Royalblog.nl Staatsbezoek Turkije

Ambassadeur: Staatsbezoek maakt einde aan 83 jaar 'agendaproblemen'

Zelden zo'n nietszeggende ambassadeur meegemaakt als Hare Majesteits hoogste vertegenwoordiger in Ankara. Een snel rondje langs qua aantal staatsbezoeken meer ervaren collega's bevestigde die waarneming.

Ambassadeur Marcel Kurpershoek is daarom nog geen slecht diplomaat. Integendeel. Hij wordt ervoor betaald om met veel woorden niets te zeggen, in elk geval tegenover de buitenwacht. En die buitenwacht waren in dit geval de in Ankara verzamelde media.

Een briefing van de ambassadeur behoort tot de goede tradities aan de vooravond van een staatsbezoek. Dit keer viel het tegen: een slap pr-verhaaltje over de Turks-Nederlandse betrekkingen, hoe mooi het wel niet is dat Majesteit hier op bezoek komt, hoe fijn president Ahmet Sezer dat vindt en meer van die diplomatieke frasen.

Maar toen het vragenrondje begon, was het enthousiasme om de pers te woord te staan, verdwenen. Hoe zat dat nu met het concert dat koningin Beatrix de Turken woensdag aanbiedt? Waarom blijft de president daar weg? ,,Dat is protocol", aldus Kurpershoek. En die verhalen over de hoofddoekjes dan?

De diplomaat deed waarvoor hij is ingehuurd: hij hield zijn mond. De president was vorig jaar ook weggebleven bij het diner dat de Zweedse koning ter zijner ere aanbood, dus zie: protocol. Er volgen meer vragen, meer aandringen, maar Kurpershoek hield vast aan zijn lijn. Hadden de media in Nederland het dan fout? Dat wist hij niet. ,,De kranten komen hier altijd wat later."

Turkse kranten waren vorig jaar echter eenduidig. De fundamentalistisch seculiere president Sezer bleef weg bij het Zweedse diner omdat hij als staatshoofd _ en hoogste vertegenwoordiger van de seculiere (niet religieuze, of beter nog in politieke zaken anti-religieuze) Turkse traditie _ niet op officiële bijeenkomsten wil verschijnen waar ook hoofddoekjes dragende vrouwen zijn.

Alleen staat die leefregel van de president niet met zoveel woorden op papier. En hij neemt het de koningin ook niet kwalijk dat zij wel hoofddoekjes toestaat. Er is wat de Turken betreft dan ook niets aan de hand. Het wegblijven van Sezer is normaal; niemand die er echt aandacht aan besteedt, en zeker de Nederlandse ambassadeur niet.

Die had overigens nog wel een mooie smoes waarom het vanaf 1612 (begin diplomatieke betrekkingen) en sinds 1923 (stichting Turkse republiek door Mustafa Kemal Atatürk) zolang heeft moeten duren tot het eerste Nederlandse staatsbezoek: ,,Er waren agendaproblemen." Tsja, 83 jaar lang een volle agenda, om dat te verzinnen moet je diplomaat zijn. © GPD; Foto's uit Ankara; © GPD HJ

 

Kent u de truc met de blonde Turk?

Met een blonde kop val je in het straatbeeld van Istanbul niet op. Dat is mijn ervaring na anderhalve dag rondwandelen. Keer op keer namelijk kwamen 'hustlers' op me af.

De truc is om een vuurtje te vragen, of de tijd, of een andere kleinigheid. In het Turks natuurlijk. Als het antwoord zoals verwacht uitblijft, klinkt het quasi verbaasd: ,,oh, u spreekt geen Turks?" En dan de gebruikelijke riedel: "hello my friend, where you from? want to go to girlshow? Only one hundred dollar." Nee, blonde Turken zie je hier veel, een vergissing is menselijk.

