In Memoriam * Royal Funerals

Carlos treedt in voetspoor van vader Carlos Hugo

Een warm applaus rolde zaterdagmiddag door de Steccata basiliek in het Italiaanse Parma. Een uiting van bewondering en respect, meer dan louter beleefdheid, voor prins Carlos. Die had aan het slot van de uitvaart van zijn vader Carlos Hugo van Bourbon Parma een gloedvolle toespraak gehouden. In perfect Italiaans, vol overgave en dadendrang. Hij prees zijn vader, die had gestreden voor democratie en vrijheid en die zijn leven had gegeven voor het verbeteren van de wereld.

,,De generaties wisselen, maar de waarden blijven bestaan. Elke generatie past zich aan de tijdgeest aan, zoals mijn vader dat heel zijn leven heeft gedaan. Wij zullen die traditie voortzetten", aldus Carlos. Kort daarvoor was hij plechtig geïnstalleerd als grootmeester van de eeuwenoude Constantijnse Orde van Sint Joris - Ordine Costantiniano di San Giorgio - ten teken dat hij niet alleen het grootmeesterschap daarvan overnam van zijn overleden vader, maar ook diens titels als hertog van Parma en Piacenza.

Prins Jaime hing zijn broer de versierselen om, waarmee de overdracht in gevolge het eeuwenoude principe ‘de hertog is dood, leven de hertog’ een feit was. ,,Ook hier zullen we het werk van onze vader voortzetten", verzekerde Carlos na afloop aan de nieuwsgierige Italiaanse pers, die zijn verbazing over de koninklijke begrafenis in de Basilica Magistrale Santa Maria della Steccata niet onder stoelen of banken stak.

De Bourbons werden immers ruim 160 jaar geleden uit Parma verdreven en ook in de jaren daarvoor lieten ze zich weinig gelegen liggen aan het kleine, maar rijke hertogdom. Dat nu speciaal voor de begrafenis van Carlos Hugo bijvoorbeeld de grote klok van de nabij gelegen Duomo (kathedraal) werd geluid - een bijzonder voorrecht - viel dan ook niet bij iedereen in goede aarde. 'Waarom wel voor deze vreemde hertog en niet voor onze bisschop' luidde de kritiek in de krant Gazetta di Parma.

Carlos begreep de scepsis, maar verzekerde dat hij de aloude banden, die zijn vader een tiental jaren geleden 'herontdekte', zal voortzetten. ,,Wij komen terug”, zei hij. ,,Ja, al in oktober”, vulde Jaime aan, wanneer alle ridders van de Constantijnse orde bijeenkomen. Het was die Orde die toestemming gaf om Carlos Hugo in het familiegraf van de hertogen van Parma bij te zetten, het was ook de Orde die de kosten voor de uitvaart voor zijn rekening nam.

En het waren de ridders van de Orde die de mis cachet gaven, door het dragen van de kist en de talrijke onderscheidingen van de prins-hertog. Maar ook de rode baret van de carlisten ontbrak niet. Ook al werd er zaterdag maar weinig nadruk op gelegd, het feit dat Carlos Hugo namens de carlisten aanspraken maakte op de troon van Spanje werd niet helemaal vergeten.

Carlos neemt overigens ook die dynastieke aanspraken en rechten op over - ze werden in de kerk in het Spaans voorgelezen. ,,Die kan ik niet opgeven, dat is aan het Spaanse volk om te beslissen", aldus de prins, voor wie een handvol stokoude carlisten met hun karakteristieke rode baretten hun strijdlied inzetten, beklonken met een luid 'Viva el Rey!'- 'Leve de koning'. Pikant was in dat verband ook dat de krans van 'Los Reyes', het Spaanse koningspaar - de in de ogen 'andere' Spaanse koning - naast de bloemen van de carlisten stond.

