Minister-president Mark Rutte vindt dat het kabinet koningin Beatrix meer dan voldoende politieke rugdekking heeft gegeven tijdens haar staatsbezoeken aan de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Het verwijt van de oppositie dat zij in Oman een politiek getinte uitspraak zou hebben gedaan omdat zij zich niet door Rutte gesteund voelde, vindt hij niet terecht.
De ministeriële verantwoordelijkheid is zeer goed genomen door minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal, die direct na de eerste ophef over het dragen van hoofddoekjes in een moskee de media te woord stond, zei Rutte vrijdag na afloop van de ministerraad. ,,Het is goed om gelijk klare wijn te schenken.''
Rutte bestrijdt dat de koningin een politieke uitspraak had gedaan door de stelling dat hoofddoekjes symbool zijn voor vrouwenonderdrukking 'echte onzin' te noemen. ,,De koningin doet geen politieke uitspraken. Alle gedragingen vallen altijd onder de ministeriële verantwoordelijkheid, en daarmee zijn ze altijd ">politiek gedekt'', zei Rutte. ,,Wat zij zegt, zeg ik.''
Het werk van een royaltywatcher kent vele mooie momenten. Het staatsbezoek aan Oman was zo’n hoogtepunt. Mooi land, mooie en vriendelijke mensen, leuk programma, veel mogelijkheden om verslag te doen (nooit genoeg natuurlijk, maar ja, ze vinden me wat dat betreft al een zeur), een koningin in topvorm, kortom: zeer tevreden.
Met zo’n tevreden gevoel zijn donderdag na het persgesprek en de ontmoeting met de Nederlandse gemeenschap vanuit het Al Bustan hotel aan de rand van Muscat ook de laatste stukken naar Nederland verstuurd. De koningin had weloverwogen gesproken bij het ontspannen en vrolijke ‘vragenuurtje’. Zaak dus om haar woorden ook weloverwogen en zorgvuldig weer te geven. Hoofddoekjes zijn tegenwoordig een (over)gevoelig onderwerp.
Maar zorgvuldig formuleren zorgt niet voor een lekker pakkend nieuwsbericht. Zoals teveel bochten in een rivier niet voor snelle afwatering zorgen. Het is de taak van een eindredacteur om het artikel als het ware te ‘kanaliseren’. Korter waar kan, beter waar nodig, zonder de oorspronkelijke inhoud geweld aan te doen natuurlijk. En bij dat laatste is het donderdag mis gegaan. Met desastreuze gevolgen, althans in mijn ogen.
Dat het mis ging, bleek bij terugkeer in het hotel en het bekijken van berichten in andere media. De Volkskrant pakte flink uit over ‘terugslaan van de koningin’. NRC deed een duit in het zakje, GroenLinks dacht aan het bevragen van de minister-president en ook de PvdA had meteen een reactie klaar. Zo was het mediacircus weer volop aan de gang. Maar: de uitspraak van de koningin luidde niet zoals overal weergegeven.
Een rondje bellen met Nederland bracht de oorzaak aan het licht: het nieuwsbericht was aangescherpt, maar het antwoord van de koningin over de symboliek van de hoofddoek als teken van onderdrukking (echt onzin) was nu gekoppeld aan de vraag wat ze van alle commotie vond (niets).
In de daarop volgende minuten is de telefoonrekening behoorlijk omhooggeschoten. Er is een nieuw bericht uitgegaan, met de juiste formulering. In een tijd van internet en snel reageren is die verbetering echter niet overal opgepikt. Hier in de Arabische wereld weten ze als nergens anders dat je de geest niet meer in de fles krijgt. Gelukkig hadden de collega’s die ook bij het persgesprek aanwezig waren hun redacties al laten weten dat de koningin toch echt alleen over de symboliek had gesproken en niet over de PVV of de commotie.
Van het goede gevoel aan het einde van een bezoek is echter niets meer over. Gelukkig echter schijnt de zon hier nog wel en kan ik nog een weekeinde aan de Golf verblijven, al is het dan niet meer in Oman. HJ
Een aanval op de PVV was het zeker niet, maar koningin Beatrix wilde donderdagmiddag in de Omaanse hoofdstad Muscat toch wel kwijt dat ze het echt onzin vond dat de partij van Wilders meende dat ze de onderdrukking van vrouwen legitimeerde door haar hoofd te bedekken bij moskeebezoek. Van onderdrukking van vrouwen was in elk geval in ‘deze streek’ geen sprake. De koningin had met de sjaal om haar hoed slechts eerbied en respect willen tonen, zoals dat hoort.