Istanbul liet dit weekeinde twee verschillende gezichten zien. Grijs en grauw en bitterkoud op zaterdag. ,,Je hebt geluk dat het niet sneeuwt", meende mijn GPD-collega Fidan Ekiz, die in Istanbul woont.

Jammer eigenlijk dat het niet sneeuwde, dat had de ijzige stad nog wat charme en kleur kunnen geven. Nu was het vooral goed inpakken en snel een koffiesalon opzoeken. Die zijn er rond Taksim en langs Istanbuls beroemde winkel- en flaneerstraat Istiklal Cadesi in alle soorten en maten.

Zondag een ander Istanbul. Nog steeds met temperaturen net boven het vriespunt, maar wel met zon. En dat maakte een enorm verschil. Qua atmosfeer natuurlijk, maar ook wat betreft warmte. Het is wat dat betreft te hopen dat de weersvoorspellingen voor de komende dagen kloppen.

Het blijft koud, maar voor donderdag bijvoorbeeld wordt zonneschijn verwacht. Belangrijk op een dag dat het koninklijk gezelschap dat dinsdag in Turkije aankomt, gaat spelevaren op de Bosporus en de belangrijkste trekpleisters van Istanbul bezoekt.

Ik had gedacht zondagavond met de onvolprezen nachttrein naar Ankara te reizen. Helaas: alle plekken waren reeds bezet en dat gold ook voor het handvol dagtreinen dat de 450 kilometer tussen beide grootste Turkse steden in zeseneenhalf uur aflegt. Er wordt hard gewerkt aan een hogesnelheidslijn en dan is de reistijd nog maar de helft. Het alternatief voor de trein was de bus. De Ankara-express legde de afstand af in iets meer dan vijf uur. Luxe.

Lekker achter het raam in de zon, meer beenruimte dan in een gemiddeld vliegtuig, drankjes inbegrepen, muziek en film, rozenwater om de handen te wassen, en een korte stop om de benen te strekken en wat te eten. En dat alles voor iets meer dan tien euro. Kom daar in 'Avrupa' maar eens om. © GPD; Foto's: © GPD HJ

Na 395 jaar eindelijk staatsbezoek

De Turken hebben 395 jaar moeten wachten op staatsbezoek uit Nederland. Sinds 1612 zijn er diplomatieke betrekkingen met de Ottomaanse sultans en hun rechtsopvolgers, maar nu pas gaat het Nederlands staatshoofd op visite in Ankara en Istanbul. Staatsbezoeken zijn overigens een betrekkelijk moderne uitvinding en Turkije was lang niet democratisch genoeg om op bezoek te gaan.

Om het belang van de reis te onderstrepen neemt koningin Beatrix volgende week Willem-Alexander en Máxima mee. De zwangerschap van de prinses is geen beletsel, al zal ze per programmaonderdeel bekijken of ze daarvoor fit genoeg is. ,,We nemen geen risico's", verzekert Willem-Alexander.

Donderdag installeerde Beatrix in Den Haag de eerste staatssecretaris van Turkse afkomst, Nebahat Albayrak. Een 'infiltrant van de Turkse president', volgens Kamerlid Geert Wilders; een voorbeeld van succesvolle integratie naar het oordeel van anderen. Turkije is Navo-bondgenoot en kandidaatlid van de Europese Unie. Voor Nederland is het bruggenhoofd tussen Europa en Azië de in grootte vierde handelspartner buiten de EU. Veertig jaar geleden werd Turkije ook hofleverancier van 'gastarbeiders'. 

,,De koningin moet bij haar bezoek de gemeenschappelijke geschiedenis, de overeenkomsten in normen en waarden en de gezamenlijke belangen benadrukken'', zegt de Leidse hoogleraar Turkse taal en cultuur Erik-Jan Zürcher. Hameren op mensenrechten en belerende uitspraken over de Armeense genocide, zoals VVD-Kamerlid Hans van Baalen vorige week bepleitte, ,,zou niet verstandig zijn", stelt Zürcher.

