Royalblog.nl Staatsbezoek Turkije

Turkse vakbonden bedanken Beatrix

De Turkse vakcentrale Türk-Is heeft koningin Beatrix een bedankbrief gestuurd. De vakbonden zijn blij dat ze tijdens haar staatsbezoek aan Turkije vorige week bij een uitstapje naar een fabriek vroeg naar de aanwezigheid van vakbondsleden.

Voor haar een vanzelfsprekendheid, maar voor de Turken niet. ,,Maar weinig mensen zijn lid van een vakbond", aldus Salih Kiliç, voorzitter van de confederatie van vakbonden.

,,Nooit eerder was een staatshoofd zo gevoelig voor vakbondsrechten", aldus de gelukkige Kiliç, die het koninklijke steuntje in de rug goed kan gebruiken. In zijn brief aan de koningin legt hij uit dat, ondanks het bestaan van wettelijke regels, er nog veel obstakels zijn voor vakbonden. Ambtenaren hebben bijvoorbeeld geen recht op een cao. Veel werkgevers zien liever ook geen vakbond actief onder hun personeel, meldt Kiliç. © GPD

Beatrix belooft niks over terugkeer

Als ik koningin Beatrix was, zou ik meteen na vertrek van het vliegveld van Istanbul de piloot _ in de meeste gevallen zoon Willem-Alexander _ opdracht hebben gegeven rechtsomkeert te maken en uit het zicht van de media weer te landen in Turkije. De koningin heeft de afgelopen dagen immers alleen maar kunnen proeven van dit immense land.

Waar de gemiddelde bezoeker bijvoorbeeld minstens een halve dag uittrekt voor bezichting van Topkapi _ het paleizencomplex van de sultans _ moest Beatrix er op een holletje doorheen, achtervolgt en belaagt door tientallen fotografen. Ook de Aya Sofia _ of Hagia Sofia in het Grieks _ is een veel langer bezoek waard dan het koninklijk gezelschap deze week werd gegeven.

Bovendien was er ook toen, zoals de koningin het eufemistisch uitdrukte, een 'overdaad aan media'. En prins Willem-Alexander vond het dan wel prettig dat Máxima in de chaos en drukte van de Grote Bazaar niet verder kwam dan het oer-Hollandse 'kijken, kijken, niet kopen', het exotische oriëntaalse shoppingparadijs verdient toch meer tijd en aandacht.

Natuurlijk, Willem-Alexander en Máxima wilden vrijdag snel terug naar hun kinderen Amalia en Alexia. Maar wat betreft de koningin blijf ik toch zitten met de gedachte dat ze nog veel meer zou hebben willen zien; op voorwaarde natuurlijk dat ze incognito door de straten van Istanbul kan lopen. Misschien gaat ze op eigen gelegenheid wel terug.

Eén van haar Turkse gesprekspartners beweerde eerder deze week zelfs dat Beatrix zou hebben gezegd dat ze over twee jaar meer tijd zou hebben. De koningin keek oprecht verbaasd toen zij met die uitspraak werd geconfronteerd. ,,Heb ík dat gezegd?"

Ze wilde beleefd blijven en zei dus niet dat die meneer het bij het verkeerde eind had. Misschien had ze hem wel verkeerd verstaan. Maar over terugkomen over twee jaar of dan meer tijd hebben, had ze het niet gehad.

Anders dan voor de koningin, is het voor een verslaggever wel mogelijk nog wat langer te blijven. En na een regenachtige morgen, werd het zaterdagmiddag opeens zonnig en lekker in Istanbul. Ideaal om door de stad te slenteren. © GPD 

Máxima blijft nog tot april werken

,,Natuurlijk kan ik nog vliegen." Prinses Máxima lijkt verbaasd als haar wordt gevraagd hoe het toch kan dat ze aan het einde van haar zwangerschap nog vrolijk rondvliegt. Van Amsterdam naar Oslo en terug vorige week, naar Turkije en terug deze week. ,,Het loopt allemaal goed", voegt ze eraan toe.

De beperkingen met vliegen zijn vooral een risico-inschatting van de vliegmaatschappijen. Die hebben liever geen bevalling aan boord of vervelender nog, een noodlanding.

Maar van die regels heeft de prinses geen last. Ze vliegt in het regeringstoestel, met echtgenoot Willem-Alexander achter de stuurknuppel. Met zo’n piloot zijn er natuurlijk geen problemen, grapt de prins zelf.

De zwangerschap was voor Máxima geen reden haar reisschema drastisch te beperken, zo maakte ze eerder al duidelijk. Argentinië, Australië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten, Oostenrijk, Noorwegen, Turkije, het kon de afgelopen maanden allemaal. ,,We nemen geen risico’s" verzekerde Willem-Alexander meermaals. ,,Er is geen gevaar", meent Máxima zelf.

Er is ook geen aarde meegenomen uit Nederland om de baby bij een onverhoopt vroege komst symbolisch op Nederlandse grond geboren te laten worden, zoals Turkse media op basis van ‘goed ingelichte bronnen’ melden. De ambulances die overal tijdens het staatsbezoek opduiken, zijn niet door het hof besteld. En uit Nederland is geen dokter speciaal meegekomen om op de zeven maanden zwangere prinses te letten.

De enige zichtbare concessie die Máxima in Turkije doet, is het af en toe overslaan van programma-onderdelen. Geen museumbezoek in Ankara, niet een half uur staan om zeshonderd handen te schudden in Istanbul, maar wel mee in de mensenmenigte in de Grote Bazaar.

Bij gesprekken gaat de hand onwillekeurig over haar buik, en bij ontmoeting met de pers vrijdag in de zon overgoten tuin van het Palais de Hollande gaat de voorkeur uit naar een krukje.

Enthousiast vertelt ze daar over de ervaringen met de groep twaalf jongeren die op initiatief van het prinselijk paar zijn meegereisd. Studenten met een Nederlandse of Turkse achtergrond, die straks in eigen land ‘bruggenbouwers’ kunnen zijn tussen de verschillende culturen. ,,Ze hebben ons ook van alles gevraagd, ook privé," lacht de prins. Maar daarover wijdt hij niet uit.

Máxima verheugt zich op het weerzien met de groep later dit jaar, zoals het paar ook contact houdt met de jongeren die in 2005 meereisden naar Marokko. Haar agenda is bij terugkeer in Nederland niet leeg vertelt ze.

