Travel with Royalblog.NL

Op reis met ..........

Honderd dagen gemiddeld per jaar in het buitenland - voor werk of privé, of een combinatie van beide. Waar slaap je dan? Nog goede tips? Het is een vraag die met enige regelmaat wordt gesteld. Daarnaast kom je buiten het koninklijke circuit ook leuke of opmerkelijke zaken tegen, die eigenlijk wel enige aandacht 'verdienen' - al was het maar met een fotootje of filmpje. Voorlopig als experiment is deze pagina ingericht om ook van niet-koninklijke reizen verslag te doen. In beeld en geschrift.

Liechtenstein: meer te vertellen dan Beverwijk

Het openbaar vervoer is gratis op de nationale feestdag van Liechtenstein, 15 augustus. Ook de rit vanuit het naburige Feldkirch in Oostenrijk kost niets. De dienst wordt immers onderhouden door de Liechtensteinse busmaatschappij, die in het dorpje Schaan een verkeersknooppunt heeft. Daar kun je overstappen op de bus naar Buchs, aan de overkant van de Rijn in Zwitserland. De afstanden in Liechtenstein zijn niet groot. Je kunt ook gewoon wandelen over de brug over de Rijn, of de trein nemen, want Liechtenstein ligt aan de lijn van Zürich via Feldkirch naar Innsbruck. Wel goed opletten. De meeste treinen rijden door.

Liechtenstein telt zo’n 36.000 inwoners, een kleine vijfduizend meer dan Feldkirch. Dat is dan ook een goede uitvalsbasis voor een uitstapje naar het vorstendom, of anders is ook het verderop gelegen Bregenz geschikt. Liechtenstein was de laatste jaren voor deze reiziger een halteplaats op weg van of naar Lech, in het aangrenzende Vorarlberg.

Wie in Nederland in een willekeurig dorp wel eens een braderie heeft meegemaakt, weet meteen wat verwacht kan worden bij de festiviteiten in Vaduz: een braderie, maar dan verkleedt als nationaal feest. Activiteiten voor de kinderen, optredens van bandjes, eet- en drinkgelegenheden en tegen kwart over tien ’s avonds – dat heb je in Nederland weer niet – vreugdevuren op de berghelling en daarna vuurwerk.

Wat je in Nederland ook niet hebt: een uitnodiging van het staatshoofd (of zijn plaatsvervanger) aan de hele bevolking om een drankje te halen in de tuin van het Slot. Niet alle Liechtensteiners komen overigens, maar het is wel gezellig en vorst Hans Adam II, vorstin Marie, erfprins Alois en zijn gezin mengen zich zonder voorbehoud onder het gezelschap.

 
Vaduz is niet echt een reisbestemming om naar uit te zien. Een winkelstraat (Städle, op foto vanaf stadhuis, met bovenin het Slot) met minimaal aanbod – een paar souvenirwinkels, het postkantoor en als hoogtepunt het moderne en fraaie Kunstmuseum Liechtenstein afdeling Vaduz – is eigenlijk alles wat het stadje (5000+ inwoners) te bieden heeft.

En natuurlijk, het Schloss: voor wie de berg oploopt is het een stevige, maar interessante klim met mooi uitzicht over Vaduz en de Rijn. Maar het slot wordt gewoon gebruikt door erfprins Alois en zijn familie en is niet te bezichtigen – behalve dan die tuin op 15 augustus.

Naast het slot ligt een weide. Niks bijzonders, je kunt er zo koeien op laten grazen, maar op de nationale feestdag verandert het in de plek waar de Staatsfeiertag begint. In voorgaande jaren met een Feldmesse, een mis in de open lucht, gevolgd door toespraken van Alois en van de eerste minister (foto rechts, uit 2009)

Dit jaar (2011) is het eerste deel noodgedwongen overgeslagen. De aartsbisschop heeft afgezegd, uit protest tegen modernisering van het vorstendom. Geregistreerd partnerschap voor mensen van gelijk geslacht, scheiding van kerk en staat en regeling van zwangerschapsonderbreking zijn zaken die de kerk niet bevallen. ,,We leven niet meer in de negentiende eeuw toen veel van de wetten tot stand zijn gekomen”, zegt erfprins Alois, die op dezelfde weide in 2004 het dagelijks bestuur van zijn vader overnam. De familie luistert aandachtig en goedkeurend toe. De Liechtensteiners klappen beleefd.