De seculiere en streng-nationalistische Turkse republiek die Mustafa Kemal Atatürk in de jaren twintig uit de puinhopen van de Eerste Wereldoorlog en het verdwenen Ottomaanse rijk deed verrijzen, is hypergevoelig voor kritiek uit het buitenland. ,,Dat wordt al gauw uitgelegd als ondermijning en bedreiging van de Turkse staat", zegt de hoogleraar.

De rechten van de Koerden, de kerken en de beoordeling van de volkerenmoord op de Armeniërs (in 1915) zijn geen gemakkelijke onderwerpen. ,,Er is beweging, er komt debat, maar dat is niet gediend met openlijke inmenging uit Nederland." De net teruggetreden minister Ben Bot (buitenlandse zaken, oud-ambassadeur in Ankara), die het in zijn ogen zeer belangrijke staatsbezoek nog heeft voorbereid, zal Beatrix ook hebben aangeraden geen krasse uitspraken te doen. Het bezoek moet juist de 'historische, goede en nauwe betrekkingen' onderstrepen.

Koningin Beatrix richt zich bij haar bezoek _ Willem-Alexander en Máxima waren in mei 2004 al een keer in Turkije _ niet alleen op geschiedenis en cultuur van Turkije. Ook de 'gastarbeiders' krijgen speciale aandacht met een uitstapje naar Kayseri in Centraal-Anatolië, het gebied dat steden als Dordrecht en Almelo ruimschoots van werknemers voorzag. De koningin praat er met remigranten en jonge ondernemers.

In Ankara doorbreekt Beatrix haar eigen spelregels bij staatsbezoeken door aan te schuiven bij een rondetafelgesprek dat de absolute top van het vaderlandse bedrijfsleven heeft met de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan. De koningin verbindt staatsbelangen niet graag met commerciële interesses. Tijdens de bijeenkomst komen de economische relaties in het algemeen ter sprake, en dat mag wel. De handelsmissie staat overigens onder leiding van minister Maria van der Hoeven (economische zaken).

Willem-Alexander en Máxima volgen gedeeltelijk een eigen programma, waarbij ze extra aandacht besteden aan jongeren. Twaalf door Forum _ het instituut voor multiculturele ontwikkeling _ met steun van het Oranjefonds geselecteerde studenten van allochtone en autochtone afkomst, schaduwen het staatsbezoek op zoek naar 'identiteit en zelfontplooiing'. Aan het einde van de rit brengen ze in Istanbul tijdens de lunch verslag uit aan het prinselijk paar en de koningin. © GPD; Foto's: © GPD

Turkse president boycot feest Beatrix

De Turkse president Ahmet Necdet Sezer en zijn vrouw Semra blijven woensdag weg bij het concert dat koningin Beatrix op de tweede dag van haar staatsbezoek aan Turkije aanbiedt. De absentie moet niet worden opgevat als een belediging voor de vorstin, zo wordt verzekerd in Den Haag. De reden is van binnenlands politieke aard.

De streng seculiere Ahmet Sezer, die zijn rol als erfopvolger van de Turkse 'vader des vaderlands' Atatürk zeer serieus neemt, wenst bij openbare officiële optredens geen vrouwen met hoofddoeken tegen te komen. De vrouwen van veel ministers van regeringspartij AKP, inclusief de echtgenote van premier Erdogan, dragen een hoofddoekje. Erdogan heeft de invitatie van de koningin wel aangenomen.

Bij ontvangsten in het presidentieel paleis en in het bijzonder op nationale feest- en gedenkdagen die te maken hebben met Atatürk, weigert Sezer de vrouwen met hoofddoeken uit te nodigen. Vorig jaar liet hij ook verstek gaan bij het diner dat de bezoekende Zweedse koning Carl Gustaf ter zijner ere aanbood in het Ankara Palas. Hoofdgasten waren daardoor parlementsvoorzitter Bülent Arýnç en zijn hoofddoek dragende vrouw Münevver.