Op 2 april is pas de laatste afspraak, al maakt ze daarbij wel het voorbehoud dat ze zich dan nog steeds goed moet voelen. Ook deze maand gaat ze nog de deur uit. Maandag al om in Den Haag de tentoonstelling ‘Wereldportretten te openen."© GPD; Foto's: © People Picture Frank Rollitz, GPD HJ, GPD AP

Wisseling van wacht bij Beatrix

De volgende keer dat koningin Beatrix op staatsbezoek gaat, eind mei naar Slowakije, moet ze twee vertrouwde gezichten in haar gevolg missen. Guus Appels (foto), baas van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) zwaait na vijf jaar af, en ceremoniemeester Gilbert Monod de Froideville gaat met pensioen.

Monod was onder meer verantwoordelijk voor de goede gang van zaken bij het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima en bij drie koninklijke uitvaarten. Zijn opvolger Willem Cosijn (foto), die de taak officieel op 1 juni overneemt, loopt al een tijdje warm. Deze week bij het staatsbezoek aan Turkije heeft hij al een aantal taken op zich genomen. Cosijn is van de generatie van Willem-Alexander en kan de troonswisseling, die volgens verwachting binnen vijf jaar zal plaatsvinden, begeleiden.

Appels heeft de DKDB _ onderdeel van het Korps Landelijke Politie Diensten en onder meer verantwoordelijk voor de bescherming van de leden van het Koninklijk Huis _ enorm zijn groeien. Meer dan verdubbelen, door het toenemen van de beveiligingseisen. Appels had het de afgelopen dagen druk in Turkije, maar na afloop was hij tevreden over het resultaat. Hij wordt opgevolgd door Dick Pijl. © GPD; © GPD HJ

Maartje sluit het boek in Istanbul

Op een koude Galatabrug over de Gouden Hoorn heeft Maartje van Weegen vrijdag haar laatste verslag gedaan over een staatsbezoek. Komende woensdag is ook de laatste televisieuitzending voor NOS Actueel. Daarmee is een stukje televisiegeschiedenis afgesloten.

Maartje gaat verder op de radio. Maar bij koninklijke klussen zal niemand haar meer zien. ,,Ik kom niet terug", zei ze vrijdagavond stellig tijdens een afscheidsdineetje in Istanbul.

,,Ik denk niet dat ik het werk zal missen, wel de collega's. Samen wachten, op reis, ervaringen delen, monteren, inspreken, wakker blijven, dat soort dingen," aldus Van Weegen.

Ze is het gezicht van de koninklijke programma's op televisie, maar haar loopbaan duurt al veel langer en het koningshuis volgen is eigenlijk ook maar een klein deel van haar eigenlijke werk bij NOS Actueel. Verkiezingsavonden presenteren, zoals woensdag 7 maart, grote live-programma's en dergelijke, waren haar grote kwaliteit. Maar het grote publiek herinnert zich alleen 'royalty'.

Bijna twintig jaar is Maartje van Weegen verbonden geweest met koninklijke evenementen, zodat ze zeer tegen haar zin nog wel eens werd geafficheerd als 'koningin van de televisie' en nog vaker, 'Hare Maartje'.

Maartje interviewde in 1987, toen ze zelf nog het half zes-journaal presenteerde, prinses Juliana en prins Bernhard ter gelegenheid van hun gouden huwelijk. Het was een memorabel gesprek, maar pas in 1995 - ze wordt dan Koninklijk Huis-specialist _ ging Maartje van Weegen ook mee op reis, naar Indonesië. 

,,Het wonderlijke blijft, dat je achteraf nauwelijks het idee hebt dat je echt op reis bent geweest, de landen echt bezocht. Meer dat je naar een film hebt gekeken. Je zit in een molen van reizen, overal verplicht veel te vroeg moeten zijn, dus veel wachten en voortdurend met het programma in je hoofd. Hebben we alles, zijn de interviews goed, is de locatie echt het leukst", zegt ze over haar omzwervingen in het kielzog van de Oranjes.

Het koninklijke werk ging overigens pas echt in het oog springen door de trits koninklijke huwelijken en begrafenissen tussen 2001 en 2004. Kijkers dachten zelfs dat ze een rechtstreeks lijntje had met Beatrix. Op Prinsjesdag was 'Maartje zien' voor bezoekers van Den Haag even belangrijk als een glimp opvangen van Máxima en de koningin.

Van Weegen vindt het echter welletjes. Ze stapt op voordat daarom wordt gevraagd. Ook bij het afscheid, een samenzijn (foto) in een restaurant van het hotel waar de pers de afgelopen dagen in Istanbul logeerde, was ze niet te vermurwen. Staatsbezoeken bij de NOS zullen er niet meer hetzelfde uitzien. © GPD; Foto's: © GPD (archief) & HJ

Dit is een bewerking van een op 25 februari op deze pagina geplaatst verhaal.

'Kroonprins Claus' bij concert

The New Anatolian weet het vrijdag zeker. Bij het concert van het Nederlands Blazers Ensemble woensdag was ook ‘Crown Prince Claus’ aanwezig. De Engelstalige Turkse krant, een afsplitsing van het beter gefinancierde Turkish Daily News, brengt nu pas verslag uit van het concert dat in Ankara werd gegeven.

Van het fotomoment bij het spelen van de volksliederen zijn twee opnamens meegenomen; en steeds weer wordt gerefereerd aan kroonprins Claus. Pijnlijke vergissing. De koningin heet in de Turkse media ook niet alleen Beatrix, maar voluit Beatrix Wilhelmina Armgard. © GPD

Balkenende: succesvol staatsbezoek

Premier Jan Peter Balkende hoort 'goede geluiden' uit Turkije over het vrijdag afgesloten staatsbezoek van koningin Beatrix. Volgens de premier, die in deze is ingefluisterd door zijn minister van Buitenlandse Zaken, is het bezoek zeer succesvol verlopen. De banden tussen beide landen zijn versterkt. Dat zei hij na afloop van de ministerraad.

Net als minister Verhagen een dag eerder memoreerde Balkenende het feit dat de Turken bereid waren ook netelige kwesties aan de orde te stellen. © GPD

En dan is het alweer voorbij

Maanden voorbereiding gaan vooraf aan een staatsbezoek. Het werk op ambassade en consulaten is helemaal ontregeld. De telefoonrekeningen met Den Haag stijgen tot astronomische hoogten. Er komt in landen die niet diezelfde werkwijze hebben als Nederland ook een heleboel flexibiliteit en geduld bij kijken, zoals koningin Beatrix donderdagavond in haar dankwoord tot het diplomatieke personeel fijntje opmerkte. En dan in vier razendsnelle dagen is het allemaal weer voorbij.