De uitvaart van 'wereldburger' Carlos Hugo, die ex-echtgenoot van prinses Irene die op 18 augustus in Barcelona overleed, had het karakter van een staatsbegrafenis. Zonder militair vertoon weliswaar, maar met tal van vertegenwoordigers van aloude keizerlijke, koninklijke en vorstelijke geslachten - én de republiek San Marino! - in de rijkelijk gedecoreerde basiliek.

De Oranjes waren vijftien man sterk aanwezig, want ook na de scheiding van Carlos Hugo en Irene bleef de prins voluit deel uitmaken van de familie. ,,Uniek ja", beaamde prins Jaime. In die geest was het wellicht vanzelfsprekend dat prinses Irene bij haar kinderen en hun partners naast het altaar zat, en hen aan het einde van de mis ook volgde naar de familiecrypte onder de kerk voor de bijzetting. Ze ging overigens, evenals prinses Máxima niet ter communie.

Irene was er ook bij toen na afloop de honderden aanwezigen de familie kwamen condoleren. ,,Het is een lange, maar mooie reis geweest", zei Carlos toen de schier eindeloze rij, die werd aangevoerd door de groothertog Henri van Luxemburg en zijn oudste neef Willem-Alexander, voorbij was getrokken. Tien dagen van rouw, met bijeenkomsten in drie landen en vier steden.

Met voor Carlos het besef dat de dag van de begrafenis eigenlijk de dag van zijn kerkelijk huwelijk met Annemarie Gualthérie van Weezel had moeten zijn. ,,Ja dat maakt deze dag extra bijzonder”, zei Carlos zelf. ,,Vader wilde dat het huwelijk zou doorgaan, maar dat kon nu even niet.”  Maar over dat huwelijk wilde hij het, ondanks aandringen van de Italiaanse pers, nog niet hebben. ,,Dat is voor later, hier eren wij onze vader."

© GPD Hans Jacobs; Foto's: Bourbon Parma, DPP Patrick van Katwijk. Zie ook filmpje op YouTube. Over het carlisme in het Engels: zie Wikipedia

Jaime spreekt over grootvader Xavier als inspiratiebron

Prins Jaime (*1972) is erin geslaagd aardig uit de publieke belangstelling te blijven. Als diplomaat, gespecialiseerd in het vermijden van conflicten, komt dan goed van pas. Discretie en werk achter de schermen zijn tenslotte de kenmerken van een goede diplomaat. De afgelopen twee weken, na het overlijden van zijn vader prins Carlos Hugo, stond Jaime echter even volop in de schijnwerpers.

Samen met zijn broer en twee zussen begeleidde hij het stoffelijk overschot van Barcelona via Den Haag en Piacenza naar de laatste rustplaats in Parma. Daar speelde Jaime - of Giacomo, voor de Italianen - een rol bij de installatie van Carlos Javier - Carlo Saverio natuurlijk - als grootmeester van de Constantijnse orde, waarmee hij ook werd bevestigd in de titels van hertog van Parma en Piacenza.

Op YouTube is een filmpje te vinden waarin Jaime in het Engels vertelt over zijn grootvader Xavier, die hij noemt als zijn grote bron van inspiratie. Een man die streed voor vrede en gerechtigheid in twee wereldoorlogen, en die uiteindelijk in het concentratiekamp Dachau belandde. Het filmpje geeft een uniek kijkje in leven en denken van de 'onbekende' prins de Bourbon de Parme.

 

© HJ; Foto's: © Bourbon Parma

Filmpje van aankomst kist met stoffelijk overschot bij Steccata

Alle begin is moeilijk. Verwacht geen televisiekwaliteit of opwindende beelden. De fotograaf van Royalblog heeft - als experiment - een kort filmpje gemaakt bij de Basilica Mahistrale Santa Maria della Steccata in Parma zaterdagmiddag, bij aankomst van de processie met daarin de kist met het stoffelijk overschot van prins Carlos Hugo, hertog van Parma. Op de achtergrond is het kerkorgel te horen. 