De Argentijnse president Nestor Kirchner liet koningin Beatrix vorig jaar maart tijdens haar staatsbezoek op het laatste moment in de steek bij de door haar aangeboden dansvoorstelling in het Teatro Colón. Dat vond hij zonde van zijn tijd.

De Turkse president, die Beatrix als teken van de goede verhoudingen zijn residentie in Istanbul aanbiedt als logeerplaats, heeft zich eerder afgemeld. Al stond zijn aankomst in het twee weken geleden verspreide concept-programma van het bezoek nog wel vermeld. © GPD: Foto: © GPD AP

Discretie in Armeense kwestie beter

Koningin Beatrix moet de Armeense genocide níet nadrukkelijk ter sprake brengen tijdens de tafelrede bij het staatsbezoek. Daar schiet niemand wat mee op, aldus de Leidse hoogleraar Erik-Jan Zürcher (Turkse talen en culturen) in een briefing voor de journalisten die met het koninklijk gezelschap meereizen naar Turkije.

In de Turkse maatschappij krijgt de kwestie steeds meer aandacht _ en zelfs _ begrip. Maar Nederlandse inmenging werk averechts.

,,Het zou niet verstandig zijn", zegt Zürcher over het aansnijden van de volkerenmoord in 1915. VVD-Kamerlid Hans van Baalen pleitte daarvoor. ,,De koningin bewijst daar de mensen die zich er in Turkije mee bezighouden geen dienst mee." Kritiek en druk uit Europa vallen in Turkije slecht; het wordt wel gezien als een bedreiging van de nationale eenheid en een poging om Turkije te ondermijnen.

Het kan subtieler en discreter. De tafelrede moet onderstrepen welke normen en waarden, historie en belangen Nederland en Turkije delen. Vanuit die gemeenschappelijkheid kunnen in persoonlijke gesprekken ook problemen worden aangekaart. Dat werkt beter dan het door Van Baalen _ niet met zoveel woorden overigens _ bepleitte 'hoog van de toren blazen'. © GPD

VVD: 'Armeense genocide aansnijden'

Koningin Beatrix moet de Armeense genocide ter sprake brengen tijdens haar staatsbezoek aan Turkije van 27 februari tot 2 maart. Dat vindt VVD-Kamerlid Hans van Baalen. Dit bezoek is volgens hem dé gelegenheid om de voor Turken zeer gevoelige kwestie aan te snijden.

,,Beatrix geniet internationaal zeer veel respect. Als neutraal staatshoofd reikt een oproep van haar veel verder dan dat van een politicus. Het is belangrijk dat ze het thema niet uit de weg gaat en de Turken erop wijst dat ze alleen maar sterker worden als ze het verleden onder ogen zien,'' aldus Van Baalen.

Volgens de VVD'er moet de koningin, die tijdens het bezoek wordt vergezeld door prins Willem-Alexander en prinses Máxima, zich niet beperken tot stille diplomatie. ,,Ze moet het thema aansnijden in de openbare tafelrede tijdens het diner dat president Sezer haar aanbiedt. En wel op de diplomatieke wijze die we van haar gewend zijn. Ze hoeft daarbij het woord genocide niet eens in de mond te nemen.''

Volgens van Baalen heeft Beatrix bij eerdere staatsbezoeken bewezen goed in staat te zijn gevoelige thema's op diplomatieke wijze bespreekbaar te maken. Hij denkt daarbij vooral aan haar staatsbezoek aan Argentinië. ,,Beatrix heeft toen het thema van de verdwijningen en mensenrechten niet geschuwd. En ook bij haar bezoek aan Israël verklaarde ze in de Knesset (het parlement, red.) dat niet alle Nederlanders helden waren geweest tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik hoop dat ze in Turkije de Armeense kwestie op een vergelijkbare manier aansnijdt.''

