijk van Irene werd ik mij scherper bewust van mijn positie. Ik had op meer schaduw gerekend dan ik heb gekregen," zei ze daarover.
De betrekkelijke anonimiteit had voor de op 19 januari 1943 in ballingschap in het Canadese Ottawa geboren prinses het voordeel dat de vriendschap met mederechtenstudent Pieter van Vollenhoven bijna twee jaar voor het publiek verborgen kon blijven.
De aankondiging van de verloving kwam in maart 1965 dan ook tamelijk onverwacht. Hoe de twee hun romance zo goed verborgen hadden kunnen houden was 'hun geheim' zei de prinses. Volgens Pieters biograaf Dorine Hermans zaten vrienden en medestudenten in Leiden in het komplot, waar door het paar elkaar onopgemerkt kon ontmoeten.
Binnen de koninklijke familie en de hofhouding zou tegelijkertijd strijd zijn ontbrand over de wenselijkheid van de verhouding van de prinses met de burgerjongen uit Schiedam. De toenmalige koningin Juliana was voor, Bernhard en Beatrix behoorden tot de felle tegenstanders, aldus Hermans. ,,Beatrix was tegen omdat het volgens de traditionalisten de belangen van de monarchie schaadde", vermoedde de schrijfster.
Moeders wil bleek wet, en Margriet en Pieter trouwden uiteindelijk op 10 januari 1967 in Den Haag. Bij hun zilveren bruiloft liet Margriet koeltjes weten dat het huwelijk met Pieter _ liefde of geen liefde _ helemaal niet zo vanzelfsprekend was geweest.
Anders dan neef Willem-Alexander vele jaren later, die duidelijk maakte dat het landsbelang niet boven zijn partnerkeuze kwam, zou Margriet een andere afweging hebben gemaakt. (NB Een mening die de prinses inmiddels van een kanttekening heeft voorzien)
,,Omdat ik tweede was gebleven (in de troonopvolging, red), vond ik dat ik de zaak niet in de steek kon laten." Het tekende haar plichtsbesef en loyaliteit aan de familie, die ook nu nog kenmerkend zijn voor de prinses. ,,De enigen bij wie ik me echt op mijn gemak voel, zijn mijn familieleden. Die zitten namelijk in hetzelfde schuitje", verklaarde ze die gehechtheid.
Het prille paar ontmoette in de Nederlandse samenleving aanvankelijk minder weerstand dan binnen de eigen familie. De reacties op de eerste verbintenis van een lid van het Huis van Oranje met een 'gewone' Nederlander waren vooral politiek correct. ,,We zijn verheugd dat de keuze is gevallen op een zoon van ons volk", aldus de toenmalige premier Marijnen.
Prins Bernhard waarschuwde op de huwelijksdag met vooruitziende blik voor de talrijke obstakels die schoonzoon Pieter op zijn weg zou vinden.
,,Het huwelijk met een prinses is eerder een handicap dan een voordeel. Het is niet het paradijs en luilekkerland dat veel mensen denken dat het is", aldus Bernhard. Pieter deelt inmiddels die mening: ,,Ons huwelijk is deels een sprookje, maar er komen in ons sprookjesboek ook bladzijden voor die ik vroeger nooit heb gelezen."
Het stel koos Apeldoorn als woonplaats. Margriet had en heeft een bijzondere band met Het Loo, waar ze vroeger haar grootmoeder Wilhelmina bezocht. Ze houdt van de rust, van de tuin en de bosrijke omgeving. ,,Ik ben geen stadsmens", aldus Margriet, die een hechte band smeedde met haar vier zoons, die overigens allemaal naar de stad verhuisden.
Pieter van Vollenhoven heeft lang moeten knokken voor erkenning. De vaak ongefundeerde en hartenloze kritiek op haar echtgenoot in de beginjaren van hun huwelijk, maar ook nog daarna, moet Margriet pijn hebben gedaan. Beeldvorming (in de pers, bij het publiek) en werkelijkheid kwamen bij Pieter, die als eerste burger aan het hof zich een plaats moest veroveren, niet overeen.
Ook de kinderen werden daarvan deelgenoot. ,,De kinderen hebben heel bewust onze ups en downs meegemaakt. In gezinsverband wordt eigenlijk alles besproken en ik denk dat ze daar ook heel veel van hebben geleerd", aldus Margriet.
De omslag begon na de troonsbestijging van koningin Beatrix in 1980. Beatrix rehabiliteerde Margriet en Pieter in haar eerste toespraak. Ze kwam, volgens Pieters biograaf Hermans, officieel terug op haar mening dat Margriet door haar huwelijk niet meer representatief was. Beatrix zei ,,gelukkig ook te mogen rekenen op de steun van mijn zuster Margriet en haar man."
Voor Margriet, die vooraf niets van deze stap zou hebben geweten, was het 'een bevestiging' in haar rol en taak. ,,Het gaf ons de motivatie om haar terzijde te staan. Ik doe het met nog meer inzet en nog meer overtuiging," aldus de prinses.