Minister-president Mark Rutte antwoordde dat donderdag ook de zondag gestelde vragen van de PVV. ,,Je past je aan”, aldus Beatrix. Dat had ze graag gedaan, een probleem was het niet. Dat er ophef was ontstaan over haar kledingkeuze bij het moskeebezoek in Abu Dhabi – ze koos donderdag voor eenzelfde dracht bij het bezoek aan de Sultan Qaboos moskee in Muscat – had Beatrix niet verrast. Er was tegenwoordig nog maar weinig dat haar verrastte, zo vertelde de koningin in een gesprek met de pers aan het slot van de staatsbezoeken aan de Emiraten en Oman. Ze koos haar woorden zorgvuldig. Het laatste wat ze wilde was weer voor commotie zorgen.
De vorstin kreeg bijval van haar zoon en schoondochter. Uit de gesprekken van de afgelopen dagen was wel duidelijk geworden dat in Abu Dhabi juist de jongens op hun tellen moeten passen omdat ze links en rechts worden voorbijgestreefd door vrouwen, die op de universiteit driekwart van de plaatsen inpikken. Bij startende ondernemers is het al niet anders, wist prinses Máxima. ,,Niet alle Golfstaten zijn hetzelfde”, verduidelijkte ambassadeur Stefan Wersch later. Wat voor Saoedi-Arabië geldt – hij noemde het land niet bij naam – is niet automatisch ook van toepassing op bijvoorbeeld Qatar, Oman of de Emiraten.
Koningin Beatrix prees de openheid bij de ontmoetingen met vertegenwoordigers uit de Omaanse samenleving. Kritische opmerkingen bleven niet achterwege en sultan Qaboos had geluisterd naar de protesten van vorig jaar. Het parlement heeft meer zeggenschap gekregen bijvoorbeeld, maar dat proces was voor die tijd al in gang gezet wist de koningin. De ‘wake up call’ van de demonstraties, onder meer in het door haar bezochte Sohar, heeft slechts voor versnelling gezorgd. Het internationaal maritiem college dat woensdag op het programma stond, heeft nu een studentenraad – het eerste van het land. ,,Er wordt naar ons geluisterd”, zei student Ishmael daar tevreden.
Oman is ook bereid om naar Nederland te kijken voor goede voorbeelden. Zo was SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan gelijk met de koninklijke bezoekers in het land om uitleg te geven over het even vaak geprezen als verfoeide poldermodel. Dat is voor een land als Oman waar de sultan eigenlijk alles bepaalt, een nieuw en gewaagd concept: meepraten en overleggen tot er overeenstemming is. De koningin had her en der ook uitleg gegeven zo vertelde ze, terwijl ze ook veel plezier had beleefd aan de gesprekken met sultan Qaboos. ,,Een bijzondere man”, zo omschreef ze hem desgevraagd.
Diplomatiek maar gedecideerd heeft koningin Beatrix donderdagmiddag gereageerd op de ophef die eerder deze week in politiek den Haag ontstond over het dragen van passende hoofdbedekking bij het bezoek aan de Sjeik Zayed moskee in Abu Dhabi. Echt onzin vond ze de bewering van de PVV dat ze daarmee de onderdrukking van vrouwen legitimeerde. In eerste plaats was er van onderdrukking in deze streek geen sprake en daarnaast had de koningin slechts respect en eerbied betoond.
Ze had er geen enkele moeite mee zich aan te passen, zo benadrukte Beatrix, die ook in Oman een sjaal droeg. Ze kreeg bijval van prins Willem-Alexander en prinses Máxima. Vrouwen spelen zowel in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Oman een vooraanstaande rol. Het zijn de jongens die zich in Abu Dhabi zorgen moeten maken stelde Máxima. Driekwart van de universiteitsbevolking is vrouwelijk, en ook bij de startende ondernemers is de meerderheid vrouw.
Dat in Den Haag opwinding was ontstaan had de koningin niet echt verrast. Met een diepe zucht vroeg ze zich af waar ze zich tegenwoordig nog door moest laten verrassen. Liever sprak ze over de enorme ontwikkeling die zowel Oman als de VE in korte tijd hebben doorgemaakt. Ze was ook blij dat het vorig jaar uitgestelde bezoek zo snel weer op de agenda kon worden gezet. Er waren veel ontwikkelingen ten goede, en ook met gastheer sultan Qaboos – een heel bijzondere man, met een bijzondere visie voor zijn land, aldus de koningin - had ze vrij van gedachten kunnen wisselen.
De protesten van vorig werden gezien als ‘wake up call’, en hebben er onder meer toe geleid dat het parlement nu meer bevoegdheden heeft. Oman heeft ook gevraagd naar de voordelen van het Nederlandse poldermodel. Ze vragen zelf om advies, aldus Willem-Alexander. En naast SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan had ook de koningin voorlichting gegeven over het polderen zo vertelde ze. Bij de ontmoetingen met Emirati en Omani waren ook kritische noten gekraakt, en hadden haar geholpen een beter beeld te krijgen van de Golf-samenlevingen. ,,We hebben er veel aan gehad.”