Minister Ben Bot zei gisteren het spijtig te vinden dat hij het staatsbezoek, waarop hij zich al enige tijd verheugde, niet meer zal meemaken. Hij wordt volgens verwachting volgende week afgelost door partijgenoot Maxime Verhagen. Volgens Bot is het een belangrijk bezoek, dat erop moet zijn gericht Turkije dicht bij Europa te houden. © GPD

Beatrix eindelijk naar Turkije

Koningin Beatrix wordt samen met prins Willem-Alexander en prinses Máxima eind februari in Turkije verwacht: van 27 februari tot en met 2 maart.

Het staatsbezoek stond eerder gepland voor januari, maar is een maand verschoven. Turkije heeft jarenlang om koninklijk bezoek gevraagd. Willem-Alexander en Máxima bezochten het land eerder in 2004, nadat hun bezoek tweemaal eerder moest worden afgezegd.

De Turkse president Ahmet Necdet Sezer nodigde in 2001 bij zijn staatsbezoek in Nederland Beatrix uit naar zijn land te komen. Hij is nu de gastheer van de koningin. Nederland telt zo'n 360.000 inwoners van Turkse afkomst. Velen van hen zijn afkomstig uit Centraal-Anatolië, waar Kayseri ligt.

Het is het eerste Nederlandse staatsbezoek aan de Navo-bondgenoot en mogelijk toekomstige EU-partner. Eerste halteplaats is Ankara, waar iedere buitenlandse bezoeker een krans moet leggen bij het mausoleum van de Turkse 'vader des vaderlands' Mustafa Kemal Atatürk. © GPD; Foto's: © GPD (AP)

Máxima onder indruk van Turkije

,,Heel indrukwekkend''. Willem-Alexander en Máxima toonden zich aan het water van de Gouden Hoorn in Istanboel eensgezind over hun indrukken en ervaringen in Turkije. ,,We hebben echt de mogelijkheid gehad hier iets te zien en te leren", aldus de prins, die voor het eerst in Turkije was. Een terugblik op het prinselijk bezoek in 2004.

Het bezoek was belangrijk, vooral om meer te weten te komen over de achtergronden van de Turkse Nederlanders, zo meende Willem-Alexander aan het slot van de driedaagse reis. ,,Je krijgt er ook meer begrip door voor de nieuwe Nederlanders", zei de prins, die eerder migratieland Marokko bezocht.

,,Je moet Turkije zelf bezoeken om er een echt beeld van te krijgen. Dat lukt niet door er alleen over te lezen. Het is totaal anders. Ik begrijp nu ook beter hoe het is om in Midden-Anatolië te wonen. We hebben nu een idee waar de Turkse Nederlanders vandaan komen. Ik ben erg blij dat we dit hebben kunnen zien," aldus Willem-Alexander. Hij herinnerde eraan dat twee eerdere visites op het laatste moment werden afgelast. ,,Dat heeft als voordeel gehad dat we de reis nu konden uitbreiden.''

'Hoogtepunt' van het verblijf was, aldus de prins, het bezoek aan het Anatolische bergdorp Kayapinar. ,,Dat staat model voor veel Turkse dorpen", vertelde prinses Máxima. Vanuit deze plaats zijn vooral in de jaren zestig en zeventig duizenden gastarbeiders naar Nederland getrokken, met name naar Dordrecht. Een aantal van hen is weer teruggekeerd, meestal na de pensionering of omdat ze door gezondheidsproblemen niet meer konden werken.

Het prinselijk paar had donderdag een uitvoerig gesprek met een aantal remigranten, die vrijuit vertelden over de problemen die ze zijn tegenkomen bij terugkeer in Turkije. Met de jeugd van Kayapinar spraken Willem-Alexander en Máxima over de leefomstandigheden in Anatolië en over hun toekomstperspectief. ,,Dat waren heel goede en open gesprekken, die een onuitwisbare indruk hebben gemaakt. Dat doet je wat", aldus de prins.