 

* Het filmpje. © HJ; Foto: BP; Filmpje: © Royalblog, Marius Cirtiu

'Dit is knap wat prins Carlos doet'

Heftig transpirerend, geëmotioneerd, maar waardig en vast besloten stond de nieuwe hertog van Parma en Piacenza, Carlo Saverio – beter bekend als prins Carlos – de media te woord na afloop van de bijzetting van het stoffelijk overschot van zijn vader in de crypte van de Basilica Magistrale Santa Maria della Steccata in Parma. Na een ceremonie van ruim twee uur en het in ontvangst nemen van honderden condoleances, kreeg Carlos nogal opdringerig vragen over zijn nieuwe huwelijksdatum, over zijn banden met Parma en Piacenza, en over de carlistische aanspraken op de Spaanse troon.

Met Jaime aan zijn zijde en als hulproepen, sloeg Carlos zich goed door deze vuurproef. De inpertinente Italiaanse journalist (‘Mijn lezers hebben het recht dit te weten’) werd beleefd te woord gestaan, zonder hem te antwoorden over een nieuwe huwelijksdatum. Tenslotte was dit, zaterdag, de dag van de begrafenis, en draaide alles om prins Carlos Hugo – Carlo Ugo in Parma – de geliefde vader die Carlos in een korte toespraak in de kerk in het Spaans had toesproken, aan het slot van een rede in vloeiend Italiaans. ,,Zijn Italiaans is erg goed. Dit is knap wat hij doet”, meende de verslaggever van de Gazetta di Parma.

‘De hitte is democratisch, adel en gewone volk hebben er in gelijke mate last van’, oordeelde dezelfde verslaggever. Dat klopte. Niet alleen Carlos liep het water over het gezicht, ook de andere aanwezigen in de eeuwenoude kerk hadden last van de hitte. Prins Floris depte vergeefs zijn gezicht, prinses Irene zocht verkoeling door het gebruik van een fraaie waaier. Die zwaaide ze voor Carlos voor zijn ontmoeting met de pers – veel Italianen, een paar Nederlanders.

Rustiger was het na afloop in het Koninklijk Theater – Teatro Regio – aan de overkant van de straat, waar een hapje en een drankje waren te krijgen voor de genodigden. Prinses Margarita schakelde moeiteloos over van het Italiaans naar het Spaans en het Nederlands en Engels – het gezelschap was uiteraard divers en kwam uit alle hoeken van Europa. De adellijke gasten waren er overigens niet bij; de Oranjes – met Irene meegerekend - 15 man sterk, reisde alweer snel terug naar Nederland.

‘Een mooie warme plechtigheid’ vond de vader (op foto rechts, achter Aimée) van prinses Annemarie, de echtgenote van Carlos en kersverse hertogin van Parma en Piacenza. Dit had zijn dochters trouwdag moeten zijn. De gezondheidstoestand van Carlos Hugo verslechterde echter snel, en twee weken geleden werd om diverse redenen besloten tot uitstel. Een dag later overleed de prins. Een nieuwe huwelijksdatum zit al in de planning, in elk geval nog dit jaar, zoals Carlos Hugo wenste. © HJ; Foto's: © Bourbon Parma 

Beelden van de basiliek na afloop van de plechtigheid, te zien op het YouTube kanaal van RoyalblogNl, speciaal voor deze gelegenheid ingesteld.

Zweten op houten banken in broeierige basiliek

De meeste Oranjes kwamen zaterdag rechtstreeks vanuit Nederland naar het vliegveld van Parma voor de begrafenis van prins Carlos Hugo, Friso en Mabel waren al een dag eerder in Italië aangekomen vanuit Londen.  

Voor de gang naar de basiliek was er nog even tijd om neuzen te poederen, van kleding te wisselen (oorspronkelijk luidde de instructie donker pak, maar vrijdag werd het toch jacquet), en de papieren zakdoekjes klaar te leggen, want met temperaturen rond de dertig graden was het bijzonder warm in Parma.