Margriet kreeg en nam verantwoordelijkheid. Ze heeft daarvoor veel waardering gekregen, al blijft veel van haar werk buiten de publiciteit. Ze neemt haar oudste zus in elk geval een uit handen: openingen, congressen, werkbezoeken, onderdelen van staatsbezoeken, officiële vertegenwoordigingen bij bruiloften en begrafenissen.
Op Prinsjesdag en Koninginnedag is ze er bij en verder heeft ze - naast haar werk voor Rode Kruis - bijzondere aandacht voor de betrekkingen met haar geboorteland Canada en de Verenigde Staten. En hoewel Margriet en Pieter lid zijn van het koninklijk huis, krijgen ze geen staatstoelage. Margriet mag haar onkosten declareren bij de koningin.
'Het is werk dat je gewoonlijk alleen je ergste vijanden gunt,' aldus Jan Tromp in De Volkskrant. Maar Margriet, die van het vele handen schudden in haar leven pijnlijke polsgewrichten heeft opgelopen, ziet dat anders. ,,Het boeiende van ons leven is dat wij met zoveel mensen, groeperingen en stromingen in aanraking komen. Ik ben daardoor nergens specialist in, maar voel mij wel redelijk op de hoogte van een veelheid van zaken."
Dat leven staat ver af van de wens die Margriet - inmiddels trotse grootmoeder van drie kleinkinderen - bij haar verloving in de mond werd gelegd 'gewoon als mevrouw Van Vollenhoven door het leven te kunnen gaan en gezellig over het tuinhek met mijn buurvrouw te kunnen praten.' ,,Een romantisch verhaal, maar ik heb het nooit gezegd", aldus de prinses.
© GPD; © GPD Phil Nijhuis & Hj. Overname foto's zonder toestemming verboden
Prinses Margriet houdt niet van verrassingen. Ze houdt - het is een Oranje-kwaal - liever de regie in eigen hand. De prinses houdt ook niet van verjaardagsfeestjes, bekende ze afgelopen zaterdag in Apeldoorn. Het Arnhemse dansgezelschap Introdans nam dus een zeker risico toen ze Margriet als verrassing voor haar 65ste verjaardag een speciale dansvoorstelling aanbood.
Maar het pakte buitengewoon goed uit. ,,Dit is het aller-, allermooiste cadeau dat ik ooit heb gekregen en de mooiste verrassing ooit", aldus een uitgelaten Margriet na afloop. 
De Oranjes waren bijna voltallig in Apeldoorn, met naast het voltallige gezin van Margriet en Pieter, ook koningin Beatrix en twee van haar zoons met echtgenotes en Irene's kinderen Carlos en Carolina. Alleen prins Willem-Alexander en prinses Máxima ontbraken. Die vierden - na 'toestemming van Margriet - in Argentinië alvast de tachtigste verjaardag van Jorge Zorreguieta, die op 28 januari jarig is.
De toon voor het dansfeest werd gezet door het kinderballet 'Happy, Happy Birthday Babe'. Dat beleefde enkele maanden geleden zijn wereldpremière bij de 75ste verjaardag van Hans van Manen en zorgde ook nu voor een ontspannen, vrolijke sfeer. 
Tot verrassing van iedereen speelde Pieter van Vollenhoven aan het slot van het ballet ook een rol. Niet dansend, maar als voorzanger bij het 'lang zal ze leven' en opperspreekstalmeester. 
Pieter was in het Koninklijk Huisarchief gedoken en was daar gestuit op een briefwisseling uit januari 1943. ,,Heeft ze dan geen rimpels?", vroeg koningin Wilhelmina twee dagen na de geboorte van haar kleinkind Margriet in het verre Canada.
In haar schrijven klonk ongeloof over de poezelige beschrijving die haar dochter prinses Juliana had gegeven van de 'beeldige, piepkleine, roze en gave baby' Margriet. ,,Een zuigeling die mooi is?", vroeg Wilhelmina, die destijds in ballingschap in Londen woonde. 
,,Mij wordt deze dagen vaak gevraagd waar de schoonheid en de eeuwige jeugd van mijn vrouw vandaan komen. Men wil weten wat haar geheim is. En daarbij wordt, vaker dan mij lief is, gezegd: 'Jij kan het geheim niet zijn'." 
,,We kunnen dus nog heel lang blijven genieten van de vrouw die wordt beschreven als bescheiden, loyaal en die ook de hulpverlening hoog in het vaandel heeft staan. Vandaar dat ik hier sta", aldus Pieter, die in zijn welkomstwoord ook aandacht schonk aan de 'bijna jarige' schoonzus koningin Beatrix, die volgende week zeventig wordt.
Prinses Margriet, sinds 2003 beschermvrouw van Introdans, bekende in haar slotwoord op het toneel dat ze 'maanden' had uitgekeken naar deze avond. Haar mening over verrassingsfeestjes had ze bijgesteld. 
Laatste reacties