,,Het geeft ons een goede basis om de veranderingen vanuit Nederland te blijven volgen." Ook Máxima had er veel van geleerd. ,,Ik weet nu beter wat voor positie de vrouwen in Turkije innemen en wat voor mensen wij straks in Nederland krijgen", zei ze. ,,Ik begrijp beter hoe moeilijk het voor die vrouwen is als ze voor het eerst in Nederland komen. Traditie, cultuur, alles is anders. Ik heb meer bewondering voor die vrouwen gekregen", aldus de prinses.

De opgedane kennis en ervaringen zal ze 'zeker' meenemen naar haar werk, als lid van de commissie die werkt aan betere integratie van allochtone vrouwen. ,,Dat was niet de reden voor dit bezoek, maar ik kan het wel gebruiken."

De Turkse media wilden van de prins weten hoe hij stond tegenover toetreding van Turkije tot de Europese Unie, een onderwerp dat later dit jaar op de agenda staat van de EU. Willem-Alexander wist een direct antwoord over deze politiek gevoelige zaak te omzeilen, al was hem niet ontgaan ,,dat het iedereen, van hoog tot laag, van jong tot oud, van president tot de jongeren in Kayapinar bezighoudt.''

Premier Erdogan had kort geleden in een kranteninterview gezegd dat hij er alleen nog maar over wilde praten met mensen die er echt toedoen, die straks ook een besluit kunnen nemen, zo vertelde Willem-Alexander. ,,Ik beslis niet, maar we hebben er _ off the record _ toch serieus en goed over gepraat. Maar dat blijft tussen ons, hoe graag u het ook wilt weten", zei hij.

Het afschaffen van subsidie voor de Turkse les in Nederland was een ander heikel punt. ,,Waarom wordt er geen Turkse les meer gegeven?", vroeg de Turkse televisie aan Willem-Alexander. Ook op deze vraag was de prins kennelijk voorbereid. Het antwoord kwam tenminste vlot. ,,Ook Nederland maakt een economisch moeilijke tijd door. Dan moet er worden bezuinigd en het schrappen van de steun voor Turkse les was één van de bezuinigingsmaatregelen", vertelde hij.

Maar dat betekent niet dat er geen Turks meer wordt gegeven, zo verzekerde hij. Máxima haakte er op in door uit te leggen dat het nog veel belangrijker is dat Nederlands wordt geleerd. ,,Dat is noodzakelijk voor integratie in de samenleving."

De prinses was voor het eerst sinds de geboorte van dochter Amalia afgelopen december enkele dagen op reis zonder haar baby. ,,Ik mis haar enorm en ik heb misschien ook wel te veel getelefoneerd de afgelopen dagen om te horen hoe het met haar is, maar het was ook heel belangrijk om nu hier te zijn. Het hoort erbij als je werkende moeder bent en Amalia krijgt dit weekeinde extra tijd en aandacht", bekende Máxima.

,,Het had geen zin haar mee te nemen op een reis waar je elke avond in ander hotel slaapt", vond ook Willem-Alexander. De Turken vroegen de prins of hij wel zin had om koning te worden. ,,Ik ben met die gedachte opgegroeid. Het is een grote uitdaging om mijn land te dienen in de 21ste eeuw", antwoordde de troonopvolger, die zich juist met dit soort semi-officiële reizen voorbereidt op zijn toekomstige taak. © GPD; Foto's: © GPD HJ Geschreven op 28 mei 2004.

Openhartige gesprekken met remigranten

Korting op de WAO. Eisen aan een huwelijkspartner. Verplichte taallessen. Werkloosheid. Inburgering. Geen onderwerp werd geschuwd bij de gesprekken die prins Willem-Alexander en prinses Máxima voerden met Turkse jongeren en remigranten.