Geen weer om binnen te zitten - en dat terwijl vantevoren al was gewaarschuwd dat de plechtigheden ruim twee uur zouden duren.

 

Naar goed  gebruik werd de koninklijke familie in een bus gezet, waarmee de rit naar de kerk in het hartje van het oude centrum werd gemaakt. Alleen Máxima en Willem-Alexander genoten als officiële vertegenwoordigers van koningin Beatrix een bijzondere behandeling. Zij kregen een eigen auto. Een voorrecht dat natuurlijk ook groothertog Henri ten deel viel.

Van de placering in de kerk was voor het oog van de leek een potje gemaakt. Henri, ook een prins van Bourbon Parma via zijn grootvader prins Félix, was tijdens zijn bezichtiging van Parma eerder op de ochtend, nog net aangereden door een stadsbus – hij liep op straat -, en zat zoals het hoort met de Prins van Oranje en Máxima op de eerste rij.

Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven werden echter achtergesteld bij hun zoons Maurits en Bernhard en moesten als een soort boetedoening twee uur op de houten, oncomfortabele banken zitten. Maurits en Bernhard hadden betere plaatsen én wel een kussentje, maar dat konden ze niet aan hun ouders geven. Ze waren namelijk vastgemaakt aan de kerkbanken. Wat dat betreft was de pers voor één keer niet achtergesteld: de stoelen, geplaatst op een strategische locatie (niet achter een pilaar, zoals in Delft) waren comfortabel genoeg. 

Prins Pieter-Christiaan en prinses Anita hadden helemaal pech: kerkbanken zonder rugleuning. Goed om te leren rechtop te zitten, maar niet echt prettig in een broeierige kerk. Anita belandde daarom al snel bij haar twee zwagers in de kerkbank, en kort daarna verkaste ook Pieter-Christiaan, naar Friso en Mabel. Wel goed, niet gek.

Prins Floris had duidelijk last van de hitte. Keer op keer kwam het zakdoekje tevoorschijn om het zweet te deppen. ‘Hoe heet die prins’ vroeg de verslaggever van de Gazetta di Parma dan ook toen hij Floris andermaal naar het voorhoofd zag grijpen. Prinses Aimée daarentegen leek onverstoorbaar.

De vier Bourbon kinderen zaten wat uit het zicht naast het altaar: Carlos, Margarita, Jaime en Carolina op de eerste rij, prinses Irene, Annemarie en Tjalling en de drie jongste zussen van Carlos Hugo – heel erg in het zwart, met mantilla’s  - daarachter. ‘Ze weten niet altijd precies wanneer ze een kruisje moeten slaan’, merkte een collega op. Maar ach, het is niet altijd dat ze zo voor het oog van de wereld staan. En wellicht zitten ze ook niet elke week in de kerk.

Mooi was tenslotte het afscheidswoord dat emeritus bisschop Philippe Bär van Rotterdam tot de overledene richtte: nee, je bent niet hier. Waar dan wel? Bij Onze Lieve Heer in de hemel, je hebt het geloof gehouden en de reis volbracht. © HJ; Foto’s: © Royalblog Marius Cirtiu; Bourbon Parma

Laatste eerbetoon in Parma aan 'Europese prins'

‘Een Europese prins’ noemt het Franse society- en royaltyblad Point de Vue prins Carlos Hugo. Geboren in Frankrijk, getrouwd met een Nederlandse, erfgenaam van een troon in Italië en pretendent van de Spaanse troon; en er zijn nog wel meer landen toe te voegen aan de lijst. De terugblik op het leven van Carlos Hugo – Charles hugues, Carlo Ugo – is geschreven met respect en waardering voor het lange leven van deze nakomeling van de Franse Zonnekoning Lodewijk XIV, de Spaanse Bourbon-koning Felipe V en ‘duca Roberto I di Parma.’