De KBX koerst op moment van tikken alweer richting Nederland. De Turkse president Ahmet Sezer is zoals beloofd naar het vliegveld van Istanbul gekomen om afscheid te nemen van zijn koninklijke bezoekers. Die kijken terug op een rimpelloos bezoek. Goede gesprekken, hartelijke ontvangst, geen relletjes, en alles was bespreekbaar. Koningin Beatrix constateerde het donderdag al tevreden, haar medewerkers zeiden het haar vrijdag na. En Willem-Alexander en Máxima waren blij dat hun experiment met het meenemen van twaalf jongeren ook was geslaagd.

Op de slotdag brak de zon ook in Istanbul door. Dat maakte het verblijf in de betoverende stad bijzonder aangenaam. Koningin Beatrix ging al vroeg op pad naar Topkapi, het immense paleizencomplex van de Ottomaanse sultans, dat na de Turkse revolte en het uitroepen van de republiek een museum is geworden. Je komt daar ook als koningin ogen tekort om alle kunstwerken te zien. Geen kunstwerken zoals je die in de westerse paleizen vindt, maar prachtige wand- en plafondversieringen. Tegels, calligrafie, goud en zilver.

Maar Beatrix zou Beatrix niet zijn als ze daana ook niet ging kijken in het Istanbul Modern, het nieuwe museum voor moderne kunst. Een unicum voor dit land. Wanneer de koningin in zo’n museum rondwandelt, dan zij haar enthousiasme en bijzondere interesse altijd wel merkbaar. Willem-Alexander en Máxima waren ook van de partij.

De koningin bezocht vervolgens nog het Nederlands Instituut in Turkije, dat bijna vijftig jaar geleden door haar vader prins Bernhard is geopend. De prins en prinses zochten de jongeren op die op hun initiatief ter gelegenheid van het staatsbezoek in Ankara en Istanbul rondkeken en met Turkse leeftijdsgenoten praatten en discussieerden. Bij de lunch trof het Oranje-trio elkaar weer in het Palais de Hollande, inclusief de twaalf uitverkorenen die nu ook aan de koningin konden vertellen wat ze allemaal hebben beleefd en geleerd.

En over iets minder dan drie maanden (rond 21 mei) wacht het volgende staatsbezoek: Slowakije.

© GPD; Foto's: © People Picture Frank Rollitz, GPD HJ

Enthousiasme over jongerenreis

Een geslaagd experiment. Willem-Alexander en Máxima zijn enthousiast over de reis die twaalf jongeren op hun initiatief de afgelopen week hebben gemaakt parallel aan het staatsbezoek. Zes jongens, zes meisjes, van wie zes met allochtone (Turkse) en zes met autochtone achtergrond. ,,Er was enige discussie of het wel kon worden ingepast in het programma, het was tenslotte niet eerder gebeurd, maar het was de moeite waard."

Het prinselijk paar wil in eigen land bruggen bouwen, meer sociale cohesie bereiken. Ze hebben daarvoor het Oranjefonds, hun huwelijkscadeau. Het fonds steunt projecten die integratie en emancipatie bevorderen. Samen met het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum werd in 2005 een groep jongeren meegenomen bij een werkbezoek aan Marokko. ,,Dat smaakt naar meer'', vonden Alexander en Máxima toen.

Toen trokken ze bijna dagelijks met de jongeren op, nu was het contact door de aard van het bezoek wat minder. De jongeren hadden nu meer contact met leeftijdsgenoten in Turkije. ,,Maar we hebben goede gesprekken gehad", aldus de prins.

De jongeren leerden in Ankara en Istanbul met andere ogen naar elkaar en naar zichzelf kijken. ,,Hun beeld van Turkije lag meteen overhoop. Alle vooroordelen waren meteen weg," vertelt Alexander vrijdagmiddag in de tuin van het Nederlandse consulaat-generaal in Istanbul.

,,Ze merkten dat er toch veel minder onderlinge verschillen waren dan gedacht en een van de Turkse Nederlanders, die nota bene islamologie studeert in Leiden, merkte dat hij zich geen Turk voelde maar Nederlander. Een Nederlander van Jip en Janneke en pindakaas," zegt Máxima, die vanwege haar zwangerschap op een krukje zit. ,,Nee, het was de Fabeltjeskrant," aldus de prins, maar dat maakt niet uit. ,,Die jongen had dat niet verwacht."

Die ervaringen zijn goed voor de jongeren zelf, maar ze delen die inzichten ook met anderen thuis. ,,Zo breidt het zich als een olievlek uit", zegt de prinses. Meer begrip voor elkaar, meer contact, dat wil het paar met dit initiatief bereiken. En na een afsluitend gesprek met die groep, die later dit jaar ook in Wassenaar wordt uitgenodigd, denkt Alexander dat dat ook is gelukt.  © GPD

Meer over de jongerenreis: www.connectingidenties.com

Ook Beatrix wil graag rust in politiek

Koningin Beatrix onderschrijft van harte de wens van Jan-Peter Balkenende dat de Nederlandse politieke nu rustige jaren tegemoet gaat. Graag, riep Beatrix donderdag spontaan uit, toen ze werd gevraagd of ze dat ook wenste. De koningin, die op staatsbezoek is in Turkije, sprak in Istanbul kort met journalisten.

Beatrix vindt dat Nederland en Turkije in veel opzichten veel dichter bij elkaar staan dan de meeste mensen denken. Dat heeft ze onder meer ondervonden in de gesprekken met Nederlandse zakenlieden en 'captains of industry', maar ook bij de remigranten _ jong en oud _ in Kayseri in Centraal-Anatolië eerder in de week.

Op een andere manier had de koningin het overigens ook opgemerkt dat beide landen nader tot elkaar komen zei ze tegen de in Turkije wonende Nederlanders. ,,Bijna iedereen hier heeft een partner uit het andere land bij zich." Maar dat was een grapje, wat ze wilde zeggen was dat er altijd meer op de negatieve kanten wordt gelet dan op de positieve kanten van de relatie met Turkije. Dat er ook goed nieuws is te melden, had ze de afgelopen dag wel ervaren aldus Beatrix.

Na de talrijke 'goede gesprekken' in Ankara was het donderdag tijd voor een toeristische entree in Istanbul, zo verklaarde de koningin. Dat kon ook niet anders, want een bezoek aan die stad is niet compleet zonder uitstapjes naar de Aya Sofia en de Blauwe Moskee. En ondanks de 'overdaad' aan media hoorde de korte wandeling door de Grote Bazaar er wat haar betreft ook bij.