Het paar reisde daarvoor naar het bergdorp Kayapinar in het hart van Anatolië. Meer dan de helft van de bevolking is de afgelopen veertig jaar weggetrokken, zo'n 4.000 van hen gingen naar Nederland. Een aantal keerde ook weer terug. Dat maakte Kayapinar bijzonder geschikt voor een prinselijke verkenningsreis. ,,U spreekt ook voor de jongeren uit de andere dorpen", zei de prins tegen de twintigers die in het theehuis bijeenkwamen voor een kort gesprek.

Willem-Alexander en Máxima hebben een halve dag uitgetrokken voor Kayapinar. ,,Dat is behoorlijk veel tijd tijdens een driedaagse reis", verzekert de prins aan dorpsbewoners die het paar nog zoveel meer hadden willen laten zien en vertellen. Het lijkt erop dat de hele gemeenschap is uitgelopen voor het bezoek. De vrouwen aan één kant van de straat, de mannen aan de andere. En als het paar arriveert, probeert iedereen vooraan te staan.

Burgemeester Duran Safranti loodst het gezelschap door de hoofdstraat naar het nieuwe gemeentehuis, dat enkele uren eerder pas gereed was gekomen. ,,De laatste ramen hebben we vannacht om vier uur geplaatst. Daarna is nog lang gepoetst", vertelt een dorpsbewoner in het Nederlands. ,,Dat is hier de tweede taal", beweert een 28-jarige ondernemer uit Breda, die zijn tijd verdeelt tussen Nederland en Turkije.

,,We zijn hier om te leren", zegt Willem-Alexander. En de Turken nemen geen blad voor de mond. Vooral de ouderen niet. Ze praten met het hoge bezoek tijdens een Turkse lunch. ,,De ontvangst in Nederland was veertig jaar geleden nog hartelijk. Prima, niets op aan te merken", vertelt een man _ vrouwen komen niet aan het woord, daarvoor gaat Máxima speciaal naar de keuken _ ,,maar het is niet meer hetzelfde".

Ze vertellen hun verhaal. Over het werk, de ziekte, de problemen nu. ,,We willen niet klagen hoor", verontschuldigen ze hun soms harde kritiek op het Nederlandse sociale beleid. Ze kunnen met moeite rondkomen in Turkije. Willem-Alexander legt uit dat de WAO in het verleden vaak is gebruikt om mensen niet te hoeven ontslaan, dat er controle nodig is en dat er regels moeten zijn. ,,Maar u mag uw hart luchten, daar zijn we voor gekomen. Om naar uw verhaal te luisteren."

,,We willen als mensen worden behandeld, zoals alle andere Nederlanders", stelt een boze man, die het opneemt voor zijn kinderen die nog in Nederland wonen. ,,Ze moeten kunnen trouwen met degene van wie ze houden. Nederland mag dat niet tegenhouden." Máxima vraagt hoe lang hij in Nederland heeft gewoond en waarom hij geen Nederlands spreekt. ,,Geen tijd. De eerste jaren was het werk, werk en nog eens werk", antwoordt hij. ,,Ik kwam om zes uur aan op Schiphol. Om zeven uur stond ik in de fabriek", vertelt een ander over zijn aankomst in Nederland.

Kayapinar is een dorp zoals zo vele in dit deel van Turkije. Geïsoleerd, weinig vruchtbare grond, geen industrie, weinig geld voor nieuwe projecten, geen middelbare school. Veertig jaar geleden werd de kans om naar Nederland _ en andere landen _ te gaan door de jongeren uit het dorp met beide handen aangegrepen. Dordrecht was voor de meesten de eerste bestemming, maar inmiddels zijn ze over heel Nederland verspreid.

De jeugd wil niet meer weg, zo verzekeren zes jongeren het prinselijk paar, al spreken de ouderen dat tegen. ,,We hebben de problemen gezien waarmee de emigranten kampen. In Europa is nu ook werkloosheid en zijn we niet meer welkom", weet een meisje. Alle zes hebben ze familie in Nederland. Wat is hun toekomstperspectief, wil de prins weten. Algemeen schouder ophalen. Waarom hebben ze hun school niet afgemaakt, kunnen ze geen eigen bedrijfje beginnen?