Deze zaterdag wordt de ‘elegante, spirituele, progressieve intellectueel’, zoals Carlos Hugo wordt omschreven, bijgezet in het familiegraf van de Farnese en de Bourbons in de Steccata, zoals de kleine, intieme basiliek in Parma kortweg wordt genoemd. Donderdag hebben meer dan duizend belangstellenden afscheid genomen van de ‘hertog’, die lag opgebaard in de Sagrestia Nobile, van waar de kist met stoffelijk overschot zaterdagmorgen naar het altaar wordt gedragen onder het luiden van de klokken van de nabijgelegen Duomo, de kathedraal.

Er was een constante stroom bezoekers meldde de Gazetta di Parma, die de afgelopem dagen veel aandacht heeft besteed aan de voor Parma zo bijzondere en historische uitvaart. Opmerkelijk ook, want de Bourbons hebben de laatste twee eeuwen nauwelijks of niets met hun oude hertogdommen Parma en Piacenza – en de ‘geannexeerde staten’, zoals de titel voluit luidt – te maken gehad.

Aan het begin van de negentiende eeuw zette Napoleon de Bourbons buiten de deur, na zijn ballingschap plaatsen de Oostenrijkers zijn tweede vrouw aartshertogin Marie Louise – Maria Luigia – op de troon, als een soort persoonlijke troostprijs. Ze regeerde tot 1847; in de tussentijd moesten de Bourbons in Parma genoegen nemen met het  piepkleine Lucca.

Marie Louise wordt nog steeds met veel respect en waardering herinnerd. In antiekwinkels in het oude centrum van Parma hangt haar portret; op enkele meters van de Steccata is in het Palazzo di Riserva, in het museum Glauco Lombardi, zelfs een tentoonstelling aan haar gewijd: Maria Luigia e Napoleone. De aartshertogin, hertogin van Parma en Piacenza en van Giuastalla (later door de Bourbons van de hand gedaan), heeft haar laatste rustplaats in Wenen, bij haar keizerlijke familie, maar ze heeft wel de crypte in de basiliek laten restaureren.

De Bourbons – Borbones in het Italiaans – hebben na haar overlijden maar weinig plezier gehad van de teruggave van de hertogdommen: in 1859 was het uit met de pret. Italië was op weg naar eenheid, en daar paste geen onafhankelijke vorstendommen bij. De Bourbons verdwenen uit Parma en Piacenza en pas de laatste vijftien jaar keerde Carlos Hugo met zijn vier kinderen terug op het pad van zijn voorvaders.

De Italianen waren verrast, maar ook vereerd, en vonden de koninklijke franje eigen wel passen. Het eerste bezoek in 1996, toen Carlo Ugo zijn kinderen in een plechtigheid in de Steccata Parmezaanse titels verleende, werd gevolgd door meer visites aan het ‘stamland’ – al bleef ook Spanje op de achtergrond meespelen. De Bourbon Parma’s zijn ook vanuit Spanje hier neergestreken, omdat de laatste erfgename uit het huis Farnese – dat kreeg de hertogdommen van de paus – gehuwd was met de Bourbon koning van Spanje.

,,We zijn gekomen om de laatste eer te bewijzen aan iemand die veel voor Parma heeft gedaan”, zei donderdag ene Giovanna. Ze was wat royaal in haar lofprijzing, en de kans om de prachtige sacristie van de basiliek te bezoeken, speelde ook mee bij het besluit om ‘afscheid’ te nemen van de hertog. Nieuwsgierigen, monarchisten, toeristen en toevallige voorbijgangers kwamen, maar ongeacht het motief, toonden de meesten zich onder de indruk: ‘Uno spettaculo meraviglisio’. En gelijk hadden ze: zoals de kist stond opgesteld, omringd door de ridders van de Parmezaanse ridderorde, met de ordetekens, bloemen en standaarden was het ook indrukwekkend.