Het koninklijk gezelschap kon daar tussen de honderden winkeltjes in de nauwe straatjes bijna geen kant op, maar de koningin dacht toch een goede indruk te hebben gekregen. Er waren maar weinig toeristen en dat scheelde.

Prins Willem-Alexander zag ook een groot voordeel in de massale belangstelling van fotografen en cameraploegen: er kon niks worden gekocht. En dat was voor een man die zijn vrouw door de bazaar voerde wel zo prettig.

Máxima kwam bij de excursie nog even met de hak van haar schoen klem te zitten in een putje. Een toegesnelde beveiliger bevrijdde haar uit een netelige positie. Verder waren er geen ongemakken, zei de prinses. Het loopt met de zwangerschap allemaal goed.

Maar lang achter elkaar staan kan ze niet, daarom heeft ze bij de ontvangst van de Nederlandse gemeenschap het handjes schudden ook overgelaten aan Willem-Alexander en de koningin. Het is heel goed te doen, stelde ze. Het land geeft ook energie, vulde de prins zijn vrouw aan, dat helpt ook.

De prinses rolde met haar ogen toen haar werd gevraagd of berichtten in de Turkse kranten klopten dat ze uit Nederland speciaal aarde had meegenomen voor het geval haar derde kind deze week in Turkije ter wereld zou komen. Nee, was het antwoord. Er was ook geen gevaar, de gedachte is bij het prinselijk paar zelfs niet opgekomen. © GPD; Foto's: © People Picture Frank Rollitz, GPD HJ

Verhagen leert snel bij in Turkije

Maxime Verhagen heeft als kersvers minister van Buitenlandse Zaken alvast één belangrijke les geleerd: zorg altijd dat je een reservebril bij je hebt. Met min vijf is zonder bril rondlopen geen optie voor de ‘support act’ van de koningin, zoals Verhagen zijn eigen rol tijdens het staatsbezoek aan Turkije omschrijft. Het pootje van zijn bril is afgebroken, waardoor de minister moet jonglereren met zijn bril. ,,Tijd voor een reparatie is er niet."

Na bliksembezoeken aan Berlijn en Brussel direct na zijn installatie als minister, is het bezoek aan Turkije de eerste grote reis van Verhagen als bewindsman. ,,Dat betekent veel hardlopen", moet hij bekennen. Zijn auto stopt in de kolonne officiële wagens altijd een flink stukje achter die van de koningin, het prinselijk paar en hun beveiligers.

De minister, die het ambt een vervulling van een jongengsdroom’ noemt, wordt echter wel geacht in het kielzog van het koninklijk gezelschap mee te wandelen. Hij is tenslotte politiek verantwoordelijk voor de gang van zaken.

Dat betekent ook dat de tafelrede die de koningin eerder deze week uitsprak onder zijn verantwoordelijk is geschreven, verzekert Verhagen in een ontmoeting met de pers. In hoeverre hij echter een blauwdruk heeft gebruikt van zijn voorganger Ben Bot en wat hij dan eventueel heeft veranderd _ de toon of de inhoud _ ,,ga ik u niet zeggen."

Maxime Verhagen (CDA) vertelde dat premier Erdogan zelf in een gesprek met de koningin was begonnen over de 'Armeense kwestie', wat de Turken meestal aanduiden als de 'zogenaamde Armeense genocide'. Er waren meer delicate kwesties aan de orde gekomen. ,,We hebben overal vrij over kunnen spreken", aldus de minister.

Naast het programma van de koningin, die hij net als Bot consequent aanduidt met ‘de Majesteit’, heeft Verhagen in Turkije ook zelf gesprekken gevoerd. Terugkerend thema zijn de onderhandelingen over de mogelijke Turkse toetreding tot de Europese Unie. ,Ik ben niet anti-Turkije", wil Verhagen het bestaande beeld over zijn houding tegenover het land wegnemen.

Hij is ook niet tegen toetreding, maar die kan alleen plaatshebben wanneer Turkije aan alle door de EU gestelde criteria voldoet. ,,En daaraan voldoen ze nu niet." Verhagen denkt dan aan eerbiediging van de mensenrechten, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst.

,,Maar die voorwaarden stellen we ook aan andere kandidaat-lidstaten", benadrukt hij. En uit zijn gesprekken in Ankara, put hij moet. ,,Zelfs Amnesty zegt dat het de goede kant op gaat." © GPD; Foto's: © GPD

Last minute diner met Turkse president

Bretagne poached lobster "Oranje". Dat staat onder andere op het menu van het dineetje dat koningin Beatrix donderdagavond heeft met de Turkse president Amet Necdet Sezer. De president arriveerde kort voor acht uur bij het Çiragan Paleis/Kempinski Hotel in Besiktas. De koningin had daar net de Nederlandse gemeenschap in Turkije ontmoet en een kort gesprek met de meegereisde pers gehad.

Het diner voor de president is op het laatste moment georganiseerd. De tafelschikking bijvoorbeeld _ voor veertig personen _ is pas vannacht gereed gekomen. Het Ciragan Paleis is een prachtige setting voor zo'n koninklijk etentje _ zicht op de Bosporus, grandeur van de sultans en aperatief in de gerestaureerde hammam. Mooier kan bijna niet.

Dat de president naar Istanbul komt, noemde de koningin een charmante geste. Ze is blij en dankbaar dat hij dat doet. Vrijdag komt Sezer het gezelschap ook uitwuiven op het vliegveld Atatürk. Ook dat wordt zeer op prijs gesteld.

© GPD; Foto's: © GPD HJ

Máxima weerstaat stormloop in Istanbul

Een overdaad aan media. Koningin Beatrix zei het nog voorzichtig. De toeristische entree in Istanbul was niet onopgemerkt voorbij gegaan. Het leek wel of iedereen in de stad fotograaf of cameraman was. ,,Ik heb een paar Amerikaanse presidentsverkiezingen meegemaakt. De belangstelling hier kan de vergelijking glansrijk doorstaan", aldus oud-journalist Herman van Gelderen, nu woordvoerder van minister Verhagen.

We knuffelen haar dood had iemand in Kayseri woensdag al gezegd. Zo erg was het niet, maar het koninklijk gezelschap kon ook niet ontspannen wandelen van de Blauwe Moskee naar de Aya Sofia en daarna in de Grote Bazaar van Istanbul.