In haar slotwoord aan het einde van de ontmoeting met de Nederlandse gemeenschap sprak Beatrix van een paradijselijke ontvangst, die in feite pas een maand geleden op touw is gezet. HJ
De met opheffing bedreigde Radio Kamer Filharmonie heeft donderdagmiddag voor een primeur gezorgd bij de ontmoeting van koningin Beatrix met de Nederlandse gemeenschap in Oman. Het gezelschap, dat was uitgenodigd om woensdagavond een uitvoering te geven voor sultan Qaboos, speelde nu ook bij het treffen van Nederlanders en Oranjes in het Al Bustan hotel. Een muzikale begeleiding van het Wilhelmus was bij de 50 eerdere staatsbezoeken nog niet voorgekomen.
De Radio Kamer Filharmonie kreeg daardoor toch nog een groot publiek. Het is gebruikelijk dat de koningin haar gastheren een voorstelling (dans, muziek) aanbiedt als tegenprestatie voor de ontvangst en het staatsbanket bij een staatsbezoek. In Duitsland trad vorig jaar het Koninklijk Concertgebouworkest op in de Berliner Philharmonie. Maar in Oman ontvangt de sultan liever aan huis. Vandaar dat het concert van de Filharmonie achter gesloten deuren in het paleis plaatsvond. Het publieke optreden was nu voor ‘eigen publiek’.
Koningin Beatrix heeft donderdagmiddag in een gesprek met de Nederlande media voor het eerst gereageerd op de commotie die eerder deze week ontstond toen zij bij een bezoek aan de Grote Moskee in Abu Dhabi een sjaal om haar hoed drapeerde. Afkeuringswaardig meende de PVV, die in de hoofddoek een symbool ziet van onderdrukking van de vrouw. Echt onzin zei koningin Beatrix gedecideerd.
Al was het alleen maar omdat in deze streek vrouwen helemaal niet worden onderdrukt. Het dragen van de hoofdbedekking had de vorstin geen probleem gevonden, ze toonde ermee aan eerbied te hebben voor de religie van het gastland. Dat had ze graag gedaan.
Ook bij het bezoek aan de Sultan Qaboos moskee in Muscat donderdagmorgen droeg de koningin een sjaal. Dat er ophef was ontstaan over het moskeebezoek had de koningin niet echt verrast. Waar moet ik me tegenwoordig nog door laten verrassen zei Beatrix met een diepe zucht. Maxima voegde toe dat in de Emiraten en Oman eerder de jongens zich zorgen moeten maken. in Abu Dhabi is tweederde van de studenten vrouw en zeventig procent van de nieuwe ondernemers ook. HJ
Koningin Beatrix draagt donderdagmorgen bij haar bezoek aan de grote moskee van Oman in Muscat een rode sjaal over haar hoed. Daarmee houdt zij zich evenals begin deze week in Abu Dhabi aan de kledingvoorschriften voor het bezoeken van een moskee. Ook prinses Máxima heeft haar hoofd bedekt.
De visite aan de naar Sultan Qaboos vernoemde moskee is het voorlaatste onderdeel van het driedaagse staatsbezoek aan Oman. De hoofdbedekking van de koningin was zondag aanleiding voor de PVV om Kamervragen te stellen. De partij van Geert Wilders associeerde het met de onderdrukking van islamitische vrouwen. Volgens minister Uri Rosental van Buitenlandse Zaken paste Beatrix zich slechts aan de lokale conventies en gebruiken aan, zoals ze dat bijvoorbeeld ook doet bij het bezoek aan synagoge of kathedraal
De Sultan Qaboos moskee behoort met die van Abu Dhabi tot de grootste en fraaiste van de wereld. De koningin, die tijdens het 51ste staatsbezoek uit haar regeringstijd wordt vergezeld door prins Willem-Alexander en prinses Máxima, heeft driekwartier uitgetrokken voor de visite. Het staatsbezoek zelf, dat in Omaanse ogen een groot succes was, wordt afgesloten met de ontvangst van in het land werkende en wonende Nederlanders. Ook praat Beatrix kort met de meegereisde pers.
Er zijn in de royaltyverslaggeving van die dagen die met gemak doordringen tot de top vijftig van meest bijzondere of memorabele dagen. 11 januari 2012 is zo'n dag. Alles perfect. 'Never mind' het om kwart voor vijf moeten opstaan. De oogst is bijzonder, de sfeer is uitstekend, het menu gevarieerd en de mogelijkheden zijn uniek. Deze dag verdient een lang en persoonlijk verslag, maar daar is nog even geen tijd voor. Daarom eerst maar een bijdrage van het ANP.