 
Vaduz (op foto vanaf het Slot gezien, met de Zwitserse Alpen en het Rijndal) heeft niets van de glamour van Monaco, het pittoreske van de drie heuvels van San Marino, het heilige van het Vaticaan of het adembenemende van het ravijn in het midden van Luxemburg-stad. De souvenirs zijn ook niet bijzonder: t-shirts, koeiebellen, stickers, vlaggen en wijn van het landgoed van de Fürst von und zu Liechtenstein. En postzegels, lange tijd een welkome inkomstenbron van het Alpenland.

Het postkantoor met de welbekende afdeling filatelie ligt tussen de bankgebouwen - de minder opvallende gebouwen aan de hoofdstraat, met hun ‘brievenbussen’. Maar Liechtenstein heeft nog wel iets meer, voor wie doorrijdt naar Malbun, door de tunnel bij Triessenberg. Hier ben je meteen in de bergen, met toppen boven de 2000 meter. Dat hebben de andere dwergstaatjes (Andorra uitgezonderd) nu weer niet: een skigebied.

 
Liechtenstein is inmiddels zes keer bezocht, voor het eerst in 1992. Omdat het onafhankelijk is, en een ministaat, trekt het toeristen. Als curiositeit, en om het lijstje met bezochte landen aan te vullen. Want dat is natuurlijk meteen het aantrekkelijke én het schizofrene van Liechtenstein – genoemd naar de Weense vorstenfamilie die het ten geschenke kreeg en die er pas vanaf 1939 woont: het is een dorpsgemeenschap met de instrumenten van een staat. Een opengebroken straat in Triessenberg staat vermeld in de regeringsberichten, evenals een onderhoud van de erfprins met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Dát is voor een plaats als Beverwijk (ook 36.000 inwoners) toch anders. © HJ

(Foto's van eerdere bezoeken in de periode 2006-2008; © RB Marius Cirtiu & Royal Press Europe)

PRAKTISCHE TIPS

• Het mooiste bewijs van het bezoek aan Liechtenstein is een stempel in het paspoort. Het schijnt te mogen en voor een bescheiden bedrag (in Zwitserse frank of euro) kan een stempel worden gekregen in het splinternieuwe gebouw van de VVV, het Liechtenstein Center aan de Städle, de hoofdstraat van Vaduz.

Eigenlijk het beste en meest originele souvenir van het vorstendom. [Wat ik niet wist: San Marino stempelt ook, voor 5 euro]

Een onverwacht weerzien met keizerlijk Wenen

 
De mogelijkheid om Wenen weer te bezoeken kwam onverwacht. De maand juli is niet ideaal voor steden in het midden van Europa. Het is er dan heet, terwijl  rondstappen er juist tot de aanbevolen activiteiten behoort. Dat kan natuurlijk ook van terras naar terras, maar dan wordt de bankbalans wel snel ernstig belast. Maar met een keizerlijke uitvaart [zie daarover het verslag op Royalblog Funerals] op de agenda was het weer op 15-16 juli geen punt van overweging.

 
Wenen ligt aan de Donau, maar dat merk je eigenlijk niet. De stad ligt met zijn rug naar de rivier. Flaneren langs de rivier in het stadscentrum is er niet bij, zoals dat bijvoorbeeld heel gewoon is in Parijs, Boedapest of zelfs Londen. De Donau moet je opzoeken – op en rond het zogenoemde Donau Insel vinden de Weners op mooie dagen ontspanning én inspanning. Fietsen, zonnen, picknicken, wandelen, spelevaren. Niet het eerste waar je aan denkt bij een stadstrip naar de Oostenrijkse hoofdstad, maar wel een leuke ervaring. De heerlijke ‘steekmuggen’ (bij gebrek aan betere klassificering) zijn bovendien gratis. De bulten verdwijnen ook niet zo maar; extra vervelend voor degenen die ook op de naaktstrandjes de zon hebben aanbeden.

 
Het vorige bezoek was aan de vooravond van Kerstmis, met mooi versierde straten en temperaturen die die van dit bezoek spiegelden. De Donau kwam bij deze reis niet in beeld. De rondgang beperkte zich tot het historische centrum, op en rond de Stephansdom – plek van de uitvaartsmis – de drukke winkelstraat ervoor (richting Wiener Staatsoper en Ring) en de straten rond de Neuer Markt, waar zich in de kerk van de Kapucijnen de grafkelder van de Habsburgers te vinden is.

 
Een ‘must’ voor bezoekers die op zoek zijn naar de overblijfselen van de Dubbelmonarchie, maar ook zonder die ‘balast’ een visite meer dan waard. Enige voorkennis helpt wel. De eindeloze reeks graftombes komen pas tot leven – als je dat zo kunt zeggen – wanneer namen als Maximiliaan, Maria Theresa, Franz Josef, Sisi en Zita ook herkenning oproepen. Het is een wandeling door de geschiedenis, ook de historie van de Nederlanden. En het maakt extra nieuwsgierig naar de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft. Maar daar is vast veel minder te zien.