De beveiliging was echter tevreden. In Ankara was de vorstin in het gedrang gekomen, nu waren extra politiemensen opgetrommeld en was tenminste de doorgang vrij. De chaos van niet langer bedreigend.

De koningin had dus toch genoten. Een bezoek aan Istanbul was volgens haar ook niet compleet zonder de trekpleisters, waar het vrijdag te bezoeken paleis van de sultans, Topkapi nog bijkomt. Maar de koningin zal incognito terugmoeten naar de Blauwe Moskee _ waar ze uiteraard op kousenvoeten rondliep _ of de Aya Sofia om alle kunst en kunstwerken rustig en uitgebreid te kunnen zien. Dat was donderdag onmogelijk. De vorstin zag vooral heel veel blauw, en heel veel flits- en cameralampen.

Het gezelschap moest overigens wel lachen om het in slagorde opgestelde bataljon fotografen. En Beatrix kan die heel knap buitensluiten: ze wordt niet afgeleid en blijft bij de les. Na de moskee en het museum volgde de winkel van sinkel van de grootste stad van Turkije, met meer dan vierduizend winkeltjes onder honderden daken verenigt.

Camera’s voorop, veiligheidsmensen en politie, de bezoekers en hun delegatie en daarachter weer honderden volgers: agenten, journalisten, toeristen, nieuwsgierigen. Duwen en trekken, roepen en schreeuwen. Niet een rustig middagje winkelen. Nog een wonder dat niemand onder de voet werd gelopen, al bleef Máxima wel met haar hak steken in een afvoerputje.

Het was trouwens verbazend dat de prinses het hele programma meeliep. Er zijn prettiger dingen voor een hoogzwangere vrouw dan een uurtje wandelen door een moskee, museum, en talrijke nauwe straatjes in een overvolle, broeierige bazaar. Het glaasje thee aan het slot _ de pers werd weer geweerd _ was een karige beloning.

© GPD; Foto's: © People Picture Frank Rollitz, GPD HJ

Koud begin van dag in Istanbul

Een koude ochtend in Istanbul. Koningin Beatrix had een lekker warme bontkraag om haar poncho-achtige mantel _ werk aan de winkel dus voor de Partij voor de Dieren. Máxima verscheen in een mooie witte jas, de prins stoer alleen in zijn pak.

De pers werd op veilige afstand gehouden, zoals mijn foto’s vanaf de gevaarlijk deinende boot duidelijk demonstreren. Natuurlijk, met een grote lens is meer mogelijk, maar op dat moment is de verslaggever geen verslaggever meer, maar fotograaf.

Op de Bosporus wordt een rondvaart gemaakt. Eerst met zicht op de momumenten rond Topkapi, het voormalige paleis van de sultans, en de later donderdag nog te bezoeken Blauwe Moskee en Aya Sofia.

Daarna kreeg het koninklijk gezelschap een meer zakelijk betoog over de haven, het milieu en het belang van de Bosporus voor Istanbul en Turkije. De persboot was toen al weer aangemeerd. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Turken knuffelen onbekende koningin

Tot kort voor het staatsbezoek toonden de Turkse media geen enkele belangstelling voor de komst van koningin Beatrix. Dinsdag veranderde dat toen het Nederlandse staatshoofd voor het eerst officieel voet zette op Turkse bodem. De kranten staan inmiddels vol over 'die statige' Beatrix en de 'elegante' en 'goedlachse' Máxima.

De mediabelangstelling zorgt overigens wel chaos op de plaatsen die het koninklijk gezelschap bezoekt. 'Laat ons erin, waar zijn jullie mee bezig?!' De plaatselijke Turkse tv-verslaggevers wilden donderdag bijvoorbeeld ook de meubelfabriek van Boydak Holding in Kayseri in. Maar slechts een select gezelschap mocht de koningin kort filmen tijdens haar gesprek met met tien lokale ondernemers.

Er wordt geduwd en getrokken. ,,Het is een chaos binnen, de koningin vindt dit echt vreselijk,'' vertelt een cameraman, die naar buiten komt. ,,Al die verslaggevers om haar heen, een kleine ruimte, ze was er zichtbaar niet blij mee.'' Hij houdt zijn hart vast voor het bezoek aan de Grote Bazaar in Istanbul donderdag.

De Turken hebben de koningin van Nederland ontdekt en lijken niet van plan haar zonder slag of stoot te laten gaan. ,,We knuffelen haar een beetje dood,'' zegt een nieuwsgierige toeschouwer. ,,Maar dat is toch niet zo gek? We hebben haar hier nooit eerder gezien.'' © GPD Fidan Ekiz

Sezer vliegt voor Beatrix naar Istanbul

De Turkse president Ahmet Sezer heeft een uitnodiging van koningin Beatrix aangenomen om donderdag nog even gezellig een kebabje te prikken _ of in elk geval te komen eten. De president komt daarvoor speciaal van Ankara naar Istanbul, waar de Nederlandse gasten donderdagmorgen op de toeristische toer gaan.

Het avondprogramma van de koningin was officieel nog niet gevuld, dus daar paste het dineetje met Sezer gemakkelijk in.

De komst van Sezer wordt gezien als een bijzonder gebaar aan Beatrix, die in Istanbul ook al het presidentiële verblijf mag gebruiken. Dat spaart weer hotelkosten. Het zijn overigens dit soort kleine, vriendschappelijke gebaren die de internationale diplomatie en betrekkingen draaiende houden en kleur geven. Sezer was woensdag dan wel niet bij het door de koningin aangeboden concert, maar dat maakt hij weer goed door zich donderdag extra in te spannen. © GPD

Máxima slaat museumbezoek over

Prinses Máxima heeft woensdagmiddag voor het eerst tijdens het staatsbezoek een onderdeel afgezegd. Terwijl koningin Beatrix en prins Willem-Alexander een korte rondgang maakten door het wereldberoemde Anatolisch Museum, rustte de prinses uit van het vermoeiende dagprogramma. Op die manier was ze ook weer fit voor het concert van het Nederlands Blazers Ensemble dat het koninklijk gezelschap 's avonds aanbood aan de Turkse gastheren.

Het prinselijk paar had vooraf al laten weten van keer tot keer te zullen bekijken of deelname van Máxima aan de talrijke activiteiten verantwoord was. De prins had al verzekerd dat er geen risico's genomen zouden worden.