Het is soms best moeilijk om koningin te zijn. Dat vertelde koningin Beatrix woensdagmiddag in de Omaanse havenstad Sohar aan studenten van het maritiem college. Die gebruikten een gesprek over hun studie om zelf een aantal vragen af te vuren op de koninklijke bezoekers. 'Hoe is het om koningin te zijn' wilden ze weten en wat zouden de Oranjes altijd nog eens graag doen. ,,Jullie denken toch niet dat ik die vraag ga beantwoorden met de pers achter me zittend", antwoordde prins Willem-Alexander met een lach. ,,Zeilen in een dhow", uitte de koningin als wens.
De vraag over het koninginneschap vond Beatrix 'moeilijk' zei ze tegen de nieuwsgierige studenten, die hun vragen duidelijk vooraf hadden ingestudeerd en afgesproken. Het was in elk geval 'heel inspirerend' en een 'privilege', maar het had ook zijn moeilijke kanten aldus de koningin, zonder daar verder op in te gaan. Máxima en Beatrix werden door de drie studentes in het gezelschap gevraagd hoe het is om als vrouw een hoge positie te hebben. Een gevoelig thema in Oman, waar vrouwen meer mogelijkheden hebben dan in de omringende Arabische landen. ,,Ik had eigenlijk geen keuze", aldus de koningin.
* Fort Nakhal
,,Ik doe het werk dat mijn moeder deed, en mijn grootmoeder en haar vader. Het was een straat met eenrichtingsverkeer - a one way street", gaf ze aan dat haar bestemming al vroeg vastlag. Máxima verwees naar haar eigen burgerbestaan en loopbaan in de New Yorkse bankwereld. ,,Je moet je kansen pakken", adviseerde ze de studenten. En hoewel op dat moment rondom het gezelschap driftig op horloges werd getikt ten teken dat de tijd was verstreken, wilden de jongeren van geen wijken weten.
'Wat inspireert u', werd de koningin gevraagd. Na even nadenken kwam het antwoord 'mijn land', en daarna 'mijn familie'. Prins Willem-Alexander moest uitleggen waarom hij 'Prins van Oranje' is. Hij kreeg daarbij hulp van zijn moeder. ,,Met sinasappelen - oranges in het Engels - heeft het niets te maken", maakte ze meteen aan alle verwarring een einde. Dat oranje de nationale kleur is geworden vond ze vooral praktisch. ,,Het is niet zo'n algemeen gebruikte kleur, het valt op."
De studenten wilden nog wel even doorgaan, maar de helikopters die het gezelschap op de tweede dag van het staatsbezoek aan Oman nog voor zonsondergang naar het historische fort Nakhal moesten vliegen, stonden al klaar. ,,We willen dat fort graag zien", verklaarde Máxima. De excursie was ook de moeite waard, met opzwepende traditionele zwaarddansen en een prachtig uitzicht. De koningin liet zich niet verleiden om mee te dansen, maar ze volgde wel Willem-Alexander en Máxima naar een toren voor een groepsfoto. Voor de ambassadeur de gedroomde apotheose van het bezoek. HJ
Het schip van de woestijn In het midden van de vrijhandelszone van de haven van Sohar. Oud en nieuw ontmoetten elkaar woensdagmorgen in Oman op de tweede dag van het staatsbezoek van koningin Beatrix aan de Golfstaat. Folkloristische dansen en muziek en traditionele dracht omlijstten een presentatie van moderne technieken om zuinig om te gaan met water. Nederlandse bedrijven spelen daarbij een belangrijke rol, zo leerde de vorstin.
Zo kan een ogenschijnlijk eenvoudig meetapparaat in de grond in Oman aan een centrale in Nederland doorgeven hoe vochtig de grond is. Na een analyse van de meetresultaten kan een boer een seintje krijgen of er gesproeid moet worden of niet. ,,Kriijgen ze dat via een mobiele telefoon?", wilde Beatrix weten. Ja, want iedereen heeft hier een mobieltje, luidde het antwoord. ,,Behalve ik", aldus de koningin. ,,Maar jij bent ook geen boer", zei prins Willem-Alexander tegen zijn moeder.
Deze manier van werken kan besparingen op het watergebruik opleveren tot wel vijftig procent. ,,Dit kan het verschil uitmaken tussen wel of geen landbouw", stelde de prins tijdens de uitleg vast. De landbouw slurpt een groot deel van het Omaanse watergebruik op. Zuinig watergebruik en hergebruik van water door geavanceerde schoonmaakmethoden kunnen Oman vooruit helpen. HJ
Laatste reacties