 
In dit deel van Wenen struikel je over de toeristen – liefst natuurlijk in groepjes, achter een heer of dame met paraplu aan marcherend – maar het is er desondanks goed toeven. Leuke antiekwinkeltjes, voor de gelegenheid met veel snuisterijen en souvenirs uit het keizerlijk-koninklijke verleden in de etalages. Niet goedkoop: de aanplakbiljetten van de keizers kosten al gauw een paar duizend euro. Een brief met handtekening van keizer Karl doet 500 euro. Op straat veel ‘proppers’, in al of niet authentieke kleding.

 
Studenten die bijverdienen door mensen naar concerten te lokken, met de walsen van Strauss en de deuntjes van Mozart. Moeilijk om hier het kaf van het koren te onderscheiden. Zo’n concert kan een pareltje zijn, maar veel zijn helemaal toegesneden op de doorsnee toeristische (wan)smaak. Buiten de zomer is het het aanbod van opera en Wiener Philharmoniker. Prijzig, maar de moeite waard voor wie er van houdt. 

 
Om de hoek is de Hofburg, het pronkstuk van keizerlijk Wenen – te bereiken door straatjes met hier en daar nog wapenschilden die de betrokken winkel aanmerkt als hofleverancier, een trekpleister ondanks de anti-Habsburgse sentimenten in het republikeinse Oostenrijk.

Het is de magneet voor elke bezoeker - die zich al of niet laat rondrijden in een fiaker na het consumeren van een Sachertorte. De keizerlijke appartementen, de prachtige Schatzkammer (niet te verwarren met de Zilverkamer, zoals toeristen met een combikaart vaak doen - de schatkamer valt onder het Kunsthistorisch museum) met de kronen en andere bling bling, en de Spaanse rijschool, met de populaire Lippizaner paarden.

Toegangskaarten bestellen kan tegenwoordig via het internet. Voor wie weet wat hij wil, kan dat veel wachttijd besparen. De rijen voor de verschillende attracties in de Hofburg zijn vaak ontmoedigend lang. Het geeft een prettig gevoel om zo’n lange rij te kunnen negeren en direct naar binnen te kunnen.

 
Aan musea geen gebrek in Wenen. De keizers hielden er van hun rijkdom te etaleren. Tegenover de Hofburg, aan de overkant van de zogenoemde Ring (die de oude stad omringd, en die is volgebouwd met pronkgebouwen) is een heus museumkwartier – eerst het Kunsthistorisch museum en verderop een hele reeks musea (in het MuseumsQuartier) , ook ’s avonds een trekpleister vanwege tal van activiteiten buiten. Dan ben je meteen meer tussen de Oostenrijkers, want de toergroepen haken hier af.

Vanaf het museumkwartier is het dan een lange mars over de Maria Hilferstrasse – de vrolijke winkelstraat van Wenen; met voor elk wat wils en – prettig in de zomer – veel ijssalons. Aan het einde van de straat het station Wien Westbahnhof, op dit moment (Wenen bouwt aan een nieuw Hauptbahnhof) nog het vertrekpunt van de treinen naar onder meer Boedapest. En aankomst/vertrekpunt van de bus naar het vliegveld, al is er een snellere treindienst, die elders in de stad aankomt.

 
Dit bezoek aan Wenen beperkte zich tot de as station (de uitvaart kreeg immers een vervolg in Hongarije) – winkelstraat – museumkwartier – Hofburg – Stephansdom, en de straten daaromheen. Het Liechtenstein museum is ook de moeite waard, rond het Rathaus (stadhuis) is ook het een en ander te zien, en Belvédère (foto boven) en paleis Schönbrunn (met leuke dierentuin en prachtige tuinen - ook heel aantrekkelijk rond kerst door de kerstmarkt) horen ook op het lijstje te staan van iedere bezoeker. Maar daar was nu geen tijd voor.  © HJ 

(De foto's zijn, zoals duidelijk zal zijn, gemaakt bij verschillende bezoeken aan Wenen: mei 2007, december 2007 en 15-16-20 juli 2011; fotograaf HJ en © RB Marius Cirtiu)

 
PRAKTISCHE TIPS: HOTEL

• Keuze genoeg in Wenen. Prijs en ligging zijn bij deze reiziger de eerste criteria die in overweging worden genomen. Een hotel naast het station was het meest praktisch, met goede verbindingen met het stadscentrum (een paar haltes met de metro). Internet op de kamer is voor het werk een vereiste, ontbijt hoeft niet – dat is juist leuker om ergens in de stad te nuttigen (foto boven). Kwestie van persoonlijke voorkeur. De keuze viel op hotel Fleming. Bijzondere attractie: de douchecabine staat midden in de kamer. Open en bloot. Precies zoals hier omschreven!
• Only a 5-minute walk from the Westbahnhof train and metro station and Vienna's biggest shopping street Mariahilferstraße, the Fleming's stylish rooms feature an open-plan bathroom.