Er is geen werk en daardoor geen geld voor een opleiding, de stad Kayseri is ver weg (anderhalf uur met de auto), en zelf iets ondernemen zit er niet in, zo laten ze stuk voor stuk weten. De aansporingen van het prinselijk paar tot meer zelfredzaamheid vinden geen gehoor.

,,Het zou goed zijn als er hier een fabriek kwam", zegt één van de jongeren. Wat moet die dan produceren, wil Willem-Alexander weten. ,,Dat moet de burgemeester maar bepalen", luidt het antwoord. ,,Maar júllie hebben toch wel ideeën?", vraagt de prins. Nee, die hebben ze niet. Misschien dat Máxima nog wat weet. De prinses glimlacht. Ze kan niets beloven. © GPD; Foto's: © GPD HJ Geschreven op 27 mei 2004.

Opnieuw naar Turkije

Koningin Beatrix gaat samen met Willem-Alexander en Máxima eind februari naar Turkije. Haar bezoek spiegelt ten dele het bezoek dat het kroonprinselijk paar in 2004 aan Turkije bracht. Zo gaat de koningin nu ook naar Centraal-Anatolië. Dit verhaal dateert van 26 mei 2004.

Prins Willem-Alexander en prinses Máxima legden in Ankara een krans bij het mausoleum van de stichter van de moderne Turkse staat, Mustafa Kemal Atatürk. Ze deden dat op de eerste dag van hun werkbezoek aan Turkije. Het mausoleum is in 1953 gereed gekomen voor de in 1938 overleden Turkse president, die uit de puinhopen van het Ottomaanse rijk een seculiere republiek oprichtte. Aansluitend op de kranslegging bezocht het paar ook het aan Atatürk gewijde museum.

Eerder op de ochtend werd ontbeten bij de Turkse president Ahmet Sezer. Het is voor het eerst dat een Nederlands prinselijk paar Turkije bezoekt _ al was prins Bernhard er in 1958. Deze reis stond overigens al twee keer eerder op het programma, maar moest evenzovele keren worden afgelast. Willem-Alexander en Máxima bezochten ook premier Tayyip Erdogan.

Willem-Alexander en Máxima krijgen tijdens hun bezoek twee gezichten van Turkije te zien. De moderne hoofdstad Ankara, het westers aandoende Istanbul én het arme Centraal-Anatolië, waar veel 'Turkse gastarbeiders' vandaan zijn gekomen. Het is precies veertig jaar geleden dat de eersten van hen naar Nederland kwamen. De Turkse gemeenschap telt nu 326.000 mensen, van wie driekwart inmiddels (ook) de Nederlandse nationaliteit heeft.

Het paar praat in Kayseri en Kayapinar onder andere met remigranten. Uit het dorpje Kayapinar is in de jaren zestig en zeventig een groot deel van de bevolking met name verhuisd naar Dordrecht. De plaats telt nu net 2.400 inwoners, ruim 4.000 wonen er in Nederland. Veel van die emigranten komen voor de zomervakantie terug en er zijn er ook die zich weer voorgoed in Turkije hebben gevestigd.

Vanuit Anatolië gaat het paar naar Istanbul, waar het pad wordt gekruist van een economische missie onder aanvoering leiding van minister Laurens Jan Brinkhorst. De prins bezoekt dan ook het gerestaureerde consulaat-generaal, het zogenoemde 'Palais de Hollande', een van de oudste diplomatieke bezittingen van Nederland.

Willem-Alexander had dit in 2002 zullen heropenen, maar de plotselinge vrijlating van een Turkse gevangene (Hakan Karayavuz), die veroordeeld was voor moord en verkrachting van een Nederlandse vrouw, leidde tot opschorting van het bezoek. © GPD; Foto's: © GPD HJ