Met diezelfde instelling nam Máxima eind vorig jaar ook deel aan de slopende bezoeken aan Australië en Nieuw-Zeeland. Nu is haar zwangerschap alweer vier maanden verder. En hoewel de prinses zelf niet de hoofdrol heeft in het programma, wil ze natuurlijk wel bij les blijven. © GPD; Foto: © People Picture Frank Rollitz

Beatrix even koopvrouw-koningin

Koningin Beatrix heeft woensdag tijdens een ontmoeting met de Turkse premier Recep Erdogan benadrukt hoeveel belang Nederland hecht aan sterke economische banden met Turkije. ,,Een serieuze business'', volgens de vorstin.

Toppers van onder meer ABN Amro, Aegon, Akzo Nobel, de Grontmij, Air France-KLM, Philips, Shell, Stork, TNT en Unilever zijn in het kielzog van de koningin naar Turkije gekomen om in het Oranje-schijnsel het belang van Turkije in economisch opzicht te onderstrepen.

Turkse kranten schreven dan ook al dat de koningin op staatsbezoek kwam om de handelsbelangen te verdedigen. Nederland is in Turkije na Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de derde investeerder, alleen al op het gebied van onroerend goed.

Er wordt veel vaker een link gelegd tussen een staatsbezoek en een handelsreis. Meestal wordt dan de contraprestatie gebruikt om de betrekkingen te bevorderen. Dit keer ging het een stapje verder, met volgens de Turken Beatrix als ‘koningin-koopvrouw’. Zij woonde met Willem-Alexander en Máxima een rondetafelgesprek bij van de topondernemers en minister Maria van der Hoeven van economische zaken met de Turkse eerste minister. © GPD (ANP POOL)

Gümüs zoekt de koningin op

Onder grote belangstelling van de media bezocht koningin Beatrix op de tweede dag van haar staatsbezoek aan Turkije, de provinciestad Kayseri. Daar ontmoette zij succesvolle ondernemers en remigranten.

Onder hen Zekeriya Gümüs, de kleermaker die in 1997 Nederland werd uitgezet. GPD-collega en correspondent in Turkije, Fidan Ekiz, was er bij.

,,Hare majesteit..,'' groet een Turkse man, half fluisterend, als de koningin naar buiten komt gelopen. Koningin Beatrix glimlacht en schudt hem de hand. De man blijkt een oude bekende: Zekeriya Gümüs uit de Amsterdamse Pijp, die in 1997 Nederland moest verlaten, omdat hij niet kon aantonen dat hij zes jaar lang wit in Nederland had gewerkt.

,,Het is mooi om de koningin weer te zien,'' zegt Gümüs, die met een Nederlandse cameraploeg uit zijn woonplaats Konya naar Kayseri is gereisd. ,,We hebben niet echt gepraat, ik heb haar welkom geheten en gedag gezegd.'' Dat zijn familie weer dolgraag terug zou willen naar Nederland, heeft Gümüs voor zich gehouden. ,,Mijn vrouw en kinderen willen dat heel graag. We hopen dat het ooit lukt.''

Dan komen ook de remigranten met wie de koningin heeft gesproken het Kayseri Evi gasthuis uit. Ze zijn voldaan. ,,Ze was precies zoals ik had verwacht,'' zegt Sengül Cicek enthousiast. ,,Dat haar, het hoedje, die chique kleren. Geweldig.'' Haar man Bayram zit in een rolstoel. Hij viel tijdens zijn steigerbouwwerk in Rotterdam en brak zijn rug. In 1999 remigreerde hij naar Turkije. ,,De koningin vroeg mij naar het ongeluk,'' vertelt Cicek.,,Ze wist er bijna alles van. Het was een oprechte en persoonlijke ontmoeting. Die warme belangstelling had ik niet verwacht. Ik dacht: te weinig tijd, te veel mensen.''

Ook Fatma Bagici is verrukt over het bezoek. Zij keerde na een verblijf van twintig jaar in Nederland terug naar Kayseri. ,,Wij woonden in Maassluis. Het was een mooie tijd, maar ik heb er geen spijt van dat ik terug ben. Dat heb ik de koningin ook zo verteld. Ze vroeg of ik tevreden en gelukkig ben. Dat vond ik echt attent.'' © GPD; Foto's bezoek Kayseri: © GPD

Prins neemt het op voor media

Een beetje lief zijn voor de media. Dat was de boodschap die prins Willem-Alexander woensdag "mede namens mijn vrouw Máxima" meegaf aan de studenten in een zaal van de Technische Universiteit van het Midden-Oosten (ODTÜ) in Ankara.

Die hadden net flink geklaagd over de valse beelden die media bijvoorbeeld scheppen van Turkije. De 'mediabashing' zoals de prins het noemde ging misschien wel wat te ver. ,,De meeste media doen hun werk in 'good faith' _ met de beste bedoelingen.",,Ik denk positief", voegde hij er wel aan toe.

De boodschap werd in elk geval opgenomen door maar liefst veertien televisieploegen en tientallen Turkse en Nederlandse journalisten die vooral vanwege het prinselijk paar waren afgekomen op de bijeenkomst in de universiteit.

Hoofdthema was 'interculturele dialoog en media' en hoe verschillende culturelen naar elkaar kijken. Met vooroordelen vaak, met stereotype beelden, en niet altijd met open vizier. ,,De media hebben hun beperkingen, ook bij de wijze waarop ze hun werk kunnen doen", aldus de prins.

Beeldvorming is alles zei oud-Nos correspondent Joris Luyendijk, die daarover een boeiend betoog hield. Maar de studenten lieten zich ook niet onbetuigd.

In het kader van het staatsbezoek zijn twaalf Nederlandse jongeren _ allochtoon en autochtoon _ meegereisd naar Turkije om met leeftijdsgenoten te praten over zaken als identiteit en zelfontplooiing. Ook zij hielden zich bezig met het beeld dat bijvoorbeeld wordt gegeven van Turkije, of van Geert Wilders.

Een foto van de jongerengroep voor een moskee, werd afgekeurd als 'vooroordeel bevestigend'. De fotograaf had echter alleen naar een direct voor iedereen herkenbaar beeld gezocht. © GPD; Foto's: © GPD & People Picture Frank Rollitz

Meer over de jongeren, de conferentie en het bezoek woensdag: www.connectingidentities.com

'Hollanda prima, haring en paling erg goed'

Koningin Beatrix is woensdagmorgen in Kayseri in het hartje van Turkije. Daar praat ze onder andere met Turkse ‘gastarbeiders’ die na een lang leven in Nederland terugkeerden naar hun geboorteland. GPD-correspondent Fidan Ekiz is vooraf al met die mensen gaan praten.