Enkele uren overstaptijd in Milaan

 
Hoe kom je vanuit Nice en Monaco in Tavarnelle Val di Pesa, een plaatsje in de Toscaanse heuvels halverwege Florence en Siena. Met het openbaar vervoer wel te verstaan, want dat is voor deze reiziger de meeste gehanteerde reiswijze.

De vraag werd opgeroepen toen de Nederlandse koninklijke familie bekendmaakte de jaarlijkse zomerse fotosessie voor het eerst sinds 2006 weer te houden op het buitenverblijf in Italië, daags na het weekeinde met daarin het huwelijk van prins Albert van Monaco en Charlene Wittstock. Een aantal collega’s koos voor een snelle huurauto – ook een soort van openbaar vervoer – maar de trein was een redelijk, zij het niet sneller, alternatief.

 
Een lokale boemel van Nice via Monaco naar de Italiaanse grens, waar een trein klaar staat met bestemming Genua en Milaan. De trein rijdt langs de kust - mooi zeker, vroeg prins Willem-Alexander, maar de waarheid is dat hele stukken door tunnels voeren, sneller voor de trein, maar niet mooier. In Genua is er een vooraf te bepalen keuze: via Milaan en dan overstappen voor een trein naar Florence, of (langere route) vanuit Genua zelf naar Pisa en Florence. Vanaf Pisa zou eventueel meegelift kunnen worden met collega’s die daar vanuit Nederland per vliegtuig arriveerden, maar de totale reistijd was langs die route wel langer dan via Milaan. En – zwaarwegend argument – die stad was al sinds 1988 niet meer bezocht, los van een korte stop vorig jaar op weg naar de uitvaart van prins Carlos Hugo in Parma.

 
Milaan [klik voor kaartje] dus, de parel van Noord-Italië. Vanuit station Milano Centrale loop je in (bijna) rechte lijn zo naar het hart van de stad en de grootste en in elk geval bekendste trekpleister van Milaan: de kathedraal of Duomo. Een suikertaart zo schitterend in de middagzon, met verrassend een inspectie van tassen en dergelijke bij de ingang. Rond het immense plein Piazza del Duomo zijn meer markante gebouwen, en is ook trekpleister nummer 2: de Galleria Vittorio Emanuelle II. Het klinkt wat banaal om dit een overdekte winkelstraat te noemen (een passage, zoals de minivariant in Den Haag), want de uitstraling is zoveel groter. Koning Vittoria Emanuele legde in 1865 de eerste steen – en de ‘passage’ voert naar nog een beroemde plek in Milaan: de opera, Scala.

 
In een paar uur – de expres verlengde overstaptijd – is niet veel meer van Milaan te zien. Een wandeling nog richting Cairoli Castello – leuke winkelstraten, lekker ijs (voor een prijs), en dit geval prachtig zomerweer. Flaneren dus. Fashionistas móeten natuurlijk naar Quadrilatero d’Oro – de Gouden Vierhoek, met zijn winkels en boetieks, van Armani, Versace, Prada, Dolce & Gabbana, Pucci, Gucci – of hoe ze ook mogen heten. Dat zat bij deze stadswandeling niet inbegrepen. Van het Piazza del Duomo met de metro terug naar het station voor de treinreis naar nóg een schitterende Italiaanse stad, Florence of Firenze. Maar daarover later meer.    

(op de foto's: de Duomo, de entree van de Galleria Vittorio Emanuele II, de 'passage' zelf, de Largo Cairoli Castello, en de winkelstraat die daarheen voert - gefotografeerd op 3 juli 2011)

 
PRAKTISCHE TIPS

• In het treinstation Milano Centrale zit het bagagedepot goed verborgen – met de rug naar het spoor zit het aan de linkerkant van het immense stationsgebouw, niet ver van de zij uitgang op de begane grond. Let op: voor afgeven en afhalen zijn er aparte ingangen, en koffers mogen maar 20 kilo wegen (er staat een weegschaal, maar er werd niet moeilijk gedaan).
• De wandeling van het station naar het centrum duurt een half uur – maar is in relatie tot wat elders in de stad is te zien niet echt de moeite waard. De metro brengt je zo naar de Duomo.