Vrijdag was de kerk gesloten, al kon af en toe door de deur wel een blik worden geworpen op de voorbereidingen die daar plaatsvonden voor de uitvaart. Het koper en zilver werd gepoetst, de bloemen geschikt, de vloer geboend om zaterdag de koninklijke gasten – groothertog Henri van Luxemburg voorop, en uiteraard maar liefst zo’n twintig leden van de Nederlandse koninklijke familie – te ontvangen. De Oranjes arriveren in de morgen op het vliegveld Giuseppe Verdi even buiten Parma, en keren na de plechtigheid ook weer meteen terug naar Nederland.

Bij de kerk duidde vrijdagavond alleen de aanwezigheid van een handvol militairen en agenten op het feit dat er iets bijzonders aan de hand is. Verderop speelde muziek en flaneerden de Parmezanen op een zwoele zomeravond, aan het einde van de zomervakantie. De koninklijke gasten zullen ze niet kennen, maar dat geldt gezien de gastenlijst voor meer mensen.

De lijst, in het Italiaanse origineel:
Enrico di Lussemburgo, Gran Duca di Lussemburgo
S.A.R. il Principe d’Orange, principe ereditario, con sua moglie Maxima, in rappresentanza della Regina d’Olanda
S. E. Fra Gherardo Hercolani Fava Simonetti in rappresentanza del Gran Maestro del Sovrano Militare Ordine di Malta
S. A. I. l'Arciduchessa Monica di Asburgo, figlia di Otto, in rappresentanza della Famiglia Reale di Asburgo
S. A. I. il Gran Duca di Toscana Sigismondo Asburgo Lorena
S. A. I. l'Arciduca Martino d’Asburgo in rappresentanza della Casa Reale Asburgo Este
S. A. S. il Principe Löwenstein in rappresentanza della Casa Imperiale di Prussia
S. E. Dottor Marcello Beccari in rappresentanza della Repubblica di San Marino
S. E. l’Ambasciatore d’Olanda in Italia, Dott. Alphonsus Hermanus Maria Stoelinga
S. E. l’Ambasciatrice del Cile in Marocco, Marcia Covarrubias
S. A. S. il Principe Isenburg in rappresentanza della nobiltà tedesca
S.A.S. il Principe Diofebo Meli Lupi di Soragna, Gran Cancelliere dell’Ordine Costantiniano e di San Giorgio
Il Conte Carlo Pietro Zanardi Landi di Veano, Gran Cancelliere dell'Ordine al Merito Militare di San Giorgio di Lucca.

© HJ; Foto's: © Royalblog Marius Cirtiu; BP

Impressies uit Parma, aan vooravond uitvaart

Parma, aan de vooravond van de begrafenis van 'duca Carlo Ugo'. Een zomerse avond aan het einde van de Italiaanse vakantie. Lege straten, sfeervolle verlichting, warm en zwoel.

*

 

© Royalblog Marius Cirtiu

Onwetend Parma ontvangt haar hertog Carlo Ugo

Het stoffelijk overschot van prins Carlos Hugo van Bourbon Parma is woensdag aangekomen in de stad die hij niet zo lang geleden 'herontdekte' en zal dienen als zijn laatste rustplaats. Italië haalt zijn schouders op, maar in Parma is enige opwinding. ,,Van alle voormalige koningshuizen heeft deze een brug weten te slaan met de Italiaanse republiek.''

Door GPD-correspondent Eelco van der Linden

Een historisch moment, oude tijden die herleven? Parma heeft in elke hoek glorieus bewijs uit de ruim drie eeuwen (1545-1859) dat het samen met Piacenza een onafhankelijke staat vormde. Maar geen Parmezaan die vandaag heimwee etaleert. ,,Het is en blijft folklore, ik verwacht ook bij de begrafenis weinig mensen'', zegt Carlo Brunioli, wiens krant, La Gazzetta di Parma dagelijks probeert uit te leggen wie ook al weer de 'Borbones' waren. De familie blijkt wél gehecht aan stad en status, want de kist met het lichaam van de hertog van Bourbon Parma staat, na twee dagen te zijn opgesteld in Piacenza, nu in Parma.