'Hollanda prima, haring en paling erg goed'. Hanifi Cevik (62) lijkt ervan te genieten eindelijk weer Nederlands te kunnen praten. Intussen tovert hij allerlei spulletjes uit een oude kast: klompen, plaatjes van molens en het Zeeuws meisje. Cevik was 27 jaar toen hij in 1969 als gastarbeider terechtkwam in een papierfabriek in Eerbeek. Twintig jaar later belandde hij in de WAO en keerde voorgoed terug naar zijn geboortestad Kayseri. Zijn band met Nederland en zijn voorliefde voor het koningshuis zijn nooit verdwenen.

,,Ik heb nog met bloemetjes in mijn handen bij paleis Soestdijk staan wachten op prinses Juliana. Zij was net familie voor mij. Ik heb gerouwd toen ze overleed.'' De koningin heeft een speciaal plekje in het hart van Turkse Nederlanders. ,,Respect,'' legt Cevik uit. ,,We hebben enorm respect voor het koningshuis. De koningin is machtig, onaantastbaar. Zij is een moederfiguur.'' Hij is dan ook beretrots dat hij Beatrix mag ontmoeten.

De koningin praat woensdag met zeven echtparen. De vrouw van Cevik, Faize heeft maar zes jaar in Nederland gewoond. ,,De koning is ooit bij ons thuis geweest hoor,'' zegt ze, terwijl ze naast haar man plaatsneemt op de bank. ,,Nee, die mensen waren van de ambassade'', verbetert Cevik, waarna hij zijn vrouw even geschrokken aankijkt. ,,Beatrix is trouwens een vrouw! Straks zeg je nog iets verkeerds in haar aanwezigheid.''

Ook Bayram Cicek (42) heeft een speciale band met de koningin. Hij vestigde zich in 1988 in Rotterdam en remigreerde in 1999 naar Turkije. Het waren zijn beste jaren, weet Cicek. Ondanks dat hij in Nederland door een ongeval op zijn werk in de steigerbouw voor de rest van zijn leven verlamd raakte vanaf zijn middel. Cicek was 31 toen hij van elf meter hoog viel en zijn rug brak. ,,Dit is niet de schuld van Nederland'', zegt Cicek, terwijl hij met zijn hand over de armleuning van zijn rolstoel gaat. ,,Het was een ongeluk, dit had me ook in Turkije kunnen overkomen.''

Als het aan hem had gelegen, was Cicek nog veel langer in Nederland gebleven. ,,Ik hou nog steeds van Nederland. Maar mijn vrouw en kinderen zaten hier. En ik moest worden verzorgd.'' Eenmaal terug in Turkije raakte Cicek in een zware depressie. ,,Ik kan nog altijd erg weinig, en in Turkije zijn er weinig voorzieningen voor gehandicapten.'' Hij komt zelden buiten, maar voor de koningin ging Cicek zonder aarzeling de stad in om een mooi kostuum te kopen.

Het bezoek van koningin Beatrix is belangrijk voor hem. Het is alsof hij weer energie heeft voor alles, weet zijn vrouw Sengül. Cicek heeft dan ook een bijzondere band met koningin Beatrix, hij heeft haar al twee keer van dichtbij gezien. Eén keer bij het stadhuis in Rotterdam, en één keer bij de opening van de Erasmusbrug in Rotterdam in 1996.

,,Het was een warme zomerdag. De hitte was zo ondragelijk dat ik mijn pet afdeed, net toen de koningin langs liep. Ineens rende een agent op me af. Blijkbaar dacht hij dat ik iets kwaads in de zin had. De koningin zag alles, ze keek me even aan en glimlachte. Alsof ze wilde zeggen: trek je er maar niks van aan jongen.''

Zijn vrouw Sengül is erg zenuwachtig voor de ontmoeting met de koningin. ,,Ik zei tegen mijn vriendinnen: 'Meiden, deze week ben ik niet bij de theekrans, ik heb een afspraak met de koningin'. Ze dachten dat ik een grapje maakte. In Turkije zou zoiets niet zo snel mogelijk zijn. Dit laat zien hoe groots en bescheiden Nederlanders zijn.''

Voor Cicek leven deze week de herinneringen aan Nederland meer op dan ooit. ,,Ik was jong, gezond. Elke dag na het werk ging ik naar Scheveningen, urenlang kon ik daar aan het water liggen. Ik wil dit allemaal delen met de koningin. Ik reken er niet op, maar heel misschien herkent ze me zelfs nog van die ene dag dat ze naar me glimlachte.'' © GPD; Foto's: © GPD

Máxima past avondjurk nog steeds

Prinses Máxima verraste bij door de Turkse president aangeboden staatsbanket in het presidentieel paleis met een avondjurk die ze vier maanden eerder in Nieuw-Zeeland, op 31 oktober in Wellington, ook droeg bij een officieel diner dat werd aangeboden door de gouverneur-generaal.

De jurk stond de prinses, die medio april haar derde kind verwacht, nog even elegant als in Nieuw-Zeeland, toen ze nog in de eerste maanden van haar zwangerschap was. Ook tas en schoenen waren hetzelfde, alleen de juwelen verschilden.

Hergebruik van kleding is bij de Oranjes overigens gebruikelijk, al komt het bij officiële gelegenheden wat minder voor. Het spijkerjasje waarmee Máxima op Koninginnedag 2004 in Groningen indruk maakte, heeft ze bijvoorbeeld ook daarna nog vaak gedragen.

© GPD; © People Picture Frank Rollitz

Beatrix laat kritiek achterwege

Koningin Beatrix heeft woensdag in haar tafelrede op de eerste dag van het staatsbezoek aan Turkije zorgvuldig netelige kwesties vermeden. Geen woord over de Armeense genocide, zoals onder meer door de VVD was gevraagd, niets over de weerstand tegen de Turkse toetreding tot de Europese Unie of de rechten van de Koerden.

De vorstin beperkte zich tot het onderstrepen van de goede betrekkingen. Ook prees ze Turkije voor de inspanningen in Navo-verband. Koningin Beatrix en haar adviseurs hebben rekening gehouden met de overgevoeligheid van de Turken voor openlijke kritiek uit het buitenland. Achter de schermen, in privégesprekken, is discussie mogelijk, maar voor het oog van de camera en bij een staatsbanket passen vermaningen niet. De boodschap was daarom positief.

,,De in Nederland levende bevolkingsgroep van Turkse afkomst, is in toenemende mate geïntegreerd in onze samenleving. Succesvolle jonge Turkse Nederlanders zijn in tal van beroepen en op vele plaatsen in onze maatschappij te vinden: ondernemers, studenten, docenten en politici, om slechts enkele voorbeelden te noemen. Mede hierdoor zijn goede relaties ontstaan tussen Turken en Nederlanders op een groot aantal gebieden", aldus de koningin.

Ze herinnerde aan de Nederlandse rol bij het begin van de onderhandelingen met de EU over toetreding van Turkije, en voorspelde dat de Turken nog 'veel obstakels' op hun weg zullen vinden. De Turkse president Ahmet Sezer prees die eerlijke opstelling van 'vriend en bondgenoot' Nederland.

Hoewel in Ankara zelf van het historische (het eerste in de geschiedenis) staatsbezoek niets is te merken, buitelden Turkse fotografen en camaraploegen gisteren over elkaar heen om de voetstappen van 'Kariçe Beatrix' en vooral van de hoogzwangere prinses Máxima te registreren.

Dat leverde direct bij aankomst op het vliegveld van Ankara nogal wat opstootjes op. Het prinselijk paar had zelfs moeite om in het gedrang bij hun auto te komen. Tijdens de inspectie _ na de volksliederen en 21 saluutschoten _ van de erewacht later bij het presidentieel paleis stak Willem-Alexander zijn vrouw even een helpende hand toe, maar verder doorstond Máxima de krachttoer goed.

Aan 'waterprins' Willem-Alexander was gisteren ogenschijnlijk ook gedacht, want de kinderen van de staatsbasisschool Saban Diri zongen uit volle borst, en in goed Nederlands, 'twee emmertjes water halen'. In het gedrang op het schoolplein kon het koninklijk gezelschap het nauwelijks horen, maar duidelijk was dat de kinderen wekenlang hadden geoefend.

© GPD; Foto's: © GPD HJ

'Stabiel Turkije van levensbelang'

Geert Wilders roept op de koran te verscheuren, op het moment dat de koningin afreist naar Turkije. Ook werkgeversvoorman Bernard Wientjes (VNO-NCW) bezoekt deze week Turkije, samen met twaalf topmensen van Nederlandse multinationals. ,,Op een politiek heel gevoelig moment,'' zegt Wientjes. GPD-collega Maurice Wilbrink sprak met hem.

- Beïnvloeden de uitspraken van Wilders het bezoek aan Turkije?

Wientjes: ,,De samensteling van het Nederlandse bezoek is een heel belangrijk signaal aan Turkije. Het is voor het eerst dat ons staatshoofd naar Turkije reist. De koningin zal ook een bijeenkomst van de zakendelegatie bijwonen (woensdagmiddag, hj). Dat is heel belangrijk, omdat het aangeeft welk belang wij hechten aan goede banden met dit land."

,,Maar de Turken volgen natuurlijk heel goed wat er in ons land gebeurt. Ze zijn ook niet vergeten dat wij samen met de Oostenrijkers de onderhandelingen voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie geheel wilden stopzetten. Dat is gelukkig niet gebeurd. Maar Turkije weet dat er in ons land heel veel scepsis bestaat tegenover het opnemen van Turkije in de EU.''

- Waarom slaagt het bedrijfsleven er niet goed in meer mensen te winnen voor haar standpunt dat Turkije meer kansen biedt dan bedreigingen?

Wientjes: ,,Wilders en anderen voeren de discussie op basis van emotie en angst. Wij grijpen naar de rationaliteit van toenemende handel en kansen voor iedereen. Maar tegen angstgevoelens is het heel moeilijk opboksen. Dat zag je al bij het referendum over de Europese Grondwet. Vrijwel de complete Nederlandse bestuurlijke elite verkeek zich daar toen op.''

- Welk antwoord moet er worden geformuleerd op Wilders?

Wientjes: ,,Als het gaat om Turkije, dan moeten we heel duidelijk zijn: een stabiel Turkije is van levensbelang voor Europa. Turkije grenst aan zeer instabiele regio's. En de radicale islam uit Iran en andere landen probeert ook via Turkije op te rukken. Europa kan de democratische krachten daar juist versterken, zoals in elk land is gebeurd dat de afgelopen dertig jaar zicht kreeg op toetreding tot Europa.''

,,En in een rechtstreeks antwoord op Wilders, zou ik willen zeggen dat iedereen recht heeft op zijn eigen godsdienst, zolang hij onze grondwet respecteert. Zijn uitspraak over het verscheuren van de koran is ernstig. Wat voor doel heeft hij daarmee? In de bijbel staan ook ondemocratische en vrouwonvriendelijke zaken. Toch zou ik het buitengewoon pijnlijk vinden als wordt opgeroepen de bijbel te verscheuren.'' © GPD; Foto's © GPD Harmen de Jong

Beatrix meteen naar graf Atatürk

Koningin Beatrix is dinsdagmorgen voor een vierdaags bezoek in de Turkse hoofdstad Ankara aangekomen en maakte zoals alle staatsgasten meteen de gang naar het mausoleum van de Turkse vader des vaderlands, Mustafa Kemal Atatürk.

Ze werd daarbij vergezeld door prins Willem-Alexander en prinses Máxima, die hier drie jaar geleden ook al een krans legden.

Het koninklijk gezelschap hoefde niet de lange, moeilijk beloopbare 'Leeuwenlaan' af te leggen naar het mausoleum, maar kon er langs een kortere weg komen.

Pas na het eerbetoon aan de stichter van het moderne Turkije volgde aan het einde van de ochtend het welkom en de ontvangst door de Turkse gastheer, president Ahmet Necdet Sezer.

Die was zelf in 2001 in Nederland op visite. Volgens ambassadeur Marcel Kurpershoek is in Ankara reikhalzend uitgekeken naar de komst van koningin Beatrix.

Dat gold in elk geval voor de scholieren van de Saban Diri basisschool, die maandag nog met harde hand werden gedrild in het netjes op een rij staan, mooi zwaaien met Turkse en Nederlandse vlaggetjes en het goed articuleren bij het liedje dat ze voor de koninklijke bezoekers mochten zingen.

De Turkse media hadden tot dinsdag nog geen aandacht besteed aan het bezoek _ maar de belangstelling was op de eerste dag van het bezoek groot.

Aan het einde van de middag bezocht de koningin ook kort het Turkse parlement, dat haar met een kort applaus begroette, waarna de stemmingen doorgingen.

© GPD; Foto's: GPD HJ