Het hertogdom hield in 1861 op te bestaan. De familietak van Carlo Ugo - zoals hij in Italië wordt genoemd - had toen nog maar 113 jaar de scepter gezwaaid of beter gezegd, geclaimd over Parma en Piacenza, want ze werd door Napoleon verdreven en keerde pas terug na de dood van diens weduwe Maria Louise van Oostenrijk in 1847. Die had het hertogdom op persoonlijke titel mogen regeren, terwijl de Bourbons op een houtje moesten bijten in het nabijgelegen Lucca. Het is tekenend dat Maria Louise zeer populair was in Parma en nog steeds is, hetgeen niet gezegd kan worden van de laatste Bourbon hertogen, die een tiranniek bewind voerden.

Weinig band dus aan het einde van de rit tussen de Bourbons en Parma, wat werd geïllustreerd met het referendum waarmee de Parmezanen zich massaal uitspraken voor aansluiting bij de nieuwe staat Italië. ,,Ze zijn vertrokken in stijl, met een koffer, niets hebben ze mee genomen'', zegt Edmondo Barbieri Marchi, ridder in de Constantijnse Orde van Sint Joris, waarvan Carlos Hugo grootmeester was. De orde beheert de midden in Parma gelegen Steccata basiliek, waar de kist van Carlos Hugo nu staat.

Barbieri Marchi zal zaterdag om kwart over twaalf met andere ridders een haag vormen en na de mis de kist van Carlos Hugo in de crypte dragen waar ook andere familieleden rusten. Meteen daarna zal, nog in de kerk, de oudste zoon Carlos Javier worden geïnaugureerd als de nieuwe hertog, een delicaat gegeven dat waarschijnlijk koningin Beatrix doet besluiten thuis te blijven.

Barbieri Marchi is hoeder van de hertogelijke geschiedenis van Parma, en was dus aangenaam verrast toen vijftien jaar geleden Carlos Hugo zich aan de poort meldde met zijn familie. ,,Er was een authentieke wil om de oude banden aan te halen.'' Het lukte volgens Barbieri Marchi niet meteen. ,,Onze traditioneel rode stadsbesturen toonden weinig animo. Toen bleek dat de hertog een bescheiden man was met veel intellectuele bagage, keerde het tij.''

De laatste jaren was Carlos Hugo vaak te gast in Parma, en wist hij de harten te veroveren van politici, de universitaire wereld en ook het zakenleven. Barbieri Marchi: ,,Hij heeft meegedaan aan een tour in Zuid-Amerika om Parma en de regio te promoten, dat heeft veel goodwill gekweekt. Dat zijn kinderen hier veel komen en ook vloeiend Italiaans spreken geeft aan dat het geen bevlieging was.'' Barbieri Marchi meent dat de Bourbons als enig voormalig Italiaans koningshuis erin zijn geslaagd een constructieve brug te slaan met de republiek Italië. Het onderscheid zich vooral van het Huis van Savoye, dat de koningen leverde aan Italië tot het uitroepen van de republiek in 1946.

,,Als de laatste telg, prins Emanuele Filiberto, mee moet doen aan Dancing with the Stars en het Festival van San Remo om aandacht te krijgen, concludeer ik dat dat koningshuis niet meer bestaat.'' Rouwig is hij daar niet om. ,,De Savoyes werden in 1861 het Italiaanse koningshuis. Het betekende voor Parma een plundering. Alles wat de Bourbons toehoorde, tot de lakens toe, hebben ze meegenomen naar hun paleizen in Rome en Florence.'' In 1920 lukte het de Constantijnse orde van Sint Joris een aantal van die bezittingen weer in bezit of bruikleen te krijgen. De belangrijkste was de kerk Steccata. Met de bijzetting van Carlos Hugo, die hier uitdrukkelijk om had gevraagd, vindt Barbieri Marchi dat 'een cirkel rond' is.

Volgens hem was het niet vanzelfsprekend dat Carlos Hugo in de Steccata kon worden begraven. ,,In de jaren '80 werd het nog geweigerd aan een familielid. Met Carlos Hugo is het anders. De stad heeft hem geaccepteerd en betaalt zelfs de rekening. De band is hersteld.'' © GPD Eelco van der Linden; Foto's uit Parma en Piacenza: © Bourbon Parma

Carlo Ugo di Borbone, camera ardente in Steccata

Het stoffelijk overschot van prins Carlos Hugo - Carlo Ugo di Borbone in Italië - is woensdag van de Santa Maria di Campagna kerk in Piacenza overgebracht naar de basiliek Santa Maria della Steccata in Parma, waar zaterdag de uitvaart zal plaatsvinden.

De prinsen Carlos en Jaime, en de prinsessen Margarita en Carolina, alsmede prinses Annemarie en Tjalling ten Cate wachtten de kist op voor de kerk. Ridders van de Ordine costantiniano di San Giorgio droegen het stoffelijk overschot de kerk binnen. Het publiek kan daar donderdag afscheid nemen, vrijdag is de kerk gesloten ten behoeve van de voorbereidingen op de uitvaart. 

La Gazetta di Parma heeft op de website een mooi serie van vijftien foto's geplaatst, die via onderstaande link is te zien:

Carlo Ugo di Borbone, camera ardente in Steccata | Gazzetta di Parma.

Oranjes met grote delegatie bij uitvaart

Koningin Beatrix is zaterdag niet bij de uitvaart van prins Carlos Hugo in Parma. Haar drie zoons Willem-Alexander, Friso en Constantijn en hun echtgenotes Máxima, Mabel en Laurentien zijn wel aanwezig bij de begrafenismis in de Steccata basiliek van het voormalige hertogdom. Willem-Alexander is als hoogste in de hiërarchie de rechtstreekse vertegenwoordiger van de koningin.

Ook prinses Irene, de ex-echtgenote van de vorige week in Barcelona overleden Carlos Hugo, gaat naar de uitvaart. Verder zijn ook prinses Margriet, Pieter van Vollenhoven, hun vier zoons Maurits, Bernhard, Pieter-Christiaan en Floris en prinses Aimée erbij. Uit Luxemburg komt groothertog Henri, een achterneef van Carlos Hugo.

Monseigneur Philippe Bär, oud-bisschop van Rotterdam, is een van de vier voorgangers in de mis, samen met de bisschoppen van Parma, Piacenza en Fidenza. Bär (82) heeft al jaren goede banden met de koninklijke familie en zegende in 2001 het huwelijk in van Carlos Hugo's dochter Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn. Na afloop van de mis wordt het stoffelijk overschot van Carlos Hugo, die in 1977 de titels hertog van Parma en Piacenza erfde van zijn vader Xavier, bijgezet in de koninklijke crypte. Daar hebben leden van de families Farnese en Bourbon Parma hun laatste rustplaats.

Aansluitend wordt de oudste zoon van Carlos Hugo 'ingehuldigd' als nieuwe hertog van Parma en Piacenza. Dat gebeurt door prins Jaime, die zijn broer Carlos (40) de versierselen omhangt die horen bij het grootmeesterschap van de Constantijnse orde. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag, de werkgever van Jaime, heeft geen bezwaar tegen deze handeling in de familiesfeer.

De basiliek in Parma is alleen donderdag geopend voor het publiek dat daar afscheid kan nemen van Carlos Hugo, die zich sinds 1996 weer actief met zijn Parmezaanse erfgoed is gaan bezighouden